KİK Kararı: 2017/UY.III-42

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/002
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 04.01.2017
Karar No : 2017/UY.III-42

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Fatih Yurdemi Enerji İnşaat Taah. Pet. Ürün.ve İş Mak. İth. İhr. San.ve Tic. A.Ş.,

Çetin Emeç Bul. 1322. Cad. Epsilon İş Merkezi No: 45/8 Öveçler Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 12.Bölge Müdürlüğü,

Sanayi Mahallesi Osman Kavuncu Caddesi 38060 Kocasinan/KAYSERİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/519273 İhale Kayıt Numaralı “Yozgat-Sorgun Sarıhamzalı Göleti İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 12.Bölge Müdürlüğü tarafından 22.12.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Yozgat-Sorgun Sarıhamzalı Göleti İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Fatih Yurdemi Enerji İnşaat Taah. Pet. Ürün. ve İş Mak. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.nin 01.12.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.12.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.12.2016 tarih ve 69307 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.12.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/2984 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 12. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale edilecek olan "Yozgat-Sorgun-Sarıhamzalı Göleti İnşaatı" işinin ilanının 30.11.2016 tarihinde yayımlandığı, söz konusu ihaleye ilişkin İdari Şartname'nin teknik değer nitelik puanlaması bölümünde "İsteklinin kamu veya özel sektöre karşı ihale ilan tarihi itibarıyla geriye doğru son 15 yıl içinde geçici kabulü yapılan ve teklif edeceği bedelin % 50'sinden fazla olan gölet/baraj iş deneyim belgesi üzerinden puanlama yapılacaktır." maddesi ile kalite nitelik puanı adı altında değerlendirmeye tabi tutulan "İsteklinin Kurumumuza karşı yükleniminde bulunan ihale ilan tarihi itibarıyla geriye doğru 5 yıl içinde fesih edilen veya son 3 yıl içinde devir ettiği gölet/baraj üzerinden puanlama yapılacaktır" maddelerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun temel ilkelerinden olan eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, yaklaşık maliyeti 50.000.000 TL olan ve % 60 indirim oranı ile sözleşmeye bağlanmış bir baraj işini alan bir firmanın sözleşme tutarı 20.000.000 TL iken, aynı iş için başka bir müteahhidin % 20 indirim oranı ile 40.000.000 TL tutarla sözleşme imzaladığı, iş olarak aynı kapasite ve tecrübeye sahip olmalarına rağmen iş deneyim belge tutarı olarak farklı tutarda belgeye sahip oldukları, bu da aynı tecrübede iş bitirmiş olan firmaların aynı ihaleye teklif vermeleri durumunda aynı işi daha düşük bedelle tamamlamış firmanın teknik puanının düşmesine sebebiyet verdiği, kendilerinin ve kendileri gibi firmaların yekpare 100.000.000,00 TL-300.000.000,00 TL tutar aralıklarında kil dolgu tipi ve beton dolgu tipi barajlar tamamlamış olduğu, yapılan düzenleme ile böyle büyük meblağda iş deneyim belgesi olmasına rağmen, teklif edeceği tutarın % 50'si oranında 3 adet belgesi olmayan firmaların mağdur edildiği, belge tutarı 3.000.000 TL, 5.000.000 TL, 8.000.000 TL olmak üzere 3 adet iş deneyim belgesi olan bir firma yapılan düzenleme ile teknik puan olarak tam puan alırken 200.000.000, 300.000.000 TL tutarlı iş deneyimine sahip firmalar tam puan alamamakta, indirim oranı daha yüksek olsa da bu isteklilerin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenemediği, bu durumda adetçe daha az, ancak kapasite ve hacim olarak büyük iş yapmış olan firmaların iş almalarının olanaksızlaştığı, sırf bu yüzden büyük işler bitirmiş ancak 3 adet iş bitirme belgesi olmayan firmaların bu ihalelere teklif vermediği ve indirim oranlarının daha düşük olduğu, bu açıdan kamu zararı oluştuğu, idarenin yapmış olduğu düzenleme ile 3 adet iş deneyim belgesi olan istekliler açısından yeni işler ve deneyim belgesi kazandırmanın önünün açıldığı, söz konusu kıstasların İdari Şartname'den kaldırılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlarda dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar” başlıklı 53.3’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında “Fiyat dışı unsur olarak yalnızca niceliksel unsurların belirlenmesi zorunlu olmayıp bu kapsamda niteliksel belirlemeler de yapılabilir. Bu bağlamda, ihale konusu işin beklenen kaliteye uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik parametreler, kamuya karşı yükleniminde bulunan işlerin miktarı veya tutarı bakımından kapasite durumu ya da ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibariyle isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu gibi hususlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilecektir.” açıklamasına istinaden idarelerince gerçekleştirilecek ihalelerde değerlendirilmeye alınacak fiyat dışı unsurların Genel Müdürlük tarafından belirlenmiş olduğu, Sarıhamzalı Göleti ihalesinin de bu doğrultuda gerçekleştirileceği ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ncı maddesinin ikinci fıkrasında “Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62’nci maddesinde “(1) İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.

(2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir.

(3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez.

(4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 53’ncü maddesinin 53.3. nolu alt bendinde “53.3. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar.

53.3.1. Kanun’un 40’ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.

53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen ilkelere halel getirmeyecek bir biçimde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir.

53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak yalnızca niceliksel unsurların belirlenmesi zorunlu olmayıp bu kapsamda niteliksel belirlemeler de yapılabilir. Bu bağlamda, ihale konusu işin beklenen kaliteye uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik parametreler, kamuya karşı yükleniminde bulunan işlerin miktarı veya tutarı bakımından kapasite durumu ya da ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibariyle isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu gibi hususlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilecektir.” açıklaması,

Söz konusu ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…

7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 100'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

…

7.5.4. Bu bent boş bırakılmıştır.

7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:

Bu ihalede benzer iş olarak; 27/04/2016 tarih ve 29696 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan " Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İş Grupları Tebliği"'nde yer alan “A – VIII” Grubu işler kabul edilecektir.

7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İnşaat Mühendisliği” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir.

35.1.1.

A. Değerlendirme “teklif fiyatı” ile “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacaktır.

A.1. Teklif fiyatı puanlaması (TFP:40 PUAN)

Teklif fiyatı puanlaması 40 tam puan üzerinden yapılacaktır. Geçerli teklif veren istekliler arasında teklif edilen en düşük teklif fiyatı sahibi istekli 40 puan alacak olup, diğer isteklilere ait teklif puanları;

TFP = (TFmin x 40) / TF formülü ile hesaplanacaktır.

Bu formülde;

TFP: Teklif fiyat puanını,

TFmin: Geçerli teklifler içinden istekliler arasında teklif edilen en düşük teklif fiyatı,

TF: İsteklinin teklif fiyatını, ifade eder.

A.2. Kalite ve teknik değer nitelik puanlaması (KTP:60 PUAN)

A.2.1 İş Kalemleri Bazında Teklif Fiyat Nitelik Puanı (İŞBTFNP) (50 Puan):

İş Kalemleri Bazında Teklif Fiyat Nitelik puanlaması 50 tam puan üzerinden yapılacaktır. Geçerli teklif veren isteklilere İş Kalemleri Bazında Teklif Fiyat Nitelik puanlamasına ait iş kalemleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

SIRA NO

İŞ KALEMİ / İŞ GRUBU NO

MİNİMUM TEKLİF ORANI (%)

MAKSİMUM TEKLİF ORANI (%)

PUAN

1

SAG-01

9,68

14,51

6

2

SAG-02

9,30

13,95

6

3

SAG-03

6,07

9,10

4

4

SAG-04

3,70

5,55

2

5

SAG-05

7,50

11,26

4

6

SAG-08

1,66

2,48

1

7

SAG-09

19,77

29,66

12

8

SAG-23

1,41

2,11

1

9

SAG-24

0,71

1,06

1

10

SAG-36

1,46

2,20

1

11

SAG-37

0,33

0,49

1

12

SAG-38

1,05

1,58

1

13

İş Grubu 1*

1,13

1,70

1

14

İş Grubu 2**

1,88

2,82

1

15

İş Grubu 3***

4,76

7,14

3

16

İş Grubu 4****

5,08

7,63

3

17

İş Grubu 5*****

4,50

6,75

2

TOPLAM

50

• İş Grubu 1’i oluşturan iş kalemleri: SAG-06 ve SAG-07.

** İş Grubu 2’yi oluşturan iş kalemleri: SAG-10, SAG-11, SAG-12, SAG-13, SAG-14 ve SAG-15.

***İş Grubu 3’ü oluşturan iş kalemleri: SAG-16, SAG-17, SAG-18, SAG-19, SAG-20, SAG-21 ve SAG-22.

**** İş Grubu 4’ü oluşturan iş kalemleri: SAG-25, SAG-26, SAG-27, SAG-28, SAG-29, SAG-30, SAG-31, SAG-32 ve SAG-33.

***** İş Grubu 5’i oluşturan iş kalemleri: SAG-34 ve SAG-35.

A.2.1.1. Söz konusu iş kalemleri için isteklilerce teklif edilen tutarların toplam tekliflerine oranının; her bir iş kalemi için belirlenen minimum ve maksimum teklif oranları aralığında (minimum ve maksimum oranlar dahil) kalması durumunda her bir iş kalemi için yukarıdaki tabloda yer alan puanlar verilecektir.

A.2.1.2. İş grupları için ise o iş grubunda yer alan her bir iş kalemi için verilen teklif tutarlarının toplamının toplam tekliflerine oranının; her bir iş grubu için belirlenen minimum ve maksimum teklif oranları aralığında (minimum ve maksimum oranlar dahil) kalması durumunda her bir iş grubu için yukarıdaki tabloda yer alan puanlar verilecektir.

A.2.1.3. Teklif oranları hesaplanırken yuvarlama yapılmayacaktır.

A.2.1.4. İsteklilerin teklif oranları, belirlenen minimum ve maksimum teklif oranları dışında kalıyorsa o iş kalemleri/iş grupları için puan alamayacaklardır.

A.2.1.5. Kalite ve teknik değer nitelik puanı, her bir iş kalemi/iş grubu için verilen puanların toplamıdır.

A.2.2. Teknik Değer Nitelik Puanı (TDNP) (5 Puan):

İsteklinin Kamu veya Özel Sektöre karşı ihale ilan tarihi itibariyle geriye doğru son 15 yıl içinde geçici kabulü yapılan ve teklif edeceği bedelinin %50’sinden fazla olan gölet/baraj iş deneyim belgesi üzerinden puanlama yapılacaktır.

*Yeterlilik için sunulan iş deneyim belgesine konu iş hariç.

*Ortak girişimlerde sadece pilot ortak değerlendirilecektir.

Bitirdiği Gölet /Baraj Sayısı Puan

0 ise 0

1 ise 1

2 ise 3

3 ve fazlası ise 5 puan alacaklardır.

A.2.3. Kalite Nitelik Puanı (KNP) (5 Puan):

İsteklinin Kurumumuza karşı yükleniminde bulunan ihale ilan tarihi itibariyle geriye doğru son 5 yıl içinde fesih edilen veya son 3 yıl içinde devir ettiği gölet/baraj üzerinden puanlama yapılacaktır.

*Ortak girişimlerde tüm ortaklar değerlendirilecektir.

Fesih edilen veya devir yapılan Gölet /Baraj Sayısı Puan

0 ise 5

1 veya fazlası ise 0 puan alacaklardır.

İstekli, ihale dokümanı kapsamında kendisine verilen ve ihale ilan tarihi itibariyle geriye doğru son 5 yıl içinde fesih yapılan işi olmadığına ve/veya ihale ilan tarihinden geriye doğru son 3 yıl içinde devir yapmadığına ilişkin belgeyi teklif dosyasında sunmak zorundadır. Mezkur belgeyi sunmayan veya yanlış beyanda bulunduğu anlaşılan istekli Kalite Nitelik Puanından 0 puan alacaktır.

KTP= İŞBTFNP + TDNP + KNP

A.3. Toplam puan (TP):

Toplam puan, teklif fiyat puanı ile kalite ve teknik değer nitelik puanının toplamıdır.

TP = TFP + KTP

B. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, toplam puanı en yüksek olan istekliye ait teklif bedelidir.

Not: (Toplam Puan, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanacaktır.)

35.2. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin birden fazla istekli tarafından verilmiş olması halinde;

35.2.1. Teklif fiyatı daha düşük olan istekli ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenecektir.

35.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

35.4. Yerli istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması:

35.4.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Şikâyete konu ihaleye ilişkin İlan’ın ilgili maddelerinde de aynı düzenlemelere yer verilmiştir.

İhale dosyası kapsamında gönderilen belge ve bilgiler ile ihale dokümanında yapılan düzenlemeler incelendiğinde, söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği anlaşılmıştır. İdarece söz konusu ihalede sadece fiyat değil, fiyat dışı unsurların da göz önüne alınarak ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin düzenlemelerin gerekçesi olarak;

1. DSİ Genel Müdürlüğü’nün kurum genelindeki ihalelerde uygulanacak olan fiyat dışı unsurların, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine ilişkin 05.08.2016 tarih ve 525615 sayılı yazısı (EK:6-sf:49-63),

2. Yüksek birim fiyat teklif edilen iş kalemlerindeki miktar artışı nedeniyle sözleşme bedelinin büyük kısmının bu iş kalemlerine karşılık olarak ödenmesi,

3. İşin bedelinin önemli kısmının işin başında yapılan imalatlarda ödenmesi,

4. Sözleşme konusu iş kapsamındaki bazı imalatlar gerçekleşmeden işin tasfiye edilmesi,

5. Kamu hizmetlerinde gecikme,

6. Kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılamaması hususları belirtilmiştir.

Şikâyet dilekçesinde, idarece fiyat dışı unsurlar olarak belirlenen teknik değer nitelik puanı ve kalite nitelik puanı hususunda yapılan düzenlemelerin eşit koşullarda katılımı engellediği ve söz konusu düzenlemelerin İdari Şartname’den kaldırılması gerektiği iddia edilmiştir.

İhale işlem dosyasında yer alan belge ve bilgilerden, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kanun’un 40’ncı maddesinde hüküm altına alınan fiyat dışı unsurların belirlenmesi noktasında, ihale konusu işin beklenen kaliteye uygun olarak gerçekleştirilmesini ve özellikle yapım işleri ihalelerinde işin erken tasfiye edilmesi suretiyle kaynakların verimli kullanılması ilkesinin muhtemel ihlallerini engelleyecek şekilde etkin kullanımını sağlamak amacıyla bir çalışma yapıldığı, bu çalışmanın kanal yapımı, gölet ve baraj işleri, sulama işleri için ayrı ayrı prensiplere ve kriterlere dayandırıldığı, uygulamada yeknesaklığın ve birlikteliğin sağlanması ve ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumlu olmasını ve toplam teklife göre dengeli fiyat teklifi verilmesini sağlamak amacıyla bu kriterlerin Genel Müdürlüğe bağlı bölge müdürlüklerine gönderildiği belirlenmiştir.

İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 35’inci maddesinden anlaşıldığı üzere idarece teklif fiyatı puanlamasına 40 puan, kalite ve teknik değer nitelik puanlamasına da 60 puan öngörülmüş olduğu, kalite ve teknik değer nitelik puanının 50 puanını iş kalemleri bazında teklif fiyat nitelik puanı, 5 puanını teknik değer nitelik puanı, 5 puanını da kalite nitelik puanının oluşturduğu, şikâyete konu puanlamanın teknik değer nitelik puanı ve kalite nitelik puanına ilişkin olduğu belirlenmiştir. 5 puan olarak belirtilen teknik değer nitelik puanında isteklinin kamu veya özel sektöre karşı ihale ilan tarihi itibarıyla geriye doğru son 15 yıl içinde geçici kabulü yapılan ve teklif edeceği bedelin % 50’sinden fazla olan gölet/baraj iş deneyim belgesi üzerinden puanlama yapılacağı, yeterlilik için sunulan iş deneyim belgesine konu iş hariç istekli tarafından bitirilen gölet/baraj işine ait iş deneyim belge sayısı 0 ise 0 puan, 1 ise 1 puan, 2 ise 3 puan, 3 ve fazlası ise 5 puan alacağı anlaşılmaktadır.

Başvuru dilekçesinde, kendilerinin ve kendileri gibi firmaların yekpare 100.000.000,00 TL-300.000.000,00 TL tutar aralıklarında kil dolgu tipi ve beton dolgu tipi barajlar tamamlamış olduğu, yapılan düzenleme ile böyle büyük meblağda iş deneyim belgesi olmasına rağmen, teklif edeceği tutarın % 50'si oranında 3 adet belgesi olmayan firmaların mağdur edildiği, belge tutarı 3.000.000 TL, 5.000.000 TL, 8.000.000 TL olmak üzere 3 adet iş deneyim belgesi olan bir firma yapılan düzenleme ile teknik puan olarak tam puan alırken 200.000.000, 300.000.000 TL tutarlı iş deneyimine sahip firmalar tam puan alamadığı, indirim oranı daha yüksek olsa da bu isteklilerin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenemediği, bu durumda adetçe daha az, ancak kapasite ve hacim olarak büyük iş yapmış olan firmaların iş almalarının olanaksızlaştığı, sırf bu yüzden büyük işler bitirmiş ancak 3 adet iş bitirme belgesi olmayan firmaların bu ihalelere teklif vermediği ve indirim oranlarının daha düşük olduğu, bu açıdan kamu zararı oluştuğu, idarenin yapmış olduğu düzenleme ile 3 adet iş deneyim belgesi olan istekliler açısından yeni işler ve deneyim belgesi kazandırmanın önünün açıldığı iddia edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda hangi esaslara uyulması gerektiği Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan bölümünde açıklanmıştır. Ayrıca fiyat dışı unsurların yalnızca niceliksel olmayıp, niteliksel unsurlar olarak belirlenebileceği ifade edilmiştir.

Başvuru dilekçesinde belirtildiği şekilde, belirli bir sermaye birikimine sahip, deneyimli firmaların çeşitli maliyet avantajlarına sahip olacağı, bu durumun fiyat tekliflerinin daha düşük olmasına imkan verdiği hususları dikkate alındığında, idarece belirlenen ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi kriterlerinde 40 puanı oluşturan teklif fiyatı puanlaması bölümünde daha düşük teklif veren büyük meblağda iş deneyimine sahip firmaların avantajının olacağı, bunun karşısında idarece yapılan düzenlemede teknik değer nitelik puanı olarak 5 tam puan almak için konulan kriterlerin ise küçük ölçekli fakat sayı olarak daha fazla sayıda iş yapmış firmalara avantaj sağladığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, idarece teklif fiyatı puanlamasında daha dezavantajlı olan küçük ölçekli isteklilerin, teknik değer nitelik puanı bölümünde daha avantajlı olmasını sağlamak üzere bir puanlama kriteri oluşturulduğu, bu noktada istekliler açısından eşit koşullarda yarışma imkânı yaratılmaya çalışıldığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, fiyat dışı unsur olarak belirlenen teknik değer nitelik puanı için sunulacak iş deneyim belgelerinin kamu veya özel sektöre karşı ihale ilan tarihi itibariyle geriye doğru son 15 yıl içinde geçici kabulü yapılmış ve teklif edilen bedelinin %50’sinden fazla olan gölet/baraj işlerine ilişkin olma şartı getirilmiştir. Dolayısıyla idarenin bu noktada niceliksel bir kriter de uyguladığı belirlenmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde benzer iş, ihale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işler olarak tanımlanmıştır. Söz konusu ihalede teklif edilen bedelin en az % 100’ü oranında ihale konusu iş veya benzer işlere ait iş deneyim belgesinin sunulmasının yeterlik kriteri olarak istenildiği, puanlama aşamasından önce isteklilerin ihale konusu iş için istenilen iş deneyim kriterini zaten sağlamış olması gerektiği, bu yeterliliği sağlayan tüm isteklilerin büyük ya da küçük aynı koşullarda olduğu, bu noktadan sonra idarenin teknik değer nitelik puanlamasında belirttiği kriterin işin meblağ olarak büyüklüğünden öte, belli bir tutarın üstünde 3 ve daha fazla gölet/baraj işini başından sonuna kadar yapmış, benzer nitelik ve nicelikte işi tekrar ederek tamamlamış olan istekliye 5 tam puan verme yönünde olduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru dilekçesinde ayrıca, kalite nitelik puanlaması için koyulan kriterin 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerinden olan eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddia edilmiştir. Söz konusu düzenlemede isteklinin idareye karşı yükleniminde bulunan ihale ilan tarihi itibariyle geriye doğru son 5 yıl içinde fesih edilen veya son 3 yıl içinde devir ettiği gölet/baraj işi üzerinden puanlama yapılacağı, isteklinin fesih edilen veya devir yapılan gölet/baraj işi sayısı 0 ise 5 puan, 1 veya fazla ise 0 puan verileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır. Söz konusu düzenleme ile idarenin ilan tarihi itibarıyla geriye doğru 5 yıl içinde her hangi bir gerekçe ile işi fesh edilen ya da 3 yıl içinde devir yapılan isteklinin puanında kesintiye gitmeyi öngördüğü, bu düzenleme ile idarenin kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak ve belli bir süre geçmişinde fesih ve ya devir bulunmayan istekliye puan avantajı sağlanmasının hedeflendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tespitler, mevzuat hükümleri ve iddia konusu birlikte değerlendirildiğinde, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.3.1’inci maddesinde de belirtildiği üzere 4734 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesine göre ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususunun idarenin takdirinde olduğu, başvuru dilekçesinde belirtilen düzenlemelerin rekabeti engeller nitelikte olmadığı ve yapılan düzenlemelerde aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi