KİK Kararı: 2018/UH.I-2063

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/068
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 20.12.2018
Karar No : 2018/UH.I-2063 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Damla Yem. İnş. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Sivas İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/466600 İhale Kayıt Numaralı “Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sivas İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 01.11.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Damla Yem. İnş. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 07.11.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.11.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.11.2018 tarih ve 55460 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.11.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1687 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

Başvuru dilekçesinde özetle; ihale konusu işin birden fazla mutfak, yemekhane ve depoda gerçekleştirilecek olması sebebiyle işin maliyetini doğrudan etkileyebilecek fiziki koşulların incelenmeksizin teklif oluşturulmasının mümkün olmadığı, doğrudan yemek pişirme ve dağıtma işinin kapsamında kalmamakla birlikte teklif bedellerinin oluşturulması bakımından haşerelere karşı ilaçlama, boya-badana sigorta, elektronik kart ve turnike sistemi kurulması gibi önemli maliyet doğurabilecek unsurların mevcut olduğu, bu bileşenlere ilişkin maliyet hesabının yapılabilmesi için piyasadan fiyat araştırmasının yapıldığı, ancak sadece elektronik kart ve turnike sistemine ilişkin teklif alınabildiği, diğer firmalar tarafından ihale konusu işin yapılacağı yerin fiziki koşulları görülmeksizin teklif vermelerinin mümkün olmadığının belirtildiği, bu nedenle idareye işin yapılacağı yerin görülmesi talepli yazının verildiği ve ihale tarihine kadar idarenin cevabının beklenildiği, ancak bu yazıya idarece herhangi bir cevabın verilmediği, dolayısıyla idarece işin yapılacağı yerin görülmesi taleplerinin zımnen reddedildiğinin anlaşıldığı, oysa İdari Şartname’nin “İşin yerinin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesi gereğince idarenin işin yapılacağı yerlerin görülmesine izin verme yükümlülüğünün bulunduğu, idarenin söz konusu işlemi ile ihale konusu işin yerine getirilmesinde ortaya çıkabilecek ilave maliyetlere ilişkin tespit yapılabilmesinin imkânsız hale getirildiği, bu nedenle de ihaleye ilişkin sağlıklı teklif oluşturmalarının ve ihaleye katılımlarının engellendiği, ayrıca mevcut durumda idarenin yemek pişirme ve dağıtma işini yerine getiren Sedir Yemek Ltd. Şti.nin işin yapılacağı yerleri görme hakkına sahip olduğu ve bu tüzel kişi tarafından uyuşmazlığa konu ihaleye de teklif verildiği de gözetildiğinde, ihalede rekabet ve eşitlik ilkesinin de ihlal edildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı

b) Miktarı ve türü:

1. KISIM

Normal Yemek-2.365.000 Öğün

Normal Kahvaltı-600.000 Öğün

Diyet Yemek-500.000 Öğün

Diyet Kahvaltı-300.000 Öğün

2. KISIM

Normal Yemek-835.000 Öğün

Normal Kahvaltı-260.000 Öğün

Diyet Yemek-120.000 Öğün

Diyet Kahvaltı-60.000 Öğün

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: 1. Kısım: Sivas Numune Hastanesi, Sivas Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi, Ulaş İlçe Hastanesi ve Hafik İlçe Hastanesi. 2. Kısım: Zara Devlet Hastanesi, Yıldızeli Devlet Hastanesi, Suşehri Devlet Hastanesi, Kangal Devlet Hastanesi, Divriği Devlet Hastanesi, Şarkışla Devlet Hastanesi, Gürün Devlet Hastanesi, Gemerek Devlet Hastanesi, Altınyayla İlçe Hastanesi, Koyulhisar İlçe Hastanesi, Gölova İlçe Hastanesi, Akıncılar İlçe Hastanesi, Doğanşar İlçe Hastanesi ve İmranlı İlçe Hastanesi. …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklife ilişkin açıklamalar

20.2.1.

İhale 2 kısım olup, isteklilerin teklifleri kısım bazında değerlendirilecektir. İhaleye katılan istekliler ihaledeki iki kısımdan herhangi birine teklif verebileceği gibi, ihaledeki her iki kısma birden teklif verebilir. İstekliler kısımları oluşturan kalemlerin tamamına teklif vermek zorundadır. Her İki kısmın da aynı istekli uhdesinde kalması halinde kısımların tamamı için tek bir sözleşme imzalanabileceği gibi kısımların her biri için ayrı ayrı sözleşme imzalanabilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan düzenlemelere göre başvuruya konu ihalenin adının “Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı” işi olduğu, söz konusu ihale sonucunda ihale üzerine bırakılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacağı anlaşılmıştır. Öte yandan başvuruya konu ihalede kısmî teklif verilmesine imkân tanındığı görülmüştür. Öte yandan başvuru sahibi tarafından ihalenin uyuşmazlığa konu edilen kısmının “Sivas Numune Hastanesi, Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi, Ulaş ve Hafik İlçe Hastaneleri” isimli 1’inci kısmı olduğu başvuru sahibinin şikâyet ve itirazen şikâyet başvuru dilekçeleri üzerinden anlaşılmıştır.

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde ifade edildiği şekliyle ihalenin uyuşmazlığa konu “Sivas Numune Hastanesi, Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi, Ulaş ve Hafik İlçe Hastaneleri” isimli 1’inci kısmına ilişkin süreci özetle şöyledir:

01.11.2018 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin uyuşmazlığa konu kısmına ilişkin ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde 6 istekli tarafından geçici teminat mektubu veya sunulmayacak belgeler tablosunun sunulmadığı, 1 istekli tarafından hem geçici teminat mektubunun veya sunulmayacak belgeler tablosu sunulmadığı hem de birim fiyat teklif cetveli ve eki mektubunda bedel bulunmadığı, diğer 1 istekli tarafından da İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde bilançoya ilişkin kriterlerin sağlanmadığı gerekçesiyle söz konusu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, netice itibarıyla ihalenin uyuşmazlığa konu 1’inci kısmının Mendika Gıda ve Yemek Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, Tan-Pa Yemek Üretim Gıda Tem. San. ve Tic. A.Ş.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuruya ilişkin süreç şu şekilde gelişmiştir:

Başvuru sahibi Damla Yem. İnş. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale dokümanının 25.10.2018 tarihinde EKAP üzerinden indirildiği, 26.10.2018 tarihinde idare kayıtlarına alınan aynı tarihli dilekçe ile ihale dokümanına yönelik olarak şikâyet başvurusunda bulunulduğu, aynı zamanda söz konusu şikayet dilekçesi ile birlikte teklif fiyatlarının oluşturulması bakımından maliyet çalışmalarının yapılabilmesi amacıyla “İşin yapılacağı yerin görülmesi” konulu 25.10.2018 tarihli dilekçenin de verildiği görülmüştür. İdare tarafından şikayet başvurusu üzerine yapılan değerlendirme neticesinde alınan 26.10.2018 tarihli kararda “26.10.2018 tarihli dilekçenin ile ihale dokümanına yapmış olduğunuz itirazının … süre şartlarını karşılamadığı…” belirtilerek başvurunun reddine karar verildiği görülmüş olup bu kararın başvuru sahibine 30.10.2018 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiği, bunun üzerine başvuru sahibi tarafından 07.11.2018 tarihinde işin yapılacağı yerin görülmesi talebine idarece izin verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idare tarafından şikayet başvurusu üzerine yapılan değerlendirme neticesinde alınan 08.11.2018 tarihli kararda “07.11.2018 tarihli dilekçe ile ihale dokümanına yapmış olduğunun itirazının … süre şartlarını karşılamadığı…” belirtilerek başvurunun reddine karar verildiği, bu kararın da başvuru sahibine 09.11.2018 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilmesi üzerine 15.11.2018 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda ihale sürecinde hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden istekliler ile doküman satın alarak ihale sürecine katılma iradesini ortaya koymuş istekli olabileceklerin ihalelere yönelik başvuru yollarını kullanma hakları bulunduğu hususu açıklığa kavuşturulmuş olup şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu belirtilmiştir. Bu düzenleme ile amaçlanan, hukuka aykırı işlem veya eylem nedeniyle ihaleye katılımın engellendiğini ya da haksız bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu iddia edenlerin başvuru hakkını güvence altına almaktır. Öte yandan, anılan Kanun’da şikâyet ve itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde aranması gereken asgari unsurlar ile dilekçe ekinde sunulması zorunlu olan bilgi ve belgeler sayılmış olup aynı Kanun’da öngörülen belli sürelerde etkin bir idari denetimin yapılabilmesi amacıyla eksiklik içermeyen dilekçelerle başvuru yapılması öngörülmektedir.

Bu noktada şikâyet başvurularının, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılmakta olup ilanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlamaktadır. Ayrıca ihale dokümanına ilişkin başvurulardan beklenen faydanın elde edilebilmesi için başvurularının ihale tarihinden önce yapılması gerektiği ve dokümana ilişkin şikâyetlerin başvuru süresi içinde olmak kaydıyla en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği kuralı getirilmiştir.

Yukarıda süreci anlatılan somut olay ve aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde; başvuru sahibi tarafından “İşin yapılacağı yerin görülmesi” konulu dilekçesine ilişkin olarak idarece alınan 26.10.2018 tarihli karar ile başvurunun reddine karar verildiği ve söz konusu kararın da başvuru sahibine 30.10.2018 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiği, ilgili mevzuat hükümleri gereği bahse konu kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kurum ‘a itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği anlaşılmıştır. Ancak başvuru sahibince 07.11.2018 tarihinde aynı konuyu kapsayacak şekilde “İşin yapılacağı yerin görülmesi hakkında” tekrar idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu ve idarece şikâyet başvurusu üzerine yapılan değerlendirme neticesinde alınan başvurunun reddi kararı üzerine 15.11.2018 tarihinde Kurum ‘a itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Şikâyete konu hususa açıklık getirmek adına idareden bilgi talebini içeren Kurum yazısına verilen cevapta "...Firmanın işin yapılacağı yerin görülmesiyle ilgili dilekçesi 26.10.2018 tarihli ve 12710 sayılı itiraz dilekçesinin içerisindedir ve firma bu dilekçe için evrak kayıt no almamış olup ilgili dilekçe itiraz dilekçesiyle bütünlük taşıdığından ayrıca bir cevap verilmemiştir." ifadeleri yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 55 ve 56’ncı maddeleri ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 6,7 ve 14'üncü maddelerinde yer alan hükümler gereğince ihale sürecine ilişkin olarak etkin bir idari denetim yapılabilmesi amacıyla ihale sürecinde hukuka aykırı olduğu iddia edilen işlem ve eylemlerin farkına varıldığı/varılmış olması gerektiği tarihi izleyen, 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, idarenin şikâyet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde bir karar alması gerektiği, karar tarihini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, yine aynı kişi tarafından idareye yapılan ve ilk başvuru ile aynı mahiyette olan daha sonraki şikâyet başvurularına idarece verilen cevapların başvuru süresini yeniden başlatmayacağı, söz konusu sürelere uyulmaması ve bu sürelerin geçirilmesi halinde ise başvurunun süre yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda başvuru sahibi tarafından “İşin yapılacağı yerin görülmesi”ne ilişkin talep dilekçesini de içerir şekilde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu ve idarece söz konusu başvurunun süre şartlarını karşılamadığı gerekçesiyle reddedildiği, işyerinin görülmesine ilişkin talebin aynı başvuruda yer alması nedeniyle idarece söz konusu talebinde uygun görülmediği şeklinde değerlendirilmesi gerektiği, idarenin iradesinin şikâyet başvurusunun reddedilmesiyle ortaya konulduğundan yeniden idareye başvuruyu gerektirmediği, Kurum yazısına verilen cevapta da şikâyet başvurusunun bütün olarak değerlendirilmek suretiyle cevaplandığının ifade edildiği, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından idarece alınan 30.10.2018 tarihli başvurunun reddi kararının bildirimini izleyen 10 gün içinde Kurum’a itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği halde bu süre içerisinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığı, bu süre geçtikten sonra 07.11.2018 tarihinde idareye yapılan ikinci şikayet başvurusunun idarece 09.11.2018 tarihinde reddi kararı verilmesi üzerine 15.11.2018 tarihinde Kuruma başvuruda bulunulduğu, aynı kişi tarafından idareye yapılan ve ilk başvuru ile aynı mahiyette olan daha sonraki şikâyet başvurularına idarece verilen cevaplar başvuru süresini yeniden başlatmayacağından bu haliyle başvuru sahibi tarafından 15.11.2018 tarihinde Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunun süresi içinde yapılmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, başvuru sahibince teklif fiyatlarının oluşturulması bakımından maliyet çalışmalarının yapılabilmesi amacıyla “İşin yapılacağı yerin görülmesi” konulu dilekçenin, İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesine ilişkin olduğu, bu nedenle söz konusu hususa ilişkin başvurunun, ihale dokümanında yer alan düzenlemeye ilişkin bir şikâyet başvurusu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, aksi takdirde istekli olabilecekler tarafından ihale sürecinin her aşamasında bu konu hakkında başvuruda bulunulabileceği, ancak bu durumun da ihale dokümanına ilişkin başvurulardan beklenen faydanın elde edilebilmesi için başvurularının ihale tarihinden önce yapılması gerektiği ve ihale dokümanına ilişkin şikâyetlerin başvuru süresi içinde olmak kaydıyla en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilmesi kuralı ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkelere uygun düşmeyeceği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, uyuşmazlığa konu ihalenin 01.11.2018 tarihinde gerçekleştirildiği dikkate alındığında, başvuru sahibi tarafından “İşin yapılacağı yerin görülmesi” konulu hususa ilişkin başvurunun en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması gerekirken, 26.10.2018 tarihinde idare kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulduğu tespit edilmiş olup ihale dokümanına yönelik şikâyet başvurularının en geç ihale tarihinden üç iş günü önce yapılması gerektiğine ilişkin mevzuatta öngörülen şartın da sağlanmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla 4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince, başvurunun süre yönünden reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Başvurunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesindeki iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, idareye şikayet başvurusu için mevzuatta öngörülen şartın sağlanmadığı gerekçesiyle 4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince süre yönünden “başvurunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Sivas İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan “Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alımı” ihalesi olup, 60 adet ihale dokümanı satın alınan ihalede 15 isteklinin teklifte bulunduğu başvurunun ihalenin 1. Kısmına ilişkin olduğu, başvuru sahibinin ihaleye teklif vermediği, yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin başvuruya konu 1. Kısmında Mendika Gıda ve Yemek Paz. İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan avantajlı teklif olarak belirlendiği, Tan-Pa Yemek Üretim Gıda Tem. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Esas inceleme raporu ve eki belgeler incelendiğinde, başvuru sahibi Damla Yem. İnş. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale dokümanının 25.10.2018 tarihinde EKAP üzerinden indirildiği, 26.10.2018 tarihinde idare kayıtlarına alınan aynı tarihli dilekçe ile ihale dokümanına yönelik olarak şikâyet başvurusunda bulunulduğu, aynı zamanda söz konusu şikayet dilekçesi ile birlikte teklif fiyatlarının oluşturulması bakımından maliyet çalışmalarının yapılabilmesi amacıyla “İşin yapılacağı yerin görülmesi” konulu 25.10.2018 tarihli talep dilekçesinin de idareye verildiği, idare tarafından şikayet başvurusu üzerine yapılan değerlendirme neticesinde alınan 26.10.2018 tarihli kararda “26.10.2018 tarihli dilekçe ile ihale dokümanına yapmış olduğunuz itirazınız … süre şartlarını karşılamadığı…” belirtilerek başvurunun reddine karar verildiği, bu kararın başvuru sahibine 30.10.2018 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiği, ancak söz konusu kararda başvuru sahibinin şikayet dilekçesi ile birlikte idareye sunduğu “İşin yapılacağı yerin görülmesi” konulu dilekçeye ilişkin olarak herhangi bir ifadeye yer verilmediği, bunun üzerine başvuru sahibi tarafından 07.11.2018 tarihinde işin yapılacağı yerin görülmesi talebine idarece izin verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idare tarafından şikayet başvurusu üzerine yapılan değerlendirme neticesinde alınan 08.11.2018 tarihli kararda “07.11.2018 tarihli dilekçe ile ihale dokümanına yapmış olduğunun itirazınız … süre şartlarını karşılamadığı…” belirtilerek başvurunun reddine karar verildiği, bu kararın da başvuru sahibine 09.11.2018 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiği, bunun üzerine başvuru sahibinin 15.11.2018 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.

Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibi tarafından “İşin yapılacağı yerin görülmesi”ne ilişkin talep dilekçesini de içerir şekilde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu ve idarece söz konusu başvurunun süre şartlarını karşılamadığı gerekçesiyle reddedildiği, işyerinin görülmesine ilişkin talebin aynı başvuruda yer alması nedeniyle idarece söz konusu talebinde uygun görülmediği şeklinde değerlendirilmesi gerektiği, idarenin iradesinin şikâyet başvurusunun reddedilmesiyle ortaya konulduğundan yeniden idareye başvuruyu gerektirmediği, Kurum yazısına verilen cevapta da şikâyet başvurusunun bütün olarak değerlendirilmek suretiyle cevaplandığının ifade edildiği, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından idarece alınan 30.10.2018 tarihli başvurunun reddi kararının bildirimini izleyen 10 gün içinde Kurum’a itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği halde bu süre içerisinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığı, bu süre geçtikten sonra 07.11.2018 tarihinde idareye yapılan ikinci şikayet başvurusunun idarece 09.11.2018 tarihinde reddi kararı verilmesi üzerine 15.11.2018 tarihinde Kuruma başvuruda bulunulduğu, aynı kişi tarafından idareye yapılan ve ilk başvuru ile aynı mahiyette olan daha sonraki şikâyet başvurularına idarece verilen cevaplar başvuru süresini yeniden başlatmayacağından bu haliyle başvuru sahibi tarafından 15.11.2018 tarihinde Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunun süresi içinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun ihalelere yönelik başvurular ve bu başvuruların incelenmesini düzenleyen 54, 55 ve 56’ncı maddelerinde, ihale sürecinde hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden istekliler ile doküman satın alarak ihale sürecine katılma iradesini ortaya koymuş istekli olabileceklerin ihalelere yönelik başvuru yollarını kullanma hakları bulunduğu hususu açıklığa kavuşturulmuş olup şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu belirtilmiştir. Bu düzenleme ile amaçlanan, hukuka aykırı işlem veya eylem nedeniyle ihaleye katılımın engellendiğini ya da haksız bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu iddia edenlerin başvuru hakkını güvence altına almaktır.

4734 sayılı Kanunun anılan maddelerinde, şikâyet ve itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde aranması gereken asgari unsurlar ile dilekçe ekinde sunulması zorunlu olan bilgi ve belgeler sayılmış olup aynı Kanun’da öngörülen sürelerde etkin bir idari denetim yapılabilmesi amacıyla eksiklik içermeyen dilekçelerle başvuru yapılması öngörülmüş olup, buna göre şikâyet başvurularının, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce ihaleyi yapan idareye yapılması gerektiği, ilanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresinin ilk ilan tarihini izleyen günden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresinin ise dokümanın satın alındığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı, ayrıca ihale dokümanına ilişkin başvurulardan beklenen faydanın elde edilebilmesi için başvuruların süresi içinde olmak kaydıyla en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği hükme bağlanmıştır.

Başvuru sahibi tarafından şikâyet dilekçesi ile birlikte idareye sunulan işyerinin görülmesi için gerekli izinlerin sağlanması talebini içerir "İşin yapılacağı yerin görülmesi" konulu 25.10.2018 tarihli dilekçe, şikâyet başvuru dilekçe tarihinden farklı bir tarihi ihtiva ettiği ve şikâyet dilekçesi ekinde yer alan belgeler arasında bu dilekçenin ek olarak da belirtilmediği ve şikayete verilen cevapta da bu hususa ilişkin bir ifadeye yer verilmediği dikkate alındığında, iş yerinin görülmesine ilişkin dilekçenin şikâyet başvuru dilekçesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, bu dilekçenin ihale mevzuatında ve ihale dokümanında yer alan bir düzenlemenin uygulanmasının talep edilmesine ilişkin bir dilekçe mahiyetinde olduğu, idarece işin yapılacağı yerin görülmesi talebine ilişkin dilekçe ile ilgili olarak ihale dokümanına yönelik yapılan şikâyet başvuru dilekçesi ile bir bütünlük taşıdığı gerekçesiyle ayrıca bir cevap verilmemiş olsa da, başvuru sahibi tarafından bu hususun bilinebilmesinin imkân dâhilinde olmadığı, çünkü idare tarafından şikâyet başvurusu üzerine alınan cevapta bu durumu açıklığa kavuşturacak herhangi bir ifadeye yer verilmediği, dolayısıyla idarece son teklif verme tarihi itibarıyla işin yapılacağı yeri görme talebinin karşılanacağına/karşılanmayacağına ilişkin herhangi bir işlem veya eylemin yerine getirilmediği anlaşılmıştır.

Şikayet başvuruları ihale sürecinde idarece yapılan işlem ve eylemlere karşı yapılmaktadır. Dolayısıyla şikayet başvurusunda bulunulabilmesi için öncelikli olarak ortada idarece tesis edilmiş bir işlem veya eylemin olması gerekmektedir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin 25.10.2018 tarihli işyerinin görülmesi talebi konulu yazısından önce idarenin işyerinin görülmesine izin vermeme işlemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla idarenin henüz bir işleminin olmadığı bir aşamada yapılan 25.10.2018 tarihli işyerinin görülmesi talebi başvurusunun bir şikayet başvurusu olduğunu kabule imkan bulunmamaktadır. İdare, işyerinin görülmesine izin vermeme işlemini zımni olarak bu talepten sonra 26.10.2018 tarihinde tesis ettiği için de bu işleme karşı önce idareye şikayet başvurusunda bulunulması, idarenin şikayet başvurusunu reddetmesi ya da 10 gün içinde bir karar almaması üzerine Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekmektedir.

Ayrıca 25.10.2018 tarihli işyerinin görülmesi talebi konulu başvuru şikayet başvurusu olmadığı gibi ihale dökümanına yönelik iddialara da yer verilmediğinden, dökümana yönelik bir şikayet başvurusu olduğunu kabul etmekte mümkün değildir. Bu nedenle bu başvurunun ihale tarihinden 3 iş günü öncesine kadar yapılması gerektiğini söylemenin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin işyerinin görülmesi talebinin, idarenin 26.10.2018 tarihli işlemi ile zımnen uygun bulunmamasının, şikayete verilen cevabın tebliğ tarihi olan 30.10.2018 tarihinde öğrenildiğinin kabul edilmesi gerektiğinden, başvuru sahibinin işyerinin görülme talebinin uygun bulunmamasına ilişkin olarak bu tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekmektedir. Başvuru sahibinin ise bu hususa ilişkin olarak 07.11.2018 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, bu şikayete idarece verilen ret cevabının başvuru sahibine 09.11.2018 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiği, bunun üzerine de bu tarihi izleyen 10 gün içinde 13.11.2018 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu dikkate alındığında, başvuru sahibince şikayet ve itirazen şikayet başvurularının süresinde yapıldığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet başvuruları süresinde yapıldığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin ihalenin birinci kısmına ilişkin itirazen şikâyet başvurusunda belirttiği iddiasının esasının incelenmesi gerektiği yönündeki düşüncemiz ile Kurul çoğunluğunca alınan süre yönünden “başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.