KİK Kararı: 2018/UY.I-683

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/018
Gündem No : 60
Karar Tarihi : 28.03.2018
Karar No : 2018/UY.I-683
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

BİMHOLL İnşaat A.Ş. - Demce Yapı İnşaat San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/495930 İhale Kayıt Numaralı “Söylemez Barajı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı tarafından 09.11.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Söylemez Barajı” ihalesine ilişkin olarak BİMHOLL İnşaat A.Ş. - Demce Yapı İnşaat San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 19.02.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 01.03.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.03.2018 tarih ve 16593 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.03.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/397 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İdarece sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine uygun olmadığı, şöyle ki,

a) SÖB-01, SÖB-02, SÖB-08, SÖB-42 ve SÖB-43 numaralı iş kalemlerindeki Makine bedeli (kompresör (210 cfm’lik kompresör+hortum ve tabancalar) ve SÖB-08 iş kalemindeki makine bedeli (soğutma tesisi) girdileri için üçüncü kişilerden makine edimin bedeli fiyatı alarak açıklama yapmamızın mevzuata uygun olmadığı, bu makine bedelleri için kamu kurumu birim fiyatlarının kullanılabileceği ya da söz konusu makine ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması halinde ilgili makine ve ekipmanın edimin bedeli veya kayıtlı değeri üzerinden açıklamada bulunabileceklerinin belirtildiği, ancak fiyat teklifi alınmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olduğu, ayrıca makine bedeli (soğutma tesisi) girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan rayiçlerde poz numarası ve fiyat bulunmadığı,

b) SÖB-02 iş kalemi girdilerinden tünel kazısı taşınması için, analiz formatında nakliye formülleri verilmiş olduğu, SÖB-02 iş kaleminde tünel kazısı taşınması analiz girdisi için piyasada faaliyet gösteren üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığı gerekçesi ile tekliflerinin reddedildiği, nakliye ile ilgili sadece kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı formüller ile açıklama yapılacağına ilişkin mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı, üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığında nakliye formülü kullanma zorunluluğunun olmadığı,

c) SÖB-04, SÖB-12 ve SÖB-43 iş kaleminde tespit edilen aritmetik hatanın resen düzeltilmesi sonucunda düzeltilmiş analiz tutarının, teklif fiyatın üzerinde olduğunun görüldüğü gerekçesi ile teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı, söz konusu iş kalemlerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3 ve 45.1.8’inci maddelerinde yer alan programlardan kaynaklanan yuvarlama nedeniyle hata yapıldığı,

ç) SÖB-12 (SSB bünyesine giren tras) analiz girdisi olan tras için farklı bir malzeme (Uçucu Kül) kullanıldığı gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin yerinde olmadığı, şöyle ki tras girdisi için hangi cins tras olduğunun belirtilmediği, ihale kapsamında verilen ihale dokümanı içerisinde bulunan SSB birim fiyat tarifinde ve SSB inşaat teknik şartnamesinde tras için uçucu kül belirtildiği için Teknik Şartname ve birim fiyat tarifine uygun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayici kullanıldığı, ayrıca idarenin şikâyete cevabi yazısında belirtilen DSİ Genel Şartnamesi ve DSİ Silindirle Sıkıştırılmış Beton (SSB) Teknik Şartnamesinde uçucu kül ve tras girdisinin aynı özellikleri taşıdığı,

d) SÖB-43 iş kalemindeki alt temel, temel malzeme taşınması girdisi için analiz formatında nakliye formülleri verilmiş olduğu, İdare tarafından verilen formattan farklı olarak Karayolları Genel Müdürlüğünün nakliye formüllerini kullanarak idarenin belirlemiş olduğu nakliye bedellerinin altında açıklama yapıldığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedilmesinin uygun olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde açıklama için sadece ihaleyi yapan idarenin yayımlamış olduğu nakliye formülleri ile açıklama yapılacağına dair hüküm bulunmadığı, Karayolları Genel Müdürlüğünün nakliye formülünün kullanılmasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.

…

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Söylemez Barajı

b) Yatırım proje no'su/kodu:2017A010140

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Temelden 113,00 m yüksekliğinde Silindirle Sıkıştırılmış Beton (SSB) + Kemer Baraj

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: DSİ 8. Bölge Müdürlüğü-ERZURUM” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Bahse konu ihaleye 44 istekli tarafından teklif sunulduğu, 25 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, teklif bedeli sınır değerin altında olan 16 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, 9 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermediği, ONH İnş. Taah. A.Ş.- ABU Yapı Taah. İnş. A.Ş. İş Ortaklığı, Ceysu İnş. ve Tic. A.Ş.- Mehmet Güneş İnş. Yat. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı, BRJ İnşaat San. ve Tic. A.Ş.- ICC Grup İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı, NVS İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.- NYB İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Mapa İnşaat ve Ticaret A.Ş., Bestaş Yapı A.Ş.- Arsi Yapı Müh. İnş. Tur. Mak. Taah. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ve başvuru sahibi Bimholl İnş. A.Ş.- Demce Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları sunulduğu, sadece BRJ İnşaat San. ve Tic. A.Ş.- ICC Grup İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının açıklamalarının uygun kabul edildiği ve ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı, diğer isteklilerin açıklamaları uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedildiği, en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise sınır değerin üzerinde bulunan Bergiz İnşaat A.Ş.nin belirlendiği anlaşılmıştır.

a) “SÖB-01, SÖB-02, SÖB-08, SÖB-42 ve SÖB-43 numaralı iş kalemlerindeki Makine bedeli (kompresör (210 cfm’lik kompresör+hortum ve tabancalar) ve SÖB-08 iş kalemindeki makine bedeli (soğutma tesisi) girdileri için üçüncü kişilerden makine edimin bedeli fiyatı alarak açıklama yapmamızın mevzuata uygun olmadığı, bu makine bedelleri için kamu kurumu birim fiyatlarının kullanılabileceği ya da söz konusu makine ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması halinde ilgili makine ve ekipmanın edimin bedeli veya kayıtlı değeri üzerinden açıklamada bulunabileceklerinin belirtildiği, fiyat teklifi alınmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olduğu, ayrıca makine bedeli (soğutma tesisi) girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan rayiçlerde poz numarası ve fiyat teklifi bulunmadığı” iddiasına ilişkin olarak;

Başvuru sahibi iş ortaklığı tarafından SÖB-01, SÖB-02, SÖB-08, SÖB-42 ve SÖB-43 iş kalemlerindeki Makine bedeli girdisi için Atlas 2000 Komp. Basc. Hava Mak. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen fiyat teklifinin alındığı, SÖB-08 iş kalemindeki makine bedeli (soğutma tesisi) girdisi için ise Rosen End. Soğ. Mak. San ve Tic. İnş. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen fiyat teklifinin alındığı görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklaması yapacak istekliler tarafından makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan rayiçlerin (DSİ, ÇŞB, KGM vb.) veya makine ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması halinde ilgili makine ve ekipmanın edinim bedeli üzerinden açıklama yapılması gerekmekte olup, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin makinelerin 1 saatlik çalışma bedelinin önemli bir bileşeni olan amortisman maliyetini doğrudan etkilediğinden, gerçek edinim değeri veya kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan rayiçler üzerinden hesaplanması gereken amortisman maliyetinin, fiktif bir edinim maliyeti üzerinden hesaplanarak fiyat avantajı sağlamaya yönelik açıklama yapılması mümkün bulunmadığı, ayrıca Devlet Su İşleri tarafından yayımlanan söz konusu girdiye ilişkin fiyatın bulunduğu anlaşılmıştır.

Ancak anılan İş Ortaklığı tarafından yukarıda aktarılan iş kalemleri içerisinde yer alan makine bedeli ve soğutma sistemi girdileri için fiyat teklifi alındığı, amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makine için yapılan açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

b) “SÖB-02 iş kalemi girdilerinden tünel kazısı taşınması için, analiz formatında nakliye formülleri verilmiş olduğu, SÖB-02 iş kaleminde tünel kazısı taşınması analiz girdisi için piyasada faaliyet gösteren üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığı gerekçesi ile tekliflerinin reddedildiği, nakliye ile ilgili sadece kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı formüller ile açıklama yapılacağına ilişkin mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı, üçüncü kişilerden fiyat teklifi alındığında nakliye formülü kullanma zorunluluğunun olmadığı” iddiasına ilişkin olarak;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde yer alan açıklamalardan, isteklilerin aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamalarda sunduğu analizlerin, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına uygun olması gerektiği ve analiz formatına uygun olmayan analiz sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında SÖB-02 poz numaralı iş kaleminin analiz formatları incelendiğinde, tünel kazısı taşınması analiz girdisi için idare tarafından (S=0,00032x1,30xKx√M) formülünün düzenlendiği görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklaması yapan isteklinin açıklamaları incelendiğinde, iddia konusu SÖB-02 poz numaralı iş kaleminin tünel kazısı taşınması girdisi için Bemak İnş. San ve Tic. İnş. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen fiyat teklifinin alındığı görülmüştür.

Bahse konu fiyat teklifinin üzerinde “Tünel içinde çıkan her türlü kazı malzemesinin 1 m3’nün 3 km ye taşınması” ibaresi yer almaktadır.

Yapılan inceleme neticesinde, idare tarafından tünel kazısı taşınması girdisine ilişkin formüle yer verildiği, ilgili girdilerin idarece verilen analiz formatında yer alan tünel kazısı taşınması formülüne göre açıklanması gerektiği, söz konusu formül kullanılmayarak yapılan açıklamaların ise analiz formatına uygun açıklama yapılmadığı anlamına geleceği anlaşıldığından, başvuru sahibi tarafından fiyat teklifi kullanılarak yapılan açıklamaların mevzuata uygun olmadığı, idare tarafından yapılan işlemin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

c) “SÖB-04, SÖB-12 ve SÖB-43 iş kaleminde tespit edilen aritmetik hatanın resen düzeltilmesi sonucunda düzeltilmiş analiz tutarının, teklif fiyatın üzerinde olduğu görüldüğü gerekçesi ile teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı, söz konusu iş kalemlerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3 ve 45.1.8’inci maddelerinde yer alan programlardan kaynaklanan yuvarlama nedeniyle hata yapıldığı” iddiasına ilişkin olarak;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinde “39.1. Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir.

39.2. Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

39.3. Birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklife açık ihalelerde ise isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45.1.8. ’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, istekliler tarafından sunulan analizlerde aritmetik hata tespit edilmesi durumunda analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatasının ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilmesi gerektiği, yapılan düzeltme sonucunda analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi iş ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yer alan SÖB-04, SÖB-12 ve SÖB-43 poz numaralı iş kalemleri için aritmetik hata ile ilgili yapılan incelemede;

SÖB-04 iş kaleminde herhangi bir aritmetik hataya rastlanılamadığından idarenin söz konusu iş kalemi için yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı,

SÖB-12 iş kaleminde istekli tarafından toplam giderin 116,40 TL, yüklenici karı ve genel giderlerin 3,61 TL ve genel toplamın 120,00 TL olarak öngörüldüğü, ancak toplam giderin ve yüklenici karı ve genel giderlerin toplamının 120,01 TL(116,40 TL+ 3,61 TL) olduğu, söz konusu iş kaleminde aritmetik hata yapıldığı, bu hatanın re’sen düzeltilmesi sonucunda ulaşılan fiyatın teklif fiyatını geçtiği, bu nedenle de idare tarafından yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu,

SÖB-43 iş kalemi için başvuru sahibi tarafından 28,41 TL öngörüldüğü, ancak analizlerde yapılan düzeltme sonucu istekli tarafından öngörülen bedelin altında 28,409 TL olduğu görüldüğünden idarenin söz konusu iş kalemi için yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

ç) “SÖB-12 (SSB bünyesine giren tras) analiz girdisi olan tras için farklı bir malzeme (Uçucu Kül) kullanıldığı gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin yerinde olmadığı, şöyle ki tras girdisi için hangi cins tras olduğunun belirtilmediği, ihale kapsamında verilen ihale dokümanı içerisinde bulunan SSB birim fiyat tarifinde ve SSB inşaat teknik şartnamesinde tras için uçucu kül belirtildiği için Teknik Şartname ve birim fiyat tarifine uygun T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayici kullanıldığı, ayrıca idarenin şikâyete cevabi yazısında belirtilen DSİ Genel Şartnamesi ve DSİ Silindirle Sıkıştırılmış Beton (SSB) Teknik Şartnamesinde uçucu kül ve tras girdisinin aynı özellikleri taşıdığı,” iddiasına ilişkin olarak;

Söylemez Özel Teknik Şartnamesi’nin “SSB’nin Erken Zamanlı Büzülme Davranışının Araştırılması Çalışmaları Şartnamesi” başlığı içerisinde “Pozzolanlar (Uçucu kül, tras, curuf, doğal pozolan vb.)” düzenlemesi,

İnşaat İşleri Teknik Şartnamesi “Çimento Cinsi Malzemeler” başlıklı 7.3.6.1’inci maddesinde “Toplam eşdeğer alkali miktarı %0,6'dan düşük çimento temini mümkün olmaz ise, muhtemel alkali agrega reaksiyonunun (hem alkali silis hem de alkali karbonat) oluşması, kullanılan agregaların laboratuvar deneyleriyle kontrol edilmelidir. Bütün traslar, Türk Standartlarını ve ASTM-C618-96 şartlarını sağlamalıdır.” düzenlemesi,

İnşaat İşleri Teknik Şartnamesi “Çimento, Tras ve Agrega Girişleri” başlıklı 7.8.4.5’inci maddesinde “Çimento, tras, agregalar (arzu edilen karışım dizaynına uygun oran ve miktarlarda) bant, helezon, vanalı besleme tertibatı veya diğer uygun metotlarla aynı anda sürekli olarak karıştırıcıya alınacaktır. Her malzeme cinsi için besleme hazne veya siloları yeterince dolu muhafaza edilip spesifik karışım dizaynları için sabit oranda düzgün akışı sağlayacak yeterli büyüklükte olacaktır. Besleme bunkerlerinin sürekli ve düzgün malzeme akışı sağlaması için gerekli malzemenin yetersiz kalması durumunda tesisi durdurabilmek ve operatörü uyarmak için düşük seviye göstergeleri olacaktır.” düzenlemesi,

İnşaat İşleri Teknik Şartnamesi “Harmanlama ve Karıştırma Tesisi” başlıklı 8.7.1’inci maddesinde “Her sınıf agrega, dökme portland çimentosu ve puzzolanlar (uçucu kül, tras, curuf v.s.) için ayrı ayrı silo veya ambar bölümleri olacaktır. Silolar veya ambar bölümleri yeterli kapasitede 8-28 olacak ve malzemeler her türlü çalışma şartı altında ayrı ayrı depolanabilecek, kirlenmeye ve neme karşı uygun şekilde korunacak ve inceleme ve numune almak için kolayca ulaşılabilecek şekilde inşa edilecektir.” düzenlemesi,

İnşaat İşleri Teknik Şartnamesi “Geçerli Standartlar” başlıklı 8.4’üncü maddesinde “-Tras TS 25

…

- Beton için Uçucu Küller- Tanımlar, Gereklilikler ve Kalite Kontrol TS EN 450” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan düzenlemeler çerçevesinde, “uçucu kül” ve “tras” malzemesinin “puzzolanlar” içerisinde olduğu görülmekle birlikte, her iki malzemenin de ayrı ayrı belirtildiği, bu durumdan hareketle söz konusu malzemelerin farklı girdiler olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, isteklinin “uçucu kül” girdisi için 24 TL birim fiyatı sunduğu, bu fiyatın idarenin yaklaşık maliyet hesabında “tras” girdisi için 105 TL olarak belirlenen fiyatın ve diğer aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin fiyatlarının da çok altında olduğu, yapılan açıklamanın mevcut şekli ile girdi cinsi bakımından ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatlarına uygun olmadığı ve idare tarafından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçeler ile reddedilmesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

d) “SÖB-43 iş kalemindeki alt temel, temel malzeme taşınması girdisi için analiz formatında nakliye formülleri verilmiş olduğu, İdare tarafından verilen formattan farklı olarak Karayolları Genel Müdürlüğünün nakliye formüllerini kullanarak İdarenin belirlemiş olduğu nakliye bedellerinin altında açıklama yapıldığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedilmesinin uygun olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde açıklama için sadece ihaleyi yapan idarenin yayımlamış olduğu nakliye formülleri ile açıklama yapılacağında dair hüküm bulunmadığı, Karayolları Genel Müdürlüğünün nakliye formülünün kullanılmasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği” iddiasına ilişkin olarak;

İdare tarafından detaylı analiz formatı gönderilerek açıklama istenilen SÖB-43 iş kalemleri içerisinde yer alan alt temel, temel malzeme taşınması girdisi için “S = 0,00032 x K x (0,00444 x f +55,6)” formülüne yer verildiği,

Başvuru sahibi tarafından ise aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında “F= k x (0,0007 x M + 0,01) x A x Y” formülünü kullandığı görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından SÖB-43 iş kalemleri içerisinde yer alan alt temel, temel malzeme taşınması girdisi için kullanılan formülde (F= k x (0,0007 x m + 0,01) x A x Y) K: 245 M: 40 km Y(yoğunluk): 1,6 olarak alındığı, söz konusu formüle eklenerek yapılan hesaplamada taşıma için 14,90 TL gider öngörüldüğü anlaşılmıştır.

İstekli tarafından kullanılan formül içerisinde belirtilen kalemlerin, idarenin aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ekinde belirtilen alt temel, temel malzeme taşınması girdisi formülü içerisinde kullanıldığında 18,28288 TL (S = 0,00032 x 245 x (0,00444 x 40.000 +55,6) olduğu, ayrıca ihalenin yaklaşık maliyetinde söz konusu girdi birim fiyatının 18,80 TL olarak belirlendiği ve yaklaşık maliyette mesafenin 40 km olarak kabul edildiği görülmüştür.

İdarece DSİ Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Daire Başkanlığına ait formüllere yer verildiği, başvuru sahibi tarafından anılan iş kalemlerinin alt analizlerinde bulunan nakliye girdilerine ilişkin yapılan açıklamada Karayolları Genel Müdürlüğüne ait formüllerin kullanıldığı, ancak kullanılan formül bileşenlerinin ihale dokümanı kapsamında ayrıntılı bir şekilde düzenlenen analiz formatlarında yer alan ve ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek çeşitli işlerin kendine özgü koşullarına göre oluşturulan formül bileşenlerinden farklılıklar arz ettiği, ayrıca başvuru sahibi isteklinin söz konusu alt temel, temel malzeme taşınmasına ilişkin teklif ettiği fiyatların idare tarafından gönderilen analiz içerisindeki formüle uyarlanarak elde edilen fiyat ile idarenin yaklaşık maliyette nakliye bedeli için belirlediği fiyatların altında olduğu dikkate alındığında yapılan açıklamanın ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatlarına uygun olmadığı ve idare tarafından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçeler ile reddedilmesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.