KİK Kararı: 2017/UY.III-808

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/013
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 15.03.2017
Karar No : 2017/UY.III-808

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Dikiciler İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

Öğretmenevleri Mah. Larende Cad. No: 21 Meram/KONYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü,

G.M.K. Bul. 33220 Toroslar/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/428447 İhale Kayıt Numaralı “(Antakya-Reyhanlı) Ayr- Altınözü İl Yolu (3,5 Km Mevcut Altınözü Şehir Geçişi Dahil) Km:9+900-20+232,74 ve Km:0+000-3+500 Arası Toprak İşleri Sanat Yapıları ve Bsk’lı Üstyapı İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 23.11.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Antakya-Reyhanlı) Ayr- Altınözü İl Yolu (3,5 Km Mevcut Altınözü Şehir Geçişi Dahil) Km:9+900-20+232,74 ve Km:0+000-3+500 Arası Toprak İşleri Sanat Yapıları ve Bsk’lı Üstyapı İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Dikiciler İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 13.02.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.02.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.02.2017 tarih ve 11669 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.02.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/522 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olarak sunulması yeterli olduğundan “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” analiz girdisine ilişkin sunmuş oldukları fiyat teklifinin piyasa koşullarında gerçekçi bir teklif olmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmamasının yerinde olmadığı,

2. İdare tarafından ariyet ihtiyacının Enek Ariyet Ocağından temin edileceğinin projede sehven yazıldığı, zaten Hatay Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından idareye gönderilen yazıda bu ocağın çalışma alanı Altınözü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası içinde olduğundan faaliyetin bu alanda yapılmasının uygun bulunmadığı belirtildiğinden gerekli malzemenin Enek Ariyet Ocağından çekilemeyeceği, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş oldukları 07.005/K-4 poz numaralı “Dolguya gidecek kazının taşınması” analiz girdisinin teklif birim fiyatının hesabında ariyet nakliye mesafesi bu ocağa göre alındığından açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak ihale dokümanında yer alan projelerde belirtilen ariyet ocağının sonradan değiştirilmesi mümkün olmadığından teklif birim fiyatlarının hesabında kullanmış oldukları mesafenin doğru olduğu, bu nedenle ihale dışı bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “…Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmüne,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde “Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…” açıklamasına,

Anılan Tebliğ’in 45.1.14’üncü maddesinde “45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamasına,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:(Antakya-Reyhanlı) Ayr- Altınözü İl Yolu (3,5 Km Mevcut Altınözü Şehir Geçişi Dahil) Km:9+900-20+232,74 ve Km:0+000-3+500 Arası Toprak İşleri Sanat Yapıları ve BSK'lı Üstyapı İnşaatı Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:1986E040380

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

298.900 ton Plentmiks alttemel ve/veya plentmiks temel yapılması, 305.050 m2 bitümlü sıcak karışım yapılması ve Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilen cins ve miktarda muhtelif işlerin yapılması yapım işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:(Antakya-Reyhanlı) Ayr.- Altınözü İl Yolu (3,5 Km Mevcut Altınözü Şehir Geçişi Dahil) Km:9+900-20+232,74 ve Km:0+000-3+500 Arası

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru konusu ihalenin yol yapımı ihalesi olduğu, ihaleye 45 isteklinin teklif sunduğu, teklif tutarı sınır değerin altında kalan 16 istekliden açıklama istenildiği, bunlardan 3’ü tarafından açıklama sunulduğu, idarece bu açıklamalar uygun bulunmayarak ihalenin sınır değerin üzerinde teklif sunan Hüsamettin Peker İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi istekli tarafından sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğuna yönelik iddialarda bulunulduğu görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ihale komisyonunca Kamu İhale Kurumu tarafından yapılan düzenlemelerin esas alınacağının belirtildiği, Kurum tarafından yapım işi ihalelerine ilişkin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine yönelik düzenlemelere ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer verildiği, anılan Tebliğ’in 45.1.14’üncü maddesinde Tebliğ’in 45.1.3 - 45.1.13 maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin tekliflerinin gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedileceği açıklamasının yer aldığı, söz konusu Tebliğ maddelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarının üçüncü kişilerden alınan teklif fiyatının piyasa koşullarına göre gerçekçi olmadığı gerekçesiyle kabul edilmemesi gerektiğine yönelik bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İddia konusu ile sınırlı inceleme neticesinde, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibi isteklinin “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” analiz girdisine ilişkin sunmuş olduğu üçüncü kişilerden alınmış fiyat teklifinde yer alan fiyatın piyasa koşullarına göre gerçekçi olmadığı gerekçesiyle anılan isteklinin açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 46.8’inci maddesinde “Ocakların temini, sözleşmede ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler doğrultusunda yükleniciye aittir.” düzenlemesine,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Sözleşme, ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütündür, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, Sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.

8.2.İhale dokümanını oluşturan belgeler

8.2.1. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir

1-Yapım İşleri Genel Şartnamesi

2-İdari Şartname,

3-Sözleşme Tasarısı,

4-Birim Fiyat Tarifleri ve Cetveli,

5-Mahal Listesi,

6-Özel Teknik Şartname,

7-Genel Teknik Şartname,

8-Ön / Kesin Projeler,

9-Açıklamalar (varsa),

10-Diğer Ekler.

8.3. Varsa, zeyilnameler ait oldukları dokümanın öncelik sırasına sahiptir.” düzenlemesine,

Aynı Tasarı’nın “Ocakların Temini” başlıklı 33.1’inci maddesinde “Taş, ariyet ve kum-çakıl ocakları, depo yeri, su temin yeri ile, şantiye, beton santralı, beton tesisi, konkasör, soğuk ve sıcak karışım plentlerinin kurulacağı alanlar yüklenici tarafından temin edilecektir. Ancak sözleşmenin 33.13. ile 33.28.maddesindeki usul ve esaslar çerçevesinde gerekli izinlerin alınması halinde İdare adına Hammadde ve Üretim İzin Belgesi bulunan malzeme ocakları kullanılabilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale dokümanında yer alan 34 (19+000-19+700) ve 35 (19+700-20+320) numaralı paftalarda yolun 19+424,82 ile 20+232,74 kilometreleri arasında ihtiyaç olan dolgunun Enek Ariyet Ocağı’ndan taşınacağının belirtildiği, başvuru sahibi istekli tarafından ise 07.005/K-4 poz numaralı “Dolguya gidecek kazının taşınması (F=Kx(0,0014xM+0,02)-0,00340xK)” analiz girdisinin teklif birim fiyatının hesabında nakliye mesafesinin söz konusu Ocak’a göre alındığının belirtildiği görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın 8’inci maddesinde sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması durumunda ihale dokümanında yer alan hükümlerin esas alınacağı, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralamasında ise idari şartname ve sözleşme tasarısının ön/kesin projelerden öncelikli olduğu düzenlenmiştir.

Her ne kadar projelerde 19+424,82 ile 20+232,74 kilometreleri arasında ihtiyaç olan dolgunun Enek Ariyet Ocağından karşılanacağı belirtilmişse de, ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin 46.8’inci maddesi ile Sözleşme Tasarısı’nın 33.1’inci maddesinde bundan farklı olarak ocakların temininin yükleniciye ait olduğu düzenlendiğinden ve söz konusu Şartname ve Tasarı herhangi bir farklılık veya çelişki durumunda projelerden daha öncelikli olduğundan dolgu ihtiyacının Enek Ariyet Ocağı da dahil olmak üzere yüklenici tarafından temin edilen herhangi bir ocaktan karşılanabileceği anlaşılmıştır.

Ancak, ihale komisyonu kararının ekinde yer alan, Hatay İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından ihaleyi yapan Karayolları 5. Bölge Müdürlüğüne gönderilen yazıda Enek Köyü, Küncülüboğaz mevkiinde bulunan Küncülüboğaz Ariyet Ocağı’nın çalışma alanı Altınözü Yaban Hayatı Geliştirme Sahası sınırları içerisinde kaldığından faaliyetin bu alanda yapılmasının uygun görülmediğinin belirtildiği, bu nedenle Enek Köyü’nde yer alan söz konusu Ocak’tan malzeme çekilemeyeceği anlaşıldığından, başvuru sahibi istekli tarafından 07.005/K-4 poz numaralı analiz girdisinin teklif birim fiyatının hesabında malzeme çekemeyeceği bir ocağa göre nakliye mesafesi kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvuru sahibi isteklinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi