KİK Kararı: 2018/UH.II-1690

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/052
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 19.09.2018
Karar No : 2018/UH.II-1690
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Asil Kurumsal Hiz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Antalya Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/307799 İhale Kayıt Numaralı “Antalya İli Merkez ve İlçelerinde Bulunan İbadethanelerde Halı ile Kaplı Alanların Yıkanması İşi” ihalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Antalya Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından 16.07.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Antalya İli Merkez ve İlçelerinde Bulunan İbadethanelerde Halı ile Kaplı Alanların Yıkanması İşi” ihalesine ilişkin olarak Asil Kurumsal Hiz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 30.07.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.08.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.08.2018 tarih ve 42802 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.08.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1331 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale dokümanında çalıştırılacak personel sayısı, kullanılacak araç gereç ve malzeme miktarı ile hizmetin yapılacağı camiler arasındaki mesafenin belirtilmediği, Sözleşme Tasarısı’nın 16'ncı maddesinde yüklenicinin hangi hataları sonucu ve kaç defa ceza kesilmesi sonucunda sözleşmenin fesih edileceğinin belirtilmediği, camilerin isimleri belli olmadığından kaç m2 temizlik yapılacağı hususuna ilişkin belirleme yapamadıkları, teklif fiyatı oluşturamadıkları, söz konusu durumların mevzuata aykırı olduğu,

2. Araçların tüketeceği yakıt giderinin, personel giderinin ve malzeme giderlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmadığından yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı,

3. İhale dokümanında her ne kadar ihalenin en düşük fiyat esasına göre sonuçlandırılacağı belirtilmiş olsa da yaklaşık maliyetin %82 altında teklif veren istekli üzerinde ihalenin bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu, başka bir ifadeyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettiği bedel ile ihale konusu hizmetin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır.

…

İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz.

Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın satın alındığı tarihi…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi… izleyen günden itibaren başlar…” hükmü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler haricindeki ihalelerde on gün olduğu, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki düzenlemesinden, ihale dokümanına yönelik şikâyet başvuru süresinin dokümanın satın alındığı tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı anlaşılmaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, başvuruların süresinde yapılıp yapılmadığı yönünden inceleneceği, “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi istekli itirazen şikâyet başvurusunda, ihale dokümanında çalıştırılacak personel sayısı, kullanılacak araç gereç ve malzeme miktarı ile hizmetin yapılacağı camiler arasındaki mesafenin belirtilmemesi ile Sözleşme Tasarısı’nın 16'ncı maddesinde yüklenicinin hangi hataları sonucu ve kaç defa ceza kesilmesi sonucunda sözleşmenin fesih edileceğinin belirtilmemesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verdiğinden söz konusu iddiaların dokümana yönelik olduğu anlaşılmıştır.

Dolayısıyla yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde, itirazen şikâyet başvurusunda dile getirilen söz konusu iddiaların farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihin, anılan istekli tarafından dokümanın satın alındığı 13.07.2018 olduğu ve bu tarihten itibaren 10 gün içerisinde ve her hâlükârda ihale tarihinden 3 gün öncesine kadar yapılması gereken idareye şikâyet başvurusunun süresi geçtikten sonra 30.07.2018 tarihinde yapıldığı, dolayısıyla isteklinin ihale dokümanına yönelik başvurusunun süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

Aynı Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar…” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, idareye şikâyet başvuru süresinin idarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı,15’inci maddesinde, Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16’ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığının inceleneceği, 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde ihale komisyonu tarafından ihale tarihi olan ilk oturumda yapılması gereken işlemlerin sayıldığı, yapılacak işlemler arasında ilk oturumda isteklilerce teklif edilen tutarlar ile yaklaşık maliyetin açıklanacağının belirtildiği, dolayısıyla yaklaşık maliyet tutarının ihale tarihi olan ilk oturumda alenileştiği, bu çerçevede isteklilerce yaklaşık maliyete yönelik yapılacak şikâyet konularının farkına varılmış olması gereken tarihin yaklaşık maliyetin alenileştiği ilk oturum olan ihale tarihi olduğu anlaşılmıştır.

Bu çerçevede isteklilerin yaklaşık maliyete yönelik şikâyet başvurularını, ihale tarihini izleyen günden itibaren 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler haricindeki ihalelerde on gün içinde idareye yapmaları gerekmektedir.

Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmenin ön koşulu, idareye usulüne uygun olarak şikâyet başvurusunda bulunulmasıdır. Dolayısıyla itirazen şikâyet dilekçesinde yer alan iddia kapsamında yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı ifade edilmekte olup, şikâyete konu işlemin farkına varılma tarihi olarak yaklaşık maliyetin istekliler önünde açıklandığı ihale tarihinin esas alınması gerekmektedir.

Yapılan inceleme sonucunda, başvuru sahibinin yaklaşık maliyeti öğrendiği tarihin ihale tarihi (16.07.2018) olduğu, başvuru sahibi isteklinin yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı iddiasına ilişkin olarak ihale tarihini takip eden onuncu gün olan 26.07.2018 tarihine kadar idareye şikâyet başvurunda bulunması gerekirken 30.07.2018 tarihinde bulunduğu dikkate alındığında, başvuru sahibi isteklinin yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığına ilişkin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

…

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırır.

c) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ihalelerde, ikinci fıkranın (a) bendinin kullanılması zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan, açık ihale, belli istekliler arasında ihale veya Kanunun 21 nci maddesinin (b), (c) ve (f) bentleri gereğince pazarlık usulü ile yapılan personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, ikinci fıkranın (a), (b) veya (c) bendindeki seçeneklerden birinin kullanılması zorunludur…” hükmü,

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. İhale, Kanunun 38 inci maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde bırakılacaktır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile İdari Şartname düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, yaklaşık maliyeti Kanunun 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına kadar olan açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde, idarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapmayarak sonuçlandırmada takdir yetkisine sahip oldukları, şikâyete konu ihaleyi gerçekleştiren idarenin de İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapmayarak ihaleyi sonuçlandıracağının düzenlendiği anlaşılmıştır.

16.07.2018 tarihinde yapılan ihaleye (9) isteklinin katıldığı, idarece yapılan teklif değerlendirmesi sonucunda ihalenin en düşük teklifi veren Referans Tem. Oto. Med. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif mektubu incelendiğinde de, teklif mektubun 1’inci maddesinde “Yukarıda ihale kayıt numarası ve adı yer alan ihaleye ilişkin ihale dokümanını oluşturan tüm belgeler tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul edilmiştir. Teklif fiyata dahil olduğu belirtilen tüm masraflar ve teklif geçerlilik süresi de dahil olmak üzere ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak teklif verdiğimizi, dokümanda yer alan yükümlülükleri yerine getirmememiz durumunda uygulanacak yaptırımları kabul ettiğimizi beyan ediyoruz.” düzenlemesi ile 4’üncü maddesinde “İhale konusu işi, bu teklif mektubunun ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif ettiğimiz birim fiyatlar üzerinden Katma Değer Vergisi hariç 107.900,00 TL (YüzYediBinDokuzYüz Türk Lirası) bedel karşılığında yerine getireceğimizi kabul ve taahhüt ediyoruz.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan tespitler ile mevzuat düzenlemeleri bir arada değerlendirildiğinde, ihalenin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmayarak, en düşük fiyatı sunan istekli üzerinde bırakılacağının ihale dokümanında belirtildiği, bununla birlikte ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif mektubunda da ihale dokümanının okunup, anlaşıldığı ve dokümanda yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak yaptırımların kabul edildiğinin beyan edilerek ihale konusu işin 107.900,00 TL bedel karşılığında yapılacağının kabul ve taahhüt edildiği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettiği bedel ile ihale konusu işi yapıp yapamayacağının isteklinin sorumluluğunda olduğu, ihale konusu işin taahhüt edilen şekilde yapılmaması durumunda ise isteklinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde belirlenmiş yaptırımlara uğrayacağı anlaşıldığından, idare tarafından en düşük fiyat sunan istekli üzerinde ihalenin bırakılmasının mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.