KİK Kararı: 2018/UH.I-106

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/002
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 11.01.2018
Karar No : 2018/UH.I-106
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Şahdar Gıda Temizlik Bilgisayar Spor Hizmetleri Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Gaziantep Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/464702 İhale Kayıt Numaralı “Üniversitemiz Yemek Çeşitleri Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Gaziantep Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 07.11.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Üniversitemiz Yemek Çeşitleri Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Şahdar Gıda Temizlik Bilgisayar Spor Hizmetleri Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 11.12.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.12.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.12.2017 tarih ve 69232 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.12.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/3247 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. 07.11.2017 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye teklif veren isteklilerin tamamı tarafından ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla sunulan aşağıdaki belgelerin mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

a- Birim fiyat teklif cetvellerinin standart forma uygun olmadığı, söz konusu teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu,

b- Geçici teminat mektuplarının teklif edilen bedelin % 3 ünü karşılamadığı ve İdari Şartname’nin 26’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen süreyi kapsamadığı,

c- İş deneyim belgelerinde yer alan belge tutarlarının, anılan Şartname’de istenilen asgari tutarı karşılamadığı ve bu belgelerin EKAP’a kayıtlı olmadığı,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının aşağıda yer alan gerekçelerden dolayı mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

a- İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağında “dana eti” birim fiyatının 20,00 TL olarak belirtildiği ancak örnek menüde yer alan yemeklere ilişkin maliyet hesaplamalarında adı geçen ürünün birim fiyatının 16,50 TL olarak esas alındığı, yine söz konusu tutanakta “ayçiçeği yağı” birim fiyatının 4,00 TL olarak belirtildiği, ancak lokma tatlısına ait yemek reçetesinde adı geçen ürünün birim fiyatının 3,50 TL olarak esas alındığı,

b- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan EK-H.4 Malzemeli Yemek Sunum Cetvelinde “tavuk göğüs” ürününün birim fiyatının 6,2003 TL olarak belirtildiği ancak adı geçen ürünün birim fiyatının tevsiki amacıyla sunulan Ankara Ticaret Borsasının 01.02.2017 tarihli bülteninde birim fiyatın 6,3003 TL olduğu, yine anılan İş Ortaklığı tarafından sunulan EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağında “40 gr beyaz peynir” ürününün birim fiyatının 0,36 TL olarak belirtildiği ancak kahvaltı yemek reçetelerinde söz konusu ürünün fiyatının 0,34 TL olarak esas alındığı,

c- Adı geçen İş Ortaklıkları tarafından, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde açıklanan Malzemeli Yemek Hesap Sunum Cetvelinin (Ek-H.4) hatalı olarak sunulduğu, ana girdiler tablosunun aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan iki haftalık örnek menüde yer alan yemeklerin içeriğindeki ana girdilerin tamamını kapsamadığı, anılan tabloda yer alan ana girdilerin birim fiyatları ile açıklama yöntemlerinin hatalı olarak cetvele yansıtıldığı, bazı ürünlerin örnek menüye göre hazırlanan yemek reçetelerinde bulunmasına rağmen Ana Girdiler Tablosunda yer almadığı, öğle, akşam diyet, ara diyet yemeği ile kahvaltının birim öğün maliyetlerinin yanlış olarak hesaplandığı, yemek reçetelerinin, iki haftalık örnek yemek menüsüne ve Teknik Şartname’deki yemek içeriklerine uygun olarak hazırlanmadığı, ana girdi maliyeti ve işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının 0,80-0,95 aralığında olmadığı, ayrıca anılan Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinde yer alan açıklamaya göre, isteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik maliyetini hesaplayarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerektiği, ancak anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında birim fiyat teklif cetvellerinde yer alan her bir iş kalemi için örnek menüyü kullanarak hesapladıkları birim öğün maliyetlerinin, ihalede teklif ettikleri birim öğün fiyatlarının üzerinde olduğu, bu nedenle anılan isteklilerin iş kalemleri için teklif ettikleri birim fiyatların ana girdi ve işçilik maliyetini karşılamadığı, bahse konu Tebliğ açıklamaları gereğince “Toplam Miktar” ve “Toplam Tutar” hesaplaması yapılmayacağı belirtilmesine rağmen, yürürlükten kaldırılan Tebliğ hükümlerine göre “A) Ana Çiğ Girdileri” tablosunu kullanarak “Toplam Miktar” ve “Toplam Tutar” açıklaması yapıldığı,

d - Örnek yemek menüsünde yer alan bazı yemeklerin içeriğindeki al biber, bakla, bamya, beyaz peynir, beyaz peynir 40.gr, bezelye, çam fıstığı, domates, erişte, fındık kreması 20 gr, fıstık, gravyer peynir 25 gr, havuç, karpuz, kereviz, kıvırcık, lahana, marul, mısır, patlıcan, salça, yeşil biber, yeşil mercimek zeytinyağı ana girdilerinin birim fiyatlarının hatalı olarak Ek-H.4 cetveline yansıtıldığı, anılan istekliler tarafından söz konusu ana çiğ girdilerin fiyatlarının tevsiki amacıyla, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İle Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgeleri sunması gerekirken, maliyet düşürücü olarak mevzuatta belirlenen sürelerin dışındaki ve asgari birim fiyatları kullanarak açıklama yapıldığı,

e) Örnek menüde yer alan etli, tavuklu ve sebzeli yemeklerin içeriğinde bulunan dana eti, koyun eti, kuzu eti, balık, tavuk göğüs ve tavuk but miktarlarının, oluşturdukları yemek reçetelerine eksik olarak yansıttıkları, ayrıca söz konusu girdilerin birim fiyatlarının Malzemeli Yemek Hesap Sunum Cetveline (Ek-H.4) hatalı olarak yansıtıldığı,

f) Sunulan EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.7’nci maddesine uygun olmadığı, teklif edilen ana girdilerin fiyatlarının ağırlıklı ortalama birim maliyetlerin altında olduğu ve toplam tutarlarının da yanlış hesaplandığı, son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde üretilen/alımı ve satımı yapılan mal miktarlarının ihale konusu ihtiyaçların en az yarısını kapsamadığı, ilgili belgeye “tarih” ve “sayı” verilmediği, söz konusu belgenin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun hazırlanmadığı ve ilgili meslek mensubu tarafından da her sayfasının kaşelenip imzalanmadığı, ayrıca yürürlükteki mevzuat gereğince adı geçen tutanağın ekinde sunulması gereken ilgili meslek mensubuna ait Faaliyet Belgesi’nin sunulmadığı, yine sunulan EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağında ana girdi listesine bir bütün olarak yer verildiği, belirtilen listenin isteklinin söz konusu malı imalatlarında kullanıyor olması durumuna göre “150-ilk madde ve malzeme, 151 -yarı mamuller-üretim hesaplarında veya malların ticaretinin yapılıyor olmasına göre 153-ticari mallar” hesabında olup olmadığına ilişkin tablo halinde sınıflandırma yapılmadığı, diğer bir ifade ile Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağını sunan isteklinin ana girdi listesindeki hangi ürünlerin üreticisi, hangi ürünlerin satıcısı olduğunun ayrı tablolar halinde belirtilmediği, ayrıca söz konusu tutanakta her bir ana girdi için ayrı ayrı satır açılması gerekirken, tek bir tabloda bütün ana girdilere yer verildiği,

g) İşçilik maliyetin hatalı hesaplandığı, teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin altında işçilik hesaplaması yapıldığı, İdari Şartname’nin 46.1’inci maddesinde fiyat farkı verilmeyeceğine dair bir düzenleme yapıldığı dikkate alındığında, asgari ücrete 2018 yılında yapılacak olan zam oranının işçilik maliyetine yansıtılmadığı, yine ihale dokümanında yer alan düzenlemeler gereğince ihale konusu iş kapsamında istihdam edilecek personele verilmesi gereken yol, yemek ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak olacak çalışmaya ilişkin ücretlerin işçilik hesabına dâhil edilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Üniversitemiz yemek çeşitleri hizmet alımı işi

b) Miktarı ve türü:

Üniversitemiz Öğrenci,Akademik Personel, İdari Personel ve Şahinbey Araştırma Uygulama hastanesine 2.200.000 adet yemek hizmeti alımı

AYRINTILI YEMEK MİKTARLARI LİSTESİ

Sıra No Hİzmet Kalemi Adı ve Açıklaması Birimi Miktarı

1 Öğrenci Öğle Yemeği Adet 650.000

2 Akademik ve İdari Personel Öğle Yemeği Adet 100.000

3 Hastahane normal ana öğün yemeği (personel ve Hastalar İçin ) Adet 700.000

4 Hastahane Diyet Yemeği (Hastalar İçin) Adet 260.000

5 Hastahane Kahvaltı (Personel ve Hastalar İçin) Adet 330.000

6 Hastahane Ara Diyet Yemeği (Hastalar İçin) Adet 160.000

TOPLAM Adet 2.200.000

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Gaziantep Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir ...” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan düzenlemelere göre başvuruya konu ihalenin adının “Üniversitemiz yemek çeşitleri hizmet alımı işi” olduğu, söz konusu ihale sonucunda ihale üzerine bırakılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacağı anlaşılmış olup bu ihale kapsamında kısmi teklif verilmesine izin verilmediği görülmüştür.

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgeler çerçevesinde başvuruya konu ihalenin süreci özetle şöyledir:

07.11.2017 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 27 istekli tarafından teklif verildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde 2 isteklinin teklifinin çeşitli gerekçeler ile değerlendirme dışı bırakıldığı, bir isteklinin teklifinin de aşırı düşük teklifine yönelik mevzuata uygun olarak yazılı açıklamada bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, ihalenin Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak ise Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olarak belirlendiği bırakıldığı anlaşılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin “Birim fiyat teklif cetvellerinin standart forma uygun olmadığı, söz konusu teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu” iddiasına yönelik inceleme ve değerlendirme aşağıda yer almaktadır.

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur …” hükmü,

Anılan Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “… Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 53’üncü maddesinde “(1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.

…

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 56’nci maddesinin yedinci fıkrasında “Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu tespit edilen isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde, istekliler tarafından teklif mektuplarının, teklif mektubu standart formu esas alınmak suretiyle hazırlanması gerektiği belirtilmiş olup teklif mektubunun taşıması gereken şartlar sayma suretiyle öngörülmüştür. Ayrıca usulüne uygun teklif veren isteklilerin yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığına ilişkin yapılan ayrıntılı değerlendirme sonucunda uygun bulunan isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığına yönelik tespit yapılması gerektiği hükme bağlanmıştır. Bu düzenlemelerin sonucu olarak, teklif mektubu usulüne uygun olmayan istekliler ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı açıkça belirli kılınmıştır.

1. İhale üzerine bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından iddia konusu hususa ilişkin sunulan belgeler incelendiğinde;

Birim fiyat teklif mektubu eki cetvelinin ihale dokümanı ekinde yer alan standart form esas alınmak suretiyle hazırlandığı anlaşılmıştır. Ayrıca söz konusu ihaleye ait birim fiyat teklif mektubu eki cetvelinde “Öğrenci Öğle Yemeği Hizmeti Alımı”, Akademik ve İdari Personel Öğle Yemeği Hizmeti Alımı”, “Hastane Normal Ana Öğün Yemeği (Personel ve Hastalar İçin)”, ”Hastane Diyet Yemeği (Hastalar İçin)”, “Hastane Kahvaltı (Personel ve Hastalar için)” ve “Hastane Ara Diyet Yemeği (Hastalar İçin)” olmak üzere 6 adet iş kaleminin yer aldığı görülmüş olup anılan İş Ortaklığı tarafından bu iş kalemlerine ait miktar sütununda yer alan sayı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımları ve bu çarpımlar sonucunda elde edilen toplam tutarlarda aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiştir.

2. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından iddia konusu hususa ilişkin sunulan belgeler incelendiğinde;

Birim fiyat teklif mektubu eki cetvelinin ihale dokümanı ekinde yer alan standart form esas alınmak suretiyle hazırlandığı anlaşılmıştır.Ayrıca söz konusu ihaleye ait birim fiyat teklif mektubu eki cetvelinde “Öğrenci Öğle Yemeği Hizmeti Alımı”, “Akademik ve İdari Personel Öğle Yemeği Hizmeti Alımı”, “Hastane Normal Ana Öğün Yemeği (Personel ve Hastalar İçin)”, ”Hastane Diyet Yemeği (Hastalar İçin)”, “Hastane Kahvaltı (Personel ve Hastalar için)” ve “Hastane Ara Diyet Yemeği (Hastalar İçin)” olmak üzere 6 adet iş kaleminin yer aldığı görülmüş olup anılan İş Ortaklığı tarafından bu iş kalemlerine ait miktar sütununda yer alan sayı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımları ve bu çarpımlar sonucunda elde edilen toplam tutarlarda aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin “Geçici teminat mektuplarının teklif edilen bedelin % 3 ünü karşılamadığı ve İdari Şartname’nin 26’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen süreyi kapsamadığı” iddiasına yönelik inceleme ve değerlendirme aşağıda yer almaktadır.

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

4734 sayılı Kanun’un “Geçici teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3'ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. İhale dokümanında belirtilmesi şartıyla, danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat alınması zorunlu değildir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Teminat mektupları” başlıklı 35’inci maddesinde “Bu Kanun kapsamında verilecek teminat mektuplarının kapsam ve şeklini tespite Kamu İhale Kurumu yetkilidir.

32 nci maddeye göre belirlenen tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması halinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır. Kesin teminat mektuplarının süresi ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir.

İlgili mevzuatına aykırı olarak düzenlenmiş teminat mektupları kabul edilmez.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde “(1) İhalelerde, teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır.

…

(4) İstekli veya yüklenici tarafından, teminat olarak banka teminat mektubu verilmesi halinde, bu teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlara uygun olması zorunludur. Standart formlara uygun olarak düzenlenmemiş teminat mektupları geçerli kabul edilmez.

(5) Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

…

(7) İsteklinin ortak girişim olması halinde toplam teminat miktarı, ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen teklif tutarlarına bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir.

…” hükmü yer almaktadır.

Konuya ilişkin olarak İdari Şartname’nin Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “26.1. İstekliler teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.

26.2. İsteklinin ortak girişim olması halinde toplam geçici teminat miktarı, ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen teklif tutarlarına bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir.

26.3. Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 05.04.2018 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

26.4. Kabul edilebilir bir geçici teminat ile birlikte verilmeyen teklifler, istenilen katılma şartlarının sağlanamadığı gerekçesiyle İdare tarafından değerlendirme dışı bırakılacaktır” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca isteklilerin teklif vermelerini sağlamak üzere ihalelerde, teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınması gerekli görülmüştür. Öte yandan teminat olarak kabul edilecek değerler sayma suretiyle gösterilmiş olup teminat mektupları söz konusu değerlerden bir tanesidir.

Öte yandan geçici teminat olarak teminat mektubu verilmesi halinde, bu teminat mektuplarının farklı düzenlenmesini önlemek amacıyla; kapsam ve şekil limit ve sürelerinin belirlenmesi konusunda esaslar ortaya konulmuştur. Buna göre teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin, anılan Yönetmelik’in ekinde yer alan standart formlara uygun olması zorunlu tutulmuş olup standart formlara uygun olarak düzenlenmemiş teminat mektuplarının geçerli olarak kabul edilmeyeceği belirli kılınmıştır. Ayrıca geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarının geçerlilik tarihinin belirtilmesi gerekli olup bu tarihin, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Bu kapsamda konuya ilişkin olarak yukarıda aktarılan Şartname maddelerine bakıldığında, geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihinin 05.04.2018 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirleneceği düzenlenmiştir.

1. İhale üzerinde bırakılan Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının tarafından iddia konusu hususa ilişkin sunulan belgeler incelendiğinde;

Türkiye Halk Bankası Dikmen Şubesi tarafından özel ortak Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. adına düzenlenen geçici teminat mektubunun sunulduğu görülmüş olup söz konusu teminat mektubunda geçerlilik tarihi 30.04.2018, geçici teminat tutarı ise 500.000,00 TL olarak belirtilmiştir.

Bu bağlamda anılan İş Ortaklığı tarafından sunulan geçici teminat mektubunun geçerlilik tarihinin, (30.04.2018) anılan Şartname maddesinde belirtilen (05.04.2018 tarihinden önce olmamak üzere) geçici teminat mektubu geçerlilik tarihinden önceki bir tarih olmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan anılan İş Ortaklığı tarafından söz konusu ihaleye 12.360.000,00 TL teklif verildiği gözetildiğinde, geçici teminat mektubu tutarının, teklif edilen bedelin %3’ü olan 370.800,00 TL’den az olmaması gerektiği tespit edilmiş olup sunulan söz konusu teminat mektubunun tutarının teklif edilen bedelin %3’ünden az olmadığı anlaşılmıştır.

2. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iddia konusu hususa ilişkin sunulan belgeler incelendiğinde;

Türkiye Halk Bankası Silvan Şubesi tarafından pilot ortak Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ve özel ortak Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen geçici teminat mektuplarının sunulduğu görülmüş olup söz konusu teminat mektuplarında, geçerlilik tarihleri sırasıyla 25.05.2018 ve 23.05.2018, geçici teminat tutarları ise sırasıyla 185.000,00 TL ve 200.000,00 TL olarak belirtilmiştir.

Bu bağlamda anılan İş Ortaklığı tarafından sunulan geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihlerinin, anılan Şartname maddesinde belirtilen geçici teminat mektubu geçerlilik tarihinden önceki bir tarih olmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan anılan İş Ortaklığı tarafından söz konusu ihaleye 12.589.000,00TL teklif verildiği gözetildiğinde, geçici teminat mektubu tutarının teklif edilen bedelin %3’ü olan 377.670,00 TL’den az olmaması gerektiği tespit edilmiş olup sunulan söz konusu teminat mektuplarının toplam tutarının, teklif edilen bedelin %3’ünden az olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin “İş deneyim belgelerinde yer alan belge tutarlarının, anılan Şartname’de istenilen asgari tutarı karşılamadığı ve bu belgelerin EKAP’a kayıtlı olmadığı” iddiasına yönelik inceleme ve değerlendirme aşağıda yer almaktadır.

Söz konusu iddia ile ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

...

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

...

2. İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

...

d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler,

e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az % 80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleriyle ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

...

istenilmesi zorunludur …

(5) İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70’ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10’unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30’undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

(6) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.

(7) Tüzel kişi tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgenin, ihale veya son başvuru tarihinden geriye doğru en az bir yıldır kesintisiz olarak aynı tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde, bu ortağa ait iş deneyimini gösteren belgeler teminat süresi sonuna kadar başka bir tüzel kişiye kullandırılamaz …” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş bitirme belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenmesi” başlıklı Ek 1’inci maddesinde “(1) İş bitirme belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından 31/8/2014 tarihinden sonra düzenlenecek olan iş bitirme belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenerek kayıt edilmesi zorunludur.

(2) İlanı veya duyurusu 31/8/2010 tarihinden sonra yapılan Kanun kapsamındaki ihalelere ilişkin olup EKAP’a kayıt edilmeden 1/9/2014 tarihine kadar düzenlenmiş bulunan iş bitirme belgelerinin asıllarının 1/7/2016 tarihine kadar belgeyi düzenleyen idareye teslim edilmesi ve EKAP üzerinden yeniden düzenlenerek kayıt edilmesi zorunludur. Bu durumda; EKAP üzerinden düzenlenen yeni belgeye, daha önce düzenlenen belgenin tarih ve sayısının da belirtildiği ve eski belgenin yerine verildiğine dair bir şerh düşülür ve eski belge dosyasında muhafaza edilir.

(3) Birinci ve ikinci fıkra uyarınca EKAP üzerinden kayıt edilme zorunluluğu getirilen iş bitirme belgeleri EKAP üzerinden kayıt edilmedikleri müddetçe ilanı veya duyurusu 1/7/2016 tarihinden sonra yapılan ihalelerde iş deneyimini tevsik için kullanılamaz.

(4) İlanı veya duyurusu 1/9/2014 tarihinden sonra yapılan ihalelerde, aday veya istekliler tarafından sunulan ve üzerinde EKAP kayıt numarası bulunan iş bitirme belgelerinin EKAP üzerinden sorgulanması zorunludur.” hükmü,

Konuya ilişkin İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5’inci maddesinde bakıldığında “7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur …” düzenlemesi

Anılan Şartname’nin benzer iş olarak kabul edilecek işlerin belirtildiği 7.6’ncı maddesinde “Bu ihalede benzer iş olarak; Kamu ve Özel sektörde verilen malzeme dahil yemek hazırlama, dağıtımı ve sonrası temizlik hizmetleri benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun'un 10’uncu maddesinde ihale konusu işi yapabilecek ehliyetteki ilgililerin ihalelere katılımının sağlanması amacıyla, ihaleye katılacak isteklilerde aranacak ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklere ilişkin belgeler ortaya konulmuştur. Buna göre anılan maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendine göre kamu veya özel sektörde bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin iş deneyim belgeleri, isteklilerin mesleki ve teknik yeterliğinin belirlenebilmesi için ihaleye başvuru aşamasında gerekli olan belgelerden bir tanesidir.

Öte yandan ilgili uygulama yönetmeliklerinde iş deneyim belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenmesine ilişkin hükümler bulunmaktadır. Bu bağlamda iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından 31/8/2014 tarihinden sonra düzenlenecek olan iş deneyim belgeleri ve ilanı veya duyurusu 31/8/2010 tarihinden sonra yapılan Kanun kapsamındaki ihalelere ilişkin olup EKAP’a kayıt edilmeden 1/9/2014 tarihine kadar düzenlenmiş bulunan mevcut iş deneyim belgelerine ilişkin olarak EKAP üzerinden düzenlenerek kayıt edilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Bu doğrultuda şikâyete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 7.5.1 inci maddesinde konuya ilişkin yapılan düzenlemelere bakıldığında, istekliler tarafından teklif edilen bedelin % 25’inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği belirtilmiş olup İş Ortaklığı tarafından ihaleye teklif verilmesi durumunda, pilot ortağın istenilen asgari iş deneyim tutarının en az % 70’ini, diğer ortakların her birinin ise istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerektiği ifade edilmiştir.

1. İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının pilot ortağı Eren Tabldot Tic. A.Ş. tarafından iddia konusu hususa ilişkin olarak sunulan belgeler incelendiğinde,

Adı geçen pilot ortak adına Samsun Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından “Samsun İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine Bağlı 2. Grup Hastanelerin 24 Aylık Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri, 2013/98110” işine ilişkin 27.05.2016 tarih ve 2013/98110-908685-1-1 sayı ile düzenlenen iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüş olup söz konusu belgede işin sözleşme tarihi 21.04.2014, kabul tarihi 31.12.2015 ve belge tutarı ise 11.726.536,16 TL olarak belirtilmiştir.

Özel ortak Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. tarafından iddia konusu hususa ilişkin olarak sunulan belgeler incelendiğinde,

Adı geçen özel ortağın eski ticaret unvanı adına Balıkesir Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından “Dört Kaptan Oluşan Servise Hazır Öğle ve Akşam Yemek, 2013/41240” işine ilişkin 25.03.2015 tarih ve 2013/41240-681723-1-1 sayı ile düzenlenen iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüş olup söz konusu belgede, işin sözleşme tarihi 12.06.2013, kabul tarihi 17.03.2015 ve belge tutarı ise 10.567.200,00 TL olarak belirtilmiştir.

Bu çerçevede anılan İş Ortaklığı tarafından söz konusu ihaleye 12.360.000,00 TL teklif verildiği dikkate alındığında, ihalede sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarının (12.360.000,00*%25) 3.090.000,00 TL olduğu anlaşılmış olup pilot ortağın istenilen asgari iş deneyim tutarının en az %70'ini, diğer taraftan İş Ortaklığında tek özel ortak olması durumunda ise özel ortağın istenilen asgari iş deneyim tutarının en az %30’unu sağlaması gerektiği, bu durumda anılan İş Ortaklığı’nda pilot ortağın en az 2.163.000,00 TL, özel ortağın ise 927.000,00 TL tutarında iş deneyim belgesi sunması gerektiği tespit edilmiştir.

Netice itibarıyla anılan İş Ortaklığı’nın pilot ve özel ortak tarafından sunulan iş bitirme belgelerinde, belge tutarlarının sırasıyla 11.726.536,16 TL ve 10.567.200,00 TL olduğu göz önüne alındığında, pilot ve özel ortak tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarlarının güncellemeye tabi tutulmaksızın sağlandığı anlaşılmıştır.

Ayrıca bahse konu belgelerin, EKAP üzerinden “İş deneyim belgesi sorgulama” uygulaması vasıtasıyla, belge üzerinde yer alan ilgili bilgiler esas alınmak suretiyle yapılan sorgulama neticesinde, pilot ortak tarafından sunulan belgenin 27.05.2016 tarihinde saat 14.48, özel ortak tarafından sunulan belgenin de 25.03.2015 tarihinde saat 11:23’de EKAP üzerinden düzenlenerek kaydedildiği görülmüştür.

2- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının pilot ortağı Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iddia konusu hususa ilişkin olarak sunulan belgeler incelendiğinde,

Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. (ortaklık oranı %49) ile Ada Toplu Yemek Gıda Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ortaklık oranı %51) adına Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi tarafından “12 ay süreli 4 kalem yemek hizmet alımı 2016/23218” işine ilişkin 24.08.2017 tarih ve 2016/23218-1540737-1-1 sayı ile düzenlenen iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüş olup söz konusu belgede işin sözleşme tarihi 22.07.2016, kabul tarihi 08.08.2017 ve belge tutarı ise 5.148.250,24 TL olarak belirtilmiştir. Bu doğrultuda anılan İş Ortaklığı tarafından gerçekleştirilen söz konusu işte Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.nin iş deneyim tutarı, iş ortaklığındaki hisse oranı esas alınarak hesaplandığında 2.522.642,62 TL olduğu tespit edilmiştir.

Özel ortak Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iddia konusu hususa ilişkin olarak sunulan belgeler incelendiğinde,

Adı geçen özel ortak adına Siirt İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından “Yemek hizmet alımı 2014/141072” işine ilişkin 24.11.2016 tarih ve 2014/141072-1153953-1-2 sayı ile düzenlenen iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüş olup söz konusu belgede, işin sözleşme tarihi 29.12.2014, kabul tarihi 15.11.2016 ve belge tutarı ise 1.399.474,16 TL olarak belirtilmiştir.

Öte yandan anılan İş Ortaklığı tarafından söz konusu ihaleye 12.589.000,00 TL teklif verildiği dikkate alındığında, ihalede sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarının (12.589.000,00x%25) 3.147.250,00 TL olduğu anlaşılmış olup pilot ortağın istenilen asgari iş deneyim tutarının en az %70'ini, diğer taraftan İş Ortaklığında tek özel ortak olması durumunda ise özel ortağın istenilen asgari iş deneyim tutarının en az %30’unu sağlaması gerektiği, bu durumda anılan İş Ortaklığı’nda pilot ortağın en az 2.203.075,00 TL, özel ortağın ise 944.175,00 TL tutarında iş deneyim belgesi sunması gerektiği tespit edilmiştir.

Bu çerçevede anılan İş Ortaklığı’nın pilot ve özel ortak tarafından sunulan iş bitirme belgelerinde belge tutarlarının sırasıyla 2.522.642,62 TL ve 1.399.474,16 TL olduğu göz önüne alındığında, pilot ve özel ortak tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarlarının güncellemeye tabi tutulmaksızın sağlandığı anlaşılmıştır.

Ayrıca bahse konu belgelerin, EKAP üzerinden “İş deneyim belgesi sorgulama” uygulaması vasıtasıyla, belge üzerinde yer alan ilgili bilgiler esas alınmak suretiyle yapılan sorgulama neticesinde, pilot ortak tarafından sunulan belgenin 24.08.2017 tarihinde saat 15:29’, özel ortak tarafından sunulan belgenin de 24.11.2016 tarihinde saat 11:46’da EKAP üzerinden düzenlenerek kaydedildiği görülmüştür.

Yukarıda yer alan açıklama ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan Danış Müteahhitlik Yemekçilik Temizlik Gıda Petrol Ürünleri Oto. Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti., Asum Yemek A.Ş. - Anadolu Hazır Yemek İkram Organizasyon Nak İnş. Pet. Ürün San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, başvuru sahibi ile ihaleye teklif veren diğer isteklilerce sunulan belgeler başvuru sahibi tarafından şikâyete konu edilen hususlar çerçevesinde incelenmiş olup yapılan inceleme neticesinde herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin iddiasının özü, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığıdır.

Bu bağlamda, başvuru sahibinin iddialarına ilişkin olarak ilgili mevzuat düzenlemeleri şöyledir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırır.

c) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

…

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

79.2.6.Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

…

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un un 38’inci maddesinde ifade edildiği üzere, ihale komisyonu tarafından, verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğunu belirlediği tekliflerin reddedilmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, anılan maddede belirtilen hususlar kapsamında yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği belirtilmiştir. Bu çerçevede Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, ihale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi yönünde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir.

Bu bağlamda anılan Tebliğ‘de malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin sunulması ve değerlendirilmesine ilişkin olarak özel açıklamalar bulunmaktadır. Buna göre, malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Teknik Şartname’de asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılması gerektiği öngörülmüş olup bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlamak suretiyle açıklaması kapsamında sunacağı ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda yapılan açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekmekte olup oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedileceği açıklanmıştır.

Somut olayda, idare tarafından, teklifleri sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerden, idarenin EKAP üzerinden gönderilen 10.11.2017 tarihli “aşırı düşük teklif açıklama talebi” yazı ile aşırı düşük tekliflerine yönelik olarak açıklama istenildiği görülmüştür. Söz konusu yazının ilgili kısmı şöyledir:

“… Ana Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti)+( 1-Hastane Teknik Şartnamesi 3.8.maddesi eki tablodaki araç gereçler, firma tarafından temin edilerek işe başlamadan önce idareye teslim edilecek malzemeler ile 2-Personel Teknik Şartnamesi 133.maddesinde Yükleniciden istenen ekipman listesinde belirtilen malzemelerin) girdilerin de göz önünde bulundurarak işin yapılabilirliğine uygunluk açısından Kamu ihale Genel Tebliğinin ilgili maddeleri usulüne göre (yazımız ekinde gönderilen Hastane 2 haftalık yemek menüsü (Diyabetik Ara Öğün Menüsü, Sabah Kahvaltı Menüsü ,) Öğrenci ve Personele verilecek 10 günlük öğle yemeği maliyeti ile ilgili olarak) açıklamanız ve belgelendirmeniz gerekmektedir ...”

Daha sonra bu hususa ilişkin olarak şikâyet başvurusunda bulunulmuş olup söz konusu başvuruya istinaden aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı idare tarafından yeniden tanzim edilmek suretiyle EKAP üzerinden 15.11.2017 tarihinde “aşırı düşük teklif açıklama talebi” başlıklı yazı ile teklifleri sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilere tekrar gönderildiği anlaşılmıştır. Söz konusu yazının ilgili kısmı şöyledir:

“(Ana Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti)+( 1-Hastane Teknik Şartnamesi 3.8.maddesi eki tablodaki araç gereçler, firma tarafından temin edilerek işe başlamadan önce idareye teslim edilecek malzemeler ile 2-Personel Teknik Şartnamesi 133.maddesinde Yükleniciden istenen ekipman listesinde belirtilen malzemelerin) girdilerin de göz önünde bulundurarak işin yapılabilirliğine uygunluk açısından Kamu ihale Genel Tebliğinin ilgili maddeleri usulüne göre (yazımız ekinde gönderilen Hastane 2 haftalık yemek menüsü (Diyabetik Ara Öğün Menüsü, Sabah Kahvaltı Menüsü, Hastane Öğle Akşam Yemek Örnekleri menüsü 14 günlük ) Öğrenci ve Personele verilecek 14 günlük öğle yemeği menüsü, Öğle-Akşam Diyet Menüsü ,Öğle Akşam Diyet menüsü çiğ Çiğ Girdileri ve yemeklerde kullanılacak gramajlar listesi Yay-Et Gıda Tem İnş Nak Ürt San Tic Ltd Şti şikayet başvurusu üzerine yeniden tanzim edilerek yazımız ekinde gönderilmekte olup maliyeti ile ilgili olarak açıklamanız ve belgelendirmeniz gerekmektedir.”

Öte yandan uyuşmazlığa konu ihaleye ait Teknik Şartname ile “aşırı düşük teklif açıklama talebi” başlıklı yazı ekinde 2 haftalık örnek menü düzenlemesine yer verildiği, bunun yanında bu menüde yer alan yemeklerde kullanılacak içerikler ile çiğ girdi miktarlarının belirtildiği görülmüştür.

Bu çerçevede, başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı şeklinde belirtilen iddiaları yukarıda ifade edildiği şekliyle maddeler halinde ve her bir aşırı düşük teklif sahibi istekli bakımından ayrı ayrı değerlendirilmiştir.

a- Başvuru sahibinin “ihale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağında “dana eti” birim fiyatının 20,00 TL olarak belirtildiği ancak örnek menüde yer alan yemeklere ilişkin maliyet hesaplamalarında adı geçen ürünün birim fiyatının 16,50 TL olarak esas alındığı, yine söz konusu tutanakta “ayçiçeği yağı” birim fiyatının 4,00 TL olarak belirtildiği, ancak lokma tatlısına ait yemek reçetesinde adı geçen ürünün birim fiyatının 3,50 TL olarak esas alındığı” iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

Hizmet alımı ihalelerinde teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin, bu tekliflerini hangi yöntemler kullanmak suretiyle açıklayabileceği yukarıda aktarılan Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesinde ortaya konulmuş olup isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar bu yöntemlerden bir tanesi olarak açıklanmıştır.

Buna göre aşırı düşük teklif sahipleri tarafından teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabileceği belirtilmiştir. Bu doğrultuda maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerektiği, satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerektiği belirli kılınmıştır.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından iddiaya konu “dana eti” ve “ayçiçeği yağı” girdileri için teklif edilen birim fiyatların sırasıyla 16,50 TL ve 3,50 TL olduğu anlaşılmış olup bu maliyet bileşenlerini tevsik etmek amacıyla da EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu görülmüştür. Söz konusu tutanağa bakıldığında ise “dana eti” ve “ayçiçeği yağı” girdilerinin ağırlıklı ortalama birim maliyetleri tutanakta sırasıyla 20,00 TL ve 4,00 TL olarak belirtilmiştir.

Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamasında da ifade edildiği üzere aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağında, maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için iki koşul öngörülmüş olup teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması hususu bu koşullardan bir tanesidir. Bu çerçevede somut olaya bakıldığında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından iddiaya konu girdiler için EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağında tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında bir fiyatın esas alındığı görülmüştür. Dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından iddiaya konu girdilere ilişkin teklif edilen birim fiyatların belgelendirilemediği anlaşılmış olup sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olduğu neticesine ulaşılmıştır.

b- Başvuru sahibinin “ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan EK-H.4 Malzemeli Yemek Sunum Cetvelinde “tavuk göğüs” ürününün birim fiyatının 6,2003 TL olarak belirtildiği ancak adı geçen ürünün birim fiyatının tevsiki amacıyla sunulan Ankara Ticaret Borsasının 01.02.2017 tarihli bülteninde birim fiyatın 6,3003 TL olduğu, yine anılan İş Ortaklığı tarafından sunulan EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağında “40 gr beyaz peynir” ürününün birim fiyatının 0,36 TL olarak belirtildiği ancak kahvaltı yemek reçetelerinde söz konusu ürünün fiyatının 0,34 TL olarak esas alındığı” iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesine göre hizmet alımı ihalelerinde, teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin, bu tekliflerini açıklayacağı yöntemlerden bir tanesi de ticaret borsası fiyatları olarak belirtilmiş olup teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak söz konusu ticaret borsa fiyatları ile açıklama yapılabilmesi için sunulan belgenin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatı göstermesi gerektiği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından iddiaya konu “tavuk göğüs” girdisi için teklif edilen birim fiyatın 6,2003 TL olduğu anlaşılmış olup bu maliyet bileşenini tevsik etmek amacıyla da Ankara Ticaret Borsası 01 Şubat 2017 tarihli Günlük Bülteni’nin sunulduğu görülmüştür. Söz konusu Bülten incelendiğinde “tavuk göğüs” girdisinin ortalama fiyatının 6,3003 TL/kg olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamasında ifade edildiği üzere teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak ticaret borsa fiyatları ile açıklama yapılabilmesi için birtakım koşullar öngörülmüş olup sunulan belgenin ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını göstermesi gerektiği bunlarda biridir. Bu çerçevede somut olaya bakıldığında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından iddiaya konu girdi için teklif edilen birim fiyatın, sunulan ticaret borsası bülteninde belirtilen ortalama fiyatın altında olduğu görülmüştür. Dolayısıyla anılan İş Ortaklığı tarafından bu girdiye ilişkin teklif edilen fiyatın belgelendirilemediği anlaşılmış olup sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anılan İş Ortaklığı tarafından iddiaya konu “40 gr beyaz peynir” girdisi için teklif edilen birim fiyatın 0,34 TL olduğu anlaşılmış olup bu maliyet bileşenini tevsik etmek amacıyla da EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu görülmüştür. Söz konusu tutanak incelendiğinde, “40 gr beyaz peynir” girdisinin ağırlıklı ortalama birim satış tutarı 0,36 TL olarak belirtilmiştir.

Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamasında ifade edildiği üzere aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağında, satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için iki koşul öngörülmüş olup teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması hususu bu koşullardan bir tanesidir. Bu çerçevede somut olaya bakıldığında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından iddiaya konu girdi için teklif edilen birim fiyatın EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağında tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında bir fiyatın esas alınmadığı görülmüştür. Dolayısıyla anılan İş Ortaklığı tarafından bu girdiye ilişkin teklif edilen birim fiyatın belgelendirildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler ışığında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından “tavuk göğüs” girdisine ilişkin teklif edilen fiyatın belgelendirilemediği anlaşılmış olup sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

c) Başvuru sahibinin “Adı geçen İş Ortaklıkları tarafından, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde açıklanan Malzemeli Yemek Hesap Sunum Cetvelinin (Ek-H.4) hatalı olarak sunulduğu, ana girdiler tablosunun aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan iki haftalık örnek menüde yer alan yemeklerin içeriğindeki ana girdilerin tamamını kapsamadığı, anılan tabloda yer alan ana girdilerin birim fiyatları ile açıklama yöntemlerinin hatalı olarak cetvele yansıtıldığı, bazı ürünlerin örnek menüye göre hazırlanan yemek reçetelerinde bulunmasına rağmen Ana Girdiler Tablosunda yer almadığı, öğle, akşam diyet, ara diyet yemeği ile kahvaltının birim öğün maliyetlerinin yanlış olarak hesaplandığı, yemek reçetelerinin, iki haftalık örnek yemek menüsüne ve Teknik Şartname’deki yemek içeriklerine uygun olarak hazırlanmadığı” iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıdadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

…

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller…” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinde “…(8) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Bu çerçevede söz konusu iddiaya bakıldığında, iddianın somut bir hukuka aykırılık gerekçesine veya delillere dayanmadığı, örnek menüye göre hazırlanan ve yemek reçetelerinde bulunan fakat ana girdileri tablosunda yer almayan hususların neler olduğuna ilişkin dilekçede hiçbir açıklamada bulunulmadığı, söz konusu iddiaların, genel nitelikli hukuka aykırılık ifadelerini içerdiği ve dolaylı olarak EK-H.4 belgesinin baştan sona tamamen yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi talebine yönelik olduğu anlaşılmış olup Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, re’sen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisi bulunmadığı hususu dikkate alındığında, bahse konu iddiaların reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin “ana girdi maliyeti ve işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının 0,80-0,95 aralığında olmadığı, ayrıca anılan Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinde yer alan açıklamaya göre, isteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik maliyetini hesaplayarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerektiği, ancak anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında birim fiyat teklif cetvellerinde yer alan her bir iş kalemi için örnek menüyü kullanarak hesapladıkları birim öğün maliyetlerinin, ihalede teklif ettikleri birim öğün fiyatlarının üzerinde olduğu, bu nedenle anılan isteklilerin iş kalemleri için teklif ettikleri birim fiyatların ana girdi ve işçilik maliyetini karşılamadığı, bahse konu Tebliğ açıklamaları gereğince “Toplam Miktar” ve “Toplam Tutar” hesaplaması yapılmayacağı belirtilmesine rağmen, yürürlükten kaldırılan Tebliğ hükümlerine göre “A) Ana Çiğ Girdileri” tablosunu kullanarak “Toplam Miktar” ve “Toplam Tutar” açıklaması yapıldığı,” iddiasına yönelik inceleme aşağıda yer almaktadır.

Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlamak suretiyle açıklaması kapsamında sunacağı ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda yapılan açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekmekte olup oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır.

Ayrıca yukarıda yer verilen Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinde ifade edildiği üzere malzemeli yemek alımı ihalelerinde isteklilerin sadece iki haftalık örnek menü üzerinden açıklama yapmaları gerektiği, bu menüde yer alan girdiler ve işçilik girdileri kullanılarak teklif edilen birim fiyatları açıklamaları gerektiği ve toplam miktar ve tutar açıklamasında bulunulmayacağı açıklanmıştır. Bu bağlamda aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin teklif etmiş oldukları öğün birim fiyatı tutarlarını örnek menüde yer alan öğün üzerinden açıklamaları ve birim öğün maliyet tutarlarının açıklama kapsamında ayrı ayrı belirtilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

1. İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, idare tarafından belirlenen örnek menüye uygun olarak öğün maliyetlerinin ayrı ayrı belirlendiği, yani toplam tutar üzerinden değil öğün maliyetleri üzerinden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu anlaşılmıştır.

Ancak anılan İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında her ana öğün için düzenlenen Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin sunulduğu görülmüş olup söz konusu cetvellerde ana girdi oranı, işçilik oranı ve yardımcı giderler oranı belirtilmiştir. Yapılan incelemede, hastane diyet yemeği için hazırlanan Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde ana girdi ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının 0,9814 olduğu görülmüş olup bu oranın da Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklanan oranlar (0,80-0,95) arasında yer almadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan, hastane diyet yemeği hariç diğer ana öğünler için hazırlanan Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvellerinde ana girdi ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklanan oranlar (0,80-0,95) arasında yer aldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler ışığında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından hastane diyet yemeği için hazırlanan Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde ana girdi ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklanan oranlar (0,80-0,95) arasında yer almadığı anlaşıldığından söz konusu açıklamanın bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

2. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabr ikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, idare tarafından belirlenen örnek menüye uygun olarak öğün maliyetlerinin ayrı ayrı belirlendiği, yani toplam tutar üzerinden değil öğün maliyetleri üzerinden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu anlaşılmıştır.

Yine anılan İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, standart forma uygun olarak düzenlenen Ek-H.4 Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin sunulduğu görülmüş olup söz konusu cetvelde ana girdi oranı, işçilik oranı ve yardımcı giderler oranı belirtilmiştir. Yapılan incelemede, ana girdi ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının 0,94 olduğu anlaşılmış olup bu oranın da Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklanan oranlar (0,80-0,95) arasında yer aldığı görülmüştür.

d) Başvuru sahibinin “Örnek yemek menüsünde yer alan bazı yemeklerin içeriğindeki al biber, bakla, bamya, beyaz peynir, beyaz peynir 40.gr, bezelye, çam fıstığı, domates, erişte, fındık kreması 20 gr, fıstık, gravyer peynir 25 gr, havuç, karpuz, kereviz, kıvırcık, lahana, marul, mısır, patlıcan, salça, yeşil biber, yeşil mercimek, zeytinyağı ana girdilerinin birim fiyatlarının hatalı olarak Ek-H.4 cetveline yansıtıldığı, anılan istekliler tarafından söz konusu ana çiğ girdilerin fiyatlarının tevsiki amacıyla, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İle Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgeleri sunması gerekirken, maliyet düşürücü olarak mevzuatta belirlenen sürelerin dışındaki ve asgari birim fiyatları kullanarak açıklama yapıldığı” iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

Hizmet alımı ihalelerinde, teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin, bu tekliflerini hangi yöntemler kullanarak açıklayabileceği yukarıda aktarılan Tebliğ’in 79.2.2 nci maddesinde ortaya konulmuştur. Buna göre teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgeler ile isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar bu yöntemler arasında sayılmıştır.

1- İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, iddiaya konu girdilerin tevsiki amacıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nde, isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerinin açıklanmasında kullanılan yöntemler arasında sayılan Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının kullanıldığı görülmüş olup iddiaya konu girdiler için teklif edilen birim fiyatların Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveline (Ek- H.4) doğru olarak aktarıldığı anlaşılmıştır.

2- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, iddiaya konu girdiler arasında yer alan al biber, beyaz peynir 40.gr, fındık kreması 20 gr, fıstık, gravyer peynir 25 gr girdilerinin tevsiki amacıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nde aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerin açıklanmasında kullanılan yöntemler arasında sayılan Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanak incelendiğinde, bu girdiler için EK-O.7 maliyet / satış tutarı tespit tutanağında tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında bir fiyatın esas alınmadığı görülmüştür.

Öte yandan anılan İş Ortaklığı tarafından iddiaya konu girdiler arasında yer alan bakla, bamya, beyaz peynir, bezelye, çam fıstığı, domates, erişte, havuç, karpuz, kereviz, kıvırcık, lahana, marul, mısır, patlıcan, salça, yeşil biber, yeşil mercimek, zeytinyağı girdilerinin tevsiki amacıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nde, isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerinin açıklanmasında kullanılan yöntemler arasında sayılan ticaret borsası fiyatlarını gösteren bültenlerin sunulduğu görülmüş olup söz konusu bültenler incelendiğinde ihale tarihinden önceki son 12 ay içerisinde gerçekleşen ortalama fiyatların altında bir fiyatın esas alınmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

e) Başvuru sahibinin “Örnek menüde yer alan etli, tavuklu ve sebzeli yemeklerin içeriğinde bulunan dana eti, koyun eti, kuzu eti, balık, tavuk göğüs ve tavuk but miktarlarının, oluşturdukları yemek reçetelerine eksik olarak yansıttıkları, ayrıca söz konusu girdilerin birim fiyatlarının Malzemeli Yemek Hesap Sunum Cetveline (Ek-H.4) hatalı olarak yansıtıldığı,” iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

1. İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, iddiaya konu girdilerin miktarları ile idarece belirlenen örnek menüler ve ihale konusu işe ait Teknik Şartname’de düzenlenen malzeme gramajları arasında herhangi bir uyumsuzluğun bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca iddiaya konu ürünler için teklif edilen birim fiyatlar ile Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli’nde (Ek-H.4) yer alan bu girdilerin birim fiyatların uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

2. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında iddiaya konu girdilerin miktarları ile idarece belirlenen örnek menüler ve ihale konusu işe ait Teknik Şartname’de düzenlenen malzeme gramajları arasında herhangi bir uyumsuzluğun bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca iddiaya konu ürünler için teklif edilen birim fiyatlar ile Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli’nde (Ek-H.4) yer alan bu girdilerin birim fiyatların uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

f) Başvuru sahibinin “Sunulan EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.7’nci maddesine uygun olmadığı, teklif edilen ana girdilerin fiyatlarının ağırlıklı ortalama birim maliyetlerin altında olduğu ve toplam tutarlarının da yanlış hesaplandığı, son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde üretilen/alımı ve satımı yapılan mal miktarlarının ihale konusu ihtiyaçların en az yarısını kapsamadığı, ilgili belgeye “tarih” ve “sayı” verilmediği, söz konusu belgenin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun hazırlanmadığı ve ilgili meslek mensubu tarafından da her sayfasının kaşelenip imzalanmadığı, ayrıca yürürlükteki mevzuat gereğince adı geçen tutanağın ekinde sunulması gereken ilgili meslek mensubuna ait Faaliyet Belgesi’nin sunulmadığı, yine sunulan EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağında ana girdi listesine bir bütün olarak yer verildiği, belirtilen listenin isteklinin söz konusu malı imalatlarında kullanıyor olması durumuna göre “150-ilk madde ve malzeme, 151 -yarı mamuller-üretim hesaplarında veya malların ticaretinin yapılıyor olmasına göre 153-ticari mallar” hesabında olup olmadığına ilişkin tablo halinde sınıflandırma yapılmadığı, diğer bir ifade ile Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağını sunan isteklinin ana girdi listesindeki hangi ürünlerin üreticisi, hangi ürünlerin satıcısı olduğunun ayrı tablolar halinde belirtilmediği, ayrıca söz konusu tutanakta her bir ana girdi için ayrı ayrı satır açılması gerekirken, tek bir tabloda bütün ana girdilere yer verildiği” iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıdadır.

1. İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında,

Teklifi oluşturan maliyet bileşenleri için teklif edilen birim fiyatları tevsik etmek üzere 20.11.2017 tarih ve 1 sayılı EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanağın her sayfasının SMMM Erhan Azizoğlu tarafından kaşelendiği ve imzalandığı, her sayfasında TÜRMOB kaşesinin de yer aldığı görülmüştür. Öte yandan söz konusu tutanağın birinci sayfasında aşırı düşük teklife konu mamul ve/veya mal ile ilgili ağırlıklı ortalama birim maliyet/satış tutarına yönelik tespitini yapan meslek mensubuna ait bilgiler ile son sayfasında yer alan meslek mensubunun adı soyadı ve unvanına ilişkin bilgilerde herhangi bir uyumsuzluğa rastlanılmamıştır. Yine teklifi oluşturan maliyet bileşenleri arasında yer alan “dana eti” ve “ay çiçek yağı” girdisi için dışında yer alan diğer maliyet bileşenlerine ilişkin olarak teklif edilen birim maliyetin ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyetinin altında olmadığı, söz konusu mal miktarının en az yarısı kadar alım yapılmış olduğu, toplam tutarların hesaplamalarında yanlışlık olmadığı anlaşılmış olup aşırı düşük teklif açıklamasına konu her mamul/mallara ayrı ayrı yer verildiği görülmüştür.

Ancak anılan İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ekinde bu tutanağı imzalayan meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulmadığı, söz konusu belgenin idarenin yazısı ile tamamlatıldığı anlaşılmış olup adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından “dana eti” ve “ay çiçek yağı” girdisine ilişkin yapılan açıklamaya yönelik tespit ve değerlendirmelere başvuru sahibinin ikinci iddiasının (a) harfi ile adlandırılan kısmında yer verildiğinden burada söz konusu hususa ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır.

2. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında,

Teklifi oluşturan maliyet bileşenleri arasında yer alan 33 kalem girdi için teklif edilen birim fiyatları tevsik etmek üzere 17.11.2017 tarih ve 01 sayılı EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağın sunulduğu, söz konusu tutanağın her sayfasının SMMM M. Salih AYDIN tarafından kaşelendiği ve imzalandığı, her sayfada TÜRMOB kaşesinin de yer aldığı, ayrıca adı geçen meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de bulunduğu görülmüştür. Söz konusu tutanağın birinci sayfasında aşırı düşük teklife konu mamul ve/veya mal ile ilgili ağırlıklı ortalama birim maliyet/satış tutarına yönelik tespitini yapan meslek mensubuna ait bilgiler ile son sayfasında yer alan meslek mensubunun adı soyadı ve unvanına ilişkin bilgilerde herhangi bir uyumsuzluğa rastlanılmamıştır.

Yine aşırı düşük teklife konu girdilere ilişkin teklif edilen birim fiyatların, söz konusu tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığı ve toplam tutarların hesaplamalarında yanlışlık olmadığı ve aşırı düşük teklif açıklamasına konu edilen mamul/mallara ayrı ayrı yer verildiği görülmüştür. Bu bağlamda anılan istekli tarafından sunulan tutanağın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.7’nci maddesine uygun olduğu anlaşılmıştır.

g) Başvuru sahibinin “İşçilik maliyetin hatalı hesaplandığı, teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin altında işçilik hesaplaması yapıldığı, İdari Şartname’nin 46.1’inci maddesinde fiyat farkı verilmeyeceğine dair bir düzenleme yapıldığı dikkate alındığında, asgari ücrete 2018 yılında yapılacak olan zam oranının işçilik maliyetine yansıtılmadığı, yine ihale dokümanında yer alan düzenlemeler gereğince ihale konusu iş kapsamında istihdam edilecek personele verilmesi gereken yol, yemek ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak olacak çalışmaya ilişkin ücretlerin işçilik hesabına dâhil edilmediği” iddiasına ilişkin yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.1. Muayene komisyonunun 2 (iki) Haftada bir yaptıracağı Mikro biyolojik analizler İdaremizce muayene komisyonunda görevli Gıda Mühendisi kontrolünde Gaziantep Üniversitesi Gıda Mühendisliği bölümünde yaptırılacak olup Analizlerin giderleri yüklenici tarafından karşılanacaktır.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderlerin tamamı yükleniciye ait olacaktır. Bu nedenle adı geçen masrafların tamamının isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edildiği kabul edilecektir …” düzenlemesi,

Akademik, İdari Personel İle Öğrenci Öğle Yemeği Hazırlanması Hizmete Sunumu ve Sonrası Temizliği Teknik Şartnamesi’nin 65’inci maddesinde “Firma mutfak ve yemekhanelerde, yemek pişirilmesi, personel ve öğrenci yemekhanelerine yemeğin ulaşması, öğrenci ve personele yemek servisinin yapılması, servis sonrası bulaşık ve temizlik işlemlerinin gerçekleştirilmesi için yeterli sayıda aşçı, aşçı yardımcısı, servis elemanı, bulaşıkçı temin edecek ve bunların sayılarını her ayın başında idareye yazılı olarak bildirecektir Servislerin aksaması durumunda idare personel takviyesi için talepte bulunabilecek. Firma hizmetle ilgili asgari olarak, öğle yemeği hizmeti verilecek olan tüm idari birimlerimiz ile Yüksekokul ve Fakültelerimizde yeterli sayıda yemek dağıtım ve temizlik işleri için eleman bulunduracaktır. Akademik Takvime göre öğretimin devam ettiği aylarda en az 117 personel, eğitim- öğretimin devam etmediği yaz aylarında en az 60 personel ile işin yürütülebileceği öngörülmektedir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 76’ncı maddesinde “Yüklenici çalıştırdığı personelin yemeğini ve yol giderlerini kendi karşılayacaktır” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 80’inci maddesinde “Yüklenici firma yemek hizmet alımında çalıştırdığı personelin yemek ihtiyacını kendisi karşılayacaktır.” düzenlemesi yer almakta olup anılan Şartname kapsamında eğitim öğretim dönemi içerisinde ihale konusu işte çalıştırılması asgari olarak öngörülen personel sayısı ve görevlerine yer verilen tablonun oluşturulduğu görülmüştür.

Yine konuya ilişkin olarak Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi İçin Yemek Alımı İşi Teknik Şartnamesi’nin 9.12’nci maddesinde “Hastanede yemek servisi saatinde çalışan personel sayısı en az 58 kişi olmalıdır” düzenlemesi yer almakta olup anılan Şartname kapsamında eğitim öğretim dönemi içerisinde ihale konusu işte çalıştırılması asgari olarak öngörülen personel sayısı ve görevlerine yer verilen tablonun oluşturulduğu görülmüştür.

Ayrıca anılan Şartname’nin 9.16’ncı maddesinde “Yüklenici firma yemek hizmet alımında çalıştırdığı personelin yemek ve yol giderlerini kendisi karşılayacaktır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 92uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 01.01.2018; işi bitirme tarihi 31.12.2018” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan inceleme neticesinde ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet işi olmadığı görülmekle birlikte yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemeleri çerçevesinde ihale konusu iş sürecince istihdam edilecek asgari personel sayılarına yer verildiği anlaşılmıştır. Ayrıca yukarıda aktarılan Teknik Şartname’de özellikleri belirtilen personelin yemek ve yol giderlerinin yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiş olup Sözleşme Tasarısı’nda işin başlama tarihinin 01.01.2018; işin bitirilme tarihinin ise 31.12.2018 olduğu düzenlenmiştir.

Bu düzenlemelere göre işçilik giderlerinin KİK işçilik hesaplama modülü kullanılmak suretiyle hesaplama yapılması ancak anılan Tebliğ’in 79.3.5’inci maddesinde yer alan açıklama gereğince teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin %4 sözleşme ve genel giderleri hariç olarak alınması gerekmekte olup personelin ayrıca yol ve yemek giderinin yüklenici tarafından karşılanacağı belirlemesi göz önüne alınarak buna yönelik de açıklama sunulması gerektiği değerlendirilmiştir.

1. İhale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında,

İşçilik ücretleri hesaplamalarında KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak sözleşme ve genel giderler dâhil olmak üzere ihale tarihindeki brüt asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığı ayrıca yemek maliyeti ile ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışma ücretinin işçilik giderlerine eklenildiği görülmüş olup toplam işçilik maliyetinin 5.288.980,56239020 TL olarak belirlendiği, bu bağlamda uyuşmazlığa konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı ihalesi olmadığı ve işin süresi dikkate alındığında bu yönüyle mevzuata aykırılığın bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Diğer taraftan yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemeleri uyarınca ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personel ilişkin yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü ancak anılan istekli tarafından yol bedelinin işçilik hesabına dâhil edilmediği anlaşılmış olup aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında işçilik giderlerine ilişkin yapılan açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

2. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında,

İşçilik ücretleri hesaplamalarında KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak sözleşme ve genel giderler hariç olmak asgari ücret üzerinden % 8 oranında zam öngörülmek suretiyle hesaplama yapıldığı, ayrıca yemek maliyeti, ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışma ücreti ile yol bedelinin işçilik giderlerine eklenildiği görülmüştür. Bu çerçevede toplam işçilik maliyetinin 5.312.633,62805376 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda anılan İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında işçilik giderlerine ilişkin yapılan açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler neticesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabr ikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Eren Tabldot Tic. A.Ş. - Günay Kurumsal Gıda San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yay Et Gıda İnş Giyim Tem. Nak. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Kristal Yemek Fabrikası Gıda İnşaat Taşımacılık Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.