KİK Kararı: 2018/UH.I-1521

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/046
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 14.08.2018
Karar No : 2018/UH.I-1521 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Elpa Tem. Sos. Hiz. Bilg. İnş. Kay. Sağ. Hiz. İnş. Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Mersin İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/299419 İhale Kayıt Numaralı “Malzeme Dâhil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Mersin İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 23.07.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Elpa Tem. Sos. Hiz. Bilg. İnş. Kay. Sağ. Hiz. İnş. Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 16.07.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.07.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.07.2018 tarih ve 40713 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.07.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1238 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Sözleşme Tasarısı'nın 16.1’inci maddesinde sözleşmeye aykırılık hallerinin düzenlendiği, bu aykırılığın art arda veya aralıklı olarak kaç defa gerçekleşmesi durumunda sözleşmenin feshedileceği hususunda herhangi bir bilgiye yer verilmediği, bu durumun Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki Tip Sözleşme’nin 26 numaralı dipnotunda yer alan hususa aykırılık teşkil ettiği,
Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şartı” başlıklı 7’nci maddesinde yüklenici tarafından karşılanacağı düzenlenen elektronik kart sisteminin nitelik ve niceliklerine ilşkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği, ayrıca anılan Şartname’nin 32’nci maddesinde yer alan tahlil giderlerinin hesaplanmasına olanak tanıyacak açıklama ve bilgilere yer verilmediği, bu durumların da istekliler açısından gerçekçi ve sağlıklı teklif verilmesini olanaksız kıldığı,
Personel çalıştırmasına dayalı olmayan ihalelerde sözleşme giderleri ve genel giderlerin %4 oranında hesaplanmasının söz konusu olmayacağı, dolayısıyla giyim giderinin ayrı hesaplanması ve birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılması gerektiği, ancak idare tarafından söz konusu gider kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmadığı,
Öğün üzerinden teklif alınan hizmet alımı ihalelerinde öğün sayısının erken bitmesi durumunda kamu zararının meydana geleceği, geç bitmesi durumunda ise istekli açısından zararın meydana geleceği, bu nedenle birim fiyat teklif cetveline işçilik kalemlerinin eklenmesi gerektiği, şayet eklenmemesi durumunda yüklenicinin ilave maliyetinin karşılanması gerektiği,
Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şekli” başlıklı 58’inci maddesinde “Yüklenici bünyesinde çalıştıracağı personeli işe alma, işten çıkarma ya da sağlık tesisleri arasında yer değişikliği durumlarını Kontrol Teşkilatının onayı olmadan yapamaz” düzenlemesine yer verildiği, ancak söz konusu düzenlemenin 4857 sayılı İş Kanunu’na aykırı olduğu,
Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şekli” başlıklı 41’inci maddesinde portör muayenesine ilişkin düzenleme yapıldığı, ancak portör muayeneleri yerine hijyen eğitiminin getirildiği, dolayısıyla bu giderin ayrı bir maliyet kalemi olduğu, bu nedenle söz konusu gider kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerektiği, ayrıca ihale konusu işin süresinin 3 yıl olduğu, Teknik Şartname’de hijyen eğitiminin kaç defaya mahsus olarak verileceğinin belirtilmediği, bu kapsamda isteklilerin 3 yıl içinde 152 işçi için verilecek olan eğitimin giderini hesaplayarak tekliflerini oluşturamayacakları, bu çerçevede mesai saatleri dışında verilecek eğitim giderinin kaç saatlik bir fazla çalışmaya karşılık geldiğinin açıkça belirtilmemesinin teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği,
Teknik Şartname’de ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personelin sayısının Mersin ili sınırları içerisinde 152 olarak belirtildiği, ancak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesi gereğince çalıştırılması gereken engelli personel sayısına dair bir belirleme yapılmadığı,
Sözleşme tasarısının “Sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, iş eksilişi neticesinde yüklenici zararı, iş artışı neticesinde kamu zararının meydana geleceği, ihale konusu iş kapsamında yer alan gider kalemlerinin öğün sayısı ile orantılı gider kalemlerinden bağımsız ve sabit gider kalemleri olduğu, bu nedenle ihale konusu iş kapsamında yer alan gider kalemlerinin birim fiyat teklif cetvelinde ayrı iş kalemi olarak yer alması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Malzeme Dahil Yemek Pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımı

b) Miktarı ve türü:

1 - Normal Yemek 7.275.920 Öğün

2 - Diyet Yemeği 1.234.063 Öğün

3 - Normal Kahvaltı 2.461.417 Öğün

4 - Diyet Kahvaltı 645.681 Öğün

5 - Ara Öğün 468.275 Öğün

6 - Çocuk menü 100.000 Öğün

7 - Bebek Menü 55.000 Öğün

8 - Rejim 2 - 145.000 Öğün

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Mersin İl Sağlık Müdürlüğüne Bağlı hizmet veren Sağlık tesislerinden Toros, Tarsus, Erdemli, Silifke, Gülnar, Mut, Bozyazı, Aydıncık, Anamur Devlet Hastaneleri ile Mersin Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. . İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir ...” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan düzenlemelere göre başvuruya konu ihalenin adının “Malzeme Dahil Yemek Pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımı” işi olduğu, söz konusu ihale sonucunda ihale üzerine bırakılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacağı anlaşılmış olup bu ihale kapsamında kısmi teklif verilmesine izin verilmediği görülmüştür.

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde ifade edildiği şekliye başvuruya konu ihalenin süreci özetle şöyledir:

23.07.2018 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 11 istekli tarafından teklif verildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde ihalenin Harput İaşe İnş. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. -3T Kurumsal Hiz. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, Asil Yemek.Tem. Bilg. Özel Sağ. Hiz. Tem. Tah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Net Yemekçilik Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının da ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiası temelde, Sözleşme Tasarısı'nın 16’ncı maddesinde Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme'nin 26 nolu dipnotunda belirtilen cezayı gerektiren aykırılıkların art arda veya aralıklı olarak kaç defa gerçekleşmesi durumunda sözleşmenin feshedileceğine dair düzenlemenin yer almamasının mevzuata aykırılık teşkil ettiğidir.

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesine ilişkin 26 no’lu dipnot “Bu madde aşağıda belirtilen açıklamalara uygun olarak İdare tarafından düzenlenecektir:

(1) Kısmi kabul öngörülmeyen işlerde, yüklenicinin işi süresinde bitirmemesi durumunda, İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için kesilecek ceza miktarı sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtilecektir. Ancak, gecikmeden kaynaklanan aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedilebileceği, sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere idarece bu maddede belirlenecek oranda ceza uygulanacağı hususuna maddede yer verilecektir.

…

(3) İşin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikteki işlerde, işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, idarece her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere kesilecek ceza miktarı, sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtilecektir. Ayrıca, bu aykırılıkların ardı ardına veya aralıklı olarak gerçekleştirilmek suretiyle belli bir sayıya ulaşması durumunda, yukarıda öngörülen ceza uygulanmakla birlikte 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği hususu ile sözleşmenin bu şekilde feshedilebilmesi için gerekli olan aykırılık sayısı (iki veya daha fazla) idarece belirlenerek bu maddede yazılacaktır. Ancak ağır aykırılık hallerinde, bu aykırılık halleri maddede belirtilmek kaydıyla, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi yukarıda öngörülen şekilde sözleşmenin feshedilebileceği hususuna da idarece gerek görülmesi halinde bu maddede yer verilecektir.

(4) İşin tamamının ya da kısmi kabule konu olan kısmının süresinde bitirilmemesi veya işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halleri hariç, idarece gerek görülüyorsa diğer sözleşmeye aykırılık hallerinin neler olduğu belirlenecek ve bu aykırılıkların gerçekleşmesi durumunda İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için kesilecek ceza miktarı sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtilecektir. Ancak, söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedilebileceği, sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere idarece bu maddede belirlenecek oranda ceza uygulanacağı hususuna maddede yer verilecektir.

(5) İdare tarafından kesilecek cezanın toplam tutarının, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30’unu geçmeyeceği hususu da bu maddede belirtilecektir.” şeklindedir.

İhale konusu işe ait Sözleşme Tasarısının “Cezalar ve Sözleşmenin Feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1.

İşin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde her bir aykırılık için aylık hakedişinin (0,001) binde biri oranında ceza uygulanacaktır.

a) Yüklenicinin, idarenin kendisine çalışma süresince kullanmak amacıyla teslim ettiği demirbaşları kaybetmesi, hasar vermesi, kırması veya bu gibi nedenlerle iş bitiminde geri vermemesi halinde, malzeme bedelinin günün rayic değeri üzerinden idareye ödeyecektir.

b) Çalışan personelin, hizmet sunulan alanların, gıda madde ve malzemelerin, temizlik ve hijyen kurallarına uygun olmadığının tespit edilmesi halinde, yapılacak her bir tespit için aylık hakedişinin 0,001 Binde biri oranında ceza uygulanacaktır.

c) Sağlık tesisleri mutfak ve yemekhanelerinde yemek pişirilmesi ve dağıtılması sırasında, gıda maddelerinde kalite standartlarına uyulmadığının tutanakla tutanakla tespiti veya günlük gelen malzemelerin servise sunulması, servise sunulan bu malzemelerin teknik şartnamedeki koşulları sağlamaması halinde, her bir durum için aylık hakediş beledinin 0,001 binde biri oranında ceza uygulanacak.

d) Yüklenici tarafından satın alınan mamul gıda maddelerinin veya pişirilen yemeklerin, gıda analizine gönderilmesi sonucu, Türk Gıda Kodeksine uygunsuzluğunun tespiti halinde, her bir durum için aylık hakediş bedelinin 0,001 binde biri oranında ceza uygulanacaktır.

e) Yemek pişirilmesi ve dağıtılması sırasında teknik şartnamede belirtilen gramajlara uyulmadığının tespiti halinde, her bir durum için aylık hakediş beledinin 0,001 binde biri oranında ceza uygulanacaktır.

f) Bu maddede ceza öngörülmeyen ancak, İdari ve teknik şartnamelerde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde, her bir durum için aylık hakediş bedelinin 0,001 binde biri oranında ceza uygulanacaktır.

İdare tarafından kesilecek cezanın toplam tutarı, hiç bir durumda, sözleşme bedelinin % 30 unu geçmeyecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşmenin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinin 26 numaralı dipnotunda yer verilen açıklamalar gereğince işin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikteki işlerde işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere kesilecek ceza miktarının sözleşme bedelinin % 1’ini geçmemek üzere oran olarak belirtileceği ifade edilmiş olup bu aykırılık hallerinin ardı ardına veya aralıklı olarak gerçekleştirilmek suretiyle belli bir sayıya ulaşması durumunda öngörülen ceza uygulanmakla birlikte 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği hususu ile sözleşmenin bu şekilde feshedilebilmesi için gerekli olan aykırılık sayısının da idare tarafından belirlenmek suretiyle söz konusu maddeye yazılması gerektiği açıkça ortaya konulmuştur.

Bu bağlamda somut olaya bakıldığında, ihale konusu işin “Malzeme dahil yemek pişirme, servis ve sonrası hizmet alımı” olduğu, dolayısıyla söz konusu işin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikte olduğu anlaşılmıştır. Bu noktada Sözleşme Tasarısı’nın yukarıda aktarılan maddesine bakıldığında, işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde her bir aykırılık için aylık hakedişinin (0,001) binde biri oranında ceza uygulanacağı düzenlenmiş olup ihale dokümanı kapsamında sözleşmeye aykırılıklar için kesilecek ceza oranı belirlenmiştir. Ancak bu aykırılıkların ardı ardına veya aralıklı olarak gerçekleştirilmek suretiyle belli bir sayıya ulaşması durumunda sözleşmenin feshedileceği hususu ile sözleşmenin bu şekilde feshedilebilmesi için gerekli olan aykırılık sayısının belirtilmediği görülmüştür.

Diğer taraftan 4735 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesinde yer alan hüküm ile Sözleşme Tasarısı’nın yukarıda aktarılan 35’inci maddesinde yer alan düzenleme birlikte değerlendirildiğinde Sözleşme Tasarısı’nda hüküm bulunmayan hallerde 4734 ve 4735 sayılı Kanun hükümlerinin, söz konusu Kanunlarda da hüküm bulunmaması halinde genel hükümlere göre hareket edileceğinin düzenlendiği, ayrıca bu durumun ihale konusu işin sözleşmeye uygun olarak yürütülmesine bir engel oluşturmayacağı ve sözleşmenin yürütülmesi aşamasına ilişkin olduğu, teklif vermeye engel teşkil etmediği, isteklilerden birini diğerine karşı avantajlı duruma getirmediği hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiası temelde, Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şartı” başlıklı 7’nci maddesinde yer alan turnike sistemine ait giderler ile anılan Şartname’nin 32’nci maddesinde yer alan tahlil giderinin hesaplanmasına olanak tanıyacak açıklama ve bilgilere yer verilmediği yönünde olup Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şartı” başlıklı 7’nci maddesine yönelik iddiasına ilişkin inceleme ve değerlendirme aşağıda yer almaktadır:

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “… 25.3.1. Teknik şartnamede tarif edilen tüm menülerin hazırlanması için gerekli malzeme giderleri, Çalıştırılacak personel giderleri, Personel giyim bedelleri, Personel yol bedelleri, Demirbaş malzemenin kullanım giderleri, ve teknik şartnamede belirtilen diğer giderler ( Elektrik, Su, Dogalgaz giderleri, İlaçlama giderleri, Temizlik ve sarf malzeme giderleri ve bunun gibi giderler) Teklif fiyata dahil edilecektir. Çalışan işçilerin yemek ihtiyaçları Hastane mutfağından çıkan yemekten ayni olarak karşılanacak olup, istekliler tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için her hangi bir bedel ön görmeyecekler. Personelin yol masrafları nakdi olarak yüklenici tarafından karşılanacak olup gidiş dönüş yol ücreti brüt günlük 3,50 x 26 = 91,00TL

Ayrıca 2019-2020-2021 yıllarında toplam 44,5 gün Ulusal Bayram ve Resmi tatil günlerinde teknik şartnamede belirtilen çalışacak personellere yüklenici tarafından 4857 Sayılı iş Kanunun 47. Maddesi gereğince ücret ödenecektir. Yüklenici tarafından personellere fazla çalışma yaptırılması halinde 4857 Sayılı iş Kanunun 41. Maddesi uyarınca doğacak fazla çalışma ve fazla süreli çalışma ücretlerinin ödenmesi yüklenicinin sorumluluğundadır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şartı” başlıklı 7’nci maddesinde “Yüklenici, kurum yemekhanelerine kart okuyuculu elektronik turnike sistemi kurmak ve sistemle uyumlu manyetik kartları temin etmekle yükümlüdür. Yüklenici, elektronik kart sistemini ve sistemi işler kılan bilgisayarı, yazıcı aparatı ile birlikte çalışmaya hazır halde kurarak işe başlayacaktır. Kart geçişlerinde kart okuyucunun uyarı vermesi (yüksek sesli/ışıklı/görsel) gereklidir. Elektronik kartların hastane çalışanlarının isimlerine göre tanıtımı, dağıtımı ve kontrolü, eksik kartların tamamlanması, yeni personele kart tanıtılması, stajyer ve geçici görevli personel grupları için tanımlanmış özel kart verilmesi ve kart iptali hastane personel şubesi tarafından yapılacaktır. Yemek yiyen personel sayısı sistemin bilgisayar kayıtlarına göre belirlenecektir. Yemekhanelerde yemek yiyen personel sayısı ödemesi elektronik kart sistemi esas alınarak yapılacaktır. Elektronik kart sistemi kayıtları Kontrol Teşkilatı tarafından takip edilecektir. Elektronik kart sisteminde oluşan arızalar firma sorumlusu ile ortak bir tutanak altına alınacaktır. Bu tarih ve saatten itibaren 72 saat içinde arıza giderilecektir. Bu süre içerisinde hastane personeli imza karşılığında yemek yiyecek ve bu imzalar Kontrol Teşkilatı tarafından kontrol edildikten sonra işleme alınacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Toros Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “… 44- Elektronik Kart Geçiş Sistemi (Kart Okuyucu - 1 Adet, Turnikev- 1 adet): Yemekhanede yemek yiyen personelin, hasta ve refakatçilerin ödemesi kart sistemi esas alınarak yapılacaktır. Hasta ve refakatçilerin yemek ve kahvaltıları ile ilgili diyet yemeklerinin dağıtımı servis sorumlu hemşiresinin gözetiminde ve sorumluluğunda yapılacaktır. Servis sorumlu hemşirelerine servisteki yatak sayısı göz önüne alınarak diyet ve normal yemek yiyen hasta ve refakatçiler için yemek kartları verilecektir. Servis sorumlu hemşireleri dağıtılan yemek sayısı kadar kartı yemekhanelerdeki turnikelerde okutacaklardır. Toplam 5000 adet sistemle uyumlu elektronik kart teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Tarsus Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “49- Elektronik Kart Geçiş Sistemi - 1 adet: Sistemle uyumlu program 1 adet, bilgisayar 2 adet, kartlar, turnike 2 adet ve tesisatın kurulması: her iki hizmet binasında çalışan personel ve stajyer öğrenci için toplam 3200 adet sistemle uyumlu elektronik kart hastane idaresine teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Erdemli Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “35.Elektronik Kart Sistemi - 1 adet: Elektronik kart sistemi ile ilgili tüm donanım ve sarf malzemeler (kartlar, bu kartlara uyarlı program, sisteme uyarlı kart okuyucu, turnike, tesisatın kurulması) yüklenici tarafından karşılanacaktır. Yüklenici firma, kart sisteminin kurulma şekli hakkında hastane idaresinden görüş alacak, hastane idaresinin onayı alındıktan sonra sistem kurulacaktır. Ayrıca hastane yemekhanesinde bulunan program, yemek kart okuyucu ve turnike sisteminin bakım ve onarımı yüklenici firmaya ait olacaktır. Sistem çalışır durumda hastanenin göstereceği 2 bilgisayara takip edilebilecek şekilde entegre edilecektir. Sistem kartları kişi adına çıkartılacak olup, kart günde 1 (bir) defa geçiş ile sınırlandırılabilir özellikte olacaktır. Toplam 1000 adet sistemle uyumlu elektronik kart Kontrol Teşkilatına teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Silifke Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “… 48-3000 adet hastane turnike sistemine uyumlu elektronik kart hastane idaresine teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Gülnar Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “… 43- Elektronik Kart Geçiş Sistemi: Sistemle uyumlu program, bilgisayar, kartlar, kart okuyucu ve tesisatın kurulması: Elektronik kart sistemi yemekhaneye kart okuyucu sistemiyle birlikte kurulacaktır. Toplam 200 adet sistemle uyumlu elektronik kart Kontrol Teşkilatına teslim edilecektir” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Mut Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “59-Elektronik Kart Geçiş Sistemi: Sistemle uyumlu program, bilgisayar, kartlar, kart okuyucu ve tesisatın kurulması: Elektronik kart sistemi yemekhaneye kart okuyucu sistemiyle birlikte kurulacaktır. Toplam 300 adet sistemle uyumlu elektronik kart Kontrol Teşkilatına teslim edilecektir” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Bozyazı Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “…28- Elektronik Kart Geçiş Sistemi - 1 adet: Sistemle uyumlu program, bilgisayar, kart okuyucu, kartlar ve tesisatın kurulması: Elektronik kart sistemi kart okuyucu sistemiyle birlikte kurulacaktır. Toplam 250 adet sistemle uyumlu elektronik kart Kontrol Teşkilatına teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aydıncık Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “…32-Elektronik Kart Geçiş Sistemi: Sistemle uyumlu program, bilgisayar, kartlar, kart okuyucu ve tesisatın kurulması. Toplam 100 adet sistemle uyumlu elektronik kart Kontrol Teşkilatına teslim edilecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Anamur Devlet Hastanesi” birimine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı bölümün “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısmında “…43-Elektronik Kart Geçiş Sistemi (Kart okuyucu - 1 adet, Turnike -1 adet): Sistemle uyumlu program, bilgisayar, kartlar, turnike ve tesisatın kurulması: Elektronik kart sistemi yemekhane turnike sistemi ile birlikte kurulacaktır. Toplam 700 adet sistemle uyumlu elektronik kart Kontrol Teşkilatına teslim edilecektir” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesine göre Teknik Şartname’de belirtilen giderlerin ( elektrik, su, doğalgaz giderleri, ilaçlama giderleri, temizlik ve sarf malzeme giderleri ve bunun gibi giderler) teklif fiyata dahil edileceği düzenlenmiştir. Bu noktada iddiaya konu Teknik Şartname maddesine bakıldığında, yüklenici tarafından ihale konusu işin gerçekleştirileceği kurum yemekhanelerine kart okuyuculu elektronik turnike sisteminin kurulması ve bu sistemle uyumlu manyetik kartların temin edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Yine ihale konusu iş kapsamında sunulacak yemek sayısının sistemin bilgisayar kayıtlarına göre belirleneceği ifade edilmiş olup yemek hizmetinden yararlanan personel sayısı ödemesinin elektronik kart sistemi esas alınmak suretiyle yapılacağı belirtilmiştir. Buna ilaveten anılan Şartname kapsamında Mersin İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı ve hizmetin gerçekleştirileceği sağlık kuruluşlarına ait düzenlemeler yer almaktadır. Bu doğrultuda bahse konu Şartname’nin “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısımlarında hangi sağlık kuruluşunda kaç adet elektronik kart sisteminin kurulacağı ve toplamda kaç adet bu sistemle uyumlu elektronik kartın teslim edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu bağlamda, iddiaya konu elektronik turnike sistemine dair detaylı bilgilere anılan Şartname’nin “Yükleniciden İstenilen Araç-Gereç Sayısı ve Niteliği” başlıklı kısımlarında yer verildiği görülmüş olup söz konusu düzenlemenin bu haliyle isteklilerin teklif fiyatını oluşturulmasını engelleyecek bir belirsizlik yaratmayacağı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şartı” başlıklı 32’nci maddesinde yönelik iddiasına ilişkin inceleme ve değerlendirme aşağıda yer almaktadır:

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin Genel Sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.

Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.

Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü,

Anılan Şartname’nin “Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesinde “…Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi kontrol teşkilatına gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş yerinde kullanamaz. Malzemenin şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için kontrol teşkilatı istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi sağlamak zorundadır…” hükmü,

Teknik Şartname’nin Hizmetin Yapılma Şartı” başlıklı 32’nci maddesinde “Her öğün için pişirilen yemeklerden alınan numuneler (diyet yemek - normal yemek) tek kullanımlık steril numune kaplarında ağzı kapalı olarak soğuk hava deposu veya buzdolabında 72 saat bekletilecektir. Numunelerin alındığı tarih ve saat yemek isimleri ile birlikte etiketlere yazılacak ve bu etiketler numune kaplarının üzerine yapıştırılacaktır. Numuneler yemek şirketi bünyesinde çalışan Diyetisyen veya Gıda Mühendisi (olmayan kurumlarda aşçı) tarafından alınacaktır. Gerektiğinde numuneler Türkiye Halk Sağlığı Kurumu veya referans Laboratuarlarda tetkik ettirilebilecek ve bu kontrollerin masrafı yüklenici firma tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Hizmet İşleri Genel Şartname maddesinde, yüklenici tarafından işlerin gereken özen ve ihtimamı gösterilmek suretiyle planlanacağı, projelendirileceği, (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütüleceği, tamamlayacağı ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak gidereceği belirtilmiş olup bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testlerin yaptırılacağı ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edileceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca ihale konusu iş kapsamında istenilen malzemenin şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için kontrol teşkilatının istediği şekilde deneylerin yapılabileceği ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderlerinin sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiştir.

Yukarıda aktarılan İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesine göre Teknik Şartname’de belirtilen giderlerin (elektrik, su, doğalgaz giderleri, ilaçlama giderleri, temizlik ve sarf malzeme giderleri ve bunun gibi giderler) teklif fiyata dahil edileceği düzenlenmiştir. Bu noktada iddiaya konu Şartname düzenlemesine bakıldığında, her öğün için pişirilen yemeklerden alınan numunelerin (diyet yemek - normal yemek) tek kullanımlık steril numune kaplarında ağzı kapalı olarak soğuk hava deposu veya buzdolabında 72 saat bekletileceği ifade edilmiş olup numunelerin yüklenici bünyesinde çalıştırılacak diyetisyen veya gıda mühendisi (olmayan kurumlarda aşçı) tarafından alınacağı düzenlenmiştir. Ayrıca söz konusu numunelerin gerekli görülmesi durumunda Türkiye Halk Sağlığı Kurumu veya referans laboratuvarlarında tetkik ettirilebileceği ve bu tetkiklerin masraflarının da yüklenici tarafından karşılanacağı açıklanmıştır.

Bu çerçevede ihale konusu iş kapsamında toplam öğün sayısının belli olduğu, her öğün için pişirilen yemeklerden alınan numunelerin gerekli görülmesi durumunda tetkikinin yaptırılacağının belirlendiği, diğer taraftan idarenin yüklenici tarafından kullanılacak malzemelerin uygun olup olmadığını inceleme, masrafları yükleniciye ait olmak üzere deneyler yapma yetkisine sahip olduğu göz önünde bulundurulduğunda, anılan düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesi kapsamında değerlendirilebileceği, bu bağlamda tahlil giderlerinin isteklilerce hesaplanmak suretiyle teklif fiyatlarına dâhil edilmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin bu haliyle isteklilerin teklif fiyatını oluşturulmasını engelleyecek bir belirsizlik yaratmayacağı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiaları uygun bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiası temelde, giyim gideri için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerektiğidir.

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1.Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı ve yaklaşık maliyetinin en az % 70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu hizmetlerdir.

…

78.3.Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

…

78.5.1.Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemleri bulunması halinde, bu kalemlerin kapsamındaki işler dahil, ihale konusu işin yerine getirilmesi için çalıştırılacak asgari personel sayısının ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, işçi sayısı yerine, yaptırılacak işi oluşturan iş kalemi veya kalemleri üzerinden teklif alınabilir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu çerçevede, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, idarece birim fiyat teklif cetveli hazırlanırken işçi sayısı üzerinden teklif alınması uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri bulunup bulunmadığı belirlenecektir. Buna göre, işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunması halinde, idare bu iş kalemi/kalemleri için teklife esas alınacak birimi, “işçi sayısı” yerine, o iş kalemini/kalemlerini oluşturan unsurları dikkate almak suretiyle kendisi belirleyerek birim fiyat teklif cetvelinde ait olduğu iş kaleminin/kalemlerinin “birim” sütununa yazacaktır.

78.5.2.İşçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının ihale dokümanında, ihale konusu işin tamamı için çalıştırılması öngörülen asgari toplam personel sayısı belirlenecek, ayrıca bu sayının içinde yer alan ve işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen her bir iş kalemi kapsamında çalıştırılacak olan asgari personel sayısı da belirtilecektir. Bu ihalelerde, asgari işçilik maliyetinin ihale konusu işte çalıştırılacak toplam personel sayısı üzerinden hesaplanması zorunludur.

78.19.İhale konusu işin yürütülmesi sırasında kullanılacak kıyafetlerin tür, miktar ve özelliklerine ilişkin bilgilere teknik şartnamede yer verilir.

…

78.30.Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.

b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.

c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.

ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” açıklaması,

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “… 25.3.1. Teknik şartnamede tarif edilen tüm menülerin hazırlanması için gerekli malzeme giderleri, Çalıştırılacak personel giderleri, Personel giyim bedelleri,, Personel yol bedelleri, Demirbaş malzemenin kullanım giderleri, ve teknik şartnamede belirtilen diger giderler ( Elektrik, Su, Dogalgaz giderleri, İlaçlama giderleri, Temizlik ve sarf malzeme giderleri ve bunun gibi giderler) Teklif fiyata dahil edilecektir. Çalışan işçilerin yemek ihtiyaçları Hastane mutfağından çıkan yemekten ayni olarak karşılanacak olup, istekliler tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için her hangi bir bedel ön görmeyecekler. Personelin yol masrafları nakdi olarak yüklenici tarafından karşılanacak olup gidiş dönüş yol ücreti brüt günlük 3,50 x 26 = 91,00TL

Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şartı” başlıklı 57’nci maddesinde “Personelin mesai süresince giyeceği kıyafetler İdarenin onayı ile belirlenecektir. Kıyafetlerin temini yükleniciye ait olacaktır. Yüklenici, çalışanlarına yazlık ve kışlık olmak üzere yılda iki kez 2'şer takım kıyafet verecektir. Personel hiçbir şekilde kirli, yırtık ve eski kıyafet giymeyecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Ayrıca ihale konusu işe ait birim fiyat teklif mektubu eki cetvelinin aşağıdaki şekliye oluşturulduğu görülmüştür.

“İhale kayıt numarası :2018/299419

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

Normal Yemek

Öğün

7.275.920

Diyet Yemeği

Öğün

1.234.063

Normal Kahvaltı

öğün

2.461.417

Diyet Kahvaltı

öğün

645.681

Ara Öğün

öğün

468.275

Çocuk Menü

öğün

100.000

Bebek Menü

öğün

55.000

Rejim 2

öğün

145.000

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Yukarıda belirtilen Tebliğ açıklamalarına göre, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı ve yaklaşık maliyetinin en az % 70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dâhil işçilik giderinden oluştuğu hizmetlerdir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, ihale konusu işte kullanılacak giyim giderini karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacağı açıklanmış olup personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerinde, teklif fiyata dâhil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin %4 oranında hesaplanmasının söz konusu olmayacağı, bu nedenle de sözleşme giderlerine ilişkin olarak ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacağı belirtilmiştir.

Yukarıda aktarılan Şartname düzenlemelerine göre, ihale konusu işin malzemelerinin yüklenici tarafından temin edilerek, yemeklerin ilgili kurum mutfaklarında kurumların özelliklerine göre belirlenen tarih, personel ve ekipmân ile hazırlanması, pişirilmesi, servis edilmesi ve sonrası hizmetlerinin yapılması işi olduğu anlaşılmış olup birim fiyat teklif cetvelinin normal yemek, diyet yemeği, normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, çocuk menü, bebek menü ve rejim 2 olmak üzere öğün birimi üzerinden oluşturulduğu görülmüştür. Yine İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personele ait giyim giderinin teklif fiyata dahil giderler arasında yer aldığı görülmüş olup personele yazlık ve kışlık olmak üzere yılda iki kez ve ikişer takım kıyafet verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu hususlar çerçevesinde, söz konusu giyim giderinin teklif fiyata dâhil edilmesi gerektiği anlaşılmış olup başvuruya konu ihaleye ait birim fiyat teklif cetvelinde yer alan kalemlere bakıldığında işçi sayısı üzerinden teklif alınan kalemlerin bulunmadığı, söz konusu kalemlerin “öğün” birimi üzerinden ihale konusu işin niteliğine göre oluşturulduğu görülmüştür. Bu nedenle ihale konusu iş kapsamında çalıştırılması öngörülen personele ait giyim giderinin istekli tarafından, Teknik Şartname’de belirlenen esaslar dâhilinde hesaplanacak öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatların oluşturulması gerektiği anlaşılmış olup bu doğrultuda söz konusu gider kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasına gerek bulunmadığı ve bu hususun tekliflerin oluşturulması aşamasında bir belirsizlik yaratmayacağı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4 ve 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78.27 nci maddesinde “Hizmet alımlarında idareler ve isteklilerin yararlanması amacıyla hazırlanan birim fiyat teklif cetveli örnekleri (Ek-H.2) ve (Ek-H.3)’de yer almaktadır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin ekleri arasında yer alan Ek-H.3 Örnek 2’de

BİRİM FİYAT TEKLİF CETVELİ

(Personel Çalıştırılmasına Dayalı Olmayan Hizmet Alımları İçin)

39.000 öğün malzemeli yemek hizmeti

İhale kayıt numarası:

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

(TL)

Tutarı

(TL)

Kahvaltı

Öğün

12. 000

2,50

30.000,00

Diyet kahvaltı

Öğün

3. 000

3,00

9.000,00

Öğle ve akşam yemeği

Öğün

24. 000

4,00

96.000,00

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

135.000,00

şeklinde belirlenmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “29.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin;

a) Sözleşmeye konu hizmet içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

şartlarıyla, sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı yükleniciye yaptırılabilir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur.

Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çevresinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Öte yandan İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde ihale konusu iş kapsamında istihdam edilecek personele ait maliyetler, demirbaş malzemelerinin kullanım giderleri ve Teknik Şartname’de belirtilen diğer giderlerin (elektrik, su, doğalgaz giderleri, ilaçlama giderleri, temizlik ve sarf malzeme giderleri ve bunun gibi giderler) teklif fiyata dâhil edildiği belirtilmiştir. Bu doğrultuda, ihale konusu işin malzeme dâhil yemek hizmeti alımı olması, dolayısıyla tekliflerin personel maliyetinden ziyade öğün sayısı üzerinden oluşturulacağı göz önüne alındığında, ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personele ait giderlerin istekli tarafından, Teknik Şartname’de belirlenen esaslar dâhilinde hesaplanacak öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatların oluşturulabileceği, aynı şekilde İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde teklif fiyata dahil olduğu belirtilen ihale konusu iş kapsamında istihdam edilecek personel dışındaki diğer maliyet kalemlerinin de istekli tarafından, Teknik Şartname’de belirlenen esaslar dâhilinde hesaplanacak öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatların oluşturulabileceği anlaşılmıştır.

Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği açıklamaları gereğince malzemeli yemek hizmeti alımı ihalelerinde isteklilerin teklif fiyatlarını oluştururken idare tarafından hazırlanan örnek menüdeki girdiler ve işçilik giderlerinin esas alarak teklif ettikleri birim fiyatı oluşturmaları (ana girdi- işçilik ve yardımcı girdiler) ve aşırı düşük teklif açıklamalarında da bu şekilde teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları beklenmektedir. Bu nedenle söz konusu giderlere yönelik olarak istekliler tarafından öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatlarının oluşturulabileceği anlaşıldığından, personel ile diğer maliyet giderlerine ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılamasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, Sözleşme Tasarısı’nın 29’uncu maddesinde yer alan düzenlemelerin Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde ilgisine göre yer verilen hükmün aynısından ibaret olduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda söz konusu düzenlemelerin bu konuda bir belirsizliğe yol açmayacağı ve ihaleye teklif verilmesine engel teşkil etmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiası temelde, Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şekli” başlıklı 58’inci maddesinde yer alan düzenlemenin 4857 sayılı İş Kanunu’na aykırı olduğu yönündedir.

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2’nci maddesinde “…Hizmet alımına dayanak teşkil edecek sözleşme ve şartnamelere;

a) İşe alınacak kişilerin belirlenmesi ve işten çıkarma yetkisinin kamu kurum, kuruluşları ve ortaklıklarına bırakılması,

b) Hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde ya da geçici işçi olarak aynı iş yerinde daha önce çalışmış olanların çalıştırılmasına devam olunması,

yönünde hükümler konulamaz…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.26. 4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince hizmet alımına dayanak teşkil edecek sözleşme ve şartnamelere; işe alınacak kişilerin belirlenmesi ve işten çıkarma yetkisinin kamu kurum, kuruluşları ve ortaklıklarına bırakılması, hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde ya da geçici işçi olarak aynı iş yerinde daha önce çalışmış olanların çalıştırılmasına devam olunması yönünde hükümler konulmayacaktır. İdarelerce, çalışan personel açısından denetim, sadece teknik şartnamede istenen kriterlere göre ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde idareye verilen yetki ve sorumluluklar çerçevesinde yapılacak olup, ihale dokümanında, anılan Kanun maddesine ve ilgili mevzuata aykırı şekilde, işe alınacak veya işten çıkarılacak personelin idarece belirleneceğine yönelik düzenlemelere yer verilmeyecektir” açıklaması,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İdare ve Kontrol Teşkilatının itiraz hakkı” başlıklı 11’inci maddesinde “İdare ve kontrol teşkilatı, yükleniciden çalıştırılmasında veya işyerinde bulunmasında engel durumu olduğunu tespit ettiği, uygunsuz davrandığı veya görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların (teknik ve idareci personel, hizmetli, işçi ve diğerleri) ve alt yüklenicilerin iş başından veya işyerinden uzaklaştırılmasını talep etme hakkına sahiptir. Yüklenici, bu talebi idare veya kontrol teşkilatı tarafından yapılacak tebligat üzerine ve verilen süre içinde yerine getirmek zorundadır. Yüklenicinin bu yükümlülüğü verilen süre içinde yerine getirmemesi halinde, söz konusu kişiler idare veya kontrol teşkilatı tarafından uzaklaştırılır veya uzaklaştırılmaları sağlanır. Uzaklaştırılmaları istenilenler, idarenin veya kontrol teşkilatının izni ve onayı alınmaksızın bir daha işlerde görev alamaz. Yüklenici, uzaklaştırılan kişilerin yerine en kısa zamanda uygun nitelikli başkalarını getirmek zorundadır.” açıklaması,

Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şekli” başlıklı 58’inci maddesinde “Yüklenici, bünyesinde çalıştıracağı personeli işe alma, işten çıkarma ya da sağlık tesisleri arasında yer değişikliği gibi durumları Kontrol Teşkilatının onayı olmadan yapamaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerinden, 4857 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince hizmet alımına dayanak teşkil edecek sözleşme ve şartnamelere, işe alınacak kişilerin belirlenmesi ve işten çıkarma yetkisinin kamu kurum, kuruluşları ve ortaklıklarına bırakılması, hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde ya da geçici işçi olarak aynı iş yerinde daha önce çalışmış olanların çalıştırılmasına devam olunması yönünde hükümlerin konulamayacağı anlaşılmış olup idareler tarafından ihale konusu iş kapsamında çalıştırılan personel açısından denetimin, sadece Teknik Şartname’de düzenlenen kriterler ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde idareye verilen yetki ve sorumluluklar çerçevesinde yapılacağı açıklanmıştır. Ayrıca ihale dokümanında, anılan Kanun maddesi ve ilgili mevzuata aykırı şekilde, işe alınacak veya işten çıkarılacak personelin idarece belirleneceği yönünde düzenlemelere yer verilmeyeceği açıklanmıştır.

Yine konuya ilişkin olarak yukarıda aktarılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi maddesine göre, idare ve kontrol teşkilatının yükleniciden çalıştırılmasında veya işyerinde bulunmasında engel durumu olduğunu tespit ettiği, uygunsuz davrandığı veya görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların (teknik ve idareci personel, hizmetli, işçi ve diğerleri) ve alt yüklenicilerin iş başından veya işyerinden uzaklaştırılmasını talep etme hakkına sahip olduğu düzenlenmiş olup yüklenicinin de bu talebi idare veya kontrol teşkilatı tarafından yapılacak tebligat üzerine ve verilen süre içinde yerine getirmesi zorunlu kılınmıştır. Öte yandan yüklenicinin bu yükümlülüğü verilen süre içinde yerine getirmemesi halinde ise söz konusu kişilerin idare veya kontrol teşkilatı tarafından uzaklaştırılacağı veya uzaklaştırılmalarının sağlanacağı belirlenmiştir. Uzaklaştırılmaları istenilen personelin, idarenin veya kontrol teşkilatının izni ve onayı alınmaksızın bir daha işlerde görev alamayacağı ve yüklenici tarafından uzaklaştırılan kişilerin yerine en kısa zamanda uygun nitelikte başka personelin getirilmesinin zorunlu olduğu vurgulanmıştır.

Bu hususlar çerçevesinde iddiaya konu olan Teknik Şartname maddesine bakıldığında, yüklenicinin, bünyesinde çalıştıracağı personeli işe alma, işten çıkarma ya da sağlık tesisleri arasında yer değişikliği gibi durumları kontrol teşkilatının onayı olmadan yapamayacağı düzenlenmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükmü ve Tebliğ açıklamaları kapsamında başvuru sahibinin şikâyete konu Teknik Şartname maddesi irdelendiğinde, şikâyete konu edilen Teknik Şartname’de yer alan düzenlemelerin ihale konusu işte çalıştırılacak personelin hizmetin gerektirdiği ve idarece belirlenen şartlara uygun olup olmadığı hususunu sağlamakla sorumlu olan idarenin bu sorumluluğunu yerine getirmesi amacını taşıdığı görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında, ihale konusu işin aksamadan uygun şekilde yürütülmesini sağlamak bakımından Teknik Şartname’de yapılan düzenlemenin personel istihdamıyla ilgili idareye yetki tanıdığı anlamına gelmediği değerlendirilmiş olup bu noktada söz konusu düzenlemenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda belirtilen hükmü uyarınca idareye verilmiş olan hakkın kullanılması kapsamında olduğu belirlenmiştir. Ayrıca söz konusu düzenlemenin işe alınacak ya da işten çıkarılacak personelle ilgili bütün yetkiyi idareye veren nitelikte bir düzenleme olmadığı, işlerin yürütülmesinin gerektirdiği şekilde personelin çalıştırılmasına yönelik olarak idarenin denetiminin sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda yapılan değişiklik öncesi anılan Kanun’un 126’ncı maddesinde “Yenilecek ve içilecek şeyler satan veya veren veyahut taharet ve nezafete mütaallik sanatlar ifa edenler her üç ayda bir kendilerini muayene ettirerek bir sıhhi rapor almağa mecburdurlar. Bunlardan devrei sirayette frengi ve sari verem ve cüzzama müptela olanlarla halkın istikrah ve nefretini mucip bir cilt hastalığına duçar olanlar sanatlarını icradan menolunurlar.” hükmü ile 127’nci maddesinde “126 ncı maddede zikrolunan sıhhi muayene meccanen belediye tabipleri tarafından yapılır. Belediye tabipleri bulunmayan yerlerde bu vazife hükümet tabipleri tarafından icra olunur. Mahalli belediyelerince hangi meslek ve sanat erbabının muayeneye tabi olduğu 266 ncı maddede zikredilen nizamnameye dercolunur.” hükmü yer almaktaydı.

11.10.2011 tarihli 28103 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 58’inci maddesi ile anılan Kanun’un 126’ncı maddesinde “Gıda üretim ve satış yerleri ve toplu tüketim yerleri ile insan bedenine temasın söz konusu olduğu temizlik hizmetlerine yönelik sanatların ifa edildiği iş yeri sahipleri ve bu iş yerlerinin işletenleri, çalışanlarına, hijyen konusunda bu iş yerlerindeki meslek ve faaliyetin gerektirdiği eğitimi vermeye veya çalışanların bu eğitimi almalarını sağlamaya, belirtilen eğitimleri almış kişileri çalıştırmaya, çalışan kişiler ise bu eğitimleri almaya mecburdurlar. Bizzat çalışmaları durumunda, iş yeri sahipleri ve işletenleri de bu fıkra kapsamındadır.

Bulaşıcı bir hastalığı olduğu belgelenenler ile iş yerinin faaliyet ve hizmetlerinden doğrudan yararlananları rahatsız edecek nitelikte ve görünür şekilde açık yara veya cilt hastalığı bulunanlar, bizzat çalışan iş yeri sahipleri ve işletenleri de dâhil olmak üzere, alınacak bir raporla hastalıklarının iyileştiği belgeleninceye kadar, birinci fıkrada belirtilen iş yerlerinde çalışamaz ve çalıştırılamazlar. Çalışanlar, hastalıkları konusunda işverene bilgi vermekle yükümlüdür.” şeklinde,

Aynı Kanun’un 127’nci maddesinde “126 ncı maddede belirtilen iş yerlerindeki hijyen eğitimine yönelik hususlara, bu iş yerlerinde çalışmaya engel bulaşıcı hastalıkların ve cilt hastalıklarının neler olduğuna, iyileşme hâlinin belirlenmesine, hangi meslek ve sanat erbabının 126 ncı madde kapsamında olduğuna ilişkin usûl ve esaslar, Sağlık, İçişleri ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

126 ncı maddede belirtilen iş yerlerinde bulaşıcı bir hastalık veya bir salgın hastalık çıkması durumunda, bu hastalıkla alakalı gerekli incelemeler, analiz masrafları iş yeri sahipleri ve işletenlerince karşılanmak üzere ilgili kurumlar tarafından yapılır.

126 ncı maddede belirtilen iş yerlerinde bulaşıcı bir hastalık veya bir salgın hastalık çıkması hâlinde doğacak hukukî sorumluluklar ile bu durumdan zarar gören kişi veya kurumların hukukî yol vasıtasıyla talep edebilecekleri tazminat ödemeleri veya olabilecek diğer ödemeler iş yeri sahiplerine ve işletenlerine aittir.” şeklinde olmak üzere değişikliğe gidilmiştir.

Anılan Kanun’un “Ceza hükümleri” başlıklı 282’nci maddesinde “Bu Kanunda yazılı olan yasaklara aykırı hareket edenler veya zorunluluklara uymayanlara, fiilleri ayrıca suç oluşturmadığı takdirde, ikiyüzelli Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.” hükmü,

28145 Sayılı Gıda Hijyeni Yönetmeliği’nin “Eğitim” başlıklı 21’inci maddesinde “Gıda işletmecisi,

a) Gıda işinde çalışan personelin yaptıkları işin gerektirdiği gıda hijyeni konularında kontrol edilmelerini ve bilgilendirilmelerini ve/veya eğitilmelerini,

b) Bu Yönetmeliğin 22’nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen prosedürün geliştirilmesi ve sürdürülmesinden veya iyi uygulama kılavuzlarının uygulanmasından sorumlu olan personelin, tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları/HACCP ilkelerinin uygulanması konusunda yeterli eğitimi almalarını sağlar.” hükmü,

05.07.2013 tarihli ve 28698 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hijyen Eğitimi Yönetmeliği’nin gıda üretim ve perakende iş yerlerini kapsadığı ve bu Yönetmeliğin kapsadığı iş yerlerinde, Genel Müdürlük tarafından verilen belgeye sahip olmayan kişilerin çalıştırılamayacağı, iş yeri sahipleri ve işletenlerinin, çalışanların hijyen eğitimi almasından ve belgeli olarak çalıştırılmasından birinci derecede sorumlu olduğu hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Eğitimlerin veriliş şekli” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Eğitimler, Genel Müdürlüğe bağlı öğretim kurumları tarafından verilir. İş yeri sahipleri ve işletenleri, komisyonca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bu eğitimleri çalışanlarına kendi imkânlarıyla da verebilir.

(2) Genel Müdürlük, iş kollarının özelliğine göre komisyonca belirlenen eğitim içeriklerinin eğitim formatına uygun olarak ülke genelinde verilmesini sağlar. Eğitimler sekiz saatten az olamaz.

(3) Genel Müdürlüğe bağlı öğretim kurumlarınca, katılımcılara eğitim sonunda e-yaygın sistemi üzerinde kurs bitirme belgesi verilir. Belgeler, kişi hizmet verdiği sürece geçerli kabul edilir.

(4) Genel Müdürlük, eğitim ile ilgili yapacağı masrafları karşılamak üzere eğitime katılanlardan ücret talep edebilir. Kurslarda, uygulama yapılması gerekir ise uygulama sırasında kullanılabilecek şahsi malzemeler katılımcılar tarafından tedarik edilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Çalışmaya engel teşkil eden hastalıklar” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Aşağıda belirtilen hastalıkları bulunanlar iyileşme hâlini/bulaştırıcılığın olmadığını raporla belgeleyene kadar bu Yönetmelik kapsamındaki iş yerlerinde çalışamaz ve çalıştırılamazlar:

a) Gıda ile taşınabilen bir hastalığı olan veya bu hastalığın taşıyıcısı durumundaki kişiler ile ishali bulunanlar.

b) Vücudun görünür kısımlarında açık/enfekte yara, deri enfeksiyonu ve benzeri halkta tiksintiye yol açabilecek deri lezyonları bulunanlar; cüzzam, frengi ve verem hastalığına yakalananlar.

c) 30/5/2007 tarihli ve 26537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliğinde yer alan, hijyen ilkelerine uyulmadığı durumlarda halk sağlığı açısından problem oluşturabilecek hastalığı bulunanlar.

(2) Çalışanlar, hastalıkları konusunda işverene bilgi vermekle yükümlüdür.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabuledilebilmesi için (Değişik ibare: 25/01/2017-29959 R.G./13. md.) “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez …” açıklaması,

Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şekli” başlıklı 41’inci maddesinde “Yüklenici çalışan personeline yılda bir akciğer grafisi, 6 ayda bir portör kontrolünü yaptırmakla yükümlüdür. Portör analiz raporları ve muayene işlem formları iki nüsha olarak hazırlanıp bunların bir nüshası Enfeksiyon Komitesi Başkanlığına, bir nüshası da yemek hizmetinden sorumlu Kontrol Teşkilatı Başkanlığına verilecektir. Yüklenici tifo, paratifo ve diğer bulaşıcı hastalıklara, amipli/basili dizanteri gibi enfeksiyonlara veya bulaşıcı cilt hastalıklarına yakalanan ya da bunların taşıyıcısı olan personeli çalıştıramaz. Açık yarası veya gastroenterit semptomları olan ya da üretim sırasında rahatsızlanan personel (nezle, grip vb.) tamamen iyileşene kadar üretim alanından uzaklaştırılacak ve tıbbi tedavi alması için yönlendirilecektir. Portör Muayenesi yerine İş Sağlığı ve Güvenliği işyeri hekiminin yapacağı kontrollerde geçerli olacaktır. Yüklenici çalışan personeline hijyen eğitim aldığına dair belgeyi dosyasında bulunduracak ve eğitim ile ilgili oluşacak masrafları yükleniciye aittir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından iddiaya konu edilen Teknik Şartname’nin “Hizmetin Yapılma Şekli” başlıklı 41’inci maddesinde yüklenici tarafından ihale konusu iş kapsamında istihdam edilecek personele 6 ayda bir portör kontrolünü yaptırmakla yükümlü olduğu belirtilmiş olup portör analiz raporları ve muayene işlem formlarının iki nüsha olarak hazırlanmak suretiyle bunların bir nüshasının Enfeksiyon Komitesi Başkanlığına, bir nüshasının da yemek hizmetinden sorumlu Kontrol Teşkilatı Başkanlığına verileceği düzenlenmiştir. Ayrıca yüklenicinin tifo, paratifo ve diğer bulaşıcı hastalıklara, amipli/basili dizanteri gibi enfeksiyonlara veya bulaşıcı cilt hastalıklarına yakalanan ya da bunların taşıyıcısı olan personeli çalıştırmayacağı ortaya konulmuş olup açık yarası veya gastroenterit semptomları olan ya da üretim sırasında rahatsızlanan personelin (nezle, grip vb.) tamamen iyileşene kadar üretim alanından uzaklaştırılacağı ve tıbbi tedavi alması için yönlendirileceği belirtilmiştir. Yine portör muayenesi yerine iş sağlığı ve güvenliği işyeri hekiminin yapacağı kontrollerin de geçerli olacağı ifade edilmiştir. Buna ilaveten yüklenici tarafından ihale konusu iş kapsamında istihdam edilecek personelin hijyen eğitim aldığına dair belgeyi dosyasında bulunduracağı ve eğitim ile ilgili oluşacak masrafların da yükleniciye ait olacağı düzenlenmiştir.

Bu hususlar çerçevesinde başvuru sahibinin iddiası incelendiğinde, 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’na göre belirtilen iş yerlerinde çalışanlara ilişkin portör muayenesi zorunluluğunun 11.10.2011 tarih ve 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 58’inci maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı ve bu kişilere hijyen eğitiminin verilmesinin yeterli olduğu anlaşılmakla birlikte, idarece çalıştırılacak personelin kişisel hijyen durumuna ilişkin periyodik muayenelere tabi tutulmasının istenmesine yönelik bir engel ve yasağın olmadığı, bununla birlikte yukarıda aktarılan Tebliğ açıklaması gereğince, portör muayenesinin yardımcı girdiler kapsamında değerlendirileceği anlaşılmıştır.

Öte yandan 05.07.2014 tarihi itibarıyla, Hijyen Eğitimi Yönetmeliği kapsamında yer alan işyerlerinde çalışanların en az 8 saatlik hijyen eğitimini almış olmalarının zorunlu kılındığı ve ihale dokümanı kapsamında da ihale konusu işte istihdam edilecek personel sayısının belirlendiği dikkate alındığında, söz konusu gider kalemi için istekli tarafından, Teknik Şartname’de belirlenen esaslar dâhilinde hesaplanacak öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatların oluşturulmasında herhangi bir engelin bulunmadığı, bu bağlamda iddiaya konu gider kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmamasının mevzuata aykırı olmadığı ve bu hususun tekliflerin oluşturulması aşamasında bir belirsizlik yaratmayacağı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin 7’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiası temelde, ihale konusu işe kapsamında çalıştırılacak personel sayısı dikkate alındığında, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesi gereğince çalıştırılacak engelli personel sayısına dair bir belirleme yapılmadığıdır.

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.

…

Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık” başlıklı 101’inci maddesinde “Bu Kanunun 30 uncu maddesindeki hükümlere aykırı olarak engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için binyediyüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Kamu kuruluşları da bu para cezasından hiçbir şekilde muaf tutulamaz.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.28’inci maddesinde “İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır.” açıklaması yer almaktadır.

İdare tarafından ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personelin dağılımı Zeyilname yapılmak suretiyle tekrar düzenlenmiş olup hastanelerin personel dağılımına ilişkin tablo şöyledir:

S.No.

Toros Dev

Tarsus Dev

Erdemli Dev

Silifke Dev

Mut Dev

Aydıncık

Bozyazı

Gülnar

Anamur

Ağız ve Diş

Aşçı başı

Aşçı

Aşçı Yrd.

Diyetisyen/ Gıda Müh

Garson/ Ser Elamanı

Bulaşıkçı

Tatlı Pasta Ust

Şoför

Meydancı

Kasap

İhale dokümanı kapsamında yapılan inceleme neticesinde, uyuşmazlığa konu ihale kapsamında 156 personel çalıştırılacağı düzenlenmiş olup engelli işçi sayısına dair herhangi bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan ihale konusu işin malzeme dâhil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımı olduğu, ihale konusu işe ait birim fiyat teklif mektubu eki cetvelinin normal yemek. diyet yemeği, normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, çocuk menü, bebek menü ve rejim 2 olmak üzere öğün birimi üzerinden oluşturulduğu dikkate alındığında, idarece ihale dokümanı kapsamında engelli işçi çalıştırılmasına ilişkin düzenleme yapılmamış olmasının, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25’inci maddesi ile Teknik Şartname maddelerinde yapılan düzenleme gereğince ihale konusu hizmetin yürütülmesi noktasında çalıştırılması öngörülen personele ait giderin isteklilerce öğün maliyetine dâhil edilmek suretiyle teklif birim fiyatların oluşturulmasına engel teşkil etmeyeceği anlaşılmıştır.

Yine ihale konusu işin malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımı olduğu ve ihale konusu iş kapsamında istihdam edilecek toplam personel sayısı için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmadığı hususları bir arada dikkate alındığında, idarece ihale dokümanında engelli personel çalıştırılmasına ilişkin düzenlemenin yapılmamış olmasının idarece İdari Şartname’nin 25’inci maddesi ve Teknik Şartname maddelerinde yapılan düzenlemeler gereğince ihale konusu hizmetin yürütülmesi için çalıştırılması öngörülen engelli personele ilişkin maliyetin istekliler tarafından göz önünde bulundurularak teklif fiyata dâhil edilebilmesi hususunda bir engelin de bulunmadığı anlaşılmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun engelli personel çalıştırılmasını düzenleyen 30’uncu maddesinde işverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli personel çalıştırmakla yükümlü olmaları nedeniyle engelli işçi sayısının ihale dokümanında düzenlenmemiş olmasının, yüklenicinin kanuni yükümlülük gereği toplam çalıştırılacak personel sayısı üzerinden anılan Kanun’un aradığı asgari oran uyarınca belirlenecek engelli işçi personel maliyetinin hesaplanarak teklif fiyata dâhil edilebileceği ve bu hususun teklif vermede herhangi bir tereddüt oluşturmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

KİK Kararı: 2018/UH.I-1521

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin