KİK Kararı: 2018/UY.I-1635

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/050
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 06.09.2018
Karar No : 2018/UY.I-1635
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/196940 İhale Kayıt Numaralı “Trabzon - Aşkale (Dap) (Dokap) Yolu, Gümüşhane - Kale Km: 105+500 - 123+543,53G / 127+900İ Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (Bsk) İşleri, Köprü İşleri, Tünel İşleri ve Çeşitli İşler (İkmal) Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 28.05.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Trabzon - Aşkale (Dap) (Dokap) Yolu, Gümüşhane - Kale Km: 105+500 - 123+543,53G / 127+900İ Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (Bsk) İşleri, Köprü İşleri, Tünel İşleri ve Çeşitli İşler (İkmal) Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 25.07.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.08.2018 tarih ve 42029 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.08.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1305 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, taraflarınca sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında satış tutarı tespit tutanağına göre yapmış oldukları açıklamaların idarece maliyet tespit tutanağıymış gibi değerlendirilmesinin hatalı olduğu, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak yapmış oldukları açıklamada almış oldukları fiyat teklifinin ilgili SMMM’nin kaşesini, iletişim bilgilerini, sicil numarasını, açık adresini, TÜRMOB kaşesini ve teklif edilen tutarın ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığına dair beyanını içerdiği, ayrıca idarenin kendilerinden satış tutarı tespit tutanağını da isteyebileceği fakat bunun yapılmadığı, SMMM beyanından da anlaşılacağı üzere almış oldukları fiyat teklifinin satış tutarı tespit tutanağına göre hazırlandığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklaması bulunmaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Trabzon - Aşkale (Dap) (Dokap) Yolu, Gümüşhane - Kale Km: 105+500 - 123+543,53g / 127+900i Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) İşleri, Köprü İşleri, Tünel İşleri ve Çeşitli İşler (İkmal) Yapılması İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:2016E040300-2018E040280

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

225.000,00 m³ Ocak Ariyet Kazısı, 265.000 m³ toprak işleri kazısı,6.203,57 m Kazık Yapılması, 2.146,19 m³ demirsiz beton, 36.707,84 m³ demirli beton, 35.000 m³ moloz taş duvar, 5.211,71 ton nervürlü çelik, 110.385 ton alt temel ve temel yapılması,

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:(Trabzon - Aşkale (Dap) (Dokap) Yolu, Gümüşhane - Kale Km: 105+500 - 123+543,53g / 127+900i Arası

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede idarenin 17.07.2018 tarihli komisyonu kararında “1)Treko ve Geotech firmalarından alınan proforma fatura ile savunma yapılması Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13. Maddesine göre fiyat tevsiki mevzuata uygun değildir.

2)Treko ve Geotech firmalarından alınan çelik şerit proforma faturalarında meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defler ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (...) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği halde bu işlemin yapılmadığı görülmüştür.” şeklinde gerekçelerle başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını uygun görmediği tespit edilmiştir.

Her ne kadar komisyon kararında proforma fatura adındaki belge ile savunma yapılmasının mevzuata uygun olmadığı ifade edilmişse de, sunulan bir belgenin proforma fatura olarak adlandırılmasının uygun bulunmama gerekçesi olamayacağı, zira ilgili belgenin muhteviyatına bakılarak değerlendirme yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Ayrıca idarece yapılan değerlendirmede sunulan proforma faturaların maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak hazırlandığı yönünde bir tespiti olduğu anlaşılmakla birlikte yapılan inceleme neticesinde anılan proforma faturaların satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak hazırlandığı görülmüştür.

İlgili mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere, bir belgenin kamu ihale mevzuatınca fiyat teklifi niteliği taşıması için fiyat teklifine dayanak olan tespit tutanağının türüne göre taşıması gereken meslek mensubu beyanının ilgili meslek mensubu tarafından fiyat teklifi üzerine yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, meslek mensuplarınca yazılarak imzalanan beyanda fiyat tekliflerinin dayanağı olan tespit tutanağının tarih ve sayısının da yer alması zorunludur.

Yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Treko İnş. Taah. Turz. San. ve Tic. A.Ş. ve Geotech İnş. Mim. Pro. Taah. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş iki ayrı proforma fatura sunduğu, söz konusu proforma faturaların üzerinde “Proforma faturada teklif ettiğimiz tutarın ağırlıklı ortalama birim satış tutarımızın %80’inin altında olmadığını beyan ederiz” beyanının bulunduğu ve ilgili meslek mensubu tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüştür. Söz konusu belgelerin üzerinde taşıdığı ibarenin Kamu İhale Genel Tebliğinde fiyat tekliflerinin taşıması gerektiği belirtilen “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” beyanından farklı olduğu, anılan beyanın proforma faturaya dayanak alınan satış tutarı tespit tutanağına ve satış tutarı tespit tutanağının tarih ve sayısına yönelik bir ifade içermediği, bu çerçevede ilgili proforma faturaların kamu ihale mevzuatınca fiyat tekliflerinin taşıması gereken kriterlere haiz olmadığı, bu haliyle ilgili proforma faturaların kamu ihale mevzuatına uygun bir fiyat teklifi olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece tesis edilen işlemin sonucu itibariyle mevzuata aykırılık teşkil etmediği tespit edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.