KİK Kararı: 2017/UY.III-1717

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/030
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 20.06.2017
Karar No : 2017/UY.III-1717

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

İntizamlı İnşaat Madencilik Elektrik Tarım Hayvancılık Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi,

Yavuz Selim Mah. Cumhuriyet Cad. No: 78/A/221 Turhal/TOKAT

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Susurluk Şeker Fabrikası Müdürlüğü,

Bursa Karayolu Üzeri 4. Km - 10600 Susurluk/BALIKESİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/175258 İhale Kayıt Numaralı “Ana Fabrika ve Muhtelif Tesislerin Dış Cephe Boyalarının Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Susurluk Şeker Fabrikası Müdürlüğü tarafından 24.04.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ana Fabrika ve Muhtelif Tesislerin Dış Cephe Boyalarının Yapılması” ihalesine ilişkin olarak İntizamlı İnşaat Madencilik Elektrik Tarım Hayvancılık Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nin 15.05.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.05.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.06.2017 tarih ve 31894 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1408 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında kalmasına karşın idare tarafından mevzuat hükümlerine uygun olarak aşırı düşük sorgulaması yapılmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesindeki “İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada, proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi, beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır. …” açıklamasına göre teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesindeki yer alan açıklamalara uygun olarak proforma fatura sunmadıkları halde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmadığı,

2. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesindeki “… b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünün oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanuna göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen iş ile ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile ilgili işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifi kapsamında sadece mal bulunuyorsa; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişi üretici olma durumunda ise, son geçici vergi beyanname vergi döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.” açıklamasına göre teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin yaptıkları aşırı düşük açıklamalarında imalatçı firmalara ait son geçici vergi beyan dönemine ait birim maliyet cetvellerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun sunulup sunulmadığına bakılmaksızın aşırı düşük sorgulamasına verilen cevapların yeterli görüldüğü,

3. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesindeki “… d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanunu’nun 182’nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan veya onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.” açıklamasına karşın teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük sorgulamasına verdikleri cevapların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesindeki yer alan açıklamalara uygun olmamasına karşın tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmadığı,

4. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin yaptıkları aşırı düşük açıklamalarında ve maliyet hesaplarında, teknik personelin maliyetinin (SGK prim ve stopajı da düşülerek) eklenip eklenmediği, ayrıca All-Risk sigorta bedeli, SGK, vergiler ve şantiye giderleri de söz konusu maliyet oluşturulurken dikkate alınıp alınmadığı hususunun idare tarafından incelenmediği,

5. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin yaptıkları aşırı düşük açıklamalarında asgari ücret ödenerek çalıştırılan bir işçinin bir saatlik maliyeti olan 7.90 TL’den az gösterilmemesi hususunun idare tarafından göz ardı edildiği ve bu husus tespit edilmeksizin ihalenin sonuçlandırıldığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihalenin adı “Ana Fabrika ve Muhtelif Tesislerin Dış Cephe Boyalarının Yapılması” olarak düzenlenmiştir.

Bahse konu ihalede 31 adet ihale dokümanı satın alınmış olup, 24.04.2017 tarihinde yapılan ihaleye 19 istekli katılmıştır.

İhale komisyonunun 05.05.2017 tarihli kararıyla ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Sarıkan Yapı Metal Tem. Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi-Salim Bilmez İş Ortaklığı üzerinde bırakılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesindeki “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmüne göre Kuruma aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili olarak kriter belirleme yetkisi verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.” açıklamaları yer almaktadır.

Tebliğ’in yukarıya aktarılan açıklamalarına göre ihale dokümanında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağına ilişkin düzenlenme yapılan ihaleler için idarece öncelikle geçerli teklifler ve yaklaşık maliyet esas alınarak sınır değerin hesaplanması ve sınır değerin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca idarece oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda da; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi gerekmektedir.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde yer alan “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” şeklindeki düzenlemeye istinaden idarece sınır değerin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağı anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihalede, “Brüt beton sıvalı veya eski boyalı yüzeylere astar uygulanarak silikon esaslı su bazlı boya yapılması (Her yükseklikte dış cephe), Demir Yüzeylere iki kat sentetik boya yapılması (Her yükseklikte), Ön yapımlı bileşenlerden oluşan tam güvenlikli dış cephe iskelesi, 250/350 çimento dozlu harçla düz sıva yapılması (Dış cephelerde kaba ve ince sıva olmak üzere)” olmak üzere 4 adet iş/imalat kalemi olduğu, bunlardan “Brüt beton sıvalı veya eski boyalı yüzeylere astar uygulanarak silikon esaslı su bazlı boya yapılması (Her yükseklikte dış cephe) ve Ön yapımlı bileşenlerden oluşan tam güvenlikli dış cephe iskelesi” iş/imalat kalemlerinden açıklama istenildiği, ancak iş/imalat kalemlerinin miktarları ile girdilerini ve girdi miktarlarını gösteren analizlerin teklif fiyatı aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilere verilmediği, açıklamanın, açıklama talep yazısı ekinde 2 adet imalat kalemi belirtilmek suretiyle talep edildiği belirlenmiş olup, bu haliyle açıklamaya ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, açıklama talebinin Tebliğ’in 45’inci maddesine göre iş kalemlerine ait girdi ve girdi miktarlarını gösteren analizler verilmek suretiyle yeniden yapılması ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama talebinin Tebliğ’in 45’inci maddesine göre iş kalemlerine ait girdi ve girdi miktarlarını gösteren analizler verilmek suretiyle yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi