KİK Kararı: 2018/UM.I-1955

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/063
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 13.11.2018
Karar No : 2018/UM.I-1955
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

2580 Sayılı Kilis Tarım Kredi Kooperatifi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/413887 İhale Kayıt Numaralı “Zeytin Hasat Makinası Alımı (Akü İle Çalışan)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 18.09.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Zeytin Hasat Makinası Alımı (Akü İle Çalışan)” ihalesine ilişkin olarak 2580 Sayılı Kilis Tarım Kredi Kooperatifi’nin 11.10.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.10.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 31.10.2018 tarih ve 53139 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.10.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1639 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, söz konusu ihaleye Pellenc marka zeytin hasat makinesi ile katıldıkları, teklif ettikleri makinenin daha ucuz olduğu, kapasite olarak da idarece teklifi uygun olduğu belirtilen istekliye ait makineden daha üstün olduğu, Teknik Şartname’nin 3.1.8’inci maddesinin açık olarak enerji tasarrufunu talep eden bir düzenleme olması ve tasarruf için örnek bir sistem tanımlamasına rağmen, dengi özelliği ibaresi ile aynı sonucu sağlayan herhangi bir sistemin kabul edilebilir kılındığı, diğer bir ifade ile anılan tasarruf sağlandıktan sonra, örnekteki bir durma veya devir düşürme özelliğinin bir anlamının kalmadığı, Teknik Şartname’nin 3.1.5’inci maddesinde sehven yazıldığı açıkça belli olan ve Türk üniversitelerinin tüm deney raporlarında kabul edilen makine boyu yerine, boru boyunun esas alındığı ve anlamsız bir kritere göre değerlendirme yapıldığı, tekliflerinin Teknik Şartname’nin 3.1.5 ve 3.1.8’inci maddesini karşılamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, fakat teklif ettikleri makine ile söz konusu kriterlerin fazlasıyla sağlandığı, kaliteli ve iyi bir zeytin hasat makinesinin şartnamede belirtilmeyen en önemli kriterlerinin göz ardı edildiği, mevcut şartnamenin iyi bir makinenin çiftçiye ulaştırılmasında yeterli olmadığı, bilimsellikten ve ölçülebilir kıstaslardan oldukça uzak olduğu, dolayısıyla söz konusu ihalenin iptal edilmesi ve zeytin hasat makinesini ve zeytini tanıyan uzmanlardan oluşacak bir bilirkişinin oluşturacağı tarafsız bir şartnameye göre ihalenin tekrarlanması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…9) İdarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğrafları

İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 26’ncı maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.

(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur. …” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman” başlıklı 43’üncü maddesinde “(1) Teklif edilen malın teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygunluğunu belirlemek amacıyla numune, teknik bilgilerin yer aldığı katalog, teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman ile fotoğraf istenebilir. Özel imalat süreci gerektiren mal alımları hariç, teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar içeren doküman istenilmesi durumunda katalog istenilmesi zorunludur. İsteklilerin cevap vermesi ve açıklamada bulunması istenen hususlara ilişkin sorulara teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar standart formunda yer verilir.

(2) Numunenin sunulma yöntemi ile ihale komisyonunca numunenin değerlendirilmesine yönelik düzenleme, ayrıntılı bir şekilde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yapılır. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınır. Bu tutanağın bir sureti de aday veya istekliye verilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.9’uncu maddesinde “Katalog, kılavuz, çizim, fotoğraf vb. belgeler ve/veya numune istenen ihalelerde, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında bu belgelerden ve/veya numune üzerinden teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesi yapılır. Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında anılan belgeler ve/veya numune üzerinden teknik değerlendirme yapılmasının öngörülmemesi halinde ise bu durumun ihale dokümanında belirtilmesi koşuluyla istenen belgelerin ve/veya numunenin sadece teklif ekinde sunulup sunulmadığına bakılır.” açıklaması yer almaktadır.

Aynı Tebliğ’in “Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman” başlıklı 57’nci maddesinde “57.1. İdareler tarafından malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren dokümana yönelik düzenlemelerde, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 43 üncü maddesi esas alınmalıdır.

57.2. Aday veya istekli tarafından numunenin idareye teslim şekli ile ihale komisyonunca numunenin değerlendirilmesine yönelik düzenleme, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ayrıntılı bir şekilde yapılacaktır. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınacak; bu tutanağın bir sureti de aday veya istekliye verilecektir.

57.3. İdare tarafından teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren dokümanın yeterlik belgesi olarak istenilmesi durumunda ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamenin ilgili maddesinde bu husus belirtilecek; aday veya istekli tarafından bu dokümanın nasıl hazırlanacağı ile bu dokümanda açıklanacak hususlar ise ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamenin “Diğer Hususlar” Bölümünde ya da teknik şartnamede düzenlenecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: Zeytin Hasat Makinası Alımı (Akü İle Çalışan)

b) Varsa kodu:

c) Miktarı ve türü:

300 Adet Zeytin Hasat Makinası Alımı (Akü İle Çalışan)

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Teslim edileceği yer: Kilis İl Tarım ve Orman Müdürlüğü” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5.6.

İhaleye katılacak firmalar güncel bayilik belgesini sunacaktır.

Tedarik edilecek malzemenin katoloğu/ürün marka modelini belirten belge teklif dosyasında sunulacaktır.

Ayrıca firmalar teknik şartnameyi kaşe imza yaparak teknik şartnameyi karşıladıklarını taahhüt eden ''teknik şartnameye cevap'' dosyasında sunacaktır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Zeytin Hasat Makinesi” başlıklı 3.1’inci maddesinde “…3.1.5. Makinenin borusu çalışma esnasında yüksek dallara uzanabilmesi için teleskobik özellikte olacak ve teleskop uzadığında en az 2,5 mt olacaktır.

…

3.1.7. Makinenin çırpma devri en az 800 devir/dakika olacaktır.

3.1.8. Makine çalışırken enerji tasarrufu sağlayabilmesi için ağaç dalları ile teması kesildiğinde motor devrini düşürecek ya da durduracak elektronik sisteme veya dengi özelliğe sahip olacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Muayene Kabul ve Teslim” başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.3. Alımı yapılacak makineler bu teknik şartnamedeki özellikleri taşımakla birlikte İdare tarafından oluşturulacak muayene kabul komisyonuna çalışır vaziyette teslim edilecektir. Teknik özelliklerden herhangi birini taşımayan makineler teslim alınmayacaktır.” düzenlemesi yer almıştır.

Yapılan incelemede, ihalede 10 adet ihale dokümanı satın alındığı, 18.09.2018 tarihinde yapılan ihaleye 7 isteklinin katıldığı, 27.09.2018 tarihli ihale komisyonu kararında, Akdemirler Yapı Market A.Ş., 2580 Sayılı Kilis Tarım Kredi Kooperatifi ve Ertuğrul Cırık tarafından teklif edilen makinenin yapılan demo sonucunda Teknik Şartneme’ye uygun olmaması, Akın Ziraat İlaç. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde birim fiyatla toplam tutarın uyuşmaması, Azim Ziraat Aletleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından teklif dosyasında sunulan belgelerin uygun olmaması ve sunulması zorunlu olan bazı belgelerin de sunulmaması, Canpolatlar Taş. Tar. Hay. Kır. İnş. Gıd. En. Tem. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına vekaleten ihaleye katılan Zeki Polat’ın imza beyannamesinin sunulmaması sebebiyle anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu ihalenin tek geçerli teklif sahibi Selahattin Koç üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un yukarıda aktarılan hükümlerinden, idare tarafından ihale konusu işin niteliğine göre mevzuatta belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağının, ihale dokümanında ve ihale ilânında belirtileceği, ayrıca yukarıda aktarılan Yönetmelik hükümlerinden, yeterlik değerlendirmesi için istenen belgelerin ve yeterlik değerlendirilmesinde aranılacak kriterlerin ihale ilanı ve idari şartnamede belirtilmesinin zorunlu olduğu, bu kapsamda ihale konusu işin niteliğine göre idarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğraflarının istenebileceği ve bu hususun ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtileceği hükme bağlanmıştır.

Teklif edilen ürünün teknik şartnameye uygunluğu, idareler tarafından, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında demonstrasyon ya da numune değerlendirmesi yoluyla yapılabileceği gibi, bu değerlendirme ürünün teslimini müteakip muayene ve kabul aşamasında da gerçekleştirilebilir. Bu konudaki takdir yetkisi idarelere ait olup, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ürünün teknik değerlendirmesinin yapılmamasının öngörülmesi halinde bu hususun ihale dokümanında düzenlenmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, teklif edilen ürünün teknik şartnameye uygunluğu ister belgeler üzerinden, ister numuneler üzerinden isterse demonstrasyon yoluyla tespit edilsin, idarenin teklif edilen ürünün teknik şartnameyi karşılayıp karşılamadığına muayene ve kabul aşamasında da bakması mevzuat gereğidir. Ayrıca bu değerlendirme hangi aşamada yapılırsa yapılsın, ürünün teknik şartnamede yer alan düzenlemelere uygun olup olmadığı yönünde yapılan değerlendirme neticesinde alınan kararlara ilişkin nihai sorumluluğun da idareye ait olduğu açık olup, bu aşamaya ilişkin Kurum tarafından ihale işlem dosyası üzerinden yapılan incelemede herhangi bir tespitin yapılması mümkün bulunmamaktadır.

İhale dokümanı kapsamında yapılan incelemede, tedarik edilecek malzemenin katoloğu/ürün marka modelini belirten belge ile isteklilerin kaşe ve imzası ile teknik şartnameyi karşıladıklarını taahhüt eden ''teknik şartnameye cevap'' belgelerini teklif dosyasında sunulacaklarının düzenlendiği, ihale dokümanı kapsamında demo yapılacağına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, başvuru sahibi tarafından da teklif dosyası kapsamında, teklif edilen ürüne ilişkin teknik özellikleri gösteren belge, ürüne ait katalog ve teknik şartnameye cevap belgelerinin sunulduğu görülmüştür.

27.09.2018 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde, 21.09.2018 tarihinde demo yapıldığı, başvuru sahibinin sunduğu ürüne ilişkin olarak “İstekli 2580 Sayılı Kilis Tarım Kredi Kooperatifinin demo yapmak üzere getirmiş olduğu Pellenc Olivion T220/300 marka ve model makinenin kablo boyu 12.10 mt. teleskobik boru boyu 210 cm, tarak yapısının polimer ya da karbon fiberden imal edildiği, açma kapama anahtarının olduğu ölçülmüş ve gözlemlenmiş olup, makinanın motor devrinin dallar arasında iken ve daldan çekildiğinde sabit olduğu gözlemlenmiştir.” tespitlerinin yer aldığı, demo tutanağının ihale komisyonunun uzman üyelerinin de dâhil olduğu tüm üyeler tarafından imzalandığı görülmüştür.

İncelemeye konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda sunulması gereken bilgi ve belgelere yönelik düzenlemelere yer verildiği, bu kapsamda anılan Şartname’de, İhale İlanı’nda ve ihale dokümanında demo yapılacağına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, dolayısıyla idare tarafından isteklilerin teklif ettiği ürünün teknik şartnamedeki özellikleri taşıyıp taşımadığının, yeterlik kriteri olarak belirtilmeyen demo uygulaması üzerinden değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla idare tarafından yapılan demo sonucunda, başvuru sahibinin teklifinin Teknik Şartname’nin 3.1.5 ve 3.1.8’inci maddesini karşılamadığı gerekçesi değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibarıyla, söz konusu ihalede isteklilerin teklif ettiği makinelerin Teknik Şartname’de yer alan kriterleri karşılayıp karşılamadığı, İdari Şartname’de düzenlenen ve teklif kapsamında sunulan tedarik edilecek malzemenin katoloğu/ürün marka modelini belirten belge ile teknik şartnameye cevap belgelerinin incelenmesi sonucu anlaşılması gerektiği, 27.09.2018 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde, isteklilerin tekliflerinin değerlendirilmesinde, sunulan malzemenin katoloğu/ürün marka modelini belirten belge ile teknik şartnameye cevap belgelerinin incelenip incelenmediğinin anlaşılamadığı, İdari Şartname’de, İhale İlanı’nda ve ihale dokümanında demo yapılacağına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, dolayısıyla idare tarafından isteklilerin teklif ettiği ürünün teknik şartnamedeki özellikleri taşıyıp taşımadığının, yeterlik kriteri olarak belirtilmeyen demo uygulaması üzerinden değerlendirilemeyeceği, bu durumda yapılan demo sonucunda teklifi uygun olmayan isteklilerin tekliflerinin değerlendirmeye alınmasının gerektiği, bu tekliflerin Teknik Şartname’de yer alan kriterleri karşılayıp karşılamadığı, teklif kapsamında sunulan tedarik edilecek malzemenin katoloğu/ürün marka modelini belirten belge ile teknik şartnameye cevap belgelerinin incelenerek ihalenin sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, başvuru sahibinin “….kaliteli ve iyi bir zeytin hasat makinesinin şartnamede belirtilmeyen en önemli kriterlerinin göz ardı edildiği, mevcut şartname iyi bir makinenin çiftçiye ulaştırılmasında yeterli olmadığı, bilimsellikten ve ölçülebilir kıstaslardan oldukça uzak olduğu, dolayısıyla söz konusu ihalenin iptal edilmesi ve zeytin hasat makinesini ve zeytini tanıyan uzmanlardan oluşacak bir bilirkişinin oluşturacağı tarafsız bir şartnameye göre ihalenin tekrarlanması gerektiği” yönündeki iddiası incelendiğinde, başvuru sahibinin 17.09.2018 tarihinde ihale dokümanı satın aldığı, bu tarihi izleyen 10 gün içinde ihale dokümanı düzenlemelerine karşı herhangi bir şikayet başvurusunun yapılmadığı, bu durumda da ihale dokümanının kesinleştiği, istekliler tarafından da kesinleşmiş mevcut ihale dokümanı düzenlemelerine göre teklif verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

27.09.2018 tarihli ihale komisyonu kararında, Akdemirler Yapı Market A.Ş. ve Ertuğrul Cırık tarafından teklif edilen makinenin idarece yapılan demo sonucunda Teknik Şartneme’ye uygun olmaması sebebiyle anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, yukarıda bahsedildiği üzere, incelemeye konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda sunulması gereken bilgi ve belgelere yönelik düzenlemelere yer verildiği, bu kapsamda ihale dokümanında demo yapılacağına ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, dolayısıyla idare tarafından isteklilerin teklif ettiği ürünün teknik şartnamedeki özellikleri taşıyıp taşımadığı, yeterlik kriteri olarak belirtilmeyen demo uygulaması üzerinden değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla idare tarafından yapılan demo sonucunda, anılan isteklilerin tekliflerinin Teknik Şartname’nin ilgili maddelerini karşılamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi 2580 Sayılı Kilis Tarım Kredi Kooperatifi, Ertuğrul Cırık ile Akdemirler Yapı Market A.Ş.nin teklifinin değerlendirmeye alınması, anılan isteklilerin teklif ettikleri makinelerin Teknik Şartname’ye uygunluğunun, katalog veya ürün marka modelini belirten belgelerle ve teknik şartnameye cevapları içeren doküman üzerinden değerlendirilerek karar verilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.