KİK Kararı: 2018/UY.I-1629

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/050
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 06.09.2018
Karar No : 2018/UY.I-1629
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Suryol İnşaat Madencilik Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/126948 İhale Kayıt Numaralı “Şanlıurfa ve Siverek Şube Dahili Yollarına Temel ve İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 17.04.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Şanlıurfa ve Siverek Şube Dahili Yollarına Temel ve İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Suryol İnşaat Madencilik Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin 20.06.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.06.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.07.2018 tarih ve 36762 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.07.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1116 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname’nin 7'nci maddesinde belirtilen yeterlilik kriterlerinin adaylar tarafından sağlanması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilen diğer isteklilerin söz konusu yeterlik kriterlerini sağlamadıkları,

Şöyle ki;

a) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin, iş grupları listesinde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğunun tespiti belirgin olmamakla birlikte söz konusu belgelerin iş bitirme niteliğini taşımadığı, başvuruya konu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işlerin İdari Şartnamenin 7.6'ncı maddesinde açıkça belirtildiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilen diğer istekliler tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin söz konusu maddede yer verilen iş gruplarından hangisine dahil olduğunun anlaşılamadığı, iş deneyimini gösteren belgelerin hangi nitelikte işi karşıladığının açık olması gerektiği, bu hususlara uygun olmayan tekliflerin geçerli bir teklif olarak değerlendirilemeyeceği, anılan istekliler tarafından sunulan tekliflerin geçerli bir teklif olarak kabul edilmemesi gerektiği, ayrıca söz konusu istekliler tarafından sunulan iş bitirme belgesi tutarlarının asgari iş deneyim tutarını da karşılamadığı, bu açıdan iş deneyim belgesi yeterli olmayan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

b) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvellerinde, idarece hazırlanan birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen miktarların kullanılmadığı, ayrıca söz konusu birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu, bu nedenle söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

c) Yapım işleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 38.1.b maddesindeki hüküm uyarınca tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlilerin tümünü gösterir belgelerin sunulmasının zaruri olduğu, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli ve aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen diğer istekliler tarafından bu hususa ilişkin ticaret sicil gazetesi sayfaları sunulmadığı gibi konuya ilişkin diğer belge ve bilgilerin de sunulmadığı, bu nedenle anılan isteklilerin tekliflerinin bu açıdan da değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının aşağıda belirtilen gerekçelerden dolayı uygun bulunmaması gerektiği,

Şöyle ki;

a) İhale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde fiyat tekliflerinde esas alınan analizlerde kullanılan işçilik maliyetlerinin yürürlükte olan asgari ücretin altında olduğunun görüleceği, dolayısıyla söz konusu isteklilerin güncel olmayan asgari işçilik maliyetlerini kullanmak suretiyle kamu ihale mevzuatına aykırı bir biçimde lehlerine maliyet avantajı sağladığı, bu bağlamda anılan istekliler tarafından sunulan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, söz konusu istekliler tarafından sunulan analizlerin idare tarafından verilen analizler ile uyumsuz olduğu, özellikle alt analizlerde yer alan işçilik ve nakliye giderine ait tutarların daha düşük gösterilerek anılan istekliler tarafından tekliflerinin oluşturulduğu, bu nedenle sunulan aşırı düşük savunmalarının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu ve açıklamaların kabul edilmemesi gerektiği,

b) “Mazot” girdisi için sunulan fiyat teklifinin TL/kg birimi üzerinden düzenlenmediği, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.5'inci maddesi uyarınca isteklilerce sunulacak tekliflerde yer alan akaryakıt fiyatlarının mevzuatta öngörülen dönemler dâhilinde EPDK tarafından belirlenen fiyatların altında olmaması gerektiği, EPDK'nın ilgili dönemde Şanlıurfa İli için yayımladığı "Mazot" fiyatları göz önünde bulundurulduğunda ise söz konusu isteklinin sunduğu fiyat teklifinin EPDK fiyatlarının altında olduğunun görüleceği,

c) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına konu olan proforma faturaların ve satış/maliyet tespit tutanaklarının mevzuata uygun olmadığı, söz konusu isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamasına dayanak gösterilen proforma faturaların ihale tarihi esas alınmak suretiyle incelendiği takdirde faturaların ihale konusu yapım işini tevsik edecek nitelikte ve güncel olmadığı, söz konusu istekliler tarafından sunulan faturalarda, faturaların içeriğindeki girdilere ilişkin gerek analizlerde gerekse de fiyat teklifinde ayrıntılı olarak açıklama yapılmadığı, sunulan proforma fatura içeriklerinin ve fiyat tekliflerinin tevsik edici nitelikte olup olmadığının teyit edilmesi gerektiği, bu açıdan gerekli inceleme yapıldığında ihale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilen istekliler tarafından analiz girdileri için öngörülen birim fiyatlar ile iş kalemlerinin bir bütünü için öngörülen bedelleri tevsik etmek üzere sunulan fiyat tekliflerinin öngörülen usullere uygun olmadığının açıkça görüleceği, Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre teklif fiyatına konu işle ilgili verilen proforma fatura, faturayı verenin proforma fatura muhteviyatı mala/hizmete ilişkin son geçici vergi beyanname dönemine ait olarak yasal defter ve belgelerine göre hesaplanan ağırlıklı ortalama birim maliyetine uygun olması gerektiği, itiraza konu isteklilere ait proforma faturayı düzenleyen şirketlerin yasal defter ve belgelerinin de incelenmesi gerektiği, zira söz konusu inceleme yapıldığında teklife konu işlerle ilgili ortalama maliyet/satış tutarı tespitine yönelik olarak proforma fatura ile bu faturayı veren mükellefin yasal defter ve belgelerinin örtüşmediğinin açıkça görüleceği, ayrıca anılan isteklilerin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.5 ve 45.1.6’ncı maddelerine uygun olmadığı,

d) İhaleye katılan ve teklifi aşırı düşük olarak teklif olarak değerlendirilerek açıklama istenilen Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gülenyol İnş. Nak. Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklama dosyasında "Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (Kapsüle duyarsız)” iş kalemi için İfşaatlar Yapı Malz. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, ancak söz konusu isteklinin sunmuş olduğu fiyat teklifi uygun olmadığı gerekçesiyle anılan isteklinin teklifinin değerIendirme dışı bırakıldığı, bununla birlikte aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilerek ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarında "Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (Kapsüle duyarsız)” iş kalemi için yine aynı firmadan (İfşaatlar Yapı Malz. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.) fiyat teklifi alınmasına rağmen ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmesinin komisyon kararının yeterince incelenerek verilmediği kanaatini oluşturduğu, aynı iş kalemi için fiyat teklifini aynı yerden alan bu iki firmanın aynı bedelle açıklama yapmasının mümkün olmadığı, aynı firmanın dönemsel ağırlıklı satış ortalamalar üzerinde vermiş olduğu fiyat teklifleri arasında bariz bir fark olması fiyat teklifi veren firmanın muhasebecisi tarafından dayanağı olmadan tamamen savunmayı geçerli hale getirecek şekilde düzenlendiği ve komisyonun yanıltıldığı, dolayısıyla kanuna aykırı işlem yapıldığı, ihale komisyonunca fiyat teklifinin dayanağı olan tutanakların istenilmesi halinde bu çelişkinin ortaya çıkmasının mümkün olduğu, ihale komisyonunun fiyat teklifini sunan muhasebeciden firmaya ait faturaları istediği taktirde ya açıklama yapamayacağı ya da faturalarda bariz bir oynama yapacağının taraflarınca düşünüldüğü, böyle bir durumda en avantajlı teklif olarak değerlendirilen iş ortaklığının teklifinin reddedilmesi gerekeceği ve fiyat teklifi sunan YMM/SMMM hakkında işlem başlatılması gerekirken hiçbir sorgulama yapılmadığı,

Söz konusu hususla ilgili 20.06.2018 tarihinde idareye yapılan şikâyet başvurularının her iki istekli tarafından farklı fiyat teklifi verildiği gerekçe gösterilerek 29.06.2018 tarihinde reddedildiği, ancak her iki istekli için aynı firmadan aynı iş kalemi için 2018 yılı 1’inci döneme dayanılarak teklif verildiği, bu iki isteklinin sunmuş olduğu tutanaklarda ağırlıklı ortalama birim satış tutarının farklı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi uyarınca fiyat tekliflerinde belirtilmesi zorunlu olan ibare göz önüne alındığında her iki istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinin %80’inin uyuşmadığı, Vergi Usul Kanunu’na göre bir firmanın herhangi bir malla ilgili aynı döneme ait ağırlıklı ortalama birim satış tutarının aynı olmasının zorunlu olduğu, aksi halde anılan Kanun açısından usulsüzlük yapıldığının açık olduğu, fiyat teklifi veren İfşaatlar Yapı Malz. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ilgili meslek mensubu tarafından kanunsuz işlem yapıldığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında sunmuş oldukları fiyat teklifinde usulsüz ve mevzuata aykırı işlem yapılarak ve idare yanıltılarak anılan isteklinin avantajlı konuma getirildiği,

e) “İdare malı bitüm ile istenilen tiplerde kırılmış, elenmiş ve yıkanmış bazalt aşından çift kat sathi kaplama yapılması (Herşey Dahil)” iş kalemindeki “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı” girdisi için piyasadan alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapıldığı, ancak söz konusu fiyat tekliflerinin ilgili şirketlerin gerçek ekonomik verileri üzerinden hazırlanmadığı, sunulan fiyat tekliflerinin piyasa rayiçlerinin çok altında olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin üzerindeki maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına ait tarih ve sayının SMMM/YMM'ye ait defterlerdeki bilgilerle ve son geçici vergi beyannamesi dönemiyle örtüşmediği, söz konusu fiyat tekliflerinin satışa dayalı olarak hazırlanan iş olmasına rağmen, anılan tekliflere dayanak olarak sunulan tutanakların maliyetlere dayalı olarak hazırlandığı, bahsedilen durumların fiyat teklifi sunan şirketlerin ekonomik kayıtlarının, fiyat teklifi dayanağı olarak sunulan maliyet/satış tutanaklarının, alış-satış faturalarının, meslek mensubuna ait oda kayıt belgelerinin ve mükelleflere ait imza sirkülerinin talep edilip incelenmesiyle ortaya çıkacağı,

f) “Amonyum nitrat, fuel-oil karşımı” girdisinin nakliyesinin ilgili Tüzük hükümlerine göre yapılması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından bu hususta herhangi bir açıklama yapılmadığı, amonyum nitrat, fuel-oil karşımı malzemenin suya dayanıklı olmayan bir malzeme olduğu, nakli, kullanılması ve imhasının 87/12028 sayılı Tüzük hükümlerine uygun olması gerektiği, söz konusu malzemenin nakli için emniyet makamlarından taşıma izin belgesi alınması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin anılan malzemenin nakli için seçilen teknik çözümleri aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmadığı, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

g) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında kar ve genel gider için çok az bir maliyet belirlendiği, söz konusu isteklinin karar pulu bedeli için teklif fiyatının binde 5,69'una tekabül eden 77.110,88 TL, damga vergisi için ise teklifinin binde 9,48'ine tekabül eden 128.472,96 TL olmak üzere toplam 205.583,84 TL tutar hesaba katılmayarak açıklama yapıldığı, istekli tarafından gelir vergisi, SGK gideri, şantiye kurulum ve işletme masrafları teminat giderleri ve hakediş damga vergisi için yeterli oranda genel gider belirlenmediği, işçilik maaş giderlerinin piyasa şartlarının altında gösterilerek idarenin yanıltıldığı,

h) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında hesaplama yaparken yuvarlama yaptığı ve dolayısıyla yuvarlama yapılmadan işlem yapıldığında teklif ettiği fiyatın üstüne çıkılacağı ve anılan isteklinin bu gerekçeyle de teklifinin reddedilmesi gerektiği,

3. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10'uncu maddesinde ihaleye katılan isteklilerin ihaleye katılımında yeterliliğe ilişkin çeşitli kurallar düzenlendiği, ihaleye katılan isteklilerin ve ortaklarının ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi ve sosyal güvenlik primi borcu bulunmaması şartı koşulduğu, bu düzenlemeler uyarınca ihaleye katılan isteklilerin ya da ortaklarının ihale tarihi itibariyle herhangi bir sosyal güvenlik prim ya da vergi borcu bulunması halinde isteklilere ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, başvuruya konu ihalede ihale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen diğer isteklilerin ortaklarının ve %51 oranında hisse sahiplerinin ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi ve SGK borcu bulunduğu, bu nedenle anılan istekliler tarafından sunulan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

4. İhale İlanı’nın 5’inci maddesinde puanlamaya esas olan ve kendi malı olması istenilen makineler için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan faturalarda idare tarafından istenilen ve İdari Şartname’de belirtilen teknik şartların sağlanmadığı, anılan isteklinin bünyesinde anılan şartnamede belirtilen sayılarda ekipman bulunmamasına rağmen söz konusu ihaleye teklif vermek ve avantajlı konuma gelmek amacıyla herhangi bir ödeme ve muhasebe evrakı düzenlenmeden gerçek satış olmadan ekipmanların amortisman defterine kayıt ettirildiği, bu durumun isteklinin ve satın aldığı firmanın vergi beyanları ile şirket defterlerinin incelenmesi sonucunda görüleceği iddialarına yer verilmiştir.

5. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen 11.06.2018 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde, başvuruya konu ihaleye 23 istekli tarafından teklif sunulduğu, 9 isteklinin tekliflerinin çeşitli yeterlik kriterleri sağlanmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı, 14 isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak belirlendiği ve geçerli teklifler üzerinden aşırı düşük teklif sınır değerinin 15.610.806,63 TL olarak hesaplandığı, idare tarafından sınır değerin altında teklif sunan 6 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen bu isteklilerden 1 isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması yapmadığı, 4 isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından uygun bulunmadığı, bu nedenle sınır değerin altında teklif sunan 5 isteklinin tekliflerinin reddedildiği, idare tarafından sadece Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunduğu ve ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı, sınır değerin üstünde teklif sunan başvuru sahibi isteklinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin itirazen şikâyet başvuru dilekçesi incelendiğinde; ihale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilen isteklilerin çeşitli yeterlik kriterlerini sağlamadığı iddia edilmekle birlikte, 11.06.2018 tarihli ihale komisyonu kararına göre sadece ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunduğundan, diğer bir deyişle ihale üzerinde bırakılan istekli dışında aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan istekli olmadığından ve söz konusu iddialar kapsamında diğer isteklilere yönelik aykırılık tespit edilmesi halinde eşit muamele ilkesi çerçevesinde inceleme yapılacağından Kararın bu kısmında sadece ihale üzerinde bırakılan istekliye yönelik tespitlere yer verilmiştir.

1.1. Başvuru sahibi isteklinin 1’inci iddiasının (a) bölümünde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;…

2. İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,…

İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Ortak girişimler” başlıklı 14’üncü maddesinde “Ortak girişimler birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak iki türlü oluşturulabilir. İş ortaklığı üyeleri, hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere, konsorsiyum üyeleri ise, hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını yapmak üzere ortaklık yaparlar. İş ortaklığı her türlü ihaleye teklif verebilir. Ancak idareler, işin farklı uzmanlıklar gerektirmesi durumunda, ihaleye konsorsiyumların teklif verip veremeyeceğini ihale dokümanında belirtirler. İhale aşamasında ortak girişimden kendi aralarında bir iş ortaklığı veya konsorsiyum yaptıklarına dair anlaşma istenir. İş ortaklığı anlaşmalarında pilot ortak, konsorsiyum anlaşmalarında ise koordinatör ortak belirtilir. İhalenin iş ortaklığı veya konsorsiyum üzerinde kalması halinde, sözleşme imzalanmadan önce noter tasdikli iş ortaklığı veya konsorsiyum sözleşmesinin verilmesi gerekir. İş ortaklığı anlaşma ve sözleşmesinde, iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin taahhüdün yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, konsorsiyum anlaşma ve sözleşmesinde ise, konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin, işin hangi kısmını taahhüt ettikleri ve taahhüdün yerine getirilmesinde koordinatör ortak aracılığıyla aralarındaki koordinasyonu sağlayacakları belirtilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde “İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, yüzyirmiikibinüçyüzseksenyedi Yeni Türk Lirası (İkiyüzonaltıbinaltıyüzseksenbir Türk Lirası)* olarak hesaplanmak üzere 10 uncu madde kapsamındaki benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır. Bu süre iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmaz. Bu bent kapsamında elde edilen deneyim mühendis ve mimarın beş yıldır en az % 51 hissesine sahip olduğu tüzel kişiler tarafından da kullanılabilir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,…

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.…

(6) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

(7) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler. Bu durumda; yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın davet edilmesinin öngörüldüğü belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde, benzer işe ait olmayan yapım işine ilişkin iş deneyimleri, kısa listenin oluşturulmasında yapılan puanlamada dikkate alınmaz.…

(12) Mezuniyet belgelerinin iş deneyimini tevsik için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulması zorunludur...” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.…

(6) İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde;

a) İş bitirme ve iş durum belge tutarları tam olarak,

b) Denetim veya yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belge tutarları beşte bir oranında,

dikkate alınır.…

(8) Mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işleri ihalelerinde, iş deneyimi olarak mezuniyet belgelerini sunmaları durumunda;

a) İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların; toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

b) İş deneyimi bulunan mühendis veya mimarların; onbeş yıllık sınırlamaya tabi tutulmaksızın, mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mühendis veya mimarların mezuniyet belgeleri ile ihalelere katılmaları” 43’üncü maddesinde “…43.2. Mezuniyet tarihinden sonra geçen süre on beş yıldan fazla olan mühendis ve mimarların, on beş yıldan fazla mezuniyet sürelerinin de değerlendirilebilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sunulan mühendis veya mimara ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesi (iş bitirme, iş durum, iş denetleme, iş yönetme) sunulması gerekli olup, iş deneyim belgesi sunulmaması durumunda mezuniyet tarihinden sonra geçen sürenin on beş yıldan fazlası dikkate alınmayacaktır. Bu kapsamda sunulacak iş deneyim belgesine konu işin, geçici kabul tarihinin veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin % 80’ine ulaştığı tarihin, ihale ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde olması koşulu aranmaz.

43.3. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 48 inci maddesinde birden fazla iş deneyiminin toplanarak değerlendirilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu doğrultuda, mezuniyet belgeleri için 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca hesaplanan iş deneyim tutarları, iş deneyim (iş bitirme, iş durum, iş denetleme ve iş yönetme) belge tutarları ile toplanarak değerlendirilmeyecektir….” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Şanlıurfa ve Siverek Şube Dahili Yollarına Temel ve İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:2018E040280

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

6.000 Dekar Çift Kat Sathi Kaplama, 50.000 m3 Temel Yapılması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Şanlıurfa ve Siverek Şube Dahili Yolları …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 80'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur. ...

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler. …

7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:

YAPIM İŞLERİNDE BENZER İŞ GRUPLARI TEBLİĞDE (11/06/2011 tarih ve 27961 sayılı RG) yer alan A.V.GRUP :KARAYOLU İŞLERİ (ALT YAPI+ÜST YAPI) Yapım İşleri benzer is olarak kabul edilecektir.

7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İnşaat mühendisliği…” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümleri ve açıklamalarından, mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesinin zorunlu olduğu, iş deneyiminin tevsiki için ilk ilân veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgelerin sunulabileceği, iş ortaklıklarında pilot ortağın istenen iş deneyim tutarının en az %80’ini, diğer ortakların her birinin ise istenen asgari iş deneyim tutarının en az %20’sini sağlaması gerektiği, iş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yılın, 01.02.2018-31.01.2019 tarih aralığında geçerli olmak üzere söz konusu parasal değerin İkiyüzellibinikiyüzbir Türk Lirası olarak Kurum tarafından güncellenmiş olduğu, mezuniyet belgelerinin iş deneyiminin tevsiki için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulmasının zorunlu olduğu anlaşılmıştır.

Aktarılan Şartname düzenlemelerinden ise, uyuşmazlık konusu işin Şanlıurfa ve Siverek Şube Dahili Yollarına Temel ve İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama Yapılması Yapım İşi olduğu, istekliler tarafından iş deneyimlerinin tevsiki için teklif edilen bedelin %80’inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği, itirazen şikayete konu ihalede benzer iş tanımının AV. grubu karayolu işleri (alt yapı+üst yapı) olarak belirlendiği, ayrıca mezuniyet belgesi/diploma sunacaklara ilişkin inşaat mühendisliği bölümü mezunu olma şartının getirildiği anlaşılmıştır.

İdarece ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen belgeler incelendiğinde, ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından teklif dosyası kapsamında sunduğu iş ortaklığı beyannamesi incelendiğinde, Necmeddin İlhan’ın iş ortaklığının pilot ortağı (%51), Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise iş ortaklığının özel ortağı (%49) olduğu,

İsteklinin teklifi kapsamında sunduğu birim fiyat teklif mektubu incelendiğinde teklif bedelinin 13.552.000,00 TL olduğu, İdari Şartname’nin 7.5’inci maddesinde yer verilen düzenlemeler dikkate alındığında, Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarının 10.841,60 TL olduğu, pilot ortak tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarının 8.673.280,00 TL, özel ortak tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarının ise 2.168.320,00 TL olduğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından iş deneyiminin tevsiki için;

-Pilot ortak Necmeddin İlhan’a ait Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği bölümünden 21.03.1983 tarihinde mezun olduğunu gösteren 45 numaralı lisans diplomasının sunulduğu,

Ayrıca pilot ortak Necmeddin İlhan tarafından teklif dosyası kapsamında 23.02.2017 tarihli ve 2015/88496-1229055-1-2 sayılı iş denetleme/iş yönetme belgesinin sunulduğu, söz konusu belgede işverenin “TCDD 5.Bölge Taşınmaz Mallar Müdürlüğü”, işin adı ve ihale kayıt numarasının “Malatya – Çetinkaya Hattı: 53 YBO Müdürlüğü Acil Köprü- Menfez Bakımları, 2015/88496”, ilgilinin adı soyadının “Necmeddin İlhan”, ilgilinin görev unvanının “Kontrol Şefi”, işin geçici kabul tarihinin “03.02.2016”, ilgilinin toplam görev süresinde gerçekleşen toplam iş tutarının “364.408,00 TL” olarak belirlendiği görülmüştür.

Diğer taraftan söz konusu iş deneyim belgesinin; ihale konusu işe veya benzer iş tanımına uygun olmamakla birlikte, belgenin yapım işine ilişkin olmasından teklif dosyasında sunulan mezuniyet belgesi/diplomanın mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi açısından dikkate alınabileceği anlaşılmıştır.

- İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının özel ortağı Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ise iş deneyimini tevsik etmek için, 21.12.2017 tarihli ve 2016/81837-1478830-1-1 sayılı iş bitirme belgesinin sunulduğu, söz konusu belgede; iş sahibinin “Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Daire Başkanlığı”, işin adının ve ihale kayıt numarasının “28 Grup Birecik, Bozova, Halfeti, Hilvan ve Suruç İlçeleri 1 ve 2 Kat Asfalt Sathi Kaplama Yol Yapım İşi, 2016/81837”, uygulanan yapı tekniğinin “A-V Grup: Karayolları İşleri (Altyapı+Üstyapı)”, sunulan belgede Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ortaklık oranının %20 olduğu “Nurhak Yapı ve Elektrik Sanayi Ticaret Limited Şirketi”, ilk sözleşme bedelinin “28.180.300,48 TRY”, toplam sözleşme bedelinin “33.280.934,87 TRY”, sözleşme tarihinin “02.06.2016”, belge tutarının “32.006.022,82 TRY” olarak belirtildiği ve belgenin EKAP üzerinden düzenlendiği görülmüştür.

Bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklif dosyasında sunulan iş deneyim belgeleri incelendiğinde;

-Pilot ortak Necmeddin İlhan’a ait sunulan iş deneyim belgelerinin incelenmesi neticesinde; iş deneyiminin tevsiki için sunulan mezuniyet belgesinde mezuniyet tarihinin 21.03.1983 olarak belirtildiği, söz konusu mezuniyet belgesinin mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınması için anılan pilot ortak tarafından yapım işine ilişkin iş deneyim belgesinin sunulduğu ve ihale tarihinin 17.04.2018 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, iş deneyim tutarının hesaplanmasında esas alınacak sürenin 35 yıl 27 gün olduğu, ihale tarihinde geçerli olan parasal değerin ise 250.201,00 TL olduğu anlaşılmıştır. Buradan hareketle pilot ortağa ait mezuniyetten sonra geçen onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınması durumundaki mezuniyet belgesi/diplomadan elde edilen toplam benzer iş deneyimi tutarının [(35 x 250.201,00) + (250.201,00 / 30 / 12 x 27) = ] 8.775.800,075TL olması gerektiği, bu tutarın da isteklinin pilot ortağının ihalede karşılaması gereken asgari iş deneyim tutarını (13.552.000,00 x 0,80 x 0,80=8.673.280,00 TL) karşıladığı tespit edilmiştir.

- Özel ortak Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesinin A(V) grubu karayolu altyapı ve üst yapı imalatlarına ilişkin olduğu dolayısıyla yapılan imalatların tümünün benzer işe uygun olduğu ve ayrıştırma yapılmasına gerek bulunmadığı, öte yandan KİK iş deneyim belgesi güncelleme modülü üzerinden yapılan hesaplamada özel ortağın payına düşen güncellenmiş belge tutarının (40.995.341,75x0,20=) 8.199.068,35 TL olduğu anlaşılmış olup, İdari Şartname düzenlemeleri göz önüne alındığında ihalede karşılanması gereken asgari iş deneyim tutarının (2.168.320,00 TL) karşılandığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemeler neticesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin gerek pilot, gerekse de özel ortağının teklif dosyası kapsamında sunmuş oldukları iş deneyim belgelerinin asgari karşılanması gereken iş deneyim tutarını karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

1.2. Başvuru sahibi isteklinin 1’inci iddiasının (b) bölümünde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “…Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

İhale İlan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 57’nci maddesinde “…(7) Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu tespit edilen isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

İdari Şartname’nin “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 31.5’inci maddesinde “Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen teklifler ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından teklif dosyası kapsamında sunulan birim fiyat teklif cetvelinde, idarece ihale dokümanı kapsamında düzenlenen birim fiyat teklif cetvelini oluşturan iş kalemlerinin ve bu iş kalemlerine ilişkin miktarların esas alındığı ayrıca isteklinin teklif tutarına ilişkin yapmış olduğu hesaplamalarda aritmetik hata yapılmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

1.3. Başvuru sahibi isteklinin 1’inci iddiasının (c) bölümünde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1)İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

a) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin,

b) Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin, teklif kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca aday veya isteklilerin ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

a) Mülga : RG: 25/1/2017-29959

b) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri;

1. Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesi,

2. Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat ve İdari Şartname düzenlemelerine göre ihaleye katılacak olan aday ve isteklilerin gerçek kişi olması halinde noter tasdikli imza beyannamesinin tüzel kişi olması halinde ise tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin teklif kapsamında sunmaları gerektiği, aday veya isteklilerin ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyeti ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi ve ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce bu durumunu tevsik eden belgeleri sunması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif dosyası incelendiğinde;

Pilot ortak Necmeddin İlhan tarafından yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre gerçek kişilerce sunulma zorunluluğu bulunmayan Ticaret Sicil Gazetesi’nin sunulduğu, 07.07.2017 tarihli ve 9362 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde Necmeddin İlhan’a ve işletme bilgilerine yer verildiği, diğer taraftan teklif dosyası kapsamında Necmeddin İlhan’a ait Birecik Noterliği tarafından düzenlenen 02.03.2017 tarihli ve 2590 yevmiye numaralı imza beyannamesinin sunulduğu görülmüştür.

Özel ortak Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından tarafından 13.06.2014 tarihli ve 9177 sayılı, 11.08.2010 tarihli ve 7626 sayılı, 08.01.2014 tarihli ve 8481 sayılı, 23.08.2017 tarihli ve 8590 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nin sunulduğu, şirket kuruluşuna yönelik düzenlenen söz konusu Ticaret Sicil Gazetesinde şirketin pay sahipleri, temsil ve ilzama yetkili kişilerinin belirtildiği görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

İhale İlan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1. 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.…

45.2. …4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu ihale mevzuatı uyarınca, ihale komisyonunca idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirleneceği, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirleneceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı anlaşılmıştır.

İsteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda, isteklilerce ihaleye özgü olarak düzenlenen iş kalemleri ile bunlara ilişkin analiz formatları uyarınca açıklama sunulması gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin tekliflerinin gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedileceği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen yapım işi ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamalarında isteklilerce sunulan açıklamaların ne şekilde değerlendirilmesi gerektiğinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde ayrıntılı olarak açıklandığı görülmüştür.

İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi konulu yazıda, Özel-1 poz numaralı iş kaleminin açıklama istenilecek iş kalemi olarak belirlendiği ve söz konusu yazı ekinde anılan iş kalemine ilişkin düzenlenen analiz formatı ile açıklama istenmeyecek analiz girdileri listesine yer verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, sunulan açıklamaya ilişkin bilgileri gösteren yazı ve hesaplama tablosunun, idarece açıklama istenilen iş kalemine ilişkin düzenlenen sıralı analiz girdileri tablosunun, analizlerde açıklama istenilen ilgili girdilere ilişkin kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiç listesinin, bir adet fiyat teklifinin, akaryakıt bayi fiyat raporu başlıklı belgenin, 2018 yılı işçilik birim saat maliyeti başlıklı belgenin, açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesinin sunulduğu görülmüştür.

2.1. Başvuru sahibi isteklinin 2’nci iddiasının (a) bölümünde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde anılan istekliye gönderilen söz konusu iş kalemine ilişkin düzenlenen sıralı analiz girdileri tablosunun idareye sunulduğu ve söz konusu iş kalemine ilişkin sıralı analiz girdileri tablosu incelendiğinde, söz konusu analizde belirlenen rayiçlerin girdi miktarı ve cinslerinin, idarece aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde anılan istekliye gönderilen analizde yer alan girdi miktarları ve cinslerine ilişkin tanımlara uygun olarak düzenlendiği, diğer taraftan anılan istekli tarafından söz konusu iş kalemini oluşturan yalnızca tek bir analiz girdisinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklandığı, söz konusu fiyat teklifinde belirtilen analiz girdisinin ise idarece belirlenen analiz girdisine yönelik ve yalnızca malzeme bedeline ilişkin olduğu ve anılan analiz girdisine yönelik olarak ayrıca bir işçilik girdisinin idarece tanımlanarak açıklama istenilmediği de görülmüştür.

Yapılan incelemede 2018 yılına ait brüt asgari ücretin 2.029,50 TL olduğu ve saatlik asgari işçilik tutarının ise (2.029,50/30/7,5=) 9,02 TL olduğu ve ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemine ilişkin sunulan analizde yer alan işçilik rayiçlerinin tümüne ilişkin saatlik asgari işçilik maliyetinin 9,02 TL olarak hesaplandığı ve söz konusu açıklamalarda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamalarına aykırılık bulunmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2.2. Başvuru sahibi isteklinin 2’nci iddiasının (b) bölümünde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14’üncü maddesinde “İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında mazot girdisine ilişkin olarak, ihale ilan ve ihale tarihi olan 22.03.2018-17.04.2018 tarihleri arasındaki Şanlıurfa İli’ne ilişkin motorin fiyatlarını gösteren “Akaryakıt Bayi Fiyat Raporu” başlıklı belgenin sunulduğu, söz konusu belgede yer alan fiyatlardan 4,505 TL fiyatın esas alındığı, ayrıca anılan istekli tarafından motorin yoğunluğu (0,845 kg/lt) dikkate alınarak bu fiyatın kg cinsinden fiyata dönüştürüldüğü, bu suretle bulunan değerin KDV hariç (4,505/1,18/0,845=) 4,52 TL/kg olarak hesaplandığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece açıklama istenilen 04.109 poz numaralı “Mazot” girdisine ilişkin olarak ise “4,070 TL/kg” bedel öngörüldüğü, dolayısıyla bu tutarın (4,52x 0,90=) 4,068 TL/kg tutarının altında olmadığı görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin mazot girdisine yönelik yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında öngörülen bedelin K.D.V. hariç tutarının, EPDK'nın ilgili dönemde Şanlıurfa İli için yayımladığı tutarın %90’ının altında olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2.3. Başvuru sahibi isteklinin 2’inci iddiasının (c), (d), (e) ve (f) bölümlerinde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

Başvuru sahibinin söz konusu iddiaları kapsamında aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilerek ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde; anılan istekli tarafından 04.103 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (Kapsüle duyarsız)” girdisi için İfşaatlar Yapı Malz. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 19.04.2018 tarihli fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, söz konusu fiyat teklifinde anılan girdi için 1,68 TL tutarında fiyat belirlendiği, fiyat teklifinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1 ’inci maddesi uyarınca belirtilmesi zorunlu olan ibarenin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 19.04.2018 tarih ve 01 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” şeklinde belirtildiği ve söz konusu fiyat teklifinin SMMM Muhittin Çiftçi tarafından onaylanarak imzalandığı görülmüştür.

Diğer taraftan Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gülenyol İnş. Nak. Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; 04.103 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (Kapsüle duyarsız)” girdisi için yine İfşaatlar Yapı Malz. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 30.04.2018 tarihli fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, söz konusu fiyat teklifinde anılan girdi için 2,11 TL tutarında fiyat belirlendiği, fiyat teklifinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1 ’inci maddesi uyarınca belirtilmesi zorunlu olan ibarenin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 25.01.2018 tarih ve 01 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80 ’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklinde belirtildiği ve söz konusu fiyat teklifinin yine SMMM Muhittin Çiftçi tarafından onaylanarak imzalandığı görülmüştür. Söz konusu fiyat teklifinden görüleceği üzere, fiyat teklifine dayanak gösterilen satış tutarı tespit tutanağının 25.01.2018 tarih ve 01 sayılı tutanak olduğu ifade edilmekle birlikte anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında yer verdiği ve fiyat teklifine dayanak gösterilen satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, tutanağın düzenlenme tarihinin fiyat teklifinde ifade edildiği gibi 25.01.2018 tarihi değil 25.04.2018 olduğu, bu gerekçeyle 11.06.2018 tarihli ihale komisyonu kararından da görüleceği üzere anılan isteklinin söz konusu tarih uyumsuzluğundan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıdaki tespitlerden anlaşılacağı üzere hem ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının hem de aşırı düşük teklif açıklamaları fiyat teklifi ile satış tutarı tespit tutanağındaki tarih uyumsuzluğundan uygun bulunmayan Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gülenyol İnş. Nak. Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 04.103 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı (Kapsüle duyarsız)” girdisi için İfşaatlar Yapı Malz. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan ve farklı fiyatlar üzerinden düzenlenen fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının fiyat teklifine dayanak gösterilen 19.04.2018 tarih ve 01 sayılı satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, söz konusu tutanağın 2018 yılı 1. Geçici Vergi Beyanname dönemine ilişkin kayıtlara göre hazırlandığı, fiyat teklifine konu malın ağırlıklı ortalama birim satış tutarı hesaplamasında Şanlıurfa 1. Noterliği tarafından 27.12.2017 tarihinde 33882 yevmiye numarasıyla onaylanan yevmiye defterinde 1 adet kayıt olduğu, bu kayda göre 3.900 kg malın 7.995,00 TL’ye satıldığı ve fiyat teklifine konu malın ağırlıklı ortalama birim satış tutarının 2,05 TL/kg olarak belirlendiği, bu tespitlerin ilgili meslek mensubunca mükellefin yasal defter ve belgeleri ile uyumlu olduğu ifade edildikten sonra mükellefle birlikte imzalanarak anılan tutanak kapsamında bilgilerin doğruluğunun beyan ve kabul edildiği görülmüştür.

Diğer taraftan Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gülenyol İnş. Nak. Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının fiyat teklifine konu olan 25.04.2018 tarih ve 01 sayılı satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde ise, söz konusu tutanağın yine 2018 yılı 1. Geçici Vergi Beyanname dönemine ilişkin kayıtlara göre hazırlandığı, ancak yukarıda belirtilen tutanaktan farklı olarak, fiyat teklifine konu malın ağırlıklı ortalama birim satış tutarı hesaplamasında Şanlıurfa 1. Noterliği tarafından 27.12.2017 tarihinde 33882 yevmiye numarasıyla onaylanan yevmiye defterinde 82 adet kayıt olduğu, bu kayda göre 225.300 kg malın 591.822,39 TL’ye satıldığı ve fiyat teklifine konu malın ağırlıklı ortalama birim satış tutarının 2,63 TL/kg olarak belirlendiği, yine bu tespitlerin aynı meslek mensubunca mükellefin yasal defter ve belgeleri ile uyumlu olduğu ifade edildikten sonra mükellefle birlikte imzalanarak anılan tutanak kapsamında bilgilerin doğruluğunun beyan ve kabul edildiği görülmüştür.

Bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gülenyol İnş. Nak. Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının fiyat tekliflerine dayanak gösterilen ve her ikisi de 2018 yılı 1. Geçici Vergi Beyanname dönemine ilişkin olan satış tutarı tespit tutanaklarında yer verilen yevmiye kayıt adetlerinin, birim fiyatların, miktarların ve ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının birbirinden farklı olduğu anlaşılmıştır.

İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı adına düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı ile ilgili olarak 29.05.2018 tarih ve E.212020 sayılı yazı ile SMMM Muhittin Çiftçi’den ağırlıklı ortalama birim satış tutarının incelenmesi amacıyla bilgi ve belge istenilmiş olup, idarenin bu talebine ilişkin meslek mensubu tarafından verilen cevap yazısında firmalarının ticari sırlarının açığa çıkmaması için BA/BS formlarının ibraz edilmeyeceği ifade edildikten sonra, cevap yazıları ekinde 14.02.2018 tarihli ve 495043 sıra numaralı ve 26.02.2018 tarihli ve 495051 sıra numaralı birim fiyatı 2,40 TL olan 2 adet faturaya yer verilerek ağırlıklı ortalama birim satış tutarının faturaların ortalamasına istinaden düzenlendiği ifade edilmiştir. Ancak idarenin açıklama talebine istinaden meslek mensubu tarafından gönderilen belgelerin ihale mevzuatı kapsamında sayılan ve ilgili tutanakta hesap bilgisine yer verilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarını tevsik edici mahiyette olmadığı da görülmüştür.

Bununla birlikte idare tarafından Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gülenyol İnş. Nak. Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı adına düzenlenen satış tutarı tespit tutanağı ile ilgili olarak idarenin 29.05.2018 tarih ve E.212031 sayılı yazısı ile SMMM Muhittin Çiftçiden ağırlıklı ortalama birim satış tutarının incelenmesi amacıyla bilgi ve belge istenilmiş ancak idarenin bu talebine anılan meslek mensubu tarafından cevap verilmemiştir.

Başvuru sahibi isteklinin 2’nci iddiasının (c), (d), (e) ve (f) bölümlerinde yer verdiği iddialarının incelenebilmesi için, Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (b) bendinde “Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur.” hükmü gereğince; yukarıda farklılıkları tespit edilen satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen ve onaylayan SMMM Muhittin Çiftçiye gönderilen 10.08.2018 tarihli ve E.2018/21237 sayılı yazımız ile ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan Mustafaoğlu İnş. Taah. Gıda Nak. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gülenyol İnş. Nak. Mad. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan ve anılan meslek mensubunca düzenlenip onaylanan satış tutarı tespit tutanaklarındaki 2018 yılı 1. Geçici Vergi Beyanname dönemine ilişkin farklılıklara (yevmiye kayıt adetleri, birim fiyatları, miktarları ve ağırlıklı ortalama birim satış tutarları) dayanak olan tüm bilgi, belge ve açıklamaların en geç üç (3) iş günü içinde Kuruma gönderilmesi istenilmiştir. Söz konusu yazımızın 14.08.2018 tarihinde SMMM Muhittin Çiftçiye tebliğ edildiği görülmüştür. Ancak anılan meslek mensubu tarafından söz konusu talebimize süresi içerisinde herhangi bir cevap verilmemiştir.

Yapılan incelemeler neticesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan fiyat tekliflerine dayanak olan ve aynı analiz girdisi için aynı firma ve meslek mensubu tarafından aynı yevmiye defterine ve geçici vergi beyanname dönemine ilişkin düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarındaki bilgilerin birbirinden farklı olduğu görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.10’uncu maddesi uyarınca üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan meslek mensuplarının sorumlu olduğu açıklanmıştır. Bu kapsamda içerikleri birbirinden farklı olduğu anlaşılan satış tutarı tespit tutanaklarındaki yukarıda yer verilen farklılıklara ilişkin bu iki belgeyi düzenleyen ve onaylayan meslek mensubundan söz konusu hususa ilişkin açıklama yapılması tarafımızca istenilmiş, ancak düzenlediği belgelerin doğruluğundan sorumlu olan meslek mensubu tarafından belgelerin doğruluğuna ilişkin herhangi bir cevap verilmemiştir. Bu nedenle mevcut belgeler üzerinden itirazen şikâyete konu tutanaklarda birbirinden farklı şekilde hesaplanan ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının doğruluğunun tespitinin mümkün olmadığı anlaşıldığından ve fiyat tekliflerinde belirtilen fiyatlar ile bu fiyat tekliflerine dayanak olan satış tutarı tespit tutanaklarında belirtilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarı hesaplamalarının kamu ihale mevzuatı uyarınca uygun tevsik edilmediği değerlendirildiğinden başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddialarının yerinde olduğu ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının bu kapsamda reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2.4. Başvuru sahibi isteklinin 2’nci iddiasının (g) bölümünde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

Kamu ihale mevzuatı uyarınca, ihale komisyonunca, ihale mevzuatı kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirleneceği, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirleneceği, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacağı anlaşılmıştır.

Ayrıca, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, isteklilerce ihaleye özgü olarak düzenlenen iş kalemleri ile bunlara ilişkin analiz formatları uyarınca açıklama sunulması gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin tekliflerinin gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedileceği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen yapım işi ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamalarında isteklilerce sunulan açıklamaların ne şekilde değerlendirilmesi gerektiğinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde ayrıntılı olarak açıklandığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalarda idarece açıklama istenilen iş kalemine ilişkin analiz formatının esas alındığı ve söz konusu analiz formatında belirli bir oranda kâr öngörüldüğü, başvuru sahibi istekli tarafından ifade edilen hususların anılan mevzuat çerçevesinde isteklilerce açıklanmasına ve idarece sorgulanmasına yönelik bir usulün ve yöntemin kamu ihale mevzuatı kapsamında bulunmadığı ayrıca yukarıda yer verilen tespitler uyarınca ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan işçilik maliyetlerinin kamu ihale mevzuatına uygun olarak açıklandığı görüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2.5. Başvuru sahibi isteklinin 2’nci iddiasının (h) bölümünde yer verilen iddialarına ilişkin yapılan inceleme:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece düzenlenen analiz formatı uyarınca sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında çarpım ve toplam hatasının bulunmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler…analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklanan hususlara aykırılık teşkil edecek bir teklif tutarı ile bu aykırılığa ilişkin idare tarafından yapılması gereken bir değerlendirme bulunmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10'uncu maddesinde ihaleye katılan isteklilerin ihaleye katılımında yeterliliğe ilişkin çeşitli kurallar düzenlendiği, ihaleye katılan isteklilerin ve ortaklarının ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi ve sosyal güvenlik primi borcu bulunmaması şartı koşulduğu, bu düzenlemeler uyarınca ihaleye katılan isteklilerin ya da ortaklarının ihale tarihi itibariyle herhangi bir sosyal güvenlik prim ya da vergi borcu bulunması halinde isteklilere ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, başvuruya konu ihalede ihale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen diğer isteklilerin ortaklarının ve %51 oranında hisse sahiplerinin ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş vergi ve SGK borcu bulunduğu, bu nedenle anılan istekliler tarafından sunulan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

Anılan Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinin 4’üncü fıkrasında “c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan.

d) “Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale dışı bırakılma” başlıklı 52’nci maddesinde “(1) Kanunun 10 uncu maddesinde yer alan hükümler gereğince;…

c) Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan,

ç) Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan…adaylar ve istekliler ihale dışı bırakılır.

(2) İhale üzerinde kalan istekliden, birinci fıkranın (a), (b), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesi zorunludur. Bu belgelerin, ihale tarihinde isteklinin anılan bentlerde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerekir.

(3) Ortak girişimlerde söz konusu belgelerin yukarıda öngörülen şekilde bütün ortaklarca ayrı ayrı verilmesi zorunludur.

(4) Birinci fıkranın (c) bendindeki “Türkiye’de kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu”nun kapsamı ve tutarı Kamu İhale Genel Tebliğinde belirlenir.

(5) Türkiye’de kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcunun değerlendirilmesinde, isteklinin;

a) İlgili mevzuatına göre tahakkuk eden prim borçlarının süresi içinde ödenmemesi halinde kesinleşmiş prim borcu olduğu,

b) Prim borcuna karşı dava açılması halinde, bu dava sürecinde veya takip ve tahsili durduracak geçici veya nihai bir karar bulunmadığı durumlarda kesinleşmiş prim borcu olduğu,

c) Prim borcunun 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde cebren tahsili yolunda tesis edilen işlemlere karşı dava açılması halinde, bu dava sürecinde veya sonucunda takip ve tahsili durduracak geçici veya nihai bir karar bulunmadığı durumlarda kesinleşmiş prim borcu olduğu,

ç) Vadesi geçtiği halde ödenmemiş ancak ilgili kurum tarafından belli bir vadeye bağlanarak tecil edilmiş prim borçlarının, vadesindeki ödemeler aksatılmadığı sürece, kesinleşmiş prim borcu olmadığı, kabul edilecektir.

(6) Birinci fıkranın (ç) bendindeki “Türkiye’de kesinleşmiş vergi borcu” nun kapsamına girecek vergilerin tür ve tutarı Kamu İhale Genel Tebliğinde belirlenir.

(7) Türkiye’de kesinleşmiş vergi borcunun değerlendirilmesinde ise isteklinin;

a) Beyan üzerine alınan veya maktu olarak belirlenip ödemesi belirli tarihlerde yapılan vergilerde ödeme vadesi geçmiş olup ödeme yapılmamış ise kesinleşmiş vergi borcu olduğu,

b) Re’sen, ikmalen veya idarece yapılan tarhiyatlara karşı dava açma süresi geçirilmediği sürece, kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

c) Re’sen, ikmalen veya idarece yapılan tarhiyatlara karşı vergi yargısında dava açılmışsa bu dava üzerine tahsil edilebilir hale gelmiş ve süresinde ödenmemiş alacak bulunmadığı sürece kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

ç) Vadesi geçtiği halde ödenmemiş ancak vergi idaresi tarafından taksitlendirilmiş veya tecil edilmiş vergi borçlarının, vadesindeki ödemeler aksatılmadığı sürece, kesinleşmiş vergi borcu olmadığı,

d) Vergi borcunun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde cebren tahsili yolunda tesis edilen işlemlere karşı dava açılması halinde, bu dava sürecinde veya sonucunda takip ve tahsili durduracak geçici veya nihai bir karar bulunmadığı durumlarda kesinleşmiş vergi borcu olduğu, kabul edilecektir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddenin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler” başlıklı 17’nci maddesinde “…(c) bendinde: “Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan,”

(d) bendinde; “Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan”…isteklilerin ihale dışı bırakılacağı” açıklanmış olup, anılan borçlara ilişkin birtakım hesaplamalara da anılan Tebliğ maddesi kapsamında yer verilmiştir.

Diğer taraftan başvuruya konu ihaleye ait birim fiyat teklif mektubunun 2’nci maddesinde “İhale tarihinde,4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığımızı ve olmayacağımızı, anılan maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bentleri hariç, bu hususlara ilişkin olarak durumumuzda değişiklik olması halinde buna ilişkin belgeleri İdarenize derhal vereceğimizi; ihalenin üzerimizde kalması halinde ise sözleşme imzalanmadan önce ihale tarihinde anılan maddenin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumda olmadığımıza ilişkin belgeleri anılan Kanun ve ilgili mevzuat ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak İdarenize sunacağımızı taahhüt ediyoruz. Ayrıca ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetimizi mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğümüzü ve ihalenin üzerimizde kalması halinde sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak İdarenize sunacağımızı taahhüt ediyoruz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu ve kesinleşmiş vergi borcu bulunan isteklilerin geçici teminatlarının gelir kaydedilerek ihale dışı bırakılmaları ancak haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi gerektiği, bununla birlikte anılan isteklilerin söz konusu durumlarda olmadığına dair taahhütlerine ilişkin belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesinin zorunlu olduğu ve gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde uygulanacak yaptırımların kamu ihale mevzuatında belirtildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli ile aşırı düşük teklif açıklaması istenilen diğer isteklilerin teklif dosyalarında sunmuş olduğu birim fiyat teklif mektuplarında, Kamu İhale Kanunu’nun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bendi kapsamında kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu ve kesinleşmiş vergi borçları bulunmadığı ve söz konusu duruma ilişkin tevsik edici belge veya belgeleri sözleşme imzalanmadan önce idareye sunacakları yönünde beyanda bulunulduğu görülmüştür.

Bu çerçevede ihalede gelinen durum itibariyle anılan isteklilerin yalnızca söz konusu hususa yönelik taahhütleri dikkate alınarak işlem tesis edilmesi gerektiği, söz konusu taahhütlerine yönelik değerlendirmenin ise ilgili isteklilerin sözleşme imzalanmadan önce sunmaları gereken belgeler üzerinden yapılması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62’nci maddesinde “(1) İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.

(2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir.

(3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez.

(4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar” başlıklı 53.3’üncü maddesinde “53.3.1. Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.

53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ilkelere halel getirmeyecek bir biçimde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir.

53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak yalnızca niceliksel unsurların belirlenmesi zorunlu olmayıp bu kapsamda niteliksel belirlemeler de yapılabilir. Bu bağlamda, ihale konusu işin beklenen kaliteye uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik parametreler, kamuya karşı yükleniminde bulunan işlerin miktarı veya tutarı bakımından kapasite durumu ya da ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibariyle isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu gibi hususlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinin “Kendi Malı Tesis, Makine, Ekipman, Teçhizat Puanlanması” başlıklı A.3.2’inci alt maddesinde “A.3.2.1. Kendi malı tesis, makine, ekipman, teçhizat puanlaması 3 tam puan üzerinden yapılacaktır.

A.3.2.2. Kendi malı puanlamasına esas tesis, makine, ekipman ve teçhizata ait tablo aşağıda verilmiştir.

Sıra No

Cinsi

Kapasitesi

Adet

Puan

1

Mobil Mıcır Yıkama ve Eleme Makinası

80 m3/s Kapasiteli 2015 model ve üzeri

1

1

2

Kendi Yürür Mıcır serici

2015 model ve üzeri

1

1

3

Asfalt Distribütörü

2015 model ve üzeri

1

1

A.3.2.3. Adayın kendi malı olan tesis, makine, ekipman ve teçhizat; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya serbest muhasebeci raporu ile tevsik edilir.

A.3.2.4. Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş tesis, makine, ekipman ve teçhizatın, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile adayın kendi malı sayılır.

A.3.2.5. İş ortaklığında, tesis, makine, ekipman ve teçhizat ortakların biri veya birkaçı tarafından sağlanır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İncelemeye konu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirlendiği, bu kapsamda fiyat dışı unsurlara yönelik puanlamanın teklif fiyatı, kalite nitelik ve teknik değer nitelik olmak üzere üç yetkinlik baz alınarak yapıldığı, İdari Şartname’nin ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri başlıklı 7’nci maddesinde ihale konusu işte kullanılacak makineler için isteklinin kendi malı olmasına yönelik düzenleme yapılmadığı, isteklilerin teknik değer nitelik puanlamasında yukarıdaki tabloda nitelikleri belirtilen 1 adet mobil mıcır yıkama ve eleme makinası, 1 adet kendi yürür mıcır serici ve 1 adet asfalt distribütörünün isteklilerin kendi malı olduğu tevsik etmeleri halinde fiyat dışı unsur kapsamında en fazla 3 puan alabileceklerinin düzenlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddiası incelendiğinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı tesis, makine, ekipman, teçhizata ilişkin olarak sunduğu tevsik edici belgelerin İdari Şartname’de belirtilen teknik şartları sağlamadığı, anılan isteklinin bünyesinde anılan Şartname’de belirtilen sayılarda ekipman bulunmadığı, buna rağmen başvuruya konu ihaleye teklif vermek ve avantajlı konuma gelmek amacıyla herhangi bir ödeme ve muhasebe evrakı düzenlenmeden ve gerçek satış olmadan söz konusu ekipmanların amortisman defterine kayıt ettirildiği iddialarına yer verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının İdari Şartname’nin 35’inci maddesinin A.3.2’nci alt maddesinin gereği olarak teklif dosyasında sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde,

Anılan İş Ortaklığının özel ortağı olan Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından; 2016 model 80 m³/s kapasiteli 1 adet mobil mıcır yıkama ve eleme makinasının, 2016 model 1 adet mıcır serici pnomatikin ve 2016 model 1 adet asfalt distribütörünün özel ortağın kendi malı olduğuna ilişkin Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Tespit Raporunun sunulduğu, anılan raporun ekinde söz konusu makinelere ilişkin alış faturalarına yer verildiği, bahse konu belgelerin S.M.M.M. tarafından kaşelenip imzalandığı ve belgelerde TÜRMOB kaşelerinin yer aldığı görülmüştür.

İhale komisyonunca yapılan değerlendirmede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı olduğu tevsik edilen makinelerden 2016 model 1 adet mıcır serici makinesi kendinden yürür olmadığı için uygun bulunmayarak bu makineye puan verilmediği görülmüş olup, kendi malı olması istenilen diğer 2 makine (2016 model 80 m³/s kapasiteli 1 adet mobil mıcır yıkama ve eleme makinesi ile 2016 model 1 adet asfalt distribütörü) ihale komisyonunca uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan istekliye kendi malı olduğu tevsik edilen makineler için toplamda 2 puan verildiği görülmüştür.

Bu bağlamda yapılan inceleme neticesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kendi malı araçlarına ilişkin teknik değer nitelik puanlamasına esas olmak üzere sunmuş olduğu belgelerin ihale komisyonu tarafından incelendiği ve kendi malı olması istenilen 3 araçtan 2 tanesinin uygun bulunduğu, kalan 1 aracın (mıcır serici makinesi) ise kendinden yürür olmadığı için uygun bulunmadığı ve anılan istekliye 2 puan verildiği, bu kapsamda kendi malı olduğu tevsik edilen araçlara ilişkin ihale komisyonu tarafından İdari Şartname’nin ilgili maddesine göre teknik değerlendirmenin uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından, başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddiasında yer verdiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı araçlarına ilişkin sunduğu tevsik edici belgelerin İdari Şartname’de belirtilen teknik şartları sağlamadığı iddiası yerinde görülmemiştir.

Bununla birlikte ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından fiyat dışı unsur kapsamında puan almasına esas olacak belgelerin yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları ve doküman düzenlemelerine uygun olarak sunulduğu, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı, dolayısıyla usulüne uygun olarak düzenlenen ve hukuka uygunluk karinesinden yararlanan meslek mensubu tarafından imzalanan meslek mensubu raporları üzerinden ayrıca bir araştırma yapılmasına gerek bulunmadığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddiasında yer alan ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu kendi malını tevsik edici belgelerin uygun olmadığı iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Necmeddin İlhan - Açar Mim. İnş. Müh. Prj. Taah. Taş. Gıda Mad. Tem. Tar. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları reddedilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan yukarıda belirtildiği üzere Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (b) bendinde “Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur.” hükmü gereğince yukarıda farklılıkları tespit edilen satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen ve onaylayan SMMM Muhittin Çiftçiye gönderilen açıklama talep yazımızda belirtilen hususlarla ilgili anılan meslek mensubu tarafından herhangi bir cevap verilmediğinden bu hususla ilgili olarak SMMM hakkında gerekli inceleme ve işlemlerin yapılmasını teminen anılan SMMM’nin bağlı olduğu Şanlıurfa Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına bildirim yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Açıklama yapılması talebimize cevap vermeyen SMMM Muhittin Çiftçi hakkında gerekli inceleme ve işlemlerin yapılmasını teminen Şanlıurfa Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına bildirimde bulunulmasına,

Oybirliği ile karar verildi.