KİK Kararı: 2018/UY.I-1533

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/046
Gündem No : 64
Karar Tarihi : 14.08.2018
Karar No : 2018/UY.I-1533
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ce-Hak İnşaat Taah. Tic. San. Ltd. Şti. - Serhan Akman İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Samsun Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/197120 İhale Kayıt Numaralı “Atakum Spor Lisesi, 200 Kişilik Pansiyon ve Kapalı Halı Saha Yapımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Samsun Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 22.05.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Atakum Spor Lisesi, 200 Kişilik Pansiyon ve Kapalı Halı Saha Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Ce-Hak İnşaat Taah. Tic. San. Ltd. Şti. - Serhan Akman İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığının 29.06.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.07.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.07.2018 tarih ve 37975 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.07.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1147 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevaplarda maliyet avantajlarının belgelere dayalı açıklanmadığı ve açıklamaların Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesine Yönetmeliğe ve Tebliğe uygun olmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından;

Açıklama istenilen iş kalemlerinin hesap cetvelinde yer alan miktarlarının yaklaşık maliyette yer alan miktarlardan eksik olarak belirlendiği imalat miktarlarının eksik tespit edilerek oluşturulduğu,

Sunulan analizlerin uygulama projesine, mahal listesine, yapım şartlarına ve teknik şartnameye uygun oluşturulmadığı, analizlerde ve/veya alt analizlerde yer alan malzeme, işçilik, makine ve teçhizat girdileri miktarlarının belirtilen iş kalemlerine ilişkin çevre ve şehircilik bakanlığı ve /veya diğer idarelere ait olan analizlerde ve/veya idare tarafından yaklaşık maliyetin hazırlanmasında esas alınan analizlerde yer alan girdi miktarlarından daha düşük alındığı, ayrıca hesap cetvelinde yer alan iş kalemlerinden oluşan ve başvuru dilekçesinde belirtilen iş kalemlerine ait analizlerde açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil olmak üzere analizi oluşturan tüm girdilere eksiksiz olarak yer verilmediği hesap cetvelinde yer verilen ve açıklama istenilen iş kalemlerinden olan özel imalatlara ait iş kalemleri için ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin verilmediği ve açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerin alt analizlerinin verilmediği,

Düzenlenen iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihi olan 2018 yılında yürürlükte olan saatlik asgari ücreti olan 9,02 TL’nin altında hesaplandığı, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmadığı,

Açıklama istenilen iş kalemlerine yönelik inşaat, elektrik ve mekanik tesisat iş kalemleri için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatların teklif edilmesi söz konusu olmuşsa da bu iş kalemleri için hangi kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandığının belli olmadığı, liste halinde belirtilerek açıklama kapsamında sunulmadığı,

Açıklama istenilen iş kalemlerine ait alt analizlerdeki değerlerin analizlere, analizlerdeki fiyatların ise hesap cetveline doğru olarak yansıtılmadığı, hesap cetvelinde bu iş kalemlerinin miktarı ile bu iş kalemleri için verilen fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutarın, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutarın, en yakın iki ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanmak suretiyle yazılmadığı ve fiyat tekliflerinde veya proforma faturalarda yer alan bedellerin analizlere tam ve doğru olarak yansıtılmadığı,

İhale dosyası kapsamında bulunan idari Şartnamenin 46.1’inci maddesine göre binek araç temin edileceğinin belirtildiği, binek araç kiralanması için, aracın ne şekilde temin edileceği, kendi malı ise iş süresince oluşacak amortisman giderlerinin, yakıt, sürücü ve aracın bakım giderlerinin detaylı olarak gösterilmediği, kiralama ise kira sözleşmesinin, aracın yakıt ve sürücü giderlerinin detaylı olarak sunulmadığı,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13’üncü maddesindeki ibare üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri olarak değiştirildiğinden isteklinin özel pozlarda açıklama yaparken fiyat teklifi yerine kullanmış olduğu proforma faturaların Kamu İhale tebliğine aykırı olduğu ve özel pozlar için alınan proforma faturalarda " Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliye/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80'inin altında olmadığını beyan ederim. " ibaresinin bulunmadığı, istenilen iş kalemlerinin tam karşılığının olmadığı,

Düzenlenen proforma fatura ve/veya fiyat tekliflerinin serbest muhasebeci tarafından kaşelenip imzalandığı, TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı, serbest muhasebeci tarafından bu belgelerin hazırlanmasının ve onaylanmasının mümkün olmadığı, bu yetkinin sadece SMMM veya YMM sıfatını taşıyan meslek mensuplarının kullanabileceği,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen özel imalatlara ait kalemlerinde verilen fiyat teklifleri ve proforma faturaların mevzuata uygun olmadığı, söz konusu belgelerin piyasada o alanda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı, Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-0.5,Ek-0.6,Ek-0.7) ve stok tespit tutanaklarının (Ek-0.8) yetkililer tarafından düzenlenmediği ve son geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının proforma faturaları ve/veya fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensubu tarafından düzenlenmediği,

Kamu İhale tebliğinin 45.1.13.11. maddesinde belirtilen “Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile 0-5, 0-6, 0-7 ve 0-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur. Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.” hükmüne istinaden söz konusu tutanakların ilgili Meslek mensubundan istenilmesi ve sorgulanması gerektiği,

Mekanik tesisatı iş kalemleri arasında yer alan iş kalemlerine ait analizlerin sunulması yerine bu iş kalemlerine ait malzeme, montaj ve nakliye bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmadığı, söz konusu iş kalemlerine yönelik alınmış olan proforma fatura veya fiyat tekliflerinde malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği,

Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin nakliye girdilerinde, kazı, kum, Nervürlü çelik, tuğla, kireç, çakıl, Stabilize, Ocak taşı nakliyelerine ilişkin bir hesaplama yapılmadığı, bunlara ait bir fiyat/maliyet öngörülmediği, nakliye analizlerinin yapılmadığı ve bunlara ilişkin nakliye fiyat tutanaklarına yer verilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “ihale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Atakum Spor Lisesi, 200 Kişilik Pansiyon ve Kapalı Halı Saha Yapımı

b) Yatırım Proje No'su/Kodu:

c) Miktarı Ve Türü: 1 Adet Lise (B+Z+2) ? 5225 M2 ? (16 Derslikli) - Yapım İşi, 1 Adet Pansiyon (B+Z+3) 4118 M2, 2 Adet Kapalı Halı Saha 3000 M2, Toplam 12343 M2” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “Yüklenici firma tarafından İdarenin bütün ihtiyaçlarını karşılamak üzere işin süresi boyunca bir adet binek tipi araç; akaryakıtı ve şoförü yükleniciye ait olmak üzere mesai saatlerinde İdarede hazır bulunduracaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin 22.05.2018 tarihinde yapıldığı, söz konusu ihaleye 12 istekli tarafından teklif verildiği, 1 isteklinin teklifinin bilançosu yeterli olmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece sınır değerin 12.504.670,19 TL olarak belirlendiği, sınır değerin altında kalan 2 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, 1 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına açıklama vermediği, Şam İnş. Mimar. Ltd. Şti. tarafından verilen açıklamaların idarece uygun bulunduğu ve anılan istekli üzerine ihale kararının alındığı anlaşılmıştır.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince, idarenin 28.05.2018 tarihli yazısı ile iki istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak, yazı ekinde de idarece hazırlanan açıklama istenilen sıralı iş kalemleri listesine yer verilmiş olup toplamda 110 adet açıklama istenilecek analiz girdileri, 7 adet açıklama istenilecek (elektrik tesisatı) iş kalemleri listesi, 62 adet açıklama istenilecek (inşaat) iş kalemleri listesi, 7 adet açıklama istenilecek (makine tesisatı) iş kalemleri listesi ve 38 adet açıklama istenmeyen analiz girdilerine yer verilerek açıklamaların buna göre yapılması istenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemlerinin hesap cetvelinde yer alan miktarlarının yaklaşık maliyette yer alan miktarlardan eksik olarak belirlendiği imalat miktarlarının eksik tespit edilerek oluşturulduğu iddiasına ilişkin olarak;

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. İhale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü, metraj hesabı yapan kişilerin kabulleri gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Bununla birlikte, idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması ve açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı, diğer bir ifade ile kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun da dikkate alınması gerekmektedir.

Mevcut bilgiler ışığında; anılan isteklinin sunmuş olduğu belgeler üzerinden yapılan inceleme sonucunda aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yaklaşık maliyetin dayanağı hesap cetveli ile isteklinin hesap cetvelinin karşılaştırılmasında açıklama istenilen 76 iş kaleminde, isteklinin iş kalemlerine ilişkin metrajların idarenin metrajından bazı kalemlerde yüksek bazı kalemlerde düşük olduğu, ancak hiçbir kalemde istekli lehine %10’u aşan metraj farkının bulunmadığı görülmektedir. Anılan isteklinin açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin metrajlarının makul ve kabul edilebilir düzeyde olduğu, ayrıca isteklinin proje ve teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına uygun olarak işi ifa etmesinin esas olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte söz konusu istekli tarafından metraj farkının isteklinin birim fiyatlarıyla toplamda 148.131,54 ? fiyat avantajı sağlandığı, bu avantajın teklif sıralamasını etkiler nitelikte olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İsteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu olmadığı ve bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmadığı yukarıda aktarılan mevzuat açıklamalarından anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemleri listesinin sunulduğu, söz konusu liste üzerinde 76 iş kalemi ile birlikte, iş kalemi numarası, iş kalemi tanımı, miktarı, birimi, birim fiyatı, tutarı, açıklama kısımlarının yer aldığı, anılan istekli tarafından 68 iş kaleminin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesi gereğince kamu birim fiyatları kullanılarak 8 iş kalemi için analiz düzenlendiği, alt analizlerin tanzim edilmediği, açıklama istenilen girdilerin de kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar kullanılarak ve fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığı görülmektedir.

Yapılan analizlerde yer alan girdi tür ve miktarlarının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen fiyat analizlerinde yer alan miktarlarla uyumlu olduğu, işçilik girdileri için teklif edilen birim fiyatın 2018 yılı için belirlenen saatlik asgari ücretin(9,02 TL) altında belirlenmediği, açıklama kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlamış olduğu birim fiyatlar kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesinin sunulduğu ve söz konusu listede inşaat, elektrik ve mekanik tesisat iş kalemleri için hangi kurumun birim fiyatının esas alınarak açıklandığının belirtildiği, açıklamalar kapsamında yapılan analizlerde tespit edilen fiyatların hesap cetveline doğru aktarıldığı, hesap cetveli ve analizlerde bulunan tutarların iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlandığı, fiyat tekliflerinde yer alan tutarların analizlere doğru aktarıldığı,

Başvuru sahibinin İdari Şartnamenin 46.1’inci yer verilen binek aracın giderlerine yer verilmediği iddiasına ilişkin olarak ise; söz konusu binek aracın açıklama istenilen girdiler arasında yer almadığı, aracın giderlerine ilişkin olarak herhangi bir açıklama sunulmasına gerek bulunmadığı, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin fiyat tekliflerinin uygun olmadığı iddiasına yönelik olarak;

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından alınan fiyat teklifleri incelendiğinde, fiyat teklifleri üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin bulunduğu ve fiyat tekliflerinin her birinin SMMM tarafından TÜRMOB kaşesi ile birlikte imzalanıp kaşelendiği, fiyat tekliflerinin serbest muhasebeciler tarafından düzenlenmediği, fiyat tekliflerinin ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığı,

Tesisat iş kalemlerine ilişkin olarak alınan fiyat tekliflerinde ve bu fiyat teklifleri dayanak alınarak hazırlanan analizlerde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı belirtildiği ve yeterli olduğu,

Anılan istekli tarafından isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatlara ait Ek-O.7 ve “stok tespit tutanağı”nın Ek-O.8 sunularak açıklama yapılmadığı, ayrıca fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için tutulan tutanağı (Ek-O.5) veya (Ek-O.6) tutanaklarının fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, dayanak teşkil eden tespit tutanaklarının idarece meslek mensubundan istenmesini gerektirecek bir aykırılık görülmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemleri kapsamında yer alan nakliye iş kalemleri (nakliye.13(kum nakli) nakliye.18(nervürlü çelik nakli) nakliye.22(kazı ve moloz nakli)) için analiz düzenlenmek suretiyle açıklamada bulunulduğu, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan nakliye formülü ve birim fiyatları kullanılarak düzenlenen analizden elde edilen birim fiyatın kullanıldığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.