KİK Kararı: 2018/UH.II-463

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/010
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 21.02.2018
Karar No : 2018/UH.II-463 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Asımoğulları Tur. Nak. Taah. Gıda İnş. Hay. Oto. Med. Teks. Pet. Tic. ve San. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Kırıkkale Ağır Silah ve Çelik Fabrikası Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/477447 İhale Kayıt Numaralı “2018 - 2019 Personel Servisi Hizmeti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Kırıkkale Ağır Silah ve Çelik Fabrikası Müdürlüğü tarafından 31.10.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2018 - 2019 Personel Servisi Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Asımoğulları Tur. Nak. Taah. Gıda İnş. Hay. Oto. Med. Teks. Pet. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 19.01.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 31.01.2018 tarih ve 9038 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.01.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/196 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli Ay Grup Tur. Nak. Pet. İnş. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki,

a) Açıklama kapsamında sunulan hesaplama cetvellerinde aritmetik hata yapıldığı,

b) Araçlara ait motorlu taşıtlar vergisi giderinin eksik hesaplandığı,

c) Araçlara ait muayene ve egzoz-emisyon muayenesi gideri hesaplanmadığı,

ç) Anılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesi ile 79.2.4’üncü maddesine aykırı olarak tanzim edildiği, açıklama kapsamında araç giderlerine ilişkin olarak amortisman gideri hesaplanabilmesi için sunulan araçların kendi malı olduğunun SMMM/YMM raporu ile tevsik edilmesi ve edinim değeri üzerinden amortisman hesaplanması gerektiği, ancak söz konusu istekli tarafından amortisman giderini tevsik edecek nitelikte mevzuata uygun belge sunulmadığı, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde sayılan belgeler ile açıklama yapılması mümkün iken araçların anılan maddede sayılmayan kiralama sözleşmesi veya teklifi ile açıklandığı, ancak araç kiralama sözleşmesi veya teklifinde araç özelliklerinin ayrıntılı olarak gösterilmediği, araçların teknik şartnamede belirtilen özellikleri karşılamadığı, servis araçlarına ait hangi harcamaların kiralama gideri arasında olduğunun ayrıntılı olarak belirtilmediği, ayrıca fiyat teklifinin meslek mensubunca imzalanıp kaşelenmediği ve fiyat teklifinde meslek mensubu ibaresinin bulunmadığı, dolayısıyla kiralama yoluyla temin edilecek araçlara ilişkin sunulan açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

d) Aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen istekli tarafından araçların her 100 km’de tüketeceği ya da her 1 km’de tüketeceği yakıt giderini tevsik etmek amacıyla çalıştırılması öngörülen araca ait kitapçık, katalog, aracın üreticisinin internet sitesinden alınan teknik doküman veya yetkili servisten alınan bir belge ile tevsik edilmesi gerektiği, ancak açıklama sahibince yakıt tüketimini tevsik eder nitelikte belge sunulmadığı, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.7’nci maddesinde yer alan düzenleme uyarınca yakıt giderinin tevsiki amacıyla ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında il bazında EPDK tarafından yayımlanan fiyatların kullanılması gerekirken söz konusu istekli tarafından fiyat teklifi ile yakıt giderinin açıklandığı, akaryakıt sarfiyatı hesabına ilişkin olarak sunulan belgelerin tüm araç modellerini ayrı ayrı kapsamadığı, bu nedenle açıklamaların uygun olmadığı,

e) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesinde yer alan düzenleme uyarınca sigorta giderinin (zorunlu mali sorumluluk sigortaları, kasko sigortaları, ferdi kaza-koltuk sigortaları) tevsiki amacıyla sunulan belgelerin genel müdürlük veya bölge müdürlüğü onaylı olmadığı, ayrıca sigorta tekliflerinin işin süresini kapsayacak şekilde düzenlenmediği, ihale birden fazla yılı kapsadığından alınan sigorta teklifinin ihale tarihinin bulunduğu yıldan önceki yılın Aralık ayına ait Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksinin yıllık değişim oranı esas alınmak suretiyle güncellenmediği, bazı araçların sigortalarına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı,

f) İhaleye konu iş kapsamında çalıştırılması öngörülen işçi ile araçlarda çalıştırılacak şoförler için öngörülen işçilik ücretinin yasal sınırın altında belirlendiği, bu giderin 24 aylık dönemi kapsayacak şekilde hesap edilmediği, Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde yüklenici bünyesinde çalışan yetkili bir kişinin iş yerinde bulunacağı ve kontrolörlük hizmeti vereceğinin belirtildiği, ancak açıklama sahibince anılan şahsa ilişkin işçilik gideri öngörülmediği, fiyat farkı verileceği belirtilen ihalede fiyat farkının asgari ücretten kaynaklanan fiyata ilişkin olduğu dolayısıyla işçilik hesaplaması yapılmaması veya eksik yapılması durumunun mevzuata aykırı olduğu,

g) Araçların bakım onarım giderlerinin tüm araç model ve özelliklerini içerir biçimde ayrı ayrı tevsik edilmediği, sadece araç plakaları belirtilerek ifade edildiği, açıklamalarda sadece bir kez periyodik bakım gideri öngörüldüğü, ancak periyodik bakımın altı ayda bir yapılması gerektiği, bakım onarım giderine ilişkin fiyat teklifinin yetkili servisten alınmadığı ve sunulan fiyat teklifinde motor yağı, cam suyu, hava, yağ, mazot ve polen filtrelerinin, arka fren balataları ve diğer sarf malzemelerinin ayrı ayrı gösterilmediği, fiyat tekliflerinin araçların cinsi, tipi ve motor gücüne göre ayrı ayrı araç bazında alınmadığı ve fiyat teklifinde meslek mensubu beyanı, kaşe ve imzasının bulunmadığı,

h) Araçlara ait yazlık-kışlık lastik, patinaj zinciri ve akülerine ilişkin giderlerin araç model ve özelliklerini içerecek şekilde ayrı ayrı tevsik edilmediği, araçların kat edeceği mesafeler dikkate alındığında hizmet süresince bir aracın birden fazla lastik değişimi yapması gerektiği, ancak sunulan açıklamalarda bir kez lastik değişimi öngörüldüğü, anılan giderlere ilişkin olarak sunulan fiyat tekliflerinde meslek mensubu beyanı ile tarih ve numaranın bulunmadığı, ayrıca meslek mensubunun kaşe ve imzasının da fiyat tekliflerinde yer almadığı,

ı) Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sözleşme damga vergisi, komisyon karar pulu gideri ve KİK payının maliyet hesabına dahil edilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1.Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

…

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

…

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihinin bulunduğu yıldan önceki yılın Aralık ayına ait Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksinin yıllık değişim oranı esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür.…” açıklamaları yer almaktadır

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2018 - 2019 PERSONEL SERVİSİ HİZMETİ

b) Miktarı ve türü:

Yaklaşık 24950 Seferlik Personel Servis Hizmeti

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: MKEK Ağır Silah ve Çelik Fabrikası / KIRIKKALE” düzenlemesinin yer aldığı,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. KDV hariç her türlü gider teklif edilecek fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Yaklaşık 24.960 sefer yapılacak olup KDV hariç olmak üzere hizmet gereğince yapılacak her türlü gider (vergiler, cezalar, harçlar, mazot vs.) teklif fiyatına dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesine yer verildiği,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 06.12.2017 tarihinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, konuya ilişkin olarak alınan Kamu İhale Kurulu’nun 27.12.2017 tarihli ve 2017/UH.II-3509 sayılı kararında, “…gerek aşırı düşük teklif açıklamasının sunulması, gerekse sunulan açıklamanın objektif olarak değerlendirilebilmesi açısından sınır değerin altında teklif veren Ay Grup Tur. Nak. Pet. İnş. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.ye en az 3 iş günü süre verilerek ve teklifte açıklanması istenen önemli maliyet bileşenleri belirlenerek (teklifi oluşturan hangi maliyet kalemlerinin açıklanmasının istendiği ayrı ayrı belirtilerek) anılan istekliden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir...” hususlarına yer verilerek aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin yenilenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Anılan Kurul kararı gereğince idare tarafından sınır değerin altında tek geçerli teklif sunan istekli Ay Grup Tur. Nak. Pet. İnş. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.den 08.01.2018 tarihinde yeninden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, söz konusu yazıda; zorunlu koltuk sigortası giderlerinin, akaryakıt giderlerinin, sürücü giderlerinin ve araç temin giderlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği ve söz konusu istekliye açıklamalarını sunmak üzere 3 iş günü süre verildiği görülmüştür.

Yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden, bahse konu istekli tarafından 11.01.2018 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu, sunulan açıklamaların ihale komisyonunca yeterli görüldüğü ve 15.01.2018 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararıyla, ihalenin Ay Grup Tur. Nak. Pet. İnş. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Buna göre ihale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamaları, başvuru sahibinin yukarıda aktarılan iddiaları çerçevesinde maddeler halinde aşağıda incelenmiştir.

a) Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında 21 sayfadan oluşan ayrıntılı maliyet hesap cetvelinin sunulduğu, anılan istekli tarafından yapılan hesaplamalarda aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle başvuru sahibinin (a) bendinde dile getirdiği iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

(b), (c), (g), (h) ve (ı) bentlerinde dile getirilen iddialara ilişkin olarak yapılan incelemede;

Söz konusu bentlerde mevzuata uygun olarak açıklanmadığı iddia edilen giderler arasında bulunan, motorlu taşıtlar vergisi giderinin, muayene ve egzoz-emisyon muayenesi giderinin, bakım onarım giderinin, lastik, zincir ve akü gideri ile damga vergisi, karar pulu ve KİK payı giderinin idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği, bu nedenle anılan giderlere ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, başvuru sahibinin anılan bentlerde dile getirdiği iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

ç) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, personel taşıması için kullanılacak bütün araçların kiralama maliyetinin ve anılan araçların yedek parça, bakım-onarım ve lastik giderlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklandığı, araç yedek parça, bakım-onarım ve lastik giderinin önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği dolayısıyla açıklama sahibinin söz konusu gidere ilişkin açıklama sunmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Araç kiralama maliyetine ilişkin alınan fiyat teklifinin ise Emt-Han Tur. Nak. Pet. İnş. Oto. Taah. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından düzenlendiği ve meslek mensubunca kaşelenip imzalandığı, anılan belgede “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (09/01/2017) tarih ve (001) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı, söz konusu ibarenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinde yer alan ibare ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Anılan fiyat teklifinde ihale kapsamında çalıştırılması planlanan 20 adet aracın model yılı, markası, modeli ve plaka bilgisine yer verildiği, ayrıca söz konusu araçlara ilişkin ruhsatların da aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulduğu, Teknik Şartname’de araçların taşıması gereken teknik özelliklere ilişkin olarak araçların 10 yaşından büyük olamayacağı ve 24+1 kişi kapasiteli olmasına yönelik düzenleme yapıldığı, Teknik Şartname’de araç teknik özelliklerine ilişkin olarak başka teknik özelliğe yer verilmediği, bu bağlamda açıklama kapsamında sunulan araç ruhsatları incelendiğinde, ihale kapsamında kullanılması planlanan araçların oturma kapasiteleri ile araç model yıllarının Teknik Şartname’de istenen özellikleri karşıladığı, bu nedenle sunulan araçların teknik özelliklerinin Teknik Şartname’de istenen kriterleri karşılamadığına yönelik başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan ihale kapsamında kullanılması planlanan 20 adet aracın edinim maliyetinin Emt-Han Tur. Nak. Pet. İnş. Oto. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi ile açıklandığı, anılan fiyat teklifinde araç marka, model bilgisi ile plaka numaralarının da bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan araç ruhsatlarının fiyat teklifinde yer alan araçlara ait olduğu, anılan ruhsatlar incelendiğinde, fiyat teklifinde kiralanacağı belirtilen Isuzu marka MD 27 SA Roybus C Turbo Klm model 71 S 0157 plakalı aracın, Otokar marka 140 S Comfort Na 140 E 27 AC model 71 S 0031 plakalı aracın, Otokar marka Sultan N 125 S/27 AC model 71 S 0162 plakalı aracın, Isuzu marka Isuzu MBNPR75 E 5 model 71 S 0156 plakalı aracın ve Otokar marka Sultan N 125 S/27 AC model 71 S 0239 plakalı olmak üzere toplam 5 aracın ihale üzerinde bırakılan Ay Grup Tur. Nak. Pet. İnş. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin kendi malı olduğu, dolayısıyla anılan araçların edinim giderinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklanamayacağı, söz konusu araçların edinim giderinin amortisman ayrılmak suretiyle açıklanması gerektiği, bunun yanında diğer araç ruhsatları incelendiğinde, Otokar marka NA model 71 S 0192 plakalı otobüsün ve 71 S 0193 plakalı Temsa markalı otobüsün kiralamaya ilişkin fiyat teklifini düzenleyen Emt-Han Tur. Nak. Pet. İnş. Oto. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.ye ait olduğu, diğer 13 aracın kiralamaya ilişkin fiyat teklifi düzenleyen Emt-Han Tur. Nak. Pet. İnş. Oto. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.ye ait olmadığı görülmüştür.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından kendi malı olan 5 adet aracın amortisman yöntemiyle açıklanması gerekirken, anılan araçların kiralama yoluyla temin edileceğine ilişkin sunulan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, ayrıca kiralama yoluyla temin edilmesi planlanan 13 adet aracın, kiralamaya ilişkin fiyat teklifi alınan şirkete (Emt-Han Tur. Nak. Pet. İnş. Oto. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.) ait olmadığı ve fiyat teklifi veren şirketin anılan araçları araç sahiplerinden kiraladığına ilişkin başka bir belgenin de aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulmadığı dikkate alındığında, ilgili şirkete ait olmayan araçların kiralanması için sunulan fiyat teklifinin yeterli bir açıklama olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin araç edinim giderini mevzuata uygun olarak açıklayamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

d) İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “akaryakıt maliyetleri” önemli teklif bileşeni olarak belirlenmiştir. İhale konusu işin personel taşıma işi olduğu dikkate alındığında toplam akaryakıt maliyetinin, araçların kat edeceği mesafeler ile araçların yakıt sarfiyatına göre değişiklik arz edeceği, bu nedenle önemli teklif bileşeni olarak belirlenen “akaryakıt maliyetleri”nin, araçların kat edeceği mesafeler ile araçların yakıt sarfiyatına ilişkin bilgiler esas alınarak açıklanabileceği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, servis güzergahlarının Teknik Şartname’de tablo halinde belirtildiği, ancak güzergah mesafelerine anılan Şartname’de yer verilmediği, bununla birlikte söz konusu tablodan ihale konusu iş kapsamında günlük 48 sefer yapılacağı anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, bir aracın bir seferde gideceği mesafenin 6 km olarak dikkate alındığı görülmüştür. Buna göre ihale dokümanında güzergah mesafelerinin açıkça belirtilmediği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sefer başına öngörülen 6 km’lik mesafenin makul bir mesafe olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan ihale konusu iş kapsamında kullanılması planlanan 20 adet aracın Otokar, Isuzu, Mitsubishi ve Temsa markalı araçlardan oluştuğu, söz konusu araçların yakıt tüketimine ilişkin olarak Otokar marka Sultan S model araç için Uğurel Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen belgenin sunulduğu, Isuzu, Mitsubishi ve Temsa markalı araçların yakıt tüketimine ilişkin olarak ise M. Olgun Otomotiv Taşıt Yedekleri İnş. Taah. İth. İhr. İml. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen belgenin sunulduğu, Uğurel Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.nin Otokar marka araçların yetkili servisi olduğu, dolayısıyla anılan firma tarafından verilen yakıt tüketim bilgisine itibar edilmesi gerektiği, diğer taraftan ilgili markaların internet adreslerinden yapılan sorgulama neticesinde M. Olgun Otomotiv Taşıt Yedekleri İnş. Taah. İth. İhr. İml. San. Tic. Ltd. Şti.nin sadece Isuzu marka araçların yetkili servisi olduğu, anılan şirketin Mitsubishi ve Temsa markalı araçların yetkili servisi olmadığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, yetkili servisten alınmamış yakıt sarfiyatı belgesi ile akaryakıt maliyetinin tevsik edilemeyeceği dikkate alındığında, ihale konusu iş kapsamında kullanılması düşünülen Mitsubishi ve Temsa markalı araçlara ait akaryakıt maliyetinin mevzuata uygun olarak açıklanmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan araçlarda kullanılacak mazot giderinin 3,76 TL olarak dikkate alındığı, bu tutara, EPDK tarafından Kırıkkale ili için 25.10.2017 tarihinde yayımlanan birim fiyattan (4,44 TL) %18 KDV kesintisi yapılarak ulaşıldığı, mazot gideri için kullanılan fiyatın Kırıkkale ili için EPDK tarafından ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında yayımlandığı, dolayısıyla araçlarda kullanılacak mazot giderinin mevzuata uygun olarak açıklandığı anlaşılmıştır.

e) İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde sigorta giderinin teklif fiyatına dahil olduğuna ilişkin düzenlemenin bulunmadığı, diğer taraftan Teknik Şartname’nin 15’inci maddesinde “…Araçların her türlü giderleri Firma tarafında karşılanacak, taşınan personelimizin ilgili yasalara göre gerekli sigortasının yaptırılmasından Firma sorumlu olacaktır. İdaremizce servise uygun görülmeyen araçlar servise konulmayacaktır. Servise zorunlu olarak konulması halinde, servis ücreti ödenmeyecektir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Buna göre İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde sigorta giderinin teklif fiyata dahil olduğuna ilişkin açıkça düzenleme yapılmamış olsa da, Teknik Şartname’nin 15’inci maddesinde ilgili yasalara göre gerekli sigortaların yaptırılmasından yüklenicinin sorumlu tutulduğu, bu nedenle araçlara ait zorunlu mali sorumluluk sigortası gideri ile koltuk-ferdi kaza sigortalarının teklif fiyata dahil edilmesi gerektiği, kasko sigortasının ise zorunlu bir sigorta olmadığı dikkate alındığında teklif fiyata dahil edilmesine gerek bulunmadığı, öte yandan aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında sadece “zorunlu koltuk sigortası maliyetleri”nin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sadece ferdi kaza-koltuk sigortasına ilişkin açıklama sunulmasının yeterli olduğu anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalar incelendiğinde, anılan istekli tarafından kasko sigortası, zorunlu trafik sigortası ve koltuk/ferdi kaza sigortası giderlerine bedel öngörülerek açıklama sunulduğu, kasko sigortası ve zorunlu trafik sigortası giderinin açıklanmasına ilişkin olarak belge sunulmadığı, sadece ferdi kaza/koltuk sigortası giderine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılması planlanan araçlara ilişkin sigorta poliçelerinin sunulduğu görülmüştür.

Kasko sigortası ve zorunlu trafik sigortası giderinin idare tarafından önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği dikkate alındığında, söz konusu giderlerin mevzuata uygun olarak açıklanmadığına yönelik başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan ferdi kaza/koltuk sigortası giderine ilişkin olarak sunulan poliçeler incelendiğinde, poliçelerin Ray Sigorta A.Ş.nin acentesi Osman Şenses Sigorta Acentelik ve Aracılık Hizmetleri tarafından düzenlendiği ve poliçelerin Ray Sigorta Ankara Bölge Müdürlüğü’nce imzalanıp onaylandığı görülmüştür. Bu nedenle alınan poliçeler için teyit alınması gerektiği yönündeki başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Öte yandan Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinde işin süresinin 2 yıl (01.01.2018 -31.12.2019) olarak belirtildiği görülmüş olup sunulan poliçelerde yer alan poliçe geçerlik tarihlerinin ise işin süresinin tamamını kapsamadığı, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihale tarihinin bulunduğu yıldan önceki yılın Aralık ayına ait Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksinin yıllık değişim oranı esas alınmak suretiyle poliçe bedellerinin güncellenerek aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla sunulan poliçelerin ihale konusu işin süresini kapsamadığına yönelik iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, sunulan poliçeler arasında yer alan 71 S 0223 plakalı aracın ruhsatında yer alan araç bilgileri (araç modeli, şase ve motor numaraları ile yolcu kapasitesi) ile aynı plakalı aracın sigorta poliçesinde yer alan araç bilgilerinin birbiriyle uyumlu olmadığı, poliçenin 17+1 kişi kapasiteli araca ilişkin alındığı, aynı plakalı araca ilişkin sunulan ruhsatta ise toplam koltuk sayısının 28 olarak belirtildiği, buna göre 17 yolcu kapasiteli poliçede yer alan prim bedelinin, 28 kişi kapasiteli aracın prim bedeline göre farklı olacağı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, aynı plakalı araca ait sunulan ruhsat ve sigorta poliçesinde yer alan araç özelliklerinin birbiriyle uyumlu olmadığı ve sunulan poliçenin daha düşük koltuk sayılı bir araca ait olduğu dikkate alındığında, anılan araca ilişkin sunulan ferdi kaza/koltuk sigortası maliyetinin mevzuata uygun olarak açıklanmadığı sonucuna varılmıştır.

f) Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde “Taşıma esnasında aksaklığa meydan vermemek ve anında müdahale etmek için firmadan yetkili kişi her gün kontrolör olarak bulunacaktır.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür. Anılan düzenleme ile taşıma işi esnasında şoförler dışında en az bir kişinin kontrolör olarak istihdam edilmesinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, idare tarafından “sürücü maliyetleri”nin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, bu nedenle ihale kapsamında çalıştırılacak sürücülerin maliyetine yönelik olarak açıklama sunulmasının yeterli olduğu anlaşılmıştır.

Bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, bir seferlik güzergahın maksimum 6 km olduğu göz önüne alınarak her bir seferin toplam 30 dakikada tamamlanacağının öngörüldüğü, ihale kapsamında günlük 48 sefer yapılacağı dikkate alındığında, bir günde 1.440 dakika (48 sefer x 30=1440 dakika = 24 saat) sürücü çalıştırılacağı öngörülerek hesaplama yapıldığı, yapılan hesaplamada bir şoförün saatlik brüt ücretinin 11,05 TL öngörüldüğü, anılan tutarın ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt saatlik asgari ücretin üzerinde olduğu görülmüştür.

Diğer taraftan İdari Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1.

Yürürlükteki mevzuata göre fiyat farkı verilir ya da kesilir.
F = An x B x ( Pn ? l )
B = 0,90
İn Gn a2= 0,25
Pn= a2------------------- + b2 -------------- b2= 0,75
İo Go
Formülde;
F = Fiyat farkına (TL.),

An= İlk geçici hak edişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte, teklif birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatları ile çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL.); götürü bedel işlerinde ise, uygulama ayı ilerleme yüzdesine göre gerçekleşen iş gurubu ve / veya iş kalemi imalat miktarının sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutar (TL.),

B= 0,90 kat sayısını,

Pn= İlk geçici hak edişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişinde, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a1, a2, b1, b2, c ve d değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayını,

a2= Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden basit bir katsayıyı,
b2= Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın dışındaki malzemelerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
ifade eder.

Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n) ise:
İn, İo= İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,

Gn= Akaryakıt dışındaki malzemelerin temel indeksleri ve güncel indeksleri; Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından ayılık yayımlanan (1994=100) bazlı tablo-2: Toptan Eşya Fiyatları İndeks Sayıları Tablosunun Genel satırındaki sayıyı,

ifade eder.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sürücü maliyetlerinin mevzuata uygun olarak açıklandığı, ayrıca İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde ihalede fiyat farkı ödeneceğine dair düzenlenmenin yer aldığı dikkate alındığında, işçilik giderine ilişkin olarak açıklama sahibince işin süresini kapsayacak şekilde artırım öngörülmesine gerek bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin işçilik giderinin yasal sınırın altında belirlendiği ve işçilik giderinin işin süresini kapsamadığına yönelik iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “sürücü maliyetleri”nin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği ve açıklanmasının istendiği, Teknik Şartname’de yer alan kontrolör çalıştırılması giderinin açıklanmasının istenmediği, dolayısıyla kontrolör giderinin açıklanmasına gerek bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin anılan hususa ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Ay Grup Tur. Nak. Pet. İnş. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.