KİK Kararı: 2018/UY.I-223

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/003
Gündem No : 61
Karar Tarihi : 17.01.2018
Karar No : 2018/UY.I-223 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Feza Taahhüt A.Ş.-Deha Altyapı A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/434444 İhale Kayıt Numaralı “(Bursa-Karacabey) Ayrımı-Orhaneli-Harmancık Yolu Km: 26+572 - 83+563 Arası Toprak, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) ve Çeşitli İşler İkmal İnşaatı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 11.10.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Bursa-Karacabey) Ayrımı-Orhaneli-Harmancık Yolu Km: 26+572 - 83+563 Arası Toprak, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) ve Çeşitli İşler İkmal İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak Feza Taahhüt A.Ş.-Deha Altyapı A.Ş. İş Ortaklığı’nın 23.11.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.11.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.12.2017 tarih ve 67089 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.12.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/3138 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı üzerine idareye sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedildiği, ancak aşağıda belirtilen nedenlerle idare tarafından tesis edilen işlemin mevzuata aykırı olduğu;

a) Şikayet başvurusu üzerine verilen cevap yazısında aşırı düşük teklif açıklamalarının "03.141 (Paletli Delgi Makinası) ve 03.004 (Ekskavatör ve Dragline Tipi Makinalar 210 HP) iş kalemleri için Dorpet Akaryakıt İnş. Tic. Ltd. Şti. nden, 03.070/2 (Asfalt Kazıma Makinası) iş kalemi için Kromyol Asfalt İnş. Ltd. Şti.nden alınan fiyat tekliflerindeki değerlerin üç makinenin de yedek parça, tamir, bakım, sermaye faizi, sigorta, ve nakil, montaj, demontaj bedellerini bile karşılamadığı, kaldı ki 2017/UY.I-2689 nolu Kurul kararında da belirttiği gibi amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makineler için yapılan açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı; ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1 inci maddesinde "Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir." hükmü gereğince Ticaret Sicil Gazetesi incelenen Dorpet Akaryakıt İnş. Tic. Ltd. Şti. nin makine satma ve kiralama alanında faaliyet göstermediği” gerekçesiyle uygun bulunmadığı, oysa Dorpet Akaryakıt İnş. Tic. Ltd. Şti. nin ticaret sicil gazetesinde şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak "şirketin amaç ve konuları ile ilgili her türlü taşınır ve taşınmaz mal, menkul ve gayri menkul satın almak, bunları işletmek satmak ve kiraya vermek" düzenlemesinin yer aldığı, ayrıca 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile "ultra vires" ilkesi kaldırıldığından şirketlerin faaliyet alanı dışında da işlem yapmalarının mümkün hale geldiği, diğer taraftan sunulan fiyat tekliflerinde yer alan fiyatların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçlerle uyumlu olduğu, amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanması gibi bir durumun söz konusu olmadığı,

b) B-O-6, BT-O-8-A ve M-A-O-5-1 pozlarının alt analizlerinde olan “BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli”, PMTAT-O pozunun alt analizi olan “Plentmiks mekanik malzemenin plentten serim yerine nakli” ile OMOLTİ pozunun alt analizi olan “Taş Nakli” ve “Agrega Nakli” pozları için hesaplanan nakliye mesafesinin yaklaşık maliyetle uyumlu olmadığı, ihale dokümanında yükleniciye Kapıkaya Taş Ocağı verileceği belirtilmesine rağmen hesaplamalarda Deliballılar Taş Ocağını kullanıldığının görüldüğü, aşırı düşük teklif açıklamalarında Deliballılar Taş Ocağının kullanımına izin verildiğine dair herhangi taahhüte yer verilmediği, Deliballılar Taş Ocağından alınan numunelerle yapılan deneyler neticesinde adı geçen ocağın Karayolları Teknik Şartnamesinin 402, 406 ve 407'nci kısımlarında bulunan ilgili kriterleri karşılamadığından BSK ve PMT imalatlarında kullanılamayacağı gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı, sunulan açıklamalarda idare adına ruhsatlı olan Kapıkaya, Deliballılar ve Dutluca (Harmancık) olmak üzere 3 adet taş ocağı esas alınarak ortalama nakliye mesafesinin hesaplanmasına rağmen idarenin yalnızca Deliballılar taş ocağı dikkate alınarak hesaplama yapılmış gibi değerlendirme yapmasının mevzuata aykırı olduğu, diğer taraftan Deliballılar taş ocağından çıkan malzemenin kalitesinin sözleşmenin uygulanması aşamasında değerlendirilmesi gerektiği, yalnızca nakliye mesafesi hesaplamasını açıklamak için kullanılan bir taş ocağının malzeme kalitesi gerekçe gösterilerek açıklamalarının reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu yapım işinin “(Bursa - Karacabey) Ayrım - Orhaneli - Harmancık Yolu Km: 26+572 - 83+563 Arası Toprak, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) ve Çeşitli İşler İkmal İnşaatı İşi” şeklinde miktarı ve türünün ise “Yaklaşık 57 Km.lik yolun Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) ve Çeşitli İşler Yapım İşi” olarak belirtildiği, ayrıca Şartname ekinde yapım işi kapsamındaki iş kalemlerine aşağıdaki biçimde yer verildiği,

Sıra No

İş Kalemi No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

BK-KAZI

Asfalt Kazıma Makinesi ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamalarının Kazılması (Taşıma Dahil)

metreküp

94.700

2

BTKSLT

Bordürle Çevrilmiş Refüjlerde ve Şevlerde Bitkisel Toprak Tabakası Teşkili (Nakli, Sulama, Sıkıştırma Dahil)

metreküp

39.900

3

DLG

Dolguya Gelen Her Cins ve Klastaki Kazı Malzemesinin Sulanması ve Sıkıştırılması

metreküp

665.000

4

OMKİSSİZTD

Dolgu Altına Ocak Taşından Makine İle İstifsiz Taş Dolgu Yapılması (Nakli Dahil)

metreküp

41.600

5

RGLJ

Her Cins ve Klastaki Zeminde Reglaj Yapılması

kilometre

22,5

6

Tİ-KAZI

Her Cins ve Klastaki Yarma, Heyelan Eden Zemin İle Dolgu Altlarındaki Her Cins Zayıf (Bitkisel Toprak vs.) ve Oynak (Batak ve Balçık) Zeminlerin Kazılması, Kullanılması ve Nakli

metreküp

2.950.000

7

DEMB-C30/37

Her Türlü İnşaatta (Köprüler, Kutu Menfez ve Betonarme Kazık Hariç, Plak ve Kompozit Menfezler Dahil) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirli Beton (C 30/37 Hazır Beton Harcı ile)

metreküp

42.000

8

DEMİR

Her Çapta Yuvarlak Demir ve Nervürlü Çeliğin; Zati Bedeli, Yüklenmesi, Taşınması, Boşaltılması, İstifi ve İşçiliği

ton

3.900

9

DERZ

Moloz Taş İnşaat Yüzlerine Gömme Oluklu Derz Yapılması

metrekare

73.950

10

DRENBOR-1

Ø 150 mm'lik Tünel Tipi Drenaj Borusu Temini ve Döşenmesi

metre

48.200

11

DSİZB-C16/20

Her Türlü İnşaatta (Köprü Temelleri Hariç) Kuruda veya Suda Kırmataş Agregadan Beton Santrali İle Üretilmiş, İş Başına Taşınmış, Sıkıştırılmış, Her Dozda Demirsiz Beton (C 16/20 Hazır Beton Harcı ile)

metreküp

9.200

12

DÜŞOL-1

Prekast Küçük Tip (Tip-1) Düşüm Oluğu Yapılması ve Yerine Döşenmesi (Her Türlü İşçilik ve Nakliye Dahil)

metre

14.700

13

EKUMDOL

Elenmiş Malzeme ile Sanat Yapıları ve Köprü Temel Tabanına, Beton Yol ve Tretuvar Altlarına Kum, Çakıl Tabakası Serilmesi ve Drenaj Hendekleri ile Her Türlü Büz Yanlarında Kum, Çakıl Dolgu Yapılması

metreküp

75.000

14

HENB-C30/37

Hendeklerin Betonla Kaplanması (Hendek Kazısı ile Kullanılan Her Türlü Malzeme ve Nakliyeler Dahil) (C 30/37 Hazır Beton Harcı ile)

metreküp

53.000

15

HPERE-1

50 cm Kalınlığında Ocak Taşı ile Harçlı Pere Yapılması

metrekare

18.000

16

İSKELE

Menfez İskelesi (Her Açıklık için)

metreküp

14.950

17

KOMP

Kompozit Ek Odası, Görme Engelli Yürüyüş Yolu Elemanı, Garguy, Izgara veya Kapağın Temini ve Montajı (D - 400 Tipi)

kilogram

16.200

18

KRGBOR

HDPE Esaslı Koruge Kanalizasyon Borusunun Temini ve Döşenmesi (Her Çapta Tip5, SN 8) (Nakliye ve Her Türlü İşçilik Dahil)

metre

12.600

19

KUMDOL

Elenmemiş Malzeme ile Sanat Yapıları ve Köprü Temel Tabanına, Beton Yol ve Tretuvar Altlarına Kum, Çakıl Tabakası Serilmesi ve Drenaj Hendekleri ile Her Türlü Büz Yanlarında Kum, Çakıl Dolgu Yapılması

metreküp

26.100

20

MENB-C30/37

Her Türlü Açıklıkta Altgeçit, Üst Geçit ve Kutu Menfezlerde Kuruda ve Suda Her Dozda Demirli Beton (C 30/37 Hazır Beton Harcı ile)

metreküp

9.600

21

OİSSİZTD

Ocak Taşından İstifsiz Taş Dolgu Yapılması (Taşın Ocaktan Temini, İş Yerine Nakli Dahil)

metreküp

88.000

22

OİSTLİTD

Şevlerde, Menfez Yanlarında ve Köprü Yaklaşımlarında Ocak Taşından İstifli Taş Dolgu Yapılması (Taşın Ocaktan Temini, İş Yerine Nakli Dahil)

metreküp

15.000

23

OMOLTİ

Ocak Taşı ile Moloz Taş Duvar İnşaatı (Çimentosu, Agregası ile Taşın Ocaktan Temin Edilmesi ve İş Başına Nakledilmeleri Dahil)

metreküp

166.450

24

PBACA

Prefabrik Drenaj Bacası Yapılması ve Yerine Konulması (C 30/37 Hazır Beton Harcı ile) (Kullanılan Her Türlü Malzeme ve Nakliyeler Dahildir)

metreküp

1.200

25

PKAPAK

Baca Kapağı Tipi Prekast Elemanların İmali ve Yerine Konulması (C 30/37 Hazır Beton Harcı ile) (Her Ebat ve Kalınlıkta) (Kullanılan Her Türlü Malzeme ve Nakliyeler Dahildir)

metreküp

175

26

PREFBOR-1

Prefabrik Beton Bordür İmali, Nakli ve Yerine Döşenmesi (3. Sınıf) (Yastık Betonu Dahil)

metre

19.400

27

PREFPRK

Prefabrik Beton Parke İmali Nakli ve Yerine Döşenmesi (3. Sınıf) (Her Kalınlıkta)

metrekare

8.600

28

PSIZYKM

Patlayıcı Madde Kullanmadan Demirli ve Demirsiz Beton İnşaatın Yıkılması

metreküp

6.500

29

PVCBOR

Her Çapta PVC Boru Temini ve Döşenmesi (Nakli Dahil)

metre

1.250

30

SY-KAZI

Her Derinlikte, Her Cins ve Klastaki Zeminde (Heyelan Etmiş Saha Dahil) Kuruda veya Su Altında Her Türlü Sanat Yapısı Kazısı Yapılması (Kazının Depoya Nakli Dahil)

metreküp

195.000

31

AB-O

Asfalt Bordür Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

metre

29.500

32

B-O-6

6 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

metrekare

987.500

33

B-O

Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

ton

10.500

34

BT-O-8-A

8 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Bitümlü Sıcak Temel Tabakası Yapılması (Tip-A) (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

metrekare

997.000

35

M-A-O-5-1

5 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Modifiye Aşınma Tabakası Yapılması (Tip
1 ) (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

metrekare

980.000

36

PMTAT-O

Ocak Taşından Konkasörle Kırılmış ve Elenmiş Malzeme ile Plent-Miks Temel veya Plent-Miks Alttemel Yapılması

ton

750.000

37

OKRK-H2-W3-A

H2 Engelleme Düzeyine Sahip Otokorkuluk Sistemi Yapılması ve Montajı (İndirme Bölgeleri ve Geçiş Elemanları Dahil) (Tek Taraflı, Minimum H2-W3-A Sınıfı) (Malzeme ve Nakliye Bedeli Dahil)

metre

45.000

Aynı Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olarak belirlendiği, anılan Şartname’nin 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesinin bulunduğu, söz konusu Şartname’nin 46’ncı maddesinde sınır değer katsayısının (N) 1,00 olarak belirlendiği,

Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinde işe sözleşmenin imzalanmasını takip eden 10 gün içerisinde yer teslimi yapılarak başlanacağı ve işin işyeri teslim tarihinden itibaren 450 gün içerisinde tamamlanacağı; 33.2’nci maddesinde “
1 ) İhale dokümanı eki çalışma itinererinde; taş ocağı, ariyet ocağı, kum-çakıl ocağı, su temin yeri ve depo yeri ile ilgili çalışma itinererinde idare tarafından verilecektir hükmü varsa, yükleniciye tahsisi yapılacaktır. Ancak; herhangi bir nedenle yüklenici idarenin ocaklarını, depo yerini reddederse veya idare itinererde gösterilen ocakları, depo yerini yükleniciye teslim edemezse veya idarenin göstereceği ocaktaki malzemenin şartname kriterlerinde bir değişiklik olursa, yüklenici kendi bulacağı ocağı -şartname kriterlerini sağlaması koşuluyla- ve depo yerini kullanabilecektir. Yüklenici kendi bulacağı ocakları veya depo yerini kullanması halinde; sözleşmede ocaklarla ve depo yeri ile ilgili belirtilen durumda değişiklik olması halinde teklif birim fiyatta (fiyat eksiltmesi veya arttırılması) değişiklik yapılmayacaktır.

2. Depo yerinin ilgili mevzuatı gereğince sağlanması gereken bütün fiziki koşullar yüklenici tarafından oluşturulacaktır. Depo yerlerinin kullanımı ile ilgili her türlü izin ve mülkiyet haklarından doğan hukuki ve cezai sorumluluk yükleniciye aittir.

3. Herhangi bir nedenle yüklenici idarenin ocaklarını kullanmayı talep ederse, idare tarafından uygun görülmek kaydı ile Maden Kanununa göre bütün sorumluluğu yükleniciye ait olmak üzere, Karayolları Teknik Şartnamesine uygun olarak kullanılabilecektir. Yeni ocakların ruhsat vb. izin işlemleri idare adına yüklenici tarafından takip edilecek ve harçlar vb. giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır. Sözleşmede ocaklarla ilgili belirtilen durumda değişiklik olması halinde, teklif birim fiyatta değişiklik (fiyat eksiltmesi veya arttırılması) yapılmayacaktır.

4. Şantiye, plent sahası, beton santralı kurulacak alanlar yüklenici tarafından temin edilecektir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, 11.10.2017 tarihinde yapılan ihaleye (51) isteklinin katıldığı, 27 isteklinin yeterlik kriterini sağlamadıkları gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyonunca ihalenin ilk oturumunda teklif mektubu ile geçici teminatının uygun olduğu tespit edilen isteklilerin teklif tutarları üzerinden aşırı düşük teklif sınır değerinin 157.643.167,57 TL olarak hesaplandığı, anılan sınır değerin altında teklif veren 18 isteklinin sorgulamaya tabi tutulduğu, bu isteklilerden 12’sinin açıklamalarını süresi içerisinde idareye sundukları, idarece yapılan değerlendirme neticesinde 5 isteklinin (Feza Taahhüt Anonim Şirketi - Deha Altyapı Anonim Şirketi İş Ortaklığı, Danış Yapı Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Haselsan İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı, Nil Yapı Malzemeleri ve İnşaat Ticaret Anonim Şirketi - Dinç Grup İnşaat Petrol Nakliyat Madencilik Turizm Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı, Demgün İnşaat Harfiyat Madencilik Tarım Nakliye Petrol Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve Özce İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.) açıklamalarının uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedildiği, 7 isteklinin (YG Yol Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi - Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı, Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. - Öztaşoğlu Hafriyat Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Açılım İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, İntekar Yapı Turizm Elektrik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Makimsan Asfalt Taahhüt İnşaat San. ve Tic. A.Ş. - Yazıcıoğlu Nakliyat İnşaat Anonim Şirketi - Tanmak Yol Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı, Özyapıcılar İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Fernas İnşaat Anonim Şirketi - Özaltın İnşaat Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi İş Ortaklığı) açıklamalarının uygun bulunarak ihalenin YG Yol Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Orak Altyapı Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı uhdesinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Kanun’un anılan maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde, ihalede verilen diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutulacağı, sorgulama sonrasında açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlenmesi, ihalenin anılan maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesi, ayrıca yaklaşık maliyeti eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin açıklama istenilmeksizin reddedilmesi konularında Kurumca hazırlanacak ikincil mevzuatın esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması bulunmaktadır.

İdarenin sorgulama yazısı ekinde açıklama istenilen 10 paçal iş kalemine ait analiz formatlarının ve açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesinin bulunduğu görülmüş olup, sınır değerin altında teklif vermiş olan isteklilerden aşağıda yer verilen iş kalemlerine ilişkin açıklamalarının istenildiği anlaşılmıştır.

Sıra No

Poz No

İmalatın Cinsi

1

B-O-6

6 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Binder Tabakası Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

2

BK-KAZI

Asfalt Kazıma Makinesi ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamalarının Kazılması (Taşıma Dahil)

3

BT-O-8-A

8 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Bitümlü Sıcak Temel Tabakası Yapılması (Tip-A) (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

4

DEMB-C30/37

Her Türlü İnşaatta (Köprüler, Kutu Menfez ve Betonarme Kazık Hariç, Plak ve Kompozit Menfezler Dahil) Kuruda veya Suda Her Dozda Demirli Beton (C 30/37 Hazır Beton Harcı ile)

5

DEMİR

Her Çapta Yuvarlak Demir ve Nervürlü Çeliğin; Zati Bedeli, Yüklenmesi, Taşınması, Boşaltılması, İstifi ve İşçiliği

6

HENB-C30/37

Hendeklerin Betonla Kaplanması (Hendek Kazısı ile Kullanılan Her Türlü Malzeme ve Nakliyeler Dahil) (C 30/37 Hazır Beton Harcı ile)

7

M-A-O-5-1

5 cm Sıkışmış Kalınlıkta 1 m² Asfalt Betonu Modifiye Aşınma Tabakası Yapılması (Tip
1 ) (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) (Bitüm İdareden)

8

OMOLTİ

Ocak Taşı ile Moloz Taş Duvar İnşaatı (Çimentosu, Agregası ile Taşın Ocaktan Temin Edilmesi ve İş Başına Nakledilmeleri Dahil)

9

PMTAT-O

Ocak Taşından Konkasörle Kırılmış ve Elenmiş Malzeme ile Plent-Miks Temel veya Plent-Miks Alttemel Yapılması

10

Tİ-KAZI

Her Cins ve Klastaki Yarma, Heyelan Eden Zemin İle Dolgu Altlarındaki Her Cins Zayıf (Bitkisel Toprak vs.) ve Oynak (Batak ve Balçık) Zeminlerin Kazılması, Kullanılması ve Nakli

İdarece gönderilen Sıralı İş Kalemleri Listesi’ne bakıldığında, idarece sorgulamaya tabi tutulan 10 iş kaleminin yaklaşık maliyet tutarının %80’ini oluşturan iş kalemleri olduğu, dolayısıyla açıklama istenilen iş kalemlerinin mevzuata uygun bir şekilde belirlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi Feza Taahhüt A.Ş. - Deha Altyapı A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi neticesinde aşağıda belirtilen hususlar tespit edilmiştir.

a) Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının "03.141 (Paletli Delgi Makinası) ve 03.004 (Ekskavatör ve Dragline Tipi Makinalar 210 HP) iş kalemleri için Dorpet Akaryakıt İnş. Tic. Ltd. Şti. nden, 03.070/2 (Asfalt Kazıma Makinası) iş kalemi için Kromyol Asfalt İnş. Ltd. Şti.nden alınan fiyat tekliflerindeki değerlerin üç makinenin de yedek parça, tamir, bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj ve demontaj bedellerini bile karşılamadığı, kaldı ki 2017/UY.I-2689 nolu Kurul kararında da belirttiği gibi amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makineler için yapılan açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı; ayrıca, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1 inci maddesinde "Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir." hükmü gereğince Ticaret Sicil Gazetesi incelenen Dorpet Akaryakıt İnş. Tic. Ltd. Şti. nin makine satma ve kiralama alanında faaliyet göstermediği” gerekçesiyle uygun bulunmadığı görülmektedir.

Başvuru sahibi iş ortaklığı tarafından 03.141 (Paletli Delgi Makinası) ve 03.004 (Ekskavatör ve Dragline Tipi Makinalar 210 HP) iş kalemleri için Dorpet Akaryakıt İnş. Tic. Ltd. Şti.nden alınan fiyat teklifinin; 03.070/2 (Asfalt Kazıma Makinası) için ise Kromyol Asfalt İnş. Ltd. Şti.nden alınan fiyat teklifinin sunulduğu görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklaması yapacak istekliler tarafından makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan rayiçlerinin veya makine ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması halinde ilgili makine ve ekipmanın edinim bedeli üzerinden açıklama yapılması gerekmekte olup üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile amortisman girdisinin açıklanması mümkün bulunmamaktadır. Başvuru sahibi tarafından amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanması gibi bir durumun söz konusu olmadığı ileri sürülmekte ise de, sunulan fiyat teklifinde yer alan tutarın makinelerin 1 saatlik çalışma bedelinin önemli bir bileşeni olan amortisman maliyetini doğrudan etkilediği, böylelikle gerçek edinim değeri veya kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan rayiçler üzerinden hesaplanması gereken amortisman maliyetini, fiktif bir edinim maliyeti üzerinden hesaplayarak kendisine avantaj sağladığı anlaşılan başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibi iş ortaklığı tarafından 03.141 (Paletli Delgi Makinası), 03.004 (Ekskavatör ve Dragline Tipi Makinalar 210 HP) ve 03.070/2 (Asfalt Kazıma Makinası) için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanıldığı, ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP ve asfalt kazıma makinası için alınan fiyat tekliflerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2017 yılı rayiçlerinden, ayrıca 2017 yılında resmi rayici yayımlanmayan 03.141 poz numaralı “Paletli delgi makinası” için güncellenmiş rayicinden oldukça düşük oldukları anlaşıldığından üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerini kullanarak kendi lehine fiyat avantajı sağladığı anlaşılan başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçe ile reddedilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

İdare tarafından başvuru sahibi iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçeleri arasında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin ihale konusu alanda faaliyet gösteren şirketlerden alınmadığı hususuna da yer verildiği görülmek birlikte, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması mümkün olmayan bileşenler için fiyat tekliflerinin alındığı şirketlerin faaliyet alanlarına ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir.

b) B-O-6, BT-O-8-A ve M-A-O-5-1 pozlarının alt analizlerinde olan “BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli”, PMTAT-O pozunun alt analizi olan “Plentmiks mekanik malzemenin plentten serim yerine nakli” ile OMOLTİ pozunun alt analizi olan “taş nakli” ve “agrega nakli” pozları için idarenin yaklaşık maliyette esas aldığı mesafenin ve ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen itinererden, yükleniciye verileceği belirtilen Kapıkaya Taş Ocağı’nın işin yapılacağı yol güzergahına olan ortalama mesafesinin 33,568 km olarak hesaplandığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında, B-O-6, BT-0-8-A, M-A-O-5-1, PMTAT-0 ve OMOLTİ pozları için hazırlanan analizlerde açıklama istenilen malzeme nakliyesi girdilerinin hesaplanmasına esas mesafelerin BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli için 9,836 km, plentmiks mekanik malzemenin plentten serim yerine nakli ile taş ve agrega nakli için 9,842 km olarak hesaplandığı, ancak güvenli tarafta kalınarak söz konusu mesafelerin nakliye formüllerinde 10 km olarak dikkate alındığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından yalnızca Deliballılar Taş Ocağı dikkate alınarak hesaplama yapılmadığı, aksine Kapıkaya, Deliballılar ve Dutluca (Harmancık) olmak üzere 3 adet taş ocağı esas alınarak ağırlıklı ortalama nakliye mesafesi hesaplandığı ileri sürülmekte ise de, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında farklı taş ocakları kullanılarak açıklama yapılması mümkün olmakla birlikte ihale dokümanı kapsamında verilen itinererden, yükleniciye verileceği belirtilen tek ocak olan Kapıkaya Taş Ocağı’nın işin yapılacağı yol güzergahına olan ortalama mesafesinin 33,568 km olarak hesaplandığı dikkate alındığında, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarına esas aldığı mesafeleri yükleniciye verilecek tek ocak olan Kapıkaya Taş Ocağı’nın işin yapılacağı yol güzergahına olan mesafesinden daha düşük hesaplayarak kendine fiyat avantajı sağladığı tespit edildiğinden aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçeyle uygun bulunmamasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Diğer taraftan başvuru sahibinin şikayet başvurusuna verilen cevap yazısında, Deliballılar Taş Ocağından alınan numunelerle yapılan deneyler neticesinde adı geçen ocağın Karayolları Teknik Şartnamesinin 402, 406 ve 407'nci kısımlarında bulunan ilgili kriterleri karşılamadığından BSK ve PMT imalatlarında kullanılamayacağı hususlarına da yer verildiği dikkate alındığında, idare tarafından ihale konusu yapım işinde kullanılması uygun bulunmayan ve bu nedenle ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen itinererde yer verilmeyen Deliballılar Taş Ocağının nakliye mesafesi hesabında başvuru sahibince kullanılması aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmemesi için yeterli bir sebep teşkil ettiğinden, Deliballılar Taş Ocağından çıkan malzemenin kalitesinin sözleşmenin uygulanması aşamasında değerlendirilebileceği yönündeki iddiasına itibar edilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.