SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2018/UH.II-199

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2018/UH.II-199

Karar Tarihi

17 Ocak 2018

İhale

2017/597820 İhale Kayıt Numaralı "Yönetim Bilgi ... lımlar Temin Projesi Hizmeti Alımı İşi" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/003
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 17.01.2018
Karar No : 2018/UH.II-199
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Sampaş Bilişim ve İletişim Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Seyhan Belediye Başkanlığı Bilgi İşlem Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/597820 İhale Kayıt Numaralı “Yönetim Bilgi Sistemi Ek Yazılımlar Temin Projesi Hizmeti Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Seyhan Belediye Başkanlığı Bilgi İşlem Müdürlüğü tarafından 18.12.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Yönetim Bilgi Sistemi Ek Yazılımlar Temin Projesi Hizmeti Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Sampaş Bilişim ve İletişim Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 30.11.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.12.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.12.2017 tarih ve 69082 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.12.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/3225 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinin (c) ve (d) bentleri kapsamında istenilen belgelerin Şartname’den çıkarılması gerektiği, ayrıca anılan maddenin (c) bendinde belirtilen YBS ve MAKS’ın tam entegrasyonu ile ilgili özel sektörde bu tür uygulama olmadığı ve MAKS uygulamasının henüz tam olarak uygulamaya geçmediği, ayrıca (d) bendinde belirtilen YBS(MIS) yazılım ürünlerinin gerçek web tabanlı ürün istenilmesine ilişkin rapor istenilmemesi gerektiği, dolayısıyla gerçek web tabanlı olup olmadığının teklif eden isteklilerin değil de idare tarafından tespitinin yapılması gerektiği, bu belgelerin kaldırılması gerektiği,

  2. İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde, benzer işin “Kamu Kurumlarında veya Özel Sektörde yönetim bilgi sistemi ve coğrafi bilgi sistemi entegrasyon uygulamaları hizmeti sağlamış olmak benzer iş olarak kabul edilecektir.” şeklinde düzenlendiği, ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre belediyeler tarafından yapılan ihalelerde benzer iş olarak kabul edilecek iş ve kalemlere ait iş deneyim belgelerinin mutlaka resmi kurumlar tarafından verileceğinin düzenlendiği, ayrıca özel sektörde yönetim bilgi sistemi uygulaması olmadığından bu belgenin neden istenildiğinin anlaşılamadığı, bu nedenle söz konusu maddenin düzeltilmesi gerektiği,

  3. İdari Şartname’nin 47.1’inci maddesinin (a) ve (b) bentlerinde yer alan düzenlemelerden özel firma olan Netcad'in tarifi yapılarak belgelenmesinin istenildiği, anılan firma ile aynı sektörde iş yapan diğer firmaların bu ihaleye katılımında engel oluşturacak durumda olmasının ve ayrıca uluslararası veya TSE standartlarında olmayan bir belge talebinin söz konusu ihale için rekabeti engelleyeceği, ayrıca Teknik Şartname’nin 5.7.5’inci maddesinde yer alan düzenleme ile özel bir firmanın tarifi yapılarak bu özel firmaya entegrasyon yapılıp belgelendirilmesinin istenildiği, anılan firma ile aynı sektörde iş yapan diğer firmaların bu ihaleye katılımında engel oluşturacak durumda olmasının söz konusu ihale için rekabeti engelleyeceği, ayrıca uluslararası veya TSE standartlarında olmayan bir belge talebinin rekabeti engelleyeceği, bu nedenle söz konusu maddenin Şartname’den çıkarılması gerektiği,

  4. 10.11.2017 tarihinde iptal edilen 2017/566589 İKN’li ihaleye ait Teknik Şartname’nin 5.2.5’inci maddesinde ihalenin kısmi teklife kapatılarak işin tamamına tek teklif verilmesinin düzenlendiği, ancak itirazen şikâyete konu ihalede anılan maddenin Teknik Şartname’den çıkarıldığı, bu nedenle maddeler arasında çelişki oluşturduğu,

  5. Teknik Şartnamenin 5.1.6’ncı maddesinde “Belediyemizde işler durumdaki mevcut gelir sistemi yazılım altyapısı ile uygunluk göstermeyen yazılımlar teknik şartnamedeki özellikleri ve entegrasyonu kısmen içerse bile kabul edilmeyecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, mevcut gelir yönetimi hakkında bilgi sahibi olunması gerektiğinden hali hazırdaki gelir modülü sahibi mevcut firmadan başka bir firmanın ihaleye katılamayacağı, bu nedenle söz konusu maddenin düzeltilmesi veya çıkarılması gerektiği,

  6. Teknik Şartname’nin 5.8.2.1.2’nci maddesinde yer alan düzenlemenin hem ihaleye katılımı engellediği hem de rekabeti engellediği, bu nedenle söz konusu düzenlemenin düzeltilmesi veya Şartname’den çıkarılması gerektiği, ayrıca anılan Şartname’nin 5.8.2.3.2’nci maddesinde “Kullanıcıların sisteme hangi lokasyonda giriş yaptıkları takip edilebilmelidir.” yer alan düzenlemenin “Kullanıcıların sisteme hangi lokasyonda giriş yaptıkları network kayıtları sayesinde takip edilebilmelidir.” şeklinde değiştirildiği takdirde ihaleye katılımın ve rekabetin artacağı,

  7. Teknik Şartname’nin 6.32.6.3 maddesi ile 5.8.2.5.9’uncu maddesinde yer alan düzenlemelerin özel bir teknolojiyi tarif ettiği, rekabeti ve ihaleye katılımı engellediği, bu nedenle söz konusu maddelerin çıkarılması gerektiği,

8) Teknik Şartname’nin 5.1.5’inci maddesinde “Bu şartname kapsamında yer alan tüm YBS Yazılım Modülleri Belediyemizde mevcut günümüz yazılım teknolojisi ile geliştirilmiş, yine mevcut İVTYS üzerinden çalıştırılan uygulama yazılımları ile %100 uyumlu, bütünleştirilebilir, idarenin istediği geliştirme ve değişikliklerin kolayca ve daha ekonomik bir şekilde sağlanabildiği, yüklenicinin kendi ürettiği ürünler olmalıdır.” yer alan düzenlemenin tek bir firmayı referans gösterdiği, anılan düzenlemenin “Bu şartname kapsamında yer alan tüm YBS Yazılım Modülleri Belediyemizde mevcut günümüz yazılım teknolojisi ile geliştirilmiş olan ürün verilerini yönetebilecek fonksiyonel özellikte olmalı, idarenin bu sözleşme kapsamında istediği geliştirme ve değişikliklerin kolayca ve daha ekonomik bir şekilde sağlanabildiği yüklenicinin kendi ürettiği veya kendi ürünlerine entegre ettiği bir şekilde olmalıdır.” şeklinde değiştirilmesi gerektiği, anılan Şartname’nin 5.8.1.1’inci maddesinde “Yazılımlar bütünüyle web tabanlı ve responsive yapıda olmalıdır. Tüm uygulamalar sunucu üzerinde kurulu olmalı, istemci bilgisayarlar üzerinde herhangi bir kurulum ihtiyacı bulunmamalıdır.” yer alan düzenlemenin “Yazılımlar bütünüyle web tabanlı veya responsive yapıda olmalıdır. Tüm uygulamalar sunucu üzerinde kurulu olmalı, istemci bilgisayarlar üzerinde herhangi bir kurulum ihtiyacı bulunmamalıdır.” şeklinde değiştirilmesi gerektiği, söz konusu değişiklikler ile bahse konu ihalede rekabetin ve ihaleye katılımın artacağı,

9) Teknik Şartname’nin 5.8.2.6.6’ncı maddesinde “Sistem kullanıma geçtiğinde yetkililer tüm raporlara istedikleri bir yerden erişme imkânına sahip olabilmelidir. Ayrıca gerçek zamanlı olarak tüm hizmet birimlerine ait faaliyet bilgileri görülebilmelidir.” düzenlemesinin yer aldığı, söz konusu düzenlemede “tüm raporlara istedikleri bir yerden erişme” ifadesinin çok geniş bir kavramı işaret ettiği, bu nedenle detaylı bir şekilde açıklanması gerektiği,

  1. Teknik Şartname’nin 5.8.2.1.1’inci maddesinde “Kullanıcıların belediye dışı uygulamalarda ihtiyaç duyduğu modül ve ekranlar; bilgisayar, tablet ve mobil cihazların ekran çözünürlüklerine göre duyarlı davranan, kullanıcıya cihaz ve çözünürlük bağımsız olarak her platformda rahat bir gezinme ve kullanım sağlayan “Responsive” tasarıma sahip olmalıdır.” şeklinde yer alan düzenlemenin “Kullanıcıların belediye dışı uygulamalarda ihtiyaç duyduğu modül ve ekranlar; bilgisayar, tablet ve mobil cihazların ekran çözünürlüklerine göre duyarlı davranan, kullanıcıya cihaz ve çözünürlük bağımsız olarak her platformda rahat bir gezinme ve kullanım sağlayan “Responsive” veya dengi tasarıma sahip olmalıdır.” şeklinde değiştirilmesi gerektiği, mevcut düzenlemenin özel bir teknolojiyi tarif ettiği, bu nedenle hem ihaleye katılımı engellediği hem de rekabeti önlediği, ayrıca daha önce üç defa iptal edilen ihalede yer alan çelişkili ve rekabeti engelleyen maddelerin bu ihalede de bulunduğu, bu itibarla bahse konu ihaleye ait İhale İlanı, İdari Şartname Sözleşme Tasarısı ve Teknik Şartname’nin yeniden düzenlenmesi veya söz konusu ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “…İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir...” hükmü bulunmaktadır.

İdari Şartname'nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.5.2.

a) İhale tarihi itibari ile yazılım tasarım, geliştirme, satış ve eğitim hizmetleri, bilişim ürünleri satış ve teknik servis hizmetleri, kent bilgi sistemleri işi ile ilgili geçerlilik süresini doldurmamış “ISO 9001-2008 Kalite Yöntem Sistemi Belgesi” teklif mektubu ekinde sunulacaktır.

b) İhale tarihi itibari ile geçerlilik süresini doldurmamış “TS-13149 Yazılım Hizmeti Veren Yerler İçin Hizmet Yeterlilik Belgesi” teklif mektubu ekinde sunulacaktır.

c) Tek anlamlı standart adres verisi ile çalışma zorunluluğundan dolayı, YBS ve MAKS tam entegrasyonunu Kamu kurumlarında veya Özel Sektörde gerçekleştirdikleri uygulama ile, ilgili uygulama yapılan kurumdan alınmış teyit yazısı teklif mektubu ekinde sunulacaktır.

d) Teklif edilen YBS (MIS) yazılım ürünlerinin gerçek web tabanlı ürünler olduğunu tespit eden ve bunu belirten herhangi bir üniversiteden alınmış rapor teklif mektubu ekinde sunulacaktır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru konusu ihalenin Yönetim Bilgi Sistemi Ek Yazılımlar Temin Projesi Hizmeti Alımı İşi ihalesi olduğu, ihale komisyonu kararının henüz alınmadığı, başvuru sahibi tarafından doküman düzenlemelerine yönelik başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinin (c) ve (d) bentlerinde isteklilerden teklifleri kapsamında YBS ve MAKS tam entegrasyonunu kamu kurumlarında veya özel sektörde gerçekleştirdikleri uygulama ile ilgili uygulama yapılan kurumdan alınmış teyit yazısı ile teklif ettikleri YBS (MIS) yazılım ürünlerinin gerçek web tabanlı ürünler olduğunu tespit eden ve bunu belirten herhangi bir üniversiteden alınmış raporun sunulması gerektiğinin ve söz konusu raporun herhangi bir akademik kuruluştan (üniversiteden) alınabileceğinin düzenlendiği dolayısıyla isteklilerce bu konuda alınacak rapor için sınırlandırılmaksızın yazılım ürünlerinin gerçek web tabanlı olduğunun tespitinin yapılarak teklif ekinde sunmalarının mümkün olduğu, öte yandan ihaleye teklif verecek isteklilerin daha önceden kamu veya özel sektörde YBS ve MAKS yazılım ürünlerini kullanmak suretiyle tecrübelerinin olmasının istenildiği, yani kamu veya özel sektörde yapmış oldukları işlerle ilgili olarak belgenin istenildiği, isteklilerin sunulacak hizmetin niteliği itibariyle, istenen yazılım ve yönetim bilgi sistemleri konusunda yeterli deneyime sahip olması gerektiği, bu durumun da istekliler tarafından öngörülebileceği buna göre, isteklilerin tekliflerini hazırlarken bu hususu dikkate almaları gerektiği ve bu durumun isteklileri tereddüde düşürerek teklif vermeye engel bir husus da oluşturmayacağı anlaşıldığından söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

Öte yandan başvuru sahibinin MAKS uygulamasının henüz tam olarak uygulamaya geçmediği, bu belgenin kaldırılması gerektiği iddiasına yönelik yapılan incelemede idarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan 29.12.2017 tarihli ve 12791 sayılı yazıda söz konusu hususa ilişkin olarak “MAKS projesi (mekânsal adres kayıt sistemi) NVİ Genel Müdürlüğünce 31.12.2015 tarihinde gündeme alınmış ve devam etmekte olan proje olmakla birlikte ülkemiz bütününde henüz bitirilememiştir. Ancak MAKS VE UAVT’de (Ulusal adres veri tabanı) hukuken geçerli mekâna bağlı tüm bilgiler (adres, alan vb.) web servisleri aracılığıyla sunulmaktadır. Ülkemizdeki tüm ilgili kurumlar bu bilgileri anlık olarak hizmetlerinde kullanmaktadır. Bahse konu (c) maddesinde söz konusu hukuken geçerli bilgilerin web servisleri aracılığıyla alınması, belediyemiz bilgi sisteminde yer alan verilerle bütünleştirilerek vatandaşlarımız sunulan hizmetlerde kullanılması amaçlanmıştır.

Başbakanlık 2005/20 nolu “Birlikte Çalışabilirlik Esasları Rehberi” ile ilgili genelge ve nüfus hizmetleri kanunu adrese ilişkin standart veri kullanımı, NVİ’nin yapı bilgilerinin kullanma zorunluluğu ve oluşan verilerin bütüncül olması sürecin bu şekilde yürütülmesini gerektirmektedir…” şeklinde ifade edildiği, bu itibarla söz konusu düzenlemelerin tüm sistemin çalışma hızı ve verimliliğine yönelik olduğu ve ihale dokümanında kamu kurumlarında veya özel sektörde gerçekleştirdikleri uygulama ile ilgili olarak ilgili kurum belirtilmesinin bahse konu ihaleye katılımı engelleyici bir husus oluşturmadığı ve isteklileri tereddüde düşürerek teklif vermeye engel bir husus da oluşturmayacağı anlaşıldığından, söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlar yanında;

a) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işleri,

….

ç) İş deneyim belgesi: Adayın veya isteklinin ihale konusu hizmet veya benzer hizmetlerdeki mesleki deneyimini gösteren, hizmet alımlarında iş bitirme belgesi, yapımla ilgili hizmet işlerinde ise iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini,” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler” başlıklı 47’nci maddesinde “1) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu durumda, bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

(a) Yurtdışında gerçekleştirilen işler hariç bu madde kapsamında yer alan işlerde; sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler, iş deneyimini gösteren belgelerdir. Aday veya istekli, iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunar. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olsa bile, ihale komisyonunca dikkate alınamaz.

(d) İş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirilmesinde ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabulü gerçekleştirilen işlerde, iş deneyimini gösteren belge tutarı tam olarak dikkate alınır. Kabulü, ihale ve son başvuru tarihi ile ilk ilan veya davet tarihi arasında yapılmış olan işler de bu kapsamda değerlendirilir. Sözleşmede kabul tarihine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor ise, iş deneyimini gösteren belgeler kapsamında sunulan faturalardan en son düzenlenen faturanın tarihi kabul tarihi olarak dikkate alınır.

e)Birim fiyat üzerinden bağıtlanan ve toplam sözleşme tutarı bulunmayan süresi belirli bir sözleşmeye dayalı olarak ve sözleşme süresi içinde gerçekleştirilen işin tutarını gösteren faturalardaki tutarların toplamı, toplam sözleşme tutarı olarak kabul edilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş Deneyimini Gösteren Belgeler ve Benzer İşe İlişkin Hususlar” başlıklı 72’nci maddesinde “72.1. Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanunun 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan ve hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının altında kalan ihalelerde iş deneyimini gösteren belgelerin istenilmesi idarelerin takdirindedir. Ancak, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilecek danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde iş deneyimini gösteren belgelerin istenilmesi zorunludur.

72.2. İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında kabul işlemleri tamamlanan ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde düzenlenen tevsik edici belgeler sunulacaktır.

72.3. Birden fazla işin benzer iş olarak belirlenmesi halinde bu işlerin birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı benzer iş olarak kabul edileceğinin şartnamede belirtilmesi gerekmektedir. Şartnamede bu konuya ilişkin bir açıklık bulunmaması halinde, benzer iş olarak belirlenen işlerin her birinin ayrı ayrı benzer iş olarak kabul edilmek suretiyle değerlendirme yapılması zorunluluğu bulunmaktadır.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname'nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ EK YAZILIMLAR TEMİN PROJESİ HİZMETİ ALIMI İŞİ

b) Miktarı ve türü:

36 KALEM YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ EK YAZILIMLAR TEMİN PROJESİ HİZMETİ ALIMI İŞİ

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: BİLGİ İŞLEM MÜDÜRLÜĞÜ

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname'nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7’nci maddesinde “…

7.5.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler.

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kamu Kurumlarında veya Özel Sektörde yönetim bilgi sistemi ve coğrafi bilgi sistemi entegrasyon uygulamaları hizmeti sağlamış olmak benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İncelemeye ait ihale dokümanı incelendiğinde, İdari Şartname'nin 2.1'inci maddesinde ihale konusu işin “Yönetim Bilgi Sistemi Ek Yazılımlar Temin Projesi Hizmeti Alımı İşi” olduğu, işin miktarı ve türünün ise "36 Kalem Yönetim Bilgi Sistemi Ek Yazılımlar Temin Projesi Hizmeti Alımı İşi” olduğu, anılan Şartname'nin 7.6'ncı maddesinde söz konusu ihalede benzer işin " Kamu Kurumlarında veya Özel Sektörde yönetim bilgi sistemi ve coğrafi bilgi sistemi entegrasyon uygulamaları hizmeti sağlamış olmak benzer iş olarak kabul edilecektir." olarak belirlendiği anlaşılmış olup, idarece öngörülen benzer iş kapsamının, kamu kurumları veya özel sektörde yönetim bilgi sistemi ve coğrafi bilgi sistemi entegrasyon uygulamaları denilmek suretiyle benzer işin kamu kurumları veya özel sektörde yapılan işlerle ilgili istenildiği görülmüş olup, bu hususun ihaleye isteklilerin katılımını artıracak şekilde olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan özel sektörde yönetim bilgi sistemi uygulaması olmadığından bu belgenin neden istenildiğinin anlaşılmadığı iddiasına yönelik yapılan incelemede, başvuru konusu ihalede idarece kamu kurumları veya özel sektörde yapılan işlerle ilgili olarak yönetim bilgi sistemi entegrasyon uygulamalarının istenildiği dikkate alındığında başvuru sahibi tarafından iddia edildiği üzere bahse konu işlerin özel sektörde uygulamasının olmadığının kabulü halinde zaten ihaleye katılım gerçekleşmeyeceği ancak mevcut düzenlemenin özel sektörde yönetim bilgi sistemi uygulamasının yapılıyor olması halinde ise bu isteklilerin katılımını sağlayacak nitelikte olduğu, bu durumun isteklileri tereddüde düşürerek teklif vermeye engel bir husus oluşturmayacağı ve ayrıca ihalelere isteklilerin katılımını artıracak şekilde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “30.1 Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur.

(2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez.” hükmü bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin 47.1’inci maddesinin “Diğer Hususlar” başlıklı 47’nci maddesinde “47.1.

a)İstekliler, önerdikleri YBS uygulama yazılımlarının, belediyenin teknik birimlerinde kullanılmakta olan grafik veri dosyaları veri setleri ile entegre çalışılabildiğine dair CAD&GIS yazılımı üreticisi firmadan, Türkiye temsilcisinden veya ilgili kurumdan alınmış bir belgeyi sözleşme imzalandıktan sonra, yer tesliminden önce sunulması gerektiğinin her bir teklifçi tarafından tekliflerin hazırlanması aşamasında bilindiği kabul edilecektir.

b)Proje özelliklerinden dolayı istenen ve yeterliliği gösteren ilgili belgelerin sözleşme imzalandıktan sonra gerçekleştirilecek yer teslim tarihinden önce idareye ibraz edilmesi gerektiği yüklenici adayı firmalar tarafından dikkate alınmalıdır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Teknik Şartnamenin “Proje uygulama idari koşullar” başlıklı 5’inci bölümünde yer alan 5.7.5’inci maddesinde “5.7.5.İstekliler, önerdikleri YBS uygulama yazılımlarının, belediyenin teknik birimlerinde kullanılmakta olan grafik veri dosyaları veri setleri ile entegre çalışılabildiğine dair CAD&GIS yazılımı üreticisi firmadan, Türkiye temsilcisinden veya ilgili kurumdan alınmış bir belgeyi sözleşme imzalandıktan sonra, yer tesliminden önce sunulması gerektiğinin her bir teklifçi tarafından tekliflerin hazırlanması aşamasında bilindiği kabul edilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdare tarafından başvuru sahibinin şikâyetine vermiş olduğu cevabi yazıda “Belediyemizin mevcut grafik veri setlerinin YBS uygulama yazılımları ile birlikte yönetilebilirlik ortamının oluşturulması hedeflenmiştir. İlgili Yazılımın üreticisi firmadan, Türkiye temsilcisinden veya ilgili kurumdan alınmış belge istenmesi ayrıca bir urun/firma zikretmediği anlaşılır şekilde konuyu tanımlamaktadır.” şeklinde ifade edilmek suretiyle yazılımın üreticisi firmadan, Türkiye temsilcisinden veya ilgili kurumdan alınmış belge istenmesinin bir ürün veya firma adının belirtilmediği anlaşılmış olup bahse konu bu hususun ihale sürecine konu edilemeyeceği, sözleşme sonrası işlerin yerine getirilmesinin sorunsuz olarak yönetilmesinin amaçlandığı, sözleşme uygulanması aşamasında anılan istekliler tarafından sunulan belgelerin İdari Şartname ve Teknik Şartname’de istenilen koşulları karşılamadığının tespit edilmesi halinde ilgililer hakkında mevzuatta belirlenen yaptırımların uygulanabileceği değerlendirilmiş olup başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Öte yandan söz konusu teyit belgesinin ihaleye katılım şartı olarak istenilmediği, isteklilerin tekliflerini verip ihalenin sonuçlandırılmasını müteakip yüklenici olan istekli tarafından ilgili teyit belgesini sunulması gerektiği, bu aşamada teklif edilen yazılımın mevcut idare yazılımlarına uyumluluğun tespitini sağlayacak belgenin ilgili firma temsilci veya kurumdan alınabileceği anlaşılmakta olup istenilen belgenin isteklilerce sözleşme imzalandıktan sonra temin edilerek idareye sunulması gerektiğinin anlaşıldığı, yani bu hususun sözleşme aşamasını ilgilendirdiği ve ayrıca bu durumun isteklileri tereddüde düşürerek teklif vermeye engel bir husus da oluşturmayacağı anlaşıldığından söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde, “idari şartnamede ihale konusuna göre ihaleye konsorsiyumların teklif verip veremeyeceği, ihale konusu işin tamamına veya bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olup olmadığı, mal alımı ihalelerinde alternatif teklif verilip verilemeyeceği, erilebilecekse alternatif tekliflerin nasıl değerlendirileceği” hususlarının belirtilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.

İdari Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Bahse konu ihalenin kısmi teklife açık olmamasının 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkeler esas alınmak suretiyle idarelerin takdirinde olduğu, ayrıca idarece ihalenin kısmi teklife açık olmamasının İdari Şartname’de düzenlendiği, Teknik Şartname’nin ilgili maddesinin çıkarılmış olmasının ihalenin kısmi teklife kapalı olması durumunu değiştirmediği, mevcut düzenleme ile isteklilerin teklif vermesine engel bir durum bulunmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. 12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir.

12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işinin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.

12.3. İstekli veya temsilcilerinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği binaya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir.

12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 12’nci maddesindeki düzenleme ile isteklilerin işin yapılacağı yer(ler)i inceledikleri ve bu inceleme doğrultusunda elde ettikleri her türlü bilgiyi değerlendirerek tekliflerini hazırladıkları kabul edilmiştir.

Teknik Şartname’nin “İhale temel koşulları” başlıklı 5’inci kısmına ilişkin hazırlanan 5.1.6’ncı maddesinde “Belediyemizde işler durumdaki mevcut gelir sistemi yazılım altyapısı ile uygunluk göstermeyen yazılımlar teknik şartnamedeki özellikleri ve entegrasyonu kısmen içerse bile kabul edilmeyecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yapılan incelemede, anılan düzenlemeden mevcut gelir sistemi yazılım altyapısı ile uygunluk gösteren yazılımın istenildiği, idare tarafından kendi donanımsal altyapısı ve yürüttüğü işin niteliği dikkate alınarak bu yönde düzenlemeler yapılabileceği, idarelerin ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları ve bu doğrultuda hizmet gereklerini ve gereksinimlerini dolayısıyla ihtiyacını belirlemede takdir yetkisinin bulunduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde projenin niteliğine yer verildiği ve işin konusunun “Yönetim Bilgi Sistemi Ek Yazılımlar Temin Projesi Hizmeti Alımı İşi” şeklinde düzenlendiği, İdari Şartname'nin 12'nci maddesindeki düzenleme doğrultusunda isteklilerin basiretli bir tacir olarak mevcut gelir sistemi yazılımını tespit etmek amacıyla bu yerleri görebileceği, ihale konusu iş kapsamında hangi yazılımı gerçekleştirip gerçekleştiremeyeceklerini tespit etmelerinin mümkün olduğu, bu anlamda söz konusu düzenlemenin teklif vermeye engel nitelikte olmadığı sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Yazılım uygulama özellikleri” başlıklı bölümünde yer alan 5.8.2.1.2 maddesinde “Kullanıcılar arayüzleri kişiselleştirebilmeli, kişiselleştirilen ekran arayüzleri kullanıcı bazında ve her kullanıcıda ayrı ayrı çalışabilecek şekilde tasarlanmış olmalıdır. ” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Log özellikleri” başlıklı bölümünde yer alan 5.8.2.3.2’nci maddesinde “Kullanıcıların sisteme hangi lokasyonda giriş yaptıkları takip edilebilmelidir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Aktarılan Şartname maddesine göre idare tarafından isteklilerden yazılım programı yüklenildikten sonra her bir kullanıcı arayüzlerinin kişiselleştirilmesinin olması gerektiği, diğer bir deyişle her kullanıcının arayüzlerini istediği şekilde düzenleyebilmesinin istenildiği anlaşılmakta olup, bu hususun teklif vermeye engel bir husus olmadığı değerlendirilmiştir.

Teknik Şartname’nin “Log özellikleri” başlıklı 5’inci bölümünde yer alan 5.8.2.3.2’nci maddesinde ise kullanıcıların sisteme hangi lokasyonda giriş yaptıklarının takip edilmesi amaçlandığı anlaşılmakta olup, idarenin kendi donanımsal altyapısını ve yürüttüğü işin niteliğini dikkate alarak bu yönde düzenlemeler yapmasının mevzuata aykırılık taşımadığı, ayrıca söz konusu hususun sözleşmenin uygulanması aşamasını ilgilendirdiği, teklif vermeye engel bir husus olmadığı değerlendirilmiş olup başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

  1. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Kullanıcı arayüz özellikleri” başlıklı 5’inci bölümünde “Birden fazla kullanıcı tarafından aynı anda açılan veri üzerinde yapılan değişiklerde diğer kullanıcılar uyarılmalı, veri kaybına izin verilmemelidir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Veri güvenliği” başlıklı 6’ncı bölümünde yer alan 6.32.6.3 maddesinde “Mobil Başkan Modülü uygulama yazılımı tarafında geliştirilmiş servisler veri taşıması sırasında şifrelenmeli ve iç network üzerinden hiçbir aracı program v.b. uygulama ile veri içeriği elde edilmemelidir. Uygulama ile ilgili yazılacak WCF servislerde Windows Identity Foundation v.b. kullanılmalıdır. Servis erişim yetkileri yetkili bir kullanıcı tarafından yönetim paneli ile değiştirilebilmelidir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Aktarılan düzenlemelerin söz konusu yazılıma ait veri güvenliğinin güçlendirilmesinin veri kaybı, hatalı işlem yapılmasının önlenmesi ile, yazılım geliştirme araçları ve veri tabanı yetenekleriyle uyumlu olmasına yönelik olduğu dolayısıyla bir ürün veya firmanın tarif edilmediğinin, sözleşme sonrası işlerin yerine getirilmesinin sorunsuz olarak yönetilmesinin amaçlandığı, bu hususun idarenin takdir ve sorumluluğunda olduğu, öte yandan Windows Identity Foundation v.b. denilerek sadece tek bir sisteme yönlendirilmediği vb. ifadesinden aynı şartları sağlayan farklı yazılım türlerinin ihaleye katılıma engel oluşturmadığı ve isteklileri tereddüde düşürerek teklif vermeye engel bir husus olmadığı da anlaşıldığından söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

8) Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Teknik Şartnameye Uygunluk” başlıklı bölümüne ait 5.1.5’inci maddesinde “Bu şartname kapsamında yer alan tüm YBS Yazılım Modülleri Belediyemizde mevcut günümüz yazılım teknolojisi ile geliştirilmiş, yine mevcut İVTYS üzerinden çalıştırılan uygulama yazılımları ile %100 uyumlu, bütünleştirilebilir, idarenin istediği geliştirme ve değişikliklerin kolayca ve daha ekonomik bir şekilde sağlanabildiği, yüklenicinin kendi ürettiği ürünler olmalıdır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Yazılım teknik özellikleri” başlıklı bölümüne ait 5.8.1.1’inci maddesinde “Yazılımlar bütünüyle web tabanlı ve responsive yapıda olmalıdır. Tüm uygulamalar sunucu üzerinde kurulu olmalı, istemci bilgisayarlar üzerinde herhangi bir kurulum ihtiyaç bulunmamalıdır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yapılan incelemede, idare tarafından söz konusu düzenlemeler ile temin edilecek yazılımın, konforlu bir şekilde kullanılabilecek esnek bir yazılım olmasının ve idarenin yazılım özelliklerinin karşılanmasının istenildiği dolayısıyla ihtiyacını belirlemede idarenin takdir yetkisinin bulunduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, idarenin kendi donanımsal altyapısını ve yürüttüğü işin niteliğini dikkate alarak bu yönde düzenlemeler yapmasının mevzuata aykırı olmadığı, web tabanlı ve responsive yerine web tabanlı veya responsive olarak değiştirilmesi talebinin Şartname’yi teklifine uygun hale getirilmeye yönelik olduğu ve bu mevcut düzenlemenin teklif vermeye engel olmadığı anlaşılmış olup, incelemeye konu iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Rapor özellikleri” başlıklı 5.8.2.6.6’ncı maddesinde “Sistem kullanıma geçtiğinde yetkililer tüm raporlara istedikleri bir yerden erişme imkânına sahip olabilmelidir. Ayrıca gerçek zamanlı olarak tüm hizmet birimlerine ait faaliyet bilgileri görülebilmelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede başvuru sahibinin iddiasında belirttiği “tüm raporlara istedikleri bir yerden ulaşma” ifadesinden idarenin yetkililerce tüm hizmet birimlerine ait faaliyet bilgilerini görebilmelerinin amaçlandığı, işin niteliği dikkate alınarak bu yönde düzenlemeler yapılmasının mevzuata aykırı olmadığı, dolayısıyla incelemeye konu iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “Genel Tasarım Özellikleri” başlıklı 5.8.2.1.1’inci maddesinde “Kullanıcıların belediye dışı uygulamalarda ihtiyaç duyduğu modül ve ekranlar; bilgisayar, tablet ve mobil cihazların ekran çözünürlüklerine göre duyarlı davranan, kullanıcıya cihaz ve çözünürlük bağımsız olarak her platformda rahat bir gezinme ve kullanım sağlayan “Responsive” tasarıma sahip olmalıdır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Anılan Şartname düzenlemesinden isteklilerden sundukları yazılıma ilişkin olarak kullanıcıların belediye dışı uygulamalarında ihtiyaç duyduğu modül ve ekranların bilgisayar, tablet ve mobil cihazların ekran çözünürlüklerine göre duyarlı davrandığı kullanıcıya cihaz ve çözünürlük bağımsız olarak her platformda rahat bir gezinme ve kullanım sağlayan “Responsive” tasarıma sahip olmasının istenildiği ve birden fazla kullanıcı tarafından aynı anda açılan veri üzerinde yapılan değişikliklerde diğer kullanıcıları uyarması veri kaybına izin verilmemesinin istenildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede söz konusu düzenlemenin tüm sistemin çalışma hızı ve verimliliğine yönelik olduğu, tek bir markaya yönelik olmadığı, ayrıca Şartname’nin responsive tasarım yerine responsive veya dengi tasarım olarak değiştirilmesi hususunun kendi teklif edeceği ürüne yönelik olarak talep içerdiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim