KİK Kararı: 2018/UH.II-1365

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/041
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 18.07.2018
Karar No : 2018/UH.II-1365
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Tekyapı Taş. Telek. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Mardin İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/28842 İhale Kayıt Numaralı “Diyaliz Hasta Taşıma” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Mardin İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 23.02.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Diyaliz Hasta Taşıma” ihalesine ilişkin olarak Tekyapı Taş. Telek. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.06.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.06.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.06.2018 tarih ve 35206 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1059 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin 1’inci kısmı üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının;

a) Açıklama kapsamında sunulan yakıt giderleri, lastik giderleri, periyodik bakım giderleri ve araç takip sistemi giderlerine ilişkin Ser-Bal Elk. İnş. Gıda Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen fiyat tekliflerinin serbest muhasebeci tarafından onaylandığı, bu durumun Kamu ihale Genel Tebliği’nin 79.2.3’üncü maddesine aykırı olduğu,

b) İşe ait Teknik Şartname’nin 2.1’inci maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde işte çalıştırılacak araç şoförlerinin haftalık 45 saatten fazla çalıştırılacağı, şoförlerin ayrıca ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalıştırılacağının anlaşıldığı dolayısıyla işçilik maliyetlerinin hesaplanmasında fazla çalışma ücretleri için KİK işçilik modülü üzerinden hesaplanan işçilik ücretinin %50 fazlasının dikkate alınması gerektiği, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalar için de günlük işçilik ücretlerinin bir katı kadar fazla ücretin dikkate alınması gerektiği, işin süresinin 24 ay olduğu dikkate alındığında işçilik maliyetinin hesaplanmasında işçi asgari ücretinde meydana gelen artışların dikkate alınması gerektiği, bahse konu istekli tarafından yapılan açıklamada işçilik maliyetlerinin hesaplanmasında yukarıda belirtilen hususların dikkate alınmadığı,

c) Şikayete konu kısımda çalıştırılacak araçların bir kısmı için kendi malı olduğunun beyan edildiği, kendi malı olduğu beyan edilen araçların bahse konu isteklinin aktifinde kayıtlı olmadığı, söz konusu araçların amortisman maliyetinin açıklanması kapsamında alınan fiyat teklifi üzerinden amortisman bedeli öngörüldüğü, kendi malı araçların amortisman bedellerinin alınan fiyat teklifi üzerinden amortisman bedeli öngörülerek açıklanmasının yerinde olmadığı,

ç) Şikâyete konu kısımda çalıştırılacak araçların bir kısmının kiralanarak çalıştırılacağının beyan edildiği, araç giderinin açıklanması kapsamında kiralama sözleşmelerinin sunulduğu, kiralama sözleşmelerinin Tebliğ’in 79’uncu maddesinde belirtilen açıklama kapsamında sunulabilecek belgeler arasında bulunmadığı dikkate alındığında kiralama yoluyla temin edilecek araçlara ilişkin yapılan açıklamanın yerinde olmadığı,

d) Açıklama kapsamında yakıt gideri, lastik giderleri ve periyodik bakım giderlerine ilişkin sunulan fiyat tekliflerini düzenleyen firmaların vergi kaydının bulunmadığı, anılan fiyat tekliflerinin sahte olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin Tebliğ’in ilgili maddesi gereğince ihale tarihi olan 23.02.2018 tarihi esas alındığında son veya bir önceki vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmediği, bu durumun teyit edilmesi için bahse konu fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenilmesi gerektiği, fiyat teklifi veren firmaların teklife konu alanda faaliyet göstermedikleri,

e) Araç giderinin açıklanmasına ilişkin sunulan fiyat teklifinin alındığı araç sahibi firmaların gelir vergisi ya da kurumlar vergisi mükellefi olması, 213 sayılı Kanunda belirtilen yasal defterleri tutmaları gerektiği, anılan Kanun gereğince üçer aylık dönemlerde geçici vergi beyannameleri vermiş olmaları gerektiği ancak fiyat teklifi alınan araç sahiplerinin basit usulde vergi mükellefi oldukları ve araç sahiplerinin defter tutma ve üçer aylık dönemlerde geçici vergi beyannamesi verme zorunlulukları bulunmasından dolayı sunulan fiyat tekliflerinin geçerlilik arz etmediği,

f) Önemli teklif bileşenlerine ait giderlerin açıklanması amacıyla sunulan fiyat teklifleri üzerinde belirtilen tutanak tarihlerinin ihale ilan tarihinden önceki bir tarih olduğu, dolayısıyla fiyat tekliflerinin ihale ilan tarihinden önce düzenlenmiş belge statüsünde olduğu, bu nedenle fiyat teklifinin ilanı yapılmamış bir iş için düzenlenmiş olması, fiyat teklifinin sahte ve geçersiz bir belge olduğunun kanıtı olduğu,

g) Yakıt gideri, lastik gideri, periyodik bakım giderleri, MTV, trafik sigortası ve koltuk sigortası giderinin her bir aracın teknik özelliklerine göre farklılık gösterebileceği bu nedenle her bir aracın maliyetinin ayrı ayrı hesaplanması gerektiği ve açıklamanın bu doğrultuda yapılması gerektiği, ancak bahse konu istekli tarafından araç maliyetlerinin tek tip araç çalıştırılacakmış gibi 1 araç üzerinden açıklama yapıldığı, toplam araç sayısı üzerinden açıklama yapılmadığı,

h) Trafik sigortası ve kasko sigortası giderlerinin açıklanması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin işin süresinin tamamını kapsamadığı, ilk yıl için alınmış olduğu, sonraki yıl için ön görülmesi gereken sigorta maliyetlerinin, fiyat tekliflerinin 79.3.4’üncü maddede belirtilen şekilde güncellenerek de belirlenmediği, sigorta giderleri için alınan fiyat tekliflerinin ilgili sigorta genel müdürlüğü veya bölge müdürlüğünce imzalanmamış olduğu, açıklama kapsamında anılan sigorta giderlerine ilişkin ilgili sigorta genel müdürlüğünün veya bölge müdürlüğünden alınmış bir teyit yazısının da bulunmadığı, bu nedenle trafik sigortası ve kasko sigortası giderlerine ilişkin yapılan açıklamanın yerinde olmadığı,

ı) Yakıt gideri için öngörülen bedelin en az ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından Van ili için yayımlanan yakıt fiyatı kadar olması gerektiği, ancak bahse konu istekli tarafından yakıt bedelinin ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından Mardin ili için yayımlanan yakıt fiyatının altında olduğu,

Araçların yakıt tüketim giderinin hesaplanması amacıyla 1 aracın 100 km’de tüketeceği yakıt sarfiyatının ne kadar olduğunu açıklayıcı belge sunulmadığı, yakıt tüketimini tevsik için yetkili olmayan servisten 100 km tüketilecek yakıt miktarına ilişkin yazı alındığı, belgeyi düzenleyen firmanın yetkili servis olmadığı,

i) MTV ve TÜVTÜRK giderlerinin tevsiki amacıyla ilgili kurumların internet sayfasında yayımlanan 2018 yılı rayiç fiyatlarının kullanıldığı, 2019 ve 2020 yıllarında söz konusu giderler için gelebilecek artışlar dikkate alınmadan açıklamada bulunulduğu,

j) Fiyat tekliflerindeki rakamlar ile hesaplama cetvelindeki rakamların birbirleri ile uyumlu olmadığı, yapılan hesaplamada aritmetik hataların yapıldığı, fiyat tekliflerinin satışlar esas alınarak düzenlenmiş olduğu, fiyat tekliflerinin düzenlenmesinde esas alınan vergi beyanname döneminde, ilgili firmalarının fiyat teklifinin konusuna ilişkin satışın olmadığı, firmaların boş KDV beyannamesi verdiklerinin kendilerince bilindiği, fiyat tekliflerine dayanak olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenilerek işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçeleri ile mevzuata uygun olmadığı bu nedenle söz konusu istekliye ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, komisyonun; verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen hizmetin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca bu hususa Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesinde de yer verilmiş ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, hizmet alımı ihalelerinde teklif bedelinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. (Değişik madde: 25/01/2017-29959 R.G./11. md.) Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

…

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, (Ek ibare: 12/06/2015-29384 R.G./3. md.) SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.8.İsteklinin Ortağı Olduğu Tüzel Kişiye Ait İşletmeden Mal Çekmesiyle Oluşan Emsal Bedel: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.

79.2.7..) İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının (Ek ibare: 06/02/2018-30324 R.G./7. md. ) % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. (Ek cümle: 25/01/2017-29959 R.G./15. md.) Ancak birden fazla yılı kapsayan işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihinin bulunduğu yıldan önceki yılın Aralık ayına ait Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksinin yıllık değişim oranı esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür.

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: DİYALİZ HASTA TAŞIMA

b) Miktarı ve türü:

DİYALİZ HASTA TAŞIMA HİZMETİ

MARDİN DEVLET HASTANESİ 1.600.000 KM

KIZILTEPE DEVLET HASTANESİ 750.000 KM

NUSAYBİN DEVLET HASTANESİ 700.000 KM

MİDYAT DEVLET HASTANESİ DİYALİZ 280.000 KM

DERİK DEVLET HASTANESİ 240.000 KM …” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhaleye ilişkin bilgiler ile ihale ve son teklif verme tarih ve saati” başlıklı 3’üncü maddesinde “… d) İhale tarihi: 23.02.2018 …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklife ilişkin açıklamalar

20.2.1.

Bu ihalede kısım sayısı 5'tir.İhalede istekli üzerinde kalan tüm kısımlar için tek bir sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İşe ait sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 24 (yirmi dört) aydır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat teklif cetvelinin ise aşağıdaki şekilde hazırlandığı görülmüştür.

A

B

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

MARDİN DEVLET HASTANESİ DİYALİZ HASTA TAŞIMA HİZMETİ

kilometre

1.600.000

2

KIZILTEPE DEVLET HASTANESİ DİYALİZ HASTA TAŞIMA HİZMETİ

kilometre

750.000

3

NUSAYBİN DEVLET HASTANESİ DİYALİZ HASTA TAŞIMA HİZMETİ

kilometre

700.000

4

MİDYAT DEVLET HASTANESİ DİYALİZ HASTA TAŞIMA HİZMETİ

kilometre

280.000

5

DERİK DEVLET HASTANESİ DİYALİZ HASTA TAŞIMA HİZMETİ

kilometre

240.000

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Yapılan incelemede, 28.03.2018 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin 1’inci kısmına teklif veren isteklilerden MRCN Taş. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve Bozdağlar Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin en avantajlı teklif olarak belirlendiği, anılan karar yönelik yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan 15.05.2018 tarihli ve 2018/UH.II-993 sayılı Kurul kararı ile Bozdağlar Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve anılan Kurul kararı gereğince Çelikler Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne EKAP üzerinden gönderilen 23.05.2018 tarihli ve 1221 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Çelikler Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunarak ihalenin 1’inci kısmının Çelikler Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Tekyapı Taş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne ait teklifin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarenin 23.05.2018 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında yakıt, işçilik giderleri, araç bakım giderleri, kasko ve sigorta giderlerinin önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği görülmüştür. Bu itibarla başvuru sahibince önemli teklif bileşenleri dışında şikayete konu edilen “lastik giderleri, araç takip sistemi giderleri, araç amortisman giderleri, MTV, TÜVTÜRK giderleri”ne ilişkin iddialar, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi çerçevesinde söz konusu giderlere ilişkin olarak isteklilerce açıklama sunulmasına gerek bulunmadığından yerinde bulunmamıştır.

Diğer yandan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların Şekil Unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde dilekçelerde yer verilecek hususlar arasında “Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller” de sayılmıştır.

İhalelere Yönelik başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinde “(8) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

İtirazen şikâyet dilekçesi özetinin (ç) ve (e) maddelerinde yer alan iddialarda başvuru sahibince “araç gideri” ifadesinin kullanıldığı görülmüş olup araç gideri ifadesinden işte kullanılacak araç giderlerine ilişkin teklifi oluşturan tüm bileşenler anlaşılmaktadır. Ancak aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında açıklama istenilecek teklif bileşenleri açıkça belirtildiğinden ve açıklama istenilen bileşenler arasında araç giderine ilişkin teklifi oluşturan bileşenlerden olan yakıt, işçilik giderleri, araç bakım giderleri, kasko ve sigorta giderlerinin açıklanması istenildiğinden, “araç gideri” ifadesi ile hangi teklif bileşeninin iddiaya konu edildiğinin açık ve net bir şekilde ortaya konulmadığı anlaşılmış ve (ç) ve (e) maddelerindeki iddiaların reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde başvuru sahibinin iddialara yönelik yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

a) Başvuru sahibince “Açıklama kapsamında sunulan yakıt giderleri, lastik giderleri, periyodik bakım giderleri ve araç takip sistemi giderlerine ilişkin Ser-Bal Elk. İnş. Gıda Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen fiyat tekliflerinin Serbest Muhasebeci tarafından onaylandığı, bu durumun Kamu ihale Genel Tebliği’nin 79.2.3’üncü maddesine aykırı olduğu” iddia edilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan Çelikler Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında Ser-Bal Elk. İnş. Gıda Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen bir fiyat teklifinin bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca açıklama kapsamında sunulan belgeler arasında serbest muhasebeci tarafından imzalanmış bir belgenin bulunmadığı da tespit edilmiştir. Dolayısıyla başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

b) Başvuru sahibince “İşe ait Teknik Şartname’nin 2.1 ‘inci maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde işte çalıştırılacak araç şoförlerinin haftalık 45 saatten fazla çalıştırılacağı, şoförlerin ayrıca ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalıştırılacağının anlaşıldığı dolayısıyla işçilik maliyetlerinin hesaplanmasında fazla çalışma ücretleri için KİK işçilik modülü üzerinden hesaplanan işçilik ücretinin % 50 fazlasının dikkate alınması gerektiği, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalar için de günlük işçilik ücretlerinin 1 katı kadar fazla ücretin dikkate alınması gerektiği, işin süresinin 24 ay olduğu dikkate alındığında işçilik maliyetinin hesaplanmasında işçi asgari ücretinde meydana gelen artışların dikkate alınması gerektiği, bahse konu istekli tarafından yapılan açıklamada işçilik maliyetlerinin hesaplanmasında yukarıda belirtilen hususların dikkate alınmadığı” iddia edilmektedir.

İşe ait Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “Madde 1.1. Sağlık Müdürlüğümüze bağlı Mardin Devlet Hastanesi, Kızıltepe Devlet Hastanesi, Nusaybin Devlet Hastanesi, Midyat Devlet Hastanesine ve Derik Devlet Hastanesine ait Diyaliz Hasta Taşıma Hizmet Alımı

Diyaliz Ünitesinde diyaliz tedavisi gören hastaların tedavi gördükleri süre boyunca, ikamet ettikleri adresten İlgili Devlet Hastanesine ve tedavi sonrası İlgili Devlet Hastanesinden ikamet adreslerine;

İdarenin öngördüğü durumlarda diyaliz hastalarının rahatsızlanmaları durumunda icapçı sağlık personelini evinden alınıp evine bırakılacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Genel Şartlar” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. Bu ihalede İdarenin araç sayısını artırabilme hakkı saklı kalmak üzere; Mardin Devlet Hastanesi için 4 (dört) Minibüs, Kızıltepe Devlet Hastanesi 2 (iki), Nusaybin Devlet Hastanesi 2 (iki), Midyat devlet Hastanelerine 1 ( bir), ve Derik Devlet Hastanesine 1(bir) Minibüs olmak üzere toplam 10 (on) adet taşıtın 10 (on) adet şoförü ile birlikte, haftanın 6 (altı) günü ve Pazar günleri icap durumda sefer yapacağı kabul edilmiştir. İhaleye teklif veren firmalar 10 (on) Minibüs ve 10 (on) adet şoförle hastanelerde sözleşme süresince hizmet verilecektir.

…

2.7.Mesai saatlerinin değişmesi nedeniyle hareket saatlerinin değişmesi halinde, yeni saatler idare tarafından bir gün önceden yükleniciye bildirilir.

2.8. İhale süresi içerisinde ilgili ve yetkili kurumlar tarafından getirilecek kısıtlamalar durumunda ödenekler belli oluncaya kadar herhangi bir hak talep edilmeyecektir.

2.9.Taşıtların çalışma şartları olarak; taşıtlar İlgili Sağlık Tesislerinin idaresinin belirlediği bir noktadan hareket edecek taşıma hizmeti alacak olan hastaları İlgili Sağlık tesislerinin belirleyeceği güzergah doğrultusunda ikamet ettikleri adreslerden alacak; ikamet yeri araçların hastaları almasına mümkün olmayan yerde ise örnek: köyde aracın girmesinin mümkün olmadığı bir yol üzerinde bu takdirde İlgili Sağlık Tesislerinin hastaların ikamet ettikleri adreslerde belirleyeceği duraklardan alacak(bu duraklarla ilgili olan izinlerin alınmasından yüklenici sorumludur), İlgili Sağlık Tesislerinin hemodiyaliz merkezine bırakacak; hastaların tedavisi tamamlandıktan sonra hastaları İlgili Sağlık Tesislerinin belirleyeceği güzergah doğrultusunda ikamet ettikleri adreslere bırakacak; ikamet yeri araçların hastaları almasına mümkün olmayan yerde ise örnek: köyde aracın girmesinin mümkün olmadığı bir yol üzerinde bu takdirde İlgili Sağlık Tesislerinin hastaların ikamet ettikleri adreslerde belirleyeceği duraklara bırakacak(bu duraklarla ilgili olan izinlerin alınmasından yüklenici sorumludur)ve tekrar İlgili Sağlık Tesislerinin belirlediği bir noktaya geri gelecek. Araçların yukarıda açıkça tarif edildiği güzergâhlarda kat ettikleri toplam kilometre/TL üzerinden ödeme yapılacaktır.

…

2.11.Çalışmaya başladıktan sonra hastaların taşıma durumlarının zamanla değişmesi halinde (ikamet adresi, hasta sayısı v.b.); İlgili Sağlık Tesisleri tarafından önceden yükleniciye yazılı olarak bildirilmek kaydıyla, taşıma hizmetlerinin güzergahında değişiklik yapılabilecektir.

…

2.13. Araçlar 24 saat hastanenin emrinde olup, Mardin Mücavir alan sınırlarını terk edemeyecekler ve seferleri İlgili Sağlık Tesislerinden hastanın ikamet adresine ve hastanın ikamet adresinden İlgili Sağlık Tesisine göre km hesabı esas alınacaktır. Sefere İlgili Sağlık Tesisinden başlanacaktır.

…

2.15. Çalışmaya başladıktan sonra, araçların doluluk durumlarının zamanla değişmesi durumunda, İlgili sağlık tesisi tarafından bu taşıtların güzergahı değiştirilebilir veya tamamen kaldırılabilir.

2.16. İlgili Sağlık Tesisinden ve taşıt hareket yerlerinden kalkan taşıtların hareket saatleri, yeri ve zamanları idare tarafından belirlenecek, idare tarafından değiştirilebilecektir. Hareket yerinden kesinlikle idarenin belirlediği saatte hareket edilecek, trafik kurallarına uygun bir şekilde taşıma hizmeti verilecektir. Şoförler madde 2.9 da belirtilen hareket yerlerine hareket saatinden en az 15 dakika önce geleceklerdir.

…

2.20. İlgili Sağlık Tesisi’ den hastanın ikamet adresine kadar olan ve rota olarak tespit edilen yerleşim yerlerinde mesafe tayini için bir komisyon kurulacaktır ve bu komisyonun ölçtüğü mesafe esas alınacaktır. Geçerli bir sebep olmadıkça bu km limiti azami limit olarak kabul edilecektir. Rota oluşturulmasında yol, hasta, yerleşim durumu dikkate alınarak düzenleme yapılacaktır. Rotaya eklenen yerleşim yerleri için ilgili görevlilerce yeniden mesafe tayini yapılacaktır.

Taşıma hizmeti esnasında km saatinde bir arıza olursa, aynı güzergahta daha önce yapılmış olan km esas alınacak olup; eğer aynı güzergahta daha önce hiç gidilmemişse ilgili Belediye Başkanlığın alınmış olan km esas alınacaktır. İl merkezi, il merkezine bağlı köylere, ilçelere; ilçelere bağlı köylere yapılan seferlerde; Mardin belediyesinin, valiliğinin veya İlgili Sağlık Tesisi’nin oluşturduğu komite tarafından tespit edilen km baz alınacaktır.

…

2.22. Yüklenici firma yetkilisince, taşıma hizmeti veren araçlar için hareket saatinden önce;yapılan hizmetin nevi, kalkış saati,çıkış anındaki km; bitirilen taşıma hizmeti sonunda ise dönüş saati, dönüş anındaki km, idare tarafından belirlenecek yetkililerce düzenlenen sefer takip defterine günlük olarak taşıt sürücüleri tarafından uygun bir şekilde işlenecek ve günlük olarak İlgili Sağlık Tesisi yetkilisine onaylattırılacak. Araç seyir defteri o gün onaylattırmayan araca o gün için ödeme yapılmayacak. Sefer Takip Defterinde silinti kazıntı olmayacak, bu hususta azami ihtimam gösterilecektir. Sefer takip defteri fotokopili olarak düzenlenecek ve her seferin bir nüshası yüklenici firmaya verilecektir.

2.23.Hastanenin ihtiyaç duyması halinde saat mefhumu aranmaksızın da gerektiğinde yükleniciye hizmet için çağrı yapılabilecektir. Cumartesi, Pazar, Resmi tatil günlerinde normal günlerde olduğu gibi göreve gelinecek, bu günler için de KM/TL üzerinden ödeme yapılacaktır.

…

2.26.Mesai saatlerinde Araçlar görevleri haricinde sürekli İlgili Sağlık Tesisi’’nin alanında park edilecektir.” düzenlemesi,

Bahse konu Şartname’nin Yüklenicinin Sorumlulukları başlıklı 4’üncü maddesinde “…4.13. İdare çalışma koşullarını ve saatlerini istediği gibi düzenleyebilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan düzenlemelerden ihalenin 1’nci kısmına konu olan işin idarece belirlenecek saatlerde ve güzergâhlardaki diyaliz hastalarının ve gerekmesi durumunda ilgili sağlık personelinin 4 adet araçla 24 ay süresince taşınması olduğu, halihazırda belirlenmiş bir hasta taşıma programı kapsamından ziyade hali hazırda yapılan hasta taşıma programı ya da daha sonra hasta taşıma sırasında oluşabilecek değişikliklerin varlığı göz önünde bulundurularak tekliflerin gün üzerinden değil de km üzerinden alınacak şekilde düzenleme yapıldığı, idarece şikayete konu kısım için 24 ay boyunca 160.000,00 km’lik bir taşıma yapılacağının öngörüldüğü anlaşılmıştır. İşin ifası sırasında kullanılacak olan araçların şoförleri ile birlikte haftanın 6 günü ve icabı durumunda pazar günü ve resmi tatillerde çalıştırılacağı, mesai saatleri içerisinde araçların göreve gitmemesi halinde araçların ilgili sağlık tesisinin otoparkında park halinde duracağı, ayrıca doluluk durumlarının zamanla değişmesi durumunda, bu taşıtların güzergahının değiştirilebileceği veya tamamen kaldırılabileceği, araçların resmi tatil günlerinde yapılacak çalışmalar için de km/TL üzerinden ödeme yapılacağı anlaşılmıştır. Dolayısıyla işin niteliği gereğince hizmetin maliyetini oluşturan temel unsurun yakıt maliyeti olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca idarece alınacak hizmetin 4 araç ve 4 şoförle yapılabileceğinin öngörüldüğü, mevcut hastaların ikametlerinin ve tedavi sürelerinin değişmesi, hasta sayısının değişmesi vb. sebeplerle idarece belirlenecek program ve güzergâhlara göre çalıştırılacak araç sayısının ve gününün değişebileceği, dolayısıyla araç şoförlerinin haftalık 45 saati aşan ya da resmi tatil günleri çalışması yapılmasına gerek olmayabileceği, bu nedenle başvuru sahibinin, “işçilik giderine ilişkin açıklama kapsamında fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmalar için ödenecek ücretin dikkate alınması gerektiği yönündeki iddiasının” yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında maliyet bileşenlerinin her biri için teklif edilen birim fiyatın ve her bir bileşen için öngörülen teklif ile toplam teklif tutarının yer aldığı tablonun, işçilik giderine ilişkin ise KİK işçilik hesaplama modülü çıktısının sunulduğu görülmüştür.

Bahse konu tabloda yer alan bilgiler incelendiğinde istekli tarafından verilen teklifin 248.000,00 TL’lik kısmının işçilik gideri olarak öngörüldüğü, işin süresinin 24 ay ve çalıştırılacak şoför sayısının 4 olduğu dikkate alındığında, 1 şoförün 1 aylık maliyeti için 2.583,33 TL öngörüldüğü, anılan istekli tarafından 1 şoförün 1 aylık maliyeti için öngörülen bedelin, 01.01.2018-31.12.2018 tarihleri arasındaki brüt asgari ücret tutarına göre KİK işçilik modülü kullanılarak hesaplanan 1 işçinin 1 aylık işçilik maliyetinin (2.486,14 TL) üzerinde olduğu dikkate alındığında “ihalenin 1’inci kısmı üzerinde bırakılan isteklinin açıklamaları kapsamında işçilik giderinin hesaplanmasında işçi asgari ücretinde meydana gelen artışların dikkate alınmadığı” yönündeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

c) Başvuru sahibince “Şikayete konu kısımda çalıştırılacak araçların bir kısmı için kendi malı olduğunun beyan edildiği, kendi malı olduğu beyan edilen araçların bahse konu isteklinin aktifinde kayıtlı olmadığı, söz konusu araçların amortisman maliyetinin açıklanması kapsamında alınan fiyat teklifi üzerinden amortisman bedeli öngörüldüğü, kendi malı araçların amortisman bedellerinin alınan fiyat teklifi üzerinden amortisman bedeli öngörülerek açıklanmasının yerinde olmadığı” iddia edilmektedir.

Araç amortisman giderinin açıklama yapılması istenilen teklif bileşeni arasında yer almadığı, dolayısıyla bahse konu gider için istekliler tarafından açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı bu itibarla iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

(ç) ve (e) maddelerindeki iddialar birlikte incelenmiş yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.

ç) Başvuru sahibi tarafından “Şikâyete konu kısımda çalıştırılacak araçların bir kısmının kiralanarak çalıştırılacağının beyan edildiği, araç giderinin açıklanması kapsamında söz konusu istekli tarafından kiralama sözleşmelerinin sunulduğu, kiralama sözleşmelerinin Tebliğ’in 79’uncu maddesinde belirtilen açıklama kapsamında sunulabilecek belgeler arasında bulunmadığı dikkate alındığında kiralama yoluyla temin edilecek araçlara ilişkin yapılan açıklamanın yerinde olmadığı” ,

e) “Araç giderinin açıklanmasına ilişkin sunulan fiyat teklifinin alındığı araç sahibi firmaların gelir vergisi ya da kurumlar vergisi mükellefi olması, 213 sayılı Kanunda belirtilen yasal defterleri tutmaları gerektiği, anılan Kanun gereğince üçer aylık dönemlerde geçici vergi beyannameleri vermiş olmaları gerektiği ancak fiyat teklifi alınan araç sahiplerinin basit usulde vergi mükellefi oldukları ve araç sahiplerinin defter tutma ve üçer aylık dönemlerde geçici vergi beyannamesi verme zorunlulukları bulunmasından dolayı sunulan fiyat tekliflerinin geçerlilik arz etmediği” iddia edilmektedir.

Bahse konu istekli tarafından yapılan açıklamada çalıştırılacak araçların bir kısmının kiralanarak çalıştırılacağına ilişkin bir beyanın bulunmadığı, açıklama kapsamında sunulan belgeler arasında kiralama sözleşmelerinin bulunmadığı dikkate alındığında başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle de yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

(d) ve (j) maddesindeki iddialar birlikte incelenmiş ve yapılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.

d) Başvuru sahibince “Açıklama kapsamında yakıt gideri, lastik giderleri ve periyodik bakım giderlerine ilişkin sunulan fiyat tekliflerini düzenleyen firmaların vergi kaydının bulunmadığı, anılan fiyat tekliflerinin sahte olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin Tebliğ’in ilgili maddesi gereğince ihale tarihi olan 23.02.2018 tarihi esas alındığında son veya bir önceki vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmediği, bu durumun teyit edilmesi için bahse konu fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenilmesi gerektiği, fiyat teklifi veren firmaların teklife konu alanda faaliyet göstermedikleri”,

“j) Fiyat tekliflerindeki rakamlar ile hesaplama cetvelindeki rakamların birbirleri ile uyumlu olmadığı, yapılan hesaplamada aritmetik hataların yapıldığı, fiyat tekliflerinin satışlar esas alınarak düzenlenmiş olduğu, fiyat tekliflerinin düzenlenmesinde esas alınan vergi beyanname döneminde ilgili firmalarının fiyat teklifinin konusuna ilişkin satışın olmadığı, firmaların boş KDV beyannamesi verdiklerinin kendilerince bilindiği, fiyat tekliflerine dayanak olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenilerek işlem tesis edilmesi gerektiği,”iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede şikâyete konu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında fiyat teklifi olarak tek bir belgenin sunulduğu, anılan fiyat teklifinin Yekta Petrol Nak. El. Elektronik LPG Doğalgaz San. ve Tic. Ltd. Sti. tarafından düzenlendiği ve üzerinde “2410401674 vergi numaralı Çelikler nakliyat İth. İhr. San. Tic. Ltd. şirketinin 50 adet öz mal ve 100 adet kiralık aracı şirket bünyesinde çalıştırdığı için, istasyonumuzla anlaşmalı olarak düzenli bir şekilde akaryakıt almaktadır. Firmamız bu gibi özel durumlarda böyle şirketlere indirim uygulayıp dizel yakıt litresini 5,00 Türk Lirasından satmaktadır. Gereğini bilgilerinize sunarız.” ifadesinin yer aldığı belgenin yakıt giderinin tevsikine ilişkin fiyat teklifi olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle söz konusu iddianın yakıta ilişkin sunulan fiyat teklifi iddiası çerçevesinde incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Fiyat teklifine yönelik söz konusu iddiaların öncelikle, fiyat teklifinin Tebliğ’de yer alan şekil şartlarını haiz olup olmadığı yönünden incelenmesi gerekmektedir.

Söz konusu fiyat teklifi incelendiğinde, fiyat teklifinin Yekta Petrol Nak. El. Elektronik LPG Doğalgaz San. ve Tic. Ltd. Sti. ve SMMM Cengiz Kok tarafından kaşelenerek imzalandığı, fiyat teklifi üzerinde fiyat teklifinin hangi tarih ve sayılı, hangi tutanak (Ek-O.5/Ek-O.6/Ek-O.7) dayanak alınarak hazırlandığını belirten Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi gereği bulunması gereken ibarenin bulunmadığı görüldüğünden söz konusu fiyat teklifinin Tebliğ’in anılan maddesinde yer alan şartları haiz olmadığı, fiyat teklifi üzerinde bulunması gereken ibare bulunmadığından fiyat teklifinin düzenlenmesine esas alınan geçici vergi beyanname dönemine ilişkin bir tespit yapılmasının ve buna bağlı olarak başvuru sahibince sözü edilen vergi beyanname döneminde ilgili firma tarafından fiyat teklifinin konusuna ilişkin satış gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine yönelik bir tespitin yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer yandan fiyat teklifinin üzerinde Yekta Petrol Nak. El. Elektronik LPG Doğalgaz San. ve Tic. Ltd. Sti.ne ait vergi kimlik numarası bulunduğundan başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmamıştır.

Fiyat teklifi alınan firmaya ait kaşede yer alan bilgiler kullanılarak Ticaret Sicil Gazetesi resmi web sayfası üzerinde yapılan incelemede Yekta Petrol Nak. El. Elektronik LPG Doğalgaz San. ve Tic. Ltd. Şti.nin faaliyet konusu içerisinde benzin, gaz, motorin vb. petrol ürünlerinin ticaretini yapmak, akaryakıt istasyonları kurmak işlerinin bulunduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiası bu yönüyle uygun bulunmamıştır.

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde başvuru sahibinin bahse konu iddialarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı anlaşılsa da iddianın karşılanmasının gerekliliği olarak fiyat teklifi üzerinde yapılan inceleme sonucunda, fiyat teklifi üzerinde fiyat teklifinin hangi tutanak dayanak alınarak hazırlandığını belirten ibarenin bulunmadığı yönündeki tespitin, yakıt giderine ilişkin sunulan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan şekil şartlarını haiz olmadığı ve bu haliyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasının uygun olmadığı sonucunu doğuracağı anlaşılmıştır.

f) Başvuru sahibince “Önemli teklif bileşenlerine ait giderlerin açıklanması amacıyla sunulan fiyat teklifleri üzerinde belirtilen tutanak tarihlerinin ihale ilan tarihinden önceki bir tarih olduğu, dolayısıyla fiyat tekliflerinin ihale ilan tarihinden önce düzenlenmiş belge statüsünde olduğu, bu nedenle fiyat teklifinin ilanı yapılmamış bir iş için düzenlenmiş olması, fiyat teklifinin sahte ve geçersiz bir belge olduğunun kanıtı olduğu” iddia edilmektedir.

Bahse konu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında önemli teklif bileşenlerinden sadece yakıt giderine ilişkin bir fiyat teklifi sunulduğu ve sunulan fiyat teklifinin üzerinde tarih bilgisi bulunmadığından iddia yerinde görülmemiştir.

g) Başvuru sahibince “Yakıt gideri, lastik gideri, periyodik bakım giderleri, MTV, trafik sigortası ve koltuk sigortası giderinin her bir aracın teknik özelliklerine göre farklılık gösterebileceği bu nedenle her bir aracın maliyetinin ayrı ayrı hesaplanması gerektiği ve açıklamanın bu doğrultuda yapılması gerektiği, ancak bahse konu istekli tarafından araç maliyetlerinin tek tip araç çalıştırılacakmış gibi 1 araç üzerinden açıklama yapıldığı, toplam araç sayısı üzerinden açıklama yapılmadığı” iddia edilmektedir. (h maddesinde yer alan iddia da bu iddia kapsamında incelenmiştir.)

Açıklama istenilen bileşenler arasında araç giderine ilişkin teklifi oluşturan bileşenlerden olan yakıt gideri, araç bakım gideri, kasko ve sigorta giderlerinin yer aldığı dikkate alındığında söz konusu iddianın lastik gideri, MTV gideri dışında sayılan yakıt gideri, araç bakım gideri, kasko ve sigorta giderleri açısından incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından maliyet bileşenlerinin her biri için teklif edilen birim fiyatın ve her bir bileşen için öngörülen teklif ile toplam teklif tutarının yer aldığı tablonun açıklama kapsamında sunulduğu görülmüştür. Söz konusu tablo incelendiğinde her bir bileşen için ön görülen birim fiyatın, teklif bileşeninin 1 biriminin 1 km’deki maliyeti olarak belirlendiği görülmüştür. Yakıt maliyeti, araç bakım maliyeti, sigorta maliyetlerinin iş kapsamında çalıştırılacak tüm araçların aynı özelliklere sahip olduğu göz önünde bulundurularak belirlendiği anlaşılmıştır. Açıklama isteme yazısı ve ihale dokümanı incelendiğinde işin aynı özelliklere sahip araçlarla yapılmasını engeller bir düzenleme bulunmadığı dikkate alındığında çalıştırılacak araçların aynı özelliklere sahip olduğu göz önünde bulundurularak açıklama yapılabileceği anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (g) ve (h) maddelerindeki sigorta giderine yönelik iddialar kapsamında yapılan inceleme aşağıda yer verilmiştir.

Açıklama kapsamında bahse konu istekli tarafından araç sigorta giderine ilişkin Gökçeli Sigorta Aracılık Hiz. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen belgede “2410401674 vergi numaralı çelikler Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. acentemiz müşterisi olup araçlarının genelinin kasko ve trafik sigortaları şirketimiz tarafından kesilmektedir. Çelikler nakliyatın kendi vergi numarasında kayıtlı çok sayıda aracının kasko ve trafik işlemleri tarafımızdan yapıldığı için Neova Sigorta A.Ş. tarafından kendilerine %40 müşteri özel indirimi, %10 hasarsızlık indirimi, %15 araç çokluğu indirimi tanımlanmıştır.” ifadesinin yer aldığı, ancak belgenin ihale üzerinde bırakılan istekliye yapılacak olan indirimlere ilişkin olduğu, belge üzerinde herhangi bir fiyatın yer almadığı görülmüştür.

Neova Sigorta A.Ş. acentesi Gökçeli Sigorta Aracılık Hiz. Ltd. Şti. tarafından düzenlendiği belirtilen kasko sigorta poliçesi ve zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi incelendiğinde, poliçe üzerinde ilgili acente, sigorta şirketinin genel müdürlüğü ya da bölge müdürlüğü imzasının bulunmadığı, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının da bulunmadığı, söz konusu poliçelerin 2013 model bir araca ilişkin olduğu, kasko sigorta poliçesi süresinin 25.02.2018 ila 25.02.2019 tarihlerini kapsadığı, zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi süresinin 23.02.2018 ila 23.02.2019 tarihlerini kapsadığı görülmüştür. Bahse konu poliçelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesinde yer alan “Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. …” açıklamalarına uygun olarak sunulmadığı ve ayrıca Teknik Şartname’nin 3.2’inci maddesi gereğince ihale konusu işte çalıştırılması gereken araçların en az 2016 model olması gerektiği, ancak istekli tarafından 2013 model araca ilişkin sigorta poliçesi sunulduğu görüldüğünden kasko sigortası ve zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin yapılan açıklamanın bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Zorunlu koltuk ferdi kaza sigorta poliçesi incelendiğinde bahse konu poliçenin de 2013 model araca ilişkin olduğu, ilgili sigorta şirketinin yetkililerine ait imzaların yer aldığı, poliçe süresinin 24.02.2018 ile 24.02.2019 tarihlerini kapsadığı görülmüştür. İhale konusu işte çalıştırılması gereken araçların en az 2016 model olması gerektiği ancak istekli tarafından 2013 model araca ilişkin sigorta poliçesi sunulduğu görüldüğünden zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasına yönelik yapılan açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, şikâyete konu ihalenin tarihinin 23.02.2018 olduğu, işin süresinin ise 24 ay olduğu dikkate alındığında yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde bahse konu sigorta poliçe sürelerinin işin süresini kapsamadığı anlaşılmıştır. Sigorta giderlerine ilişkin açıklama kapsamında yukarıda bahsedilen belgelerin sunulduğu, sigorta giderine ilişkin bedele nasıl ulaşıldığına dair bir açıklamaya ayrıca yer verilmediği görülmüştür. Dolayısıyla poliçeler üzerinde yer alan poliçe bitiş tarihinden sonraki tarihler için herhangi bir güncelleme yapılarak sigorta giderinin hesaplandığına dair bir açıklamanın yer almadığı, sunulan belgeler üzerinden herhangi bir güncellemenin yapıldığının anlaşılmadığı sonucuna varıldığından sigorta giderine ilişkin yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesinde yer alan “Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. (Ek cümle: 25/01/2017-29959 R.G./15. md.) Ancak birden fazla yılı kapsayan işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihinin bulunduğu yıldan önceki yılın Aralık ayına ait Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksinin yıllık değişim oranı esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür.” açıklamasına uygun olmadığı anlaşılmıştır.

ı) Başvuru sahibince “Yakıt gideri için öngörülen bedelin en az ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından Van ili için yayımlanan yakıt fiyatı kadar olması gerektiği, ancak bahse konu istekli tarafından yakıt bedelinin ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından Mardin ili için yayımlanan yakıt fiyatının altında olduğu,

Araçların yakıt tüketim giderinin hesaplanması amacıyla 1 aracın 100 km’de tüketeceği yakıt sarfiyatının ne kadar olduğunu açıklayıcı belge sunulmadığı, yakıt tüketimini tevsik için yetkili olmayan servisten 100 km tüketilecek yakıt miktarına ilişkin yazı alındığı, belgeyi düzenleyen firmanın yetkili servis olmadığı” iddia edilmiştir.

Başvuru sahibinin söz konusu iddiasının ilk kısmının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu istekli tarafından ön görülen yakıt giderinin ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından Mardin ili bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında olduğu ve bu nedenle yakıt giderine ilişkin açıklamanın yerinde olmadığına yönelik olduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (f) ve (g) maddelerindeki iddialarının incelenmesi neticesinde İhale üzerinde bırakılan isteklinin yakıt giderine yönelik açıklamalarının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Söz konusu tespit ve değerlendirmelere ilave olarak (ı) maddesindeki iddia kapsamında yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.3’üncü maddesinde “Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in 79.2.7’nci maddesinde “İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Tebliğ’in aktarılan açıklamalarından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yakıt gideri için öngörülen bedelin ihale ilan tarihi (25.01.2018) ile ihale tarihi (23.02.2018) arasında (ihale tarihi hariç) EPDK tarafından Mardin ili bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında olması durumunda sunulan açıklamaların kabul edilmemesi gerektiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yakıt giderine ilişkin olarak sunulan fiyat teklifinde ilgili firma tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye indirim uyguladıklarının ve dizel yakıtın litresini 5,00 TL’den sattıklarının ifade edildiği, söz konusu fiyatın KDV dahil mi yoksa hariç mi olduğunu ifade eden bir ibarenin bulunmadığı görülmüştür.

İhalenin 1’inci kısmı üzerinde bırakılan istekli tarafından yakıt giderine ilişkin olarak fiyat teklifi niteliğinde bir belge sunulduğu görülse de Tebliğ’de yer alan şekil şartlarını haiz olmayan bir fiyat teklifi üzerinde yer alan fiyatın EPDK tarafından ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) Mardin ili için yayımlanan motorin fiyatlarının %90’ının altında olup olmadığının incelenmesinin yakıt giderine ilişkin yapılan açıklamanın uygun bulunmaması sonucunu değiştirmeyeceği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (ı) maddesinde iddiasının ikinci kısmında bir yandan çalıştırılacak araçların 100 km’de kaç litre yakıt sarf edeceğini gösterir bir belgenin açıklama kapsamında sunulmadığının iddia edildiği, diğer yandan aracın 100 km’de kaç litre yakıt sarf edeceğini gösterir belgenin aracın yetkili servisinden alınmamış olduğu iddiasına yer verildiği görülmüştür. Dolayısıyla söz konusu iddiada yer alan ifadelerin tutarlı olmadığı ve bahse konu iddianın açık ve net bir şekilde ortaya konulmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin “Araçların yakıt tüketim giderinin hesaplanması amacıyla 1 aracın 100 km’de tüketeceği yakıt sarfiyatının ne kadar olduğunu açıklayıcı belge sunulmadığı, yakıt tüketimini tevsik için yetkili olmayan servisten 100 km tüketilecek yakıt miktarına ilişkin yazı alındığı, belgeyi düzenleyen firmanın yetkili servis olmadığı” yönündeki iddiasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

i) Başvuru sahibince “MTV ve TÜVTÜRK giderlerinin tevsiki amacıyla ilgili kurumların internet sayfasında yayımlanan 2018 yılı rayiç fiyatlarının kullanıldığı, 2019 ve 2020 yıllarında söz konusu giderler için gelebilecek artışlar dikkate alınmadan açıklamada bulunulduğu” iddia edilmektedir.

Açıklama istenilen bileşenler arasında araç giderine ilişkin teklifi oluşturan bileşenlerden olan yakıt gideri, araç bakım gideri, kasko ve sigorta giderlerinin açıklanmasının istenildiği, MTV ve TÜVTÜRK giderlerinin açıklanması yönünde bir ifadenin açıklama isteme yazısında yer almadığı dikkate alındığında söz konusu gider kalemine yönelik açıklama yapılmasına gerek bulunmadığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin iddialarına yönelik yapılan incelemede yapılan tespit ve değerlendirmeler neticesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin yakıt ve sigorta giderlerine ilişkin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, ihalenin şikâyete konu 1’inci kısmının yaklaşık maliyetinin 1.852.800,00 TL olduğu dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 8.562,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 12.843,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 4.281,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.