KİK Kararı: 2018/UH.I-99

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/002
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 11.01.2018
Karar No : 2018/UH.I-99
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Körfez Tur. Sey. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kocaeli Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/463996 İhale Kayıt Numaralı “2018 Yılı 1 Yıllık Personel Taşıma Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kocaeli Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından 01.11.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2018 Yılı 1 Yıllık Personel Taşıma Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Körfez Tur. Sey. Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin 01.12.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.12.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.12.2017 tarih ve 68946 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.12.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/3219 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdareye 17.11.2017 tarihinde yapmış oldukları şikâyet başvurusu üzerine idarece ilgili istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve taraflarına 24.11.2017 tarihinde “itiraza cevap” konulu yazının bildirildiği, yazı içeriğinde üçüncü kısımda Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve açıklamanın incelenerek uygun görüldüğü, buna istinaden ise isteklilere bildirilen kesinleşen ihale kararında değişiklik yapılmaksızın geçerliliğinin devamına karar verildiği hususlarının belirtildiği, bu kapsamda idarece 24.11.2017 tarihinde yeni bir ihale komisyonu kararı alınmakla birlikte diğer isteklilere buna ilişkin kesinleşen ihale kararının tebliğ edilmediğinin görüldüğü, bu durumun kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu ve diğer isteklilerin şikâyet başvurusu yapmasını engellediği, bu nedenlerle ihalenin iptalinin gerektiği,

2. Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklif ettiği bedele ihale konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki;

- Kullanılacak araçların amortisman ve kiralama maliyetlerinin uygun şekilde açıklanmadığı, Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenmiş amortisman oranlarının dikkate alınmadığı, sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesine uygun olmadığı, araçların Teknik Şartname’de istenilen özellikleri karşılayıp karşılamadığına ilişkin olarak gerekli belgelerin sunulmadığı, istenilen özellikleri karşılayan araçlara ilişkin fiyat teklifi sunulmadığı ve araç modellerinin fiyat tekliflerinde belirtilmediği,

- Çalıştırılacak personele ilişkin giderlerin uygun şekilde açıklanmadığı, Teknik Şartname’nin 11’inci maddesi gereğince görevlendirilecek koordinasyonu sağlayan sorumlu personele ait işçilik giderine açıklamada yer verilip verilmediğinin incelenmesi gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.3’üncü maddesi uyarınca işçilik hesaplama modülü vasıtasıyla %4 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler dâhil işçilik maliyetlerinin uygun olarak hesaplanmadığı, Ankara 4. İdare Mahkemesinin 12.10.2012 tarihli ve E:2012/1233 sayılı kararına aykırı şekilde 2018 asgari ücret artışının öngörülmediği, ihale dokümanı düzenlemeleri çerçevesinde sürücülerin kısmi zamanlı çalışacağı yönünde değerlendirme yapılamayacağı, idarece bu şekilde değerlendirme yapılmasının aşırı düşük teklif sahibi istekliye avantaj sağlayacağı ve 4734 sayılı Kanun’un “eşit muamelenin sağlanması” temel ilkesine aykırı olacağı,

- Akaryakıt gideri bakımından, araçların akaryakıt tüketim değerlerinin ve fiyat teklifi alınan ilgili üçüncü kişilerin akaryakıt maliyetlerinin doğru şekilde hesaplanmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre ilan tarihi ile ihale tarihi arasındaki EPDK fiyat tarifeleri ve 2001/1 sayılı Devlet İhaleleri Genelgesi’ndeki akaryakıt sarfiyat miktarları dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiği,

- Araçların bakımına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesine uygun belgelendirme yapılmadığı, açıklama yapılırken Teknik Şartname’deki araç kapasiteleri ile araçların bakım periyotlarına ilişkin bilgilere yer verilmediği, farklı marka, model ve kapasitedeki araçlar için ayrı ayrı açıklama yapılmadığı,

- Lastik maliyetlerine yönelik sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesine uygun olmadığı, açıklamalarda bu hususa yer verilmediği, 237 sayılı Taşıt Kanunu’na göre lastik maliyetlerinin yazlık ve kışlık olacak şekilde hesaplanması gerektiği, lastiklerin kullanım ömürlerine göre maliyet hesabı yapılıp yapılmadığının, lastiklerin ebatlarının ilgili araçlar ile uyumlu olup olmadığının kontrol edilmesi gerektiği,

- Kendi malı araçlar ile açıklama yapıldıysa, egzoz gazı emisyon ölçümü ve araç muayene ücretlerinin TÜVTÜRK internet sayfası üzerinden alınarak hesaplanıp hesaplanmadığının ve araçlara ait amortisman giderine ilişkin açıklama sunulup sunulmadığının incelenmesi gerektiği, sigorta giderine yönelik sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesine uygun olması ve işin süresinin tamamını kapsaması, aynı Tebliğ’in 79.2.2.1’inci maddesine uygun düzenlenmesi gerektiği, bu hususlar bakımından belgelerin uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği, isteklinin sigorta giderine ilişkin açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı kanaatinde oldukları,

- Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne ilişkin giderlerin mevzuata uygun ve doğru şekilde hesaplanmadığı, MTV’de 2018 yılında meydana gelecek artışın dikkate alınması gerektiği,

- Fenni muayene ve egzoz muayenesine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.2’nci uyarınca kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyatların ilan ve ihale tarihi arasındaki geçerliliğinin kontrol edilmesi gerektiği, TÜVTÜRK internet sayfası üzerinden belgelendirme yapılmadığı,

- Birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemi için teklif edilen günlük fiyat baz alınarak ayrı ayrı açıklama yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği,

- Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan sözleşme giderlerinin ilgili mevzuatına göre ayrıca hesaplanması gerektiği, sözleşme giderlerinin hatalı hesaplandığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru konusu ihalede 07.11.2017 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan ihale komisyonu kararıyla aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin tüm kısımları sonuçlandırılmış ve kesinleşen ihale kararı isteklilere bildirilmiştir.

Bunun üzerine başvuru sahibince 17.11.2017 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunularak ihalenin üçüncü kısmında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği iddia edilmiş, idarece bu başvuru üzerine Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması sunması talep edilmiş ve bahse konu istekli tarafından açıklamalar sunulmuştur.

Sonrasında, 24.11.2017 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan ihale komisyonu kararında, aşırı düşük teklif açıklamalarının incelendiği ve teklif edilen bedelle ihalenin üçüncü kısmının yapılabilir olduğunun anlaşıldığı, buna istinaden daha önce bildirilen kesinleşen ihale kararında değişiklik yapılmaksızın geçerliliğinin devamına karar verildiği hususları belirtilmiştir. Bu hususların “itiraza cevap” konulu yazıyla başvuru sahibine bildirildiği, diğer isteklilere ise ayrıca bir bildirim yapılmadığı görülmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.

İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü bulunmaktadır.

Dolayısıyla, ihale komisyonu kararlarının ihale yetkilisi tarafından onaylanması sonrasında, kesinleşen ihale kararının isteklilere bildirilmesi, bu bildirim sonrasında ise belirli bir süre sözleşme imzalanmaması gerekmektedir. Bu gerekliliklerin bir sebebi ilgililerce şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının yapılabilmesine olanak sağlanmasıdır.

Somut olayda bu usulün izlenmediği görülmekle birlikte, ihalenin başvuruya konu üçüncü kısmında teklif veren üç istekliden; kısım üzerinde bırakılan Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nin bu hususta herhangi bir hak kaybının veya zararının ya da zarara uğrama ihtimalinin bulunmadığı, başvuru sahibinin zaten ikinci ihale komisyonu kararından haberdar olarak şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularında bulunduğu, diğer istekli Altur Tur. Ser. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise bildirilen ilk ihale komisyonu kararıyla, teklif bedeli sınır değerin altında olmasına rağmen Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediğinin farkına varmış olması gerektiği ve buna rağmen herhangi bir başvuruda bulunmadığı, netice itibarıyla ikinci ihale komisyonu kararıyla ihale sonucunun da değişmediği anlaşıldığından, usulen uygun olmayan bu durumun esasa etkili olmadığı ve ihalenin iptalini gerektirmediği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinin birinci fıkrasında “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.” hükmüne yer verilmiştir.

İdarece bu hüküm doğrultusunda, ihalenin üçüncü kısmında Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması sunması talep edilmiş ve sunulan açıklamalar uygun görülerek ihale sonuçlandırılmıştır.

Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin 17.11.2017 tarihli yazı incelendiğinde, “4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 38. maddesi gereğince, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan teklif ettiğiniz 3. grup bedele göre ihale konusu ile ilgili hizmeti nasıl vereceğinizi tevsik eden belgelerle beraber detaylı bir maliyet hesabıyla birlikte … belgelerin asıllarının bildirilmesi” ibarelerine yer verildiği, bu itibarla teklifte önemli görülen bileşenlerin tespit edilmediği ve istekliye bildirilmediği anlaşılmaktadır.

Başvuru konusu ihale personel taşıma hizmeti olup, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde, işin ifasında kullanılacak olan araçların her türlü yakıt giderlerinin, tamirat, bakım onarım işlerine ilişkin giderlerinin ve Teknik Şartname’de belirtilen ve yüklenicinin sorumluluğunda olan her türlü giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiştir. Teknik Şartname’de ise kullanılacak araçlarda istenilen bazı özellikler düzenlenmiş, taşıtlara zorunlu mali sorumluluk sigortasının yaptırılacağı, koordinasyonu sağlayacak sorumlu bir personelin görevlendirileceği, servislere ait güzergâh tabelalarının yaptırılacağı, çalıştırılan personele ait ödemelerin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirileceği, yetkili bir personelin servislerin geliş ve gidiş saatlerinde idarede hazır bulundurulacağı ifade edilmiştir. Dolayısıyla ihale konusu işte birçok maliyet bileşeninin bulunduğu görülmektedir.

İhalelerde aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik işlemlerin sağlıklı şekilde sonuçlandırılabilmesi için, idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin aşırı düşük teklif sahibi isteklilere bildirilmesi gerekmektedir. Bu yolla istekliler tarafından açıklamaların sağlıklı şekilde yapılması ve idarece açıklamaların sağlıklı şekilde değerlendirilmesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Zira teklifte önemi bulunmayan maliyet bileşenlerinin dâhi kamu ihale mevzuatında getirilen kurallara uygun şekilde açıklanmaya çalışılması, amaca uygun düşmeyecek şekilde aşırı düşük teklif sorgulaması işlemlerini zorlaştırabilmektedir.

Netice itibarıyla, idarece İdari Şartname ve Teknik Şartname düzenlemeleri uyarınca tüm maliyet bileşenlerinin belirlenmesi, bu maliyet bileşenleri içerisinden teklifte önemli olanların tespit edilmesi ve teklifi aşırı düşük olan istekliden bu bileşenlerle ilgili açıklama istenilmesi gerekmektedir. Öte yandan, aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken idarece belirlenen tüm maliyet bileşenleri için gider öngörülmesi, ancak sadece idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili olarak açıklama yapılması gerektiği de belirtilmelidir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihalenin üçüncü kısmında Genç Tur. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.nden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle sınırlı olarak yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.