KİK Kararı: 2017/UY.III-770

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/012
Gündem No : 56
Karar Tarihi : 08.03.2017
Karar No : 2017/UY.III-770 Mahkeme Kararını Göster

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Cevdet ALBAYRAK,

Atatürk Mah. Sedef Cad. Ata 3/3 Plaza Kat: 8 No: 71 Ataşehir/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü,

Yıldızlı Mevkii 61310 Akçaabat/TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/7768 İhale Kayıt Numaralı “Muratlı, Karşıköy, Harmancık, Mescitli-1 Tünellerinin Aydınlatılması; Trabzon ve Artvin Tünel Bak İşl Şefliğine Bağlı Tünellerin Bakımı, Elektrik-Elektronik-Elektromekanik Sistemlerinin ve Scada Otomasyonunun Yapım Bakım, Onarım İşlerinin Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 09.02.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Muratlı, Karşıköy, Harmancık, Mescitli-1 Tünellerinin Aydınlatılması; Trabzon ve Artvin Tünel Bak İşl Şefliğine Bağlı Tünellerin Bakımı, Elektrik-Elektronik-Elektromekanik Sistemlerinin ve Scada Otomasyonunun Yapım Bakım, Onarım İşlerinin Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Cevdet Albayrak’ın 23.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 01.02.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.02.2017 tarih ve 8602 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.02.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/410 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale konusu işin hizmet işi olmasına rağmen yapım ihalesi olarak ihaleye çıkarılmasının mevzuata aykırı olduğu, ihale dokümanı kapsamında herhangi bir projeye yer verilmediği, iş kapsamında fen ve sanat kurallarına uygun olarak bir eser meydana getirilmeyeceği, birim fiyat teklif cetvelinin 51-73 sıralarında yer alan 23 adet özel pozun birim fiyat tarifinin ihale dokümanında yer almadığı, şikayet başvurusu üzerine zeyilname ile söz konusu özel poz için birim fiyat tariflerinin eklendiği, eklenen birim fiyat tariflerinin yetersiz ve isteklileri tereddüde düşürecek nitelikte olduğu,

2. İhalede benzer iş olarak Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde yer alan D/I, D/III ve D/V grubu işlerin belirlendiği, bu düzenlemenin ihaleye katılımı engelleyici ve rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu, ihale dokümanında ve ihale ilanında benzer iş tanımlamasının anılan Tebliği’in ekinde yer alan gruplardan hiçbirine dahil olmadığı, kendi iş deneyim belgeleri ile ihaleye katılımlarını sağlayacak şekilde benzer iş tanımının yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “… Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri,

Yapım: Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini,” hükmü,

Anılan Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Bakım onarım işleri” başlıklı 63’üncü maddesinde “4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde, büyük onarım yapım tanımı içinde, bakım ve onarım ise hizmet tanımı içinde sayılmıştır. Bu çerçevede, bütçe tertiplerine bakılmaksızın makine ve ekipmanın bakım ve onarımının hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir. Küçük onarımlar da dâhil olmak üzere yapıma ilişkin onarımların ise hizmet alımı olarak ihale edilmesi mümkün değildir.” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde yapım işleri bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri olarak tanımlandığı, büyük onarım işlerinin yapım işleri arasında olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemeyeceği hüküm altına alınmış olup anılan Kanun’un 62’nci maddesi ile idarelerce yapım işine çıkılırken ihale dokümanında projeye yer vermesi zorunluluğu getirilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Muratlı, Karşıköy, Harmancık, Mescitli-1 Tünellerinin Aydınlatılması ve Trabzon ve Artvin Tünel Bak İşl Şefliğine Bağlı Tünellerin Bakımı, Elektrik-Elektronik-Elektromekanik Sistemlerinin ve Scada Otomasyonunun Yapım Bakım, Onarım İşlerinin Yapılması” işi olduğu, miktarı ve türünün ise “300 Gün Süreyle Tünellerin Elektrik, Elektronik, Elektromekanik Sistemlerin Yapım, Bakım, Onarım İşleri” olduğu belirtilmiştir.

Özel Teknik Şartname’nin “Şartnamenin Konusu ve Kapsamı” başlıklı 1’inci maddesinde “10. Bölge Müdürlüğü Trabzon, Artvin Tünel Bakım İşletme Şefliği (Giresun, Trabzon, Rize, Artvin) bağlı Tünellerinin ve müştemilatı tesislerde, teknik şartnameye uygun olarak belirtilen özelliklerdeki personel ve araç ile bakım, onarım, işletme işinin yürütülmesi, Muratlı, Karşıköy, Harmancık, Mescitli-1 tünellerinin aydınlatılması bu şartnamenin konusudur.

Söz konusu iş yapım işi olup Yüklenicinin çalıştıracağı tüm personel, yükleniciye ait mühendis tarafından Tünel Bakım Onarım İşletme Şefinin denetimi ve yazılı talimatları doğrultusunda çalıştırılacak ve kontrol edilecektir. İdarenin iş yeri ve disiplin kurallarına aynen uyulacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sistemin Tanımı” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bakımı yapılacak olan 10. Bölge Müdürlüğü bünyesinde bulunan 6 Kontrol Merkezi Scada sistemi, elektrifikasyon (A.G.-O.G.-Trafo merkezleri) ve aydınlatma sistemlerinin aşağıda sıralanan teçhizatının Bakım, Onarımı ve İşletilmesi işidir.

3. Scada sistemi. (Yedekleme ve Yüklemeler, her türlü arıza tespiti ve giderimi, periyodik bakım)
4. Doğrusal yangın algılama sistemi
5. Kamu Anons sistemi
6. Radyo ve Telsiz Sistemi.
7. Trafik Kontrol sistemi ( VMS, VTS )
8. CCTV sistemi, Olay Algılama Sistemi
9. Buz önleme ve Meteoroloji Sistemi
10. Kesintisiz güç kaynakları (UPS) sisteme ait enerji besleme kabloları ve akü bakımları
11. Tüneller ve diğer merkezlerin A.G. enerji dağıtım tesisatı
12. Tünel ve binalardaki hidrofor, dalgıç pompaları elektrik tesisatları
13. OG enerji nakil hatları
14. Trafo merkezlerindeki trafolar ve tüm O.G. ve A.G. teçhizatları,
15. Kompanzasyon sistemleri,
16. Jeneratörler
17. Saha, Yol Aydınlatma projektörleri ve Tünellerdeki aydınlatma armatürleri
18. Tünel, Kavşak ve yol Aydınlatma tesisatları (Köşk, direk, kablo, armatür, vs. )
19. Su ve yakıt pompaları ve bunların tesisatları (kablo, boru, vs.)
20. Havalandırma ve hava kontrol sistemi.
21. Telefon santrali, bina ve tünel telefonları.
22. Klimalar.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Servis, Bakım, Onarım Çalışmalarının Tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde “Bu şartname kapsamında yapılacak işler 10. Bölge Müdürlüğü; Trabzon, Artvin Tünel Bakım İşletme Şefliği ne bağlı Tüneller ve Mekanik Gabariler (30 adet ) tünellere ait SCADA sistemi, Trafik Kontrol Sistemi, Trafik Algılama Sistemi, Elektrifikasyon (A.G.-O.G.-Trafo merkezleri) ve Aydınlatma Sistemleri, Havalandırma, Radyo, Haberleşme, CCTV, VMS, VTS, Diesel-Elektrojen (Jeneratör) grupları, Kesintisiz güç kaynakları, Yangın söndürme sitemleri, Doğrusal Yangın Algılama sistemlerinin periyodik koruyucu bakımının yapılması, arızaların giderilmesi ve sarf malzemelerinin takibinin yapılmasıdır. Tüm trafo, O.G. ve A.G. teçhizatları, jeneratör, harici aydınlatma armatürleri, kablo ve bağlantıların kontrol ve onarımı ve İşletilmesi bu şartname kapsamındadır. Ayrıca Muratlı, Karşıköy, Harmancık ve Mescitli-1 Tünellerinin aydınlatılması işidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat poz tariflerinde 28 adet özel poza ilişkin tariflere yer verilmiş olup söz konusu 28 kalem içinde Özel-TBO poz nolu “Tünel Denetim Sistemleri ve Kontrol Merkezi Bakım ve Onarım ve Tünel İşletme Binası içi İdame Hizmeti” ve Özel-Tİ poz nolu “Tünel Kontrol Merkezi Günlük Gözetim Hizmeti” iş kalemleri, Özel-1 poz nolu “Monoblok Beton Köşk” dışında 3 adet araç kiralamaya ilişkin iş kalemi, 22 adet malzeme temini ve montaja ilişkin iş kaleminin bulunduğu görülmüştür.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin hazırlanan Teknik Şartname’nin “Şartnamenin Konusu ve Kapsamı” maddesinde ihalenin konusu işin kapsamının tünellerin ve müştemilatı tesislerde, teknik şartnameye uygun olarak belirtilen özelliklerdeki personel ve araç ile bakım, onarım, işletme işinin yürütülmesi, tünellerinin aydınlatılması şeklinde tanımlandığı, ayrıca ihaleye ait birim fiyat teklif cetvelinde 73 satır açıldığı, birim fiyat teklif cetvelinde tünel denetim sistemleri ve kontrol merkezi bakım ve onarımı, tünel kontrol merkezi günlük gözetim yapılması, hidrolik teleskopik vinç, süpürge makinası, mobil vinç ve iş kapsamında kullanılacak malzeme temini ve montaj için satır açılmış iş kalemlerinin bulunduğu görülmüştür.

İhale dokümanı üzerinde yapılan incelemede, birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen 73 iş kaleminden 28’inin özel pozlardan oluştuğu, birim fiyat teklif cetvelinin 51-73 sıralarında yer alan 23 adet özel pozun birim fiyat tarifinin Zeyilname ile eklendiği, birim fiyat tariflerinin özel pozlardan oluşan iş kalemlerinin ayrıntılı tariflerini içerdiği, birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, elektrik ve aydınlatma malzemelerinin temini, aydınlatma direkleri, çeşitli elektrik malzemeleri, farklı güç, özellik ve ebatlarda kablo, transformatör ve benzeri malzemelerin montaj ve demontaj imalatlarının yer aldığı görülmektedir.

Yapılan incelemede, ihale konusu yapım işinin uygulama projesi gerektiren bir yapım işi olmadığı ve yukarıda açıklandığı üzere ihale dokümanı kapsamında isteklilere özel pozdan oluşan iş kalemlerinin ayrıntılı tariflerini içeren birim fiyat tariflerinin verilmiş olduğu, bu durumda ayrıntılı birim fiyat tarifleri ve gerçekleştirilecek işlerin miktarlarının da belirtildiği, ihale dokümanındaki düzenlemeler dikkate alındığında ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek bakım onarım işlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde yer verilen hizmet tanımında yer alan bakım onarım işlerini aşan nitelikte olduğu ve bu haliyle mevcut işin bir yapım işi olarak ihale edilmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “…b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri,” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2’nci maddesinde “1 - 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilen yapım işleri ihalelerinde, idareler tarafından işin niteliğine uygun ve rekabeti sağlayacak şekilde benzer iş belirlemesi yapılmasına esas olmak üzere (Ek-1)’de yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi” oluşturulmuştur. Bu listede “altyapı işleri”, “üstyapı (bina) işleri”, “sıhhi tesisat ve mekanik tesisat işleri”, “elektrik işleri” ve “elektronik ve iletişim işleri” olmak üzere beş ana başlık ve bu başlıkların altında çeşitli yapım işlerinden oluşan gruplar düzenlenmiştir. İdareler, ihale edecekleri yapım işinin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğunu tespit edecekler ve bu grubu esas almak suretiyle ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda benzer iş belirlemesi yapacaklardır.

…

2.4. (Ek-1)’de yer alan listedeki işlerle ilgili; tamamlama, onarım, sondaj, güçlendirme, montaj işleri vb. yapım işlerine ilişkin benzer işler, yapılacak işin niteliği ile bu listedeki gruplar göz önüne alınarak ve rekabeti engellemeyecek şekilde idarelerce belirlenebilecektir. Örneğin; BII grubu bir idari binanın çatı örtüsü onarım işi ihalesinde, benzer işin sadece “BII grubu ile BII grubu işin onarım işi” olarak belirlenmesi, Kanunun 5 inci maddesinde rekabetin sağlanması ilkesine aykırı olacaktır.

…

2.7. İhale konusu işin (Ek-1)’de yer alan listede bulunan hiçbir gruba dâhil olmadığı ya da edilemediğinin tespiti halinde ise, benzer iş belirlemesi işin niteliğine göre, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde yapılan benzer iş tanımına uygun olarak ve rekabeti engellemeyecek şekilde yapılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ’in Ekinde yer alan tabloda D Elektrik Grubu İşlerin altında 1. Grup İşler olarak

“I. GRUP: ENERJİ İLETİM ŞEBEKESİ VE TESİS İŞLERİ

1. Enerji iletim havai hatları

2. Enerji iletim yeraltı kablo işleri”,

3. Grup İşler olarak;

“III. GRUP: ELEKTRİK ŞEBEKE VE TESİS İŞLERİ

1. Şalt tesisleri

2. Trafo merkezleri

3. Kompanzasyon tesisleri”,

5. Grup İşler olarak;

“V. GRUP: AYDINLATMA İŞLERİ

1. Köprü aydınlatma işleri

2. Yol aydınlatma işleri

3. Tünel aydınlatma işleri

4. Tarihi mekân aydınlatma işleri

5. Açık alan aydınlatma işleri

6. Stadyum ve spor sahaları aydınlatma işleri

7. Tehlikeli alan aydınlatma işleri

8. Havaalanı pisti aydınlatma işleri” listesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğde 11/06/2011 tarih ve 27961 sayılı RG yer alan D.I. GRUP: ENERJİ İLETİM ŞEBEKESİ VE TESİS İŞLERİ, D.III.GRUP: ELEKTRİK ŞEBEKE VE TESİS İŞLERİ, D.V.GRUP: AYDINLATMA İŞLERİ benzer is olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinde yapım işleri ihalelerinde ihaleye katılacak aday veya isteklilerden ihale konu işe veya benzer işe uygun olarak iş deneyim belgelerini sunmalarının istenmesinin zorunlu olduğu, idarelerce benzer iş tanımı yapılırken işin niteliğine uygun ve rekabeti sağlayacak şekilde “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”ni esas almaları gerektiği, ihale edilecek yapım işinin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğunun tespitini ihaleyi yapan idarenin yapacağı düzenlenmiştir.

Söz konusu ihalede benzer iş tanımının Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde yer alan D/I, D/III ve D/V grubu işler olarak belirlendiği, D grubu işlerin Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde elektrik işlerinden oluştuğu, D/I grubu işlerin enerji iletim şebekesi ve tesis işleri başlığı altında enerji iletim havai hatları, enerji ilerim yeraltı kablo işleri, D/III grubu işlerin elektrik şebeke ve tesis işleri başlığı altında şalt tesisleri, trafo merkezleri, kompanzasyon tesisleri, D/V grubu işlerin aydınlatma işleri başlığı altında köprü aydınlatma işleri, yol aydınlatma işleri, tünel aydınlatma işleri, tarihi mekân aydınlatma işleri, açık alan aydınlatma işleri, stadyum ve spor sahaları aydınlatma işleri, tehlikeli alan aydınlatma işleri ve havaalanı pisti aydınlatma işleri olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının aksine, benzer iş tanımında yer alan grubun Tebliğ’in ekinde yer alan gruplar dikkate alınarak anılan Tebliğ’in 2.4’üncü maddesine göre yapılacak işin niteliğine uygun olarak belirlendiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

1. Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak;

Başvuruya konu ihale Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 09.02.2017 tarihinde yapılan “Muratlı, Karşıköy, Harmancık, Mescitli-1 Tünellerinin Aydınlatılması; Trabzon ve Artvin Tünel Bak İşl Şefliğine Bağlı Tünellerin Bakımı, Elektrik-Elektronik-Elektromekanik Sistemlerinin ve Scada Otomasyonunun Yapım Bakım, Onarım İşlerinin Yapılması İşi” ihalesi olup, 10 adet ihale dokümanı satın alınan ihaleye 6 isteklinin katıldığı, bir isteklinin teklifinin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yapıldığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Fora Mek. Elek. İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Sdg Yapı End. Tes. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “… Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri,

Yapım: Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini,” hükmü,

Anılan Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Yapım işlerinde … uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. … Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. ….” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Bakım onarım işleri” başlıklı 63’üncü maddesinde “4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde, büyük onarım yapım tanımı içinde, bakım ve onarım ise hizmet tanımı içinde sayılmıştır. Bu çerçevede, bütçe tertiplerine bakılmaksızın makine ve ekipmanın bakım ve onarımının hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir. Küçük onarımlar da dâhil olmak üzere yapıma ilişkin onarımların ise hizmet alımı olarak ihale edilmesi mümkün değildir.” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde yapım işleri bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri olarak tanımlandığı, büyük onarım işlerinin yapım işleri arasında olduğu, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemeyeceği hüküm altına alınmış olup, anılan Kanun’un 62’nci maddesi ile idarelerce yapım işine çıkılırken ihale dokümanında projeye yer vermesi zorunluluğu getirilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Muratlı, Karşıköy, Harmancık, Mescitli-1 Tünellerinin Aydınlatılması ve Trabzon ve Artvin Tünel Bak İşl Şefliğine Bağlı Tünellerin Bakımı, Elektrik-Elektronik-Elektromekanik Sistemlerinin ve Scada Otomasyonunun Yapım Bakım, Onarım İşlerinin Yapılması” işi olduğu, miktarı ve türünün ise “300 Gün Süreyle Tünellerin Elektrik, Elektronik, Elektromekanik Sistemlerin Yapım, Bakım, Onarım İşleri” olduğu belirtilmiştir.

Özel Teknik Şartname’nin “Şartnamenin Konusu ve Kapsamı” başlıklı 1’inci maddesinde “10. Bölge Müdürlüğü Trabzon, Artvin Tünel Bakım İşletme Şefliği (Giresun, Trabzon, Rize, Artvin) bağlı Tünellerinin ve müştemilatı tesislerde, teknik şartnameye uygun olarak belirtilen özelliklerdeki personel ve araç ile bakım, onarım, işletme işinin yürütülmesi, Muratlı, Karşıköy, Harmancık, Mescitli-1 tünellerinin aydınlatılması bu şartnamenin konusudur.

Söz konusu iş yapım işi olup Yüklenicinin çalıştıracağı tüm personel, yükleniciye ait mühendis tarafından Tünel Bakım Onarım İşletme Şefinin denetimi ve yazılı talimatları doğrultusunda çalıştırılacak ve kontrol edilecektir. İdarenin iş yeri ve disiplin kurallarına aynen uyulacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sistemin Tanımı” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bakımı yapılacak olan 10. Bölge Müdürlüğü bünyesinde bulunan 6 Kontrol Merkezi Scada sistemi, elektrifikasyon (A.G.-O.G.-Trafo merkezleri) ve aydınlatma sistemlerinin aşağıda sıralanan teçhizatının Bakım, Onarımı ve İşletilmesi işidir.

23. Scada sistemi. (Yedekleme ve Yüklemeler, her türlü arıza tespiti ve giderimi, periyodik bakım)
24. Doğrusal yangın algılama sistemi
25. Kamu Anons sistemi
26. Radyo ve Telsiz Sistemi.
27. Trafik Kontrol sistemi ( VMS, VTS )
28. CCTV sistemi, Olay Algılama Sistemi
29. Buz önleme ve Meteoroloji Sistemi
30. Kesintisiz güç kaynakları (UPS) sisteme ait enerji besleme kabloları ve akü bakımları
31. Tüneller ve diğer merkezlerin A.G. enerji dağıtım tesisatı
32. Tünel ve binalardaki hidrofor, dalgıç pompaları elektrik tesisatları
33. OG enerji nakil hatları
34. Trafo merkezlerindeki trafolar ve tüm O.G. ve A.G. teçhizatları,
35. Kompanzasyon sistemleri,
36. Jeneratörler
37. Saha, Yol Aydınlatma projektörleri ve Tünellerdeki aydınlatma armatürleri
38. Tünel, Kavşak ve yol Aydınlatma tesisatları (Köşk, direk, kablo, armatür, vs. )
39. Su ve yakıt pompaları ve bunların tesisatları (kablo, boru, vs.)
40. Havalandırma ve hava kontrol sistemi.
41. Telefon santrali, bina ve tünel telefonları.
42. Klimalar.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Servis, Bakım, Onarım Çalışmalarının Tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde “Bu şartname kapsamında yapılacak işler 10. Bölge Müdürlüğü; Trabzon, Artvin Tünel Bakım İşletme Şefliği ne bağlı Tüneller ve Mekanik Gabariler (30 adet ) tünellere ait SCADA sistemi, Trafik Kontrol Sistemi, Trafik Algılama Sistemi, Elektrifikasyon (A.G.-O.G.-Trafo merkezleri) ve Aydınlatma Sistemleri, Havalandırma, Radyo, Haberleşme, CCTV, VMS, VTS, Diesel-Elektrojen (Jeneratör) grupları, Kesintisiz güç kaynakları, Yangın söndürme sitemleri, Doğrusal Yangın Algılama sistemlerinin periyodik koruyucu bakımının yapılması, arızaların giderilmesi ve sarf malzemelerinin takibinin yapılmasıdır. Tüm trafo, O.G. ve A.G. teçhizatları, jeneratör, harici aydınlatma armatürleri, kablo ve bağlantıların kontrol ve onarımı ve İşletilmesi bu şartname kapsamındadır. Ayrıca Muratlı, Karşıköy, Harmancık ve Mescitli-1 Tünellerinin aydınlatılması işidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede 25.01.2017 tarihinde EKAP üzerinden isteklilere gönderilen zeyilname ile Teknik Şartname’de bulunan eksiklikler nedeniyle şartnamenin değiştirilerek yeniden yüklendiği belirtilmiş olup, anılan zeyilname ile Teknik Şartname’nin “Şartnamenin konusu ve kapsamı” başlıklı 1’inci maddesindeki “Söz konusu iş personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alım işi olup…” ibaresinin kaldırılarak yerine “Söz konusu iş yapım işi olup…” ibaresinin eklendiği anlaşılmıştır.

30.01.2017 tarihinde tarihinde EKAP üzerinden isteklilere gönderilen 2’nci zeyilname ile birim fiyat tariflerinde bulunan eksiklikler nedeniyle birim fiyat tariflerinin değiştirilerek yeniden yüklendiği belirtilmiş olup, anılan zeyilname ile birim fiyat teklif cetvelinin 51-73 sıralarında bulunan 23 adet özel pozun birim fiyat tariflerine eklendiği anlaşılmıştır.

İhale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat poz tariflerinde 28 adet özel poza ilişkin tariflere yer verilmiş olup söz konusu 28 kalem içinde Özel-TBO poz nolu “Tünel Denetim Sistemleri ve Kontrol Merkezi Bakım ve Onarım ve Tünel İşletme Binası içi İdame Hizmeti” ve Özel-Tİ poz nolu “Tünel Kontrol Merkezi Günlük Gözetim Hizmeti” iş kalemleri, Özel-1 poz nolu “Monoblok Beton Köşk” dışında 3 adet araç kiralamaya ilişkin iş kalemi, 22 adet malzeme temini ve montaja ilişkin iş kaleminin bulunduğu görülmüştür.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin hazırlanan Teknik Şartname’nin “Şartnamenin Konusu ve Kapsamı” maddesinde ihalenin konusu işin kapsamının tünellerin ve müştemilatı tesislerde, teknik şartnameye uygun olarak belirtilen özelliklerdeki personel ve araç ile bakım, onarım, işletme işinin yürütülmesi, tünellerinin aydınlatılması şeklinde tanımlandığı, ayrıca ihaleye ait birim fiyat teklif cetvelinde 73 satır açıldığı, birim fiyat teklif cetvelinde tünel denetim sistemleri ve kontrol merkezi bakım ve onarımı, tünel kontrol merkezi günlük gözetim yapılması, hidrolik teleskopik vinç, süpürge makinası, mobil vinç ve iş kapsamında kullanılacak çeşitli malzemeler için satır açılmış iş kalemlerinin bulunduğu görülmüştür.

Yukarıda aktarılan Teknik Şartname düzenlemeleri uyarınca ihale konusu işin bakım ve onarım işinden oluştuğu, birim fiyat tariflerinin incelenmesinden Özel-TBO, Özel-Tİ, Özel-VİNÇ-1, Özel-VİNÇ-2 ve Özel-VSÜP poz nolu iş kalemlerinin ödemesinin “gün” üzerinden yapılacağı, Kanun’un 62’nci maddesi uyarınca yapım ihalesine çıkılırken ihale dokümanında ön proje veya kesin projeye yer verilmesi gerekmekle birlikte ihale dokümanı kapsamında herhangi bir projeye yer verilmediği, dokümanda yapılması öngörülen kesin bir imalatın tarif edilmediği tespit edilmiştir.

İhaleye ait birim fiyat tariflerinin incelenmesinden, birim fiyat teklif cetvelinin 51-73 sıralarında yer alan 23 adet özel pozun açıklama kısmında “projesine ve teknik şartnamesine göre yapılması” ibareleri yer almakla birlikte doküman kapsamında herhangi bir projeye yer verilmediğinden birim fiyat tariflerinin yeterince açıklayıcı olmadığı değerlendirilmektedir.

İhaleye ait yaklaşık maliyetin incelenmesi sonucu hizmet alımı kapsamında değerlendirilecek işlerin (Özel-TBO, Özel-Tİ, Özel-VİNÇ-1, Özel-VİNÇ-2, Özel-VSÜP) parasal tutarının (2.649.547,58 TL) yaklaşık maliyetin yaklaşık %54,31’ine tekabül ettiği (4.878.915,81 TL), böylece anılan özel pozlar dışında kalan iş kalemlerinin tamamının yapım işleri kapsamında olduğu değerlendirilse dahi hizmet alımı olarak değerlendirilebilecek işlerin yapım işi kapsamında değerlendirilebilecek işlerden daha yüksek olduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde, hizmet alımı ve yapım işleri tanımlanırken işler sayma yöntemiyle belirlenmiş ve sayılan yapım işlerine nitelik itibarıyla benzer olan işler de yapım işi kapsamında kabul edilmiştir. Bu çerçevede, yapım işleri arasında ismen sayılmayan bir işin yapım işi olarak kabul edilebilmesi için, bu işin yapılma tekniğinin ismen sayılan işlere benzerliği yanında, uygulama projesini ya da kesin projeyi de kapsayan teknik şartnameye dayanması, yapım müteahhidinin deneyiminin arandığı ve onun uzmanlık alanına giren işlerden olması, vasıfsız işgücünden ziyade ağırlıklı olarak malzeme, makine ve ekipman girdisine ihtiyaç duyulması ve istisnalar dışında fen ve sanat kurallarına uygun olarak bir eserin meydana getirilmesi koşulunun aranması gerekmektedir.

Diğer yandan, isteklilerin ekonomik ve mali yeterlikleri ile mesleki ve teknik yeterliklerinin tespiti amacıyla isteklilerde aranılacak yeterlik kriterleri de farklılıklar göstermektedir. Örneğin mesleki ve teknik yeterliğinin tespiti kapsamında iş deneyim belgesinin istenilip istenilemeyeceği hususunda, yapım işlerinde mutlaka iş deneyim belgesi istenilmesi gerekirken, hizmet alımı ihalelerinde belirli bir limitin altında iş deneyim belgesinin istenilmesi idarenin takdirine bırakılmıştır. Yine isteklilerden istenilecek iş deneyim tutarı da yapım işleri ile hizmet işlerinde farklılık göstermektedir. Hizmet işlerinde iş deneyim tutarı %25-%50 oranı aralığında istenilebilirken, yapım işlerinde bu oran %50-%100 aralığında olup, ihaleye hizmet alımı ihalesi olarak çıkıldığında istekliler daha düşük bedelli bir iş deneyim belgesi ile ihaleye katabilecek bu da daha rekabetçi bir ihalenin gerçekleştirilmesini sağlayacaktır. Ayrıca hizmet alımı işlerinde benzer işin tarifinin ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işler dikkate alınarak yapılması gerekirken, yapım işlerinde benzer işin tarifi ihale edilecek yapım işinin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğu tespit edilerek bu grubun esas almak suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen tespitler sonucunda, ihalede yaklaşık maliyetin büyük bir kısmının hizmet işlerinden oluştuğu, bir yapım işi ihalesinde ihale dokümanında ön proje veya kesin projeye yer verilmesi gerekirken ihale dokümanı kapsamında herhangi bir projeye yer verilmediği, ayrıca dokümanda yapılması öngörülen kesin bir imalatın da tarif edilmediği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi gereğince idarelere verilen rekabeti sağlama görevi nedeniyle idarelerin ihale usulünü doğru belirlemekle yükümlü olduğu gibi, ihale türünü doğru belirlemekle de yükümlü olduğu dikkate alındığında, başvuruya konu ihalenin bir yapım işi ihalesinden ziyade, bir hizmet alımı ihalesi niteliğinde olduğu, bu nedenle ihale dokümanında yer alan düzenlemelerin ihaleye katılımı daralttığı ve buna göre idarenin rekabeti sağlama görevini yerine getirmediği, bu hususun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesine aykırılık oluşturduğu kanaatine varıldığından başvuru sahibinin birinci iddiası yerinde bulunmuştur.

2. Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak;

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “…b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri,” düzenlemesi,

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2.7’nci maddesinde “2.7. İhale konusu işin (Ek-1)’de yer alan listede bulunan hiçbir gruba dâhil olmadığı ya da edilemediğinin tespiti halinde ise, benzer iş belirlemesi işin niteliğine göre, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde yapılan benzer iş tanımına uygun olarak ve rekabeti engellemeyecek şekilde yapılacaktır.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in 2.13’üncü maddesinde “(C), (D) ve (E) grubu işlerde; idare tarafından montaj dahil mal veya hizmet alımı olarak ihaleye çıkılması ve yeterlik için iş deneyimi istenmesi durumunda, anılan işlere ilişkin yapım iş deneyim belgeleri ile ihaleye katılmak mümkündür.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ’in Ekinde yer alan tabloda D Elektrik Grubu İşlerin altında 1. Grup İşler olarak;

“I. GRUP: SIHHİ TESİSAT İŞLER

1. Temizsu tesisat İşleri

2. Atıksu tesisat İşleri

3. Yangın Söndürme Tesisatı İşleri”,

3. Grup İşler olarak;

“III. GRUP: ASANSÖR ELEKTRO-MEKANİK İŞLERİ

1. Asansör İşleri

2. Yürüyen merdiven işleri

3. Yürüyen bant işleri

4. Gezer vinç işleri”

5. Grup İşler olarak;

“V. GRUP: AYDINLATMA İŞLERİ

1. Köprü aydınlatma işleri

2. Yol aydınlatma işleri

3. Tünel aydınlatma işleri

4. Tarihi mekân aydınlatma işleri

5. Açık alan aydınlatma işleri

6. Stadyum ve spor sahaları aydınlatma işleri

7. Tehlikeli alan aydınlatma işleri

8. Havaalanı pisti aydınlatma işleri” listesi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğde 11/06/2011 tarih ve 27961 sayılı RG yer alan D.I. GRUP: ENERJİ İLETİM ŞEBEKESİ VE TESİS İŞLERİ, D.III.GRUP: ELEKTRİK ŞEBEKE VE TESİS İŞLERİ, D.V.GRUP: AYDINLATMA İŞLERİ benzer is olarak kabul edilecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Yapılan incelemede ihale konusu işin bakım onarım işlerinden oluştuğu, benzer işin ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren işler arasından seçilmesi gerektiği, bu durumda ihale konusu bakım onarım işine ilişkin iş deneyim belgesi ile ihaleye katılmalarının sağlanmasının gerektiği, ağırlıklı kısmı hizmet alımı olan ihale konusu işin yapım ihalesi olarak çıkılmış olması sebebiyle, idarece anılan Tebliğ’in 2.7’nci maddesi uyarınca ihale konusu işin ağırlıklı kısmını oluşturan işin niteliğine göre rekabeti engellemeyecek bir iş tanımı yapılmış olması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Diğer taraftan, ihaleye hizmet alımı olarak çıkılması durumunda ihale konusu işi içeren yapım işine ilişkin iş deneyim belgesine sahip kişilerin de ihaleye katılmalarının mümkün olabileceği, böyle bir durumda ihaleye hem hizmet sunucularının hem de yapım müteahhitlerinin katılımının sağlanıp rekabetin artırılacağı düşünülmektedir. Ancak, somut olayda, ihaleye yapım ihalesi olarak çıkılmış olması sebebiyle aynı işi yapabilecek hizmet sunucularının katılımına imkan tanınmamıştır. Yapılan inceleme sonucunda, söz konusu ihalede belirlenen benzer işin ihale konusu işle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren işler arasından seçilmediği ve rekabeti engelleyici nitelikte olduğu değerlendirilmiş olup başvuru sahibinin ikinci iddiası da yerinde görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiaları kapsamında yukarıda tespiti yapılan aykırılıklar ve değerlendirmeler doğrultusunda “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki kararına katılmıyoruz.

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi