KİK Kararı: 2018/UH.I-1440

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/044
Gündem No : 11
Karar Tarihi : 01.08.2018
Karar No : 2018/UH.I-1440
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Bir Dünya Turizm Seyahat Nakliye ve Ticaret Limited Şirketi.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ankara İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/186937 İhale Kayıt Numaralı “Müdürlüğümüze Bağlı Birimler/Sağlık Tesisleri 24 Aylık 3 Kısım Yakıt Hariç Taşıt Kiralama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Bakanlığı Müsteşarlık tarafından 18.05.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Müdürlüğümüze Bağlı Birimler/Sağlık Tesisleri 24 Aylık 3 Kısım Yakıt Hariç Taşıt Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Bir Dünya Turizm Seyahat Nakliye ve Ticaret Limited Şirketi. tarafından 16.07.2018 tarih ve 38516 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.07.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1162 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarece verilen ihalenin iptali kararının gerekçesinin herhangi bir dayanağı bulunmadığı, Kamu İhale Kurulu kararını uygulamamak ve ihaleyi kendileri üzerinde bırakmamak için zorlama bir gerekçe ile ihalenin iptaline karar verildiği iddia edilmektedir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Ankara İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 18.05.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Müdürlüğümüze Bağlı Birimler/Sağlık Tesisleri 24 Aylık 3 Kısım Yakıt Hariç Taşıt Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mert Mümessillik Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 30.05.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 01.06.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.06.2018 tarih ve 32938 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.06.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması üzerine, Kurulun 27.06.2018 tarih ve 2018/UH.I-1235 sayılı kararı ile “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararında “Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden Likra Tur. Sey. Tem. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.-Boss Ulaşım T.A.Ş Ortak Girişimi’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” kararı alınmıştır.

Anılan kararın uygulanmasını teminen yapılan incelemelerde idarece alınan 10.07.2018 tarihli ihale komisyonu kararında ihalenin 2’nci kısmı uhdesinde bırakılan Likra Tur. Sey. Tem. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.-Boss Ulaşım T.A.Ş Ortak Girişimi’nin teklifinin 2018/UH.I-1235 sayılı Kurul kararında özel ortak olan Boss Ulaşım T.A.Ş’nin sunduğu Ticaret Sicil Gazetesinde ortaklık yapısına ilişkin herhangi bir bilginin bulunmaması ve belgenin bu haliyle kabul edilmesinde mevzuata uyarlık olmaması hususlarının belirtilmesi üzerine değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer taraftan değerlendirme dışı bırakılan söz konusu isteklinin teklifi ile sonraki sıradaki firma olan Bir Dünya Tur. Sey. Nak. Ltd. Şti. firmasının teklif arasında 409.217,76 TL tutarında fahiş fiyat farkı olması ve fiyatın yüksek bulunmasından dolayı, piyasa rayiçleri ile işin mevcut hali hazırda yürüyen ihale fiyatları göz önüne alınarak yapılan mukayese ve değerlendirmede işin yeniden ihaleye çıkılması durumunda daha uygun bir fiyata tedarik imkanının bulunması nedeniyle ikinci en avantajlı teklif sahibi olan başvuru sahibine fazladan 409.217,76 TL ödeme yapılmasının yersiz olabileceği ve söz konusu isteklinin teklif fiyatının piyasa rayiçlerine göre çok yüksek olduğu dikkate alındığında Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller ile 2007/3 sayılı Başbakanlık Genelgesindeki “tasarruf tedbirleri” kapsamında kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ve gereksiz bir maliyet getirmemesi adına ihalenin 2. kısmına verilen tüm tekliflerin reddedilerek iptal edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyasında ihale yetkilisi tarafından 10.07.2018 tarihinde onaylanan kesinleşen ihale kararının EKAP üzerinden başvuru sahibine 10.07.2018 tarihinde tebliğ edildiği tespit edilmiştir.

Bu çerçevede ihalenin iptal edilme gerekçeleri ile sınırlı yapılan incelemede,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Kamu İhale Kanunu’nun “ Yaklaşık Maliyet ” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere Yaklaşık Maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” Hükmü yer almaktadır.

“Bütün Tekliflerin Reddedilmesi ve İhalenin İptali ” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.

İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir..” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular başlıklı “54’üncü maddesinde “…Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,

…karar verilir” hükmü,

Aynı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır. Şikayet üzerine yapılan incelemede tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hataların veya eksikliklerin bulunması ve idarece ihale dokümanında düzeltme yapılmasına karar verilmesi halinde, gerekli düzeltme yapılarak 29 uncu maddede belirtilen usule göre son başvuru veya ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere ertelenir. Ancak belirlenen maddi veya teknik hataların veya eksikliklerin ilanda da bulunması halinde 26 ncı maddeye göre işlem tesis edilir.

İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde “…16.3.Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler

16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık Maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,
b) Yaklaşık Maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,
c)Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,
Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması yapılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 17.6.2’nci maddesinde de “İhale üzerinde kalan isteklinin ihale tarihi itibarıyla 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeleri veya kesin teminatı vermemesi ya da sözleşme imzalamaması durumunda, Kanunun 44 üncü maddesi hükümlerine göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının, ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İşe ait İdari Şartname’nin “İhalenin karara bağlanması” başlıklı 36’ncı maddesinde “36.1. Yapılan değerlendirme sonucunda ihale komisyonu tarafından ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren istekli üzerinde bırakılır.

36.2. İhale komisyonu, yapacağı değerlendirme sonucunda gerekçeli bir karar alarak ihale yetkilisinin onayına sunar.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine bildirim” başlıklı 42’nci maddesinde “42.1. İhale üzerinde bırakılan istekliyle sözleşmenin imzalanamaması durumunda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden idare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvurularının idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak inceleneceği, ihale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek bir hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilebileceği ve bu durumda idarenin herhangi bir yükümlülük altına girmeyeceği, ihaleyi yapan idarelere ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisi tanınmış olduğu anlaşılmakla birlikte, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda usule ve amaca uygun olarak kullanılmasının gerektiği, ayrıca idarenin isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildireceği anlaşılmaktadır.

Ayrıca yine yukarıda belirtilen düzenlemelerden hareketle idarenin verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığı hususlarının sorgulanması neticesinde, sunulan teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese ederek ve bütçe ödeneklerini göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarının uygun bulunması sonucunda ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirleme yetkisinin olduğu, diğer taraftan ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli ile ancak ihale yetkilisince uygun görülmesi halinde idare tarafından sözleşme imzalamak şeklinde bir takdir yetkisi olduğu anlaşılmıştır.

İdarece Kurulun 27.06.2018 tarih ve 2018/UH.I-1235 sayılı düzeltici işlem kararından sonra ihaleye teklif veren ve ikinci en avantajlı teklif sahibi olan Bir Dünya Turizm Seyahat Nakliye ve Ticaret Limited Şirketi’nin teklif fiyatının teklifi söz konusu Kurul kararıyla değerlendirme dışı bırakılan ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatından ve piyasa rayiçlerinden çok yüksek bulunması sebebiyle ve aradaki farkın kamu zararına yol açacağı ve ek bir maliyet getireceği gerekçeleriyle teklifi geçerli kabul edilen diğer iki isteklinin teklifleri ile birlikte değerlendirme dışı bırakılmak suretiyle ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

İncelenen ihalenin 2‘nci kısmının yaklaşık maliyetinin 11.943.557,23TL olduğu dikkate alındığında ihalede teklifi geçerli kabul edilen başvuru sahibi dahil iki isteklinin teklif fiyatlarının daha önce ihale üzerinde bırakılan ancak anılan Kurul kararıyla değerlendirme dışı bırakılan isteklinin teklif fiyatından yüksek olduğu ancak yaklaşık maliyetin altında olduğu, teklifi geçerli görülen bir isteklinin teklif fiyatının ise yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu görülmüştür.

Kamu İhale Kanunu’nun 39’uncu maddesinde ihalenin iptali hususunda idarelere takdir yetkisi tanınmış olup, bu yetkinin Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde kullanılması gerekmektedir.

Bu çerçevede ilk ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen başvuru sahibinin ihaledeki konumunun Kurul tarafından alınan karar neticesinde değiştiği, buna karşılık idarece Kurul kararı ile geçersiz hale gelen bir teklif ile mukayese edilmesi suretiyle kamu zararı oluşacağı yönünde yapılan değerlendirme yerine söz konusu teklifin yaklaşık maliyet ile mukayese edilerek etkisinden bahsedilmesinin uygun olacağı, ayrıca ilk komisyon kararı ile geçerli ve ikinci avantajlı teklif olarak belirlenen başvuru sahibinin teklifinin Kurul kararı sonrasında reddedilmesine yönelik kararın dayanağının kamu zararı oluşmaması ve yapılacak yeni ihalede daha uygun teklif alınabileceği şeklinde ifade edilmekteyse de bu durumun ihalelerde idarelerce gözetilmesi gereken eşit muamele, güvenilirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ilkelerine uyulması hususunda sahip oldukları sorumluluk çerçevesinde alınan ihalenin iptali kararının uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibinin ihalenin 2’nci kısmına ilişkin itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, söz konusu kısma ilişkin yaklaşık maliyetin 11.943.557,23 TL olduğu dikkate alındığında, başvuru bedelinin 12.843,00 TL olduğu, başvuru sahibince başvuru bedelinin ise 17.126,00 TL olarak yatırıldığı ve fazladan yatırılan 4.283,00 TL’nin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iade edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali kararının iptal edilmesi bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.