KİK Kararı: 2017/UY.III-1594
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2017/UY.III-1594
7 Haziran 2017
2017/131229 İhale Kayıt Numaralı "Mersin Büyükş ... , Üst Yapı Ve Sanat Yapıları Yapım İşi" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/028
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 07.06.2017
Karar No : 2017/UY.III-1594
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Hamdi GÜLEÇ
Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ
BAŞVURU SAHİBİ:
Başarır Temizlik Sosyal Hizmetler İnşaat/Tuncay ARSLAN,
Çakmak Mahallesi Tavukçuyolu Caddesi Yeşilbahar Sokak No:68/5 Ümraniye/İSTANBUL
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yol Yapım Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı,
Siteler Mahallesi Makina İkmal Saha İçi No: 2 Akdeniz/MERSİN
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2017/131229 İhale Kayıt Numaralı “Mersin Büyükşehir Belediyesi Sınırları Dahilinde Muhtelif Caddelerde, Kırsal Grup Yollarında, Toprak, Tesviye, Üst Yapı ve Sanat Yapıları Yapım İşi” İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yol Yapım Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı tarafından 02.05.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mersin Büyükşehir Belediyesi Sınırları Dahilinde Muhtelif Caddelerde, Kırsal Grup Yollarında, Toprak, Tesviye, Üst Yapı ve Sanat Yapıları Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Başarır Temizlik Sosyal Hizmetler İnşaat/Tuncay Arslan’ın 24.04.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.05.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.05.2017 tarih ve 28304 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.05.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2017/1256 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
-
İdari Şartname’nin 7.5.5’inci maddesinde “İhale aşamasında toplam kapasitesi en az 320 Ton/Saat olan asfalt plenti/plentleri Mersin İl Sınırları içerisinde kurulu olacaktır. Kurulu olan asfalt plenti/plentlerinin isteklinin kendi malı veya kiralık olması şartı aranacaktır.” düzenlemesine yer verildiği, ancak söz konusu düzenlemenin uygulamada yanlış olduğu, Türkiye’nin herhangi bir yerinde ihale konusu işlerle alakalı çalışma yapan firmaların Mersin il sınırları içerisinde asfalt plentine sahip olması veya ihale üzerinde kalıp kalmayacağı belli olmadan asfalt plentinin kiralanmasının istenmesinin rekabet ilkelerine aykırı ve saydamlıktan uzak olduğu, söz konusu kısıtlayıcı düzenleme yerine bahsi geçen hususa ilişkin olarak noter taahhütnamesi istenmesinin yerinde olacağı,
-
Özel Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde “İşin yapılabilmesi için gerekli tüm arazi etüt, aplikasyon ile bunlara ait tüm detay projelerinin hazırlanması yüklenici firma tarafından yapılarak idareye sunulacak tüm bunlar için yükleniciye herhangi bir bedel ödenmeyecektir.” düzenlemesine yer verildiği, ancak ihaleye ilk kez katılacak bir isteklinin bahsi geçen bilgilere sahip olmadan ihaleye katılıp teklif sunabilmesinin mümkün olmadığı, bilgilerin tespiti için ne kadarlık maliyete katlanılacağının tespitinin mümkün olmadığı gibi öngörülmeyen maliyetlerin fiyatlandırılmasının da imkansız olduğu,
-
Özel Teknik Şartname’nin 14’üncü maddesinde ”Yol gövdesinde zamanla oluşacak bozulmalardan ( yer altı suyu, drenaj, uygun olmayan malzeme kullanılması, sıkışma eksikliği, rutubet, segregasyon v.b.) yüklenici mesul olup, gerekli bakım onarım zayi olan üst yapı malzemesi bedelleri yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesine yer verildiği, ancak söz konusu sorumluluğun ne kadar süre devam edeceğinin belirtilmemesinin ihaleye katılma niyetinde olan isteklilerin tereddüte düşmesine sebebiyet verdiği, bahsi geçen garanti süresinin belirtilmesi gerektiği,
-
Özel Teknik Şartname’nin 17’nci maddesinde “Yüklenici inşaat imalattan çıkacak molozun döküm ve depo yerleri, malzeme stok alanları idarenin onayladığı yerleri kullanacaktır. Döküm yerini sağlamak, gerekli izinleri almak ve bundan doğabilecek her türlü idari, teknik, mali yükümlülük yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesine yer verildiği, ancak idarece onaylanacak döküm sahasının ne kadar bir mesafe sınırları içerisinde olacağının belirtilmediği için maliyet belirlemesinin imkansız olacağı,
-
Özel Teknik Şartname’nin 30’uncu maddesinde “Çalışmalar yapılırken güzergah boyunca her türlü trafik işaretleme ve bilgi levhalarının iş mahallinde bulundurulması ve iş güvenliğini, araç ve yayaların trafik güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde konumlandırılması yani yaya ve taşıt trafiğine açık yollarda gerekli her türlü emniyet tedbirini almak, bunun için gerekli trafik işaretlemelerini yapmak ( ışıklı trafik levhaları, gece flaşörleri, emniyet şeritleri, bariyerler vb.) yüklenicinin sorumluluğundadır. Söz konusu işaretlemeler ve alınan tedbirler iş bitimine kadar yüklenici tarafından muhafaza edilecektir. Aksi takdirde trafik tedbirlerinin alınmadığının tutanak ile tespit edildiği her gün için 500,00 TL. ceza tespiti takip eden ilk hakkedişten kesilecektir. Ancak kesilen bu ceza anılan iş mahallinde bu durumun sebebiyet vereceği yaşanabilecek can ve mal kayıplı kazalar ile üçüncü şahıslara verilebilecek zararlar da yüklenici sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.” düzenlemesine yer verildiği, ancak idarece araçlarda istenilen logo tasarım ışıklı levha ve yönlendirmelere ilişkin maliyet hesaplamalarının yapılmasının mümkün olmadığı, işin süresi boyunca çalıştırılacak araçlar ve dış alan için söz konusu maliyetlerin hesaplanması için herhangi bir kriter, ölçü ya da adet belirtilmediği, söz konusu maliyetlerin hesaplanmasının mümkün olmayacağı, mevcut ihaleyi yürütmekte olan firmanın bu bilgilere sahip olduğu, dolayısıyla ihaleye katılacak isteklilerden avantajlı konumda yer aldığı, bu şartlar altında eşit şartlarla rekabet etmenin mümkün olmayacağı, bahsi geçen olumsuzluklardan dolayı sağlıklı bir teklif oluşturamadıkları bu nedenle ihalenin iptal edilerek gerekli düzenlemeler gerçekleştirildikten sonra yeniden ihalenin gerçekleştirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
- Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır.” hükmü ve anılan maddenin dördüncü fıkrasında “Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir.” hükmü,
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;
a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,
b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın satın alındığı tarihi…izleyen günden itibaren başlar…” hükmü yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen 55’inci maddesinin birinci fıkrasında, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren anılan Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün olduğu, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki düzenlemesinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için şikâyet başvuru süresinin dokümanın satın alındığı, ihale dokümanının ilana yansıyan hükümleri için ise ilk ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı anlaşılmaktadır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, başvuruların süresinde yapılıp yapılmadığı yönünden inceleneceği, anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, söz konusu Yönetmelik’in 16’ncı maddesinin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verileceği düzenlenmiştir.
İhale İlanı’nın “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 4.3.2’nci maddesinde “Yüklenici işe başlama tarihinden itibaren aşağıda cinsi, çeşidi, adedi ve kapasitesi belirtilen makine, teçhizat ve ekipmanı iş programına uygun olarak iş yerinde bulundurmak zorundadır.
…
İhale aşamasında toplam kapasitesi enaz 320 Ton/Saat olan asfalt plenti/plentleri Mersin İl Sınırları içerisinde kurulu olacaktır. Kurulu olan asfalt plenti/plentlerinin isteklinin kendi malı veya kiralık olması şartı aranacaktır.
İstekliler kendi malı veya kiralık istenen en az 320 Ton/saat kapasiteli asfalt plenti/plentlerinin Mersin İl Sınırları içerisinde kurulu olduğu yeri ve kapasitelerini Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği kapasite raporu ile belgelendireceklerdir.
İsteklinin Mersin ili Sınırları içerisinde kurulu olan plent/plentlerin kiralama sözleşmelerini teklifleri ile beraber sunacaklardır. Kiralanan plent/plentlerin toplam kapasitesi enaz 320 Ton/saat olacaktır. Ayrıca kiralanan plent/plentler noter onaylı kira sözleşmesi, imza sirküleri, kiralanan plent/plentlerin faturası ve kiralanan plent/plentlerin Mersin İl Sınırlarında sabit kurulu olduğunu gösteren kapasite raporu teklif ekinde sunulacaktır.
İsteklinin Kendi Malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; fatura, ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı yada yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir ve mali müşavir raporu ile tevsik edilir.
Geçici ithalle getirilmiş veya finansal yoluyla edinilmiş tesis, makine, teçhizat ve ekipmanın, kira sözleşmesinin sunulması veya ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılır.
İş ortaklığında tesis, makine, teçhizat ve ekipman ortakların biri veya birkaçı tarafından sağlanır.” düzenlemesi,
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” balıklı 7.5.5’inci maddesinde “Yüklenici işe başlama tarihinden itibaren aşağıda cinsi, çeşidi, adedi ve kapasitesi belirtilen makine, teçhizat ve ekipmanı iş programına uygun olarak iş yerinde bulundurmak zorundadır.
…
İhale aşamasında toplam kapasitesi enaz 320 Ton/Saat olan asfalt plenti/plentleri Mersin İl Sınırları içerisinde kurulu olacaktır. Kurulu olan asfalt plenti/plentlerinin isteklinin kendi malı veya kiralık olması şartı aranacaktır.
İstekliler kendi malı veya kiralık istenen en az 320 Ton/saat kapasiteli asfalt plenti/plentlerinin Mersin İl Sınırları içerisinde kurulu olduğu yeri ve kapasitelerini Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği kapasite raporu ile belgelendireceklerdir.
İsteklinin Mersin ili Sınırları içerisinde kurulu olan plent/plentlerin kiralama sözleşmelerini teklifleri ile beraber sunacaklardır. Kiralanan plent/plentlerin toplam kapasitesi enaz 320 Ton/saat olacaktır. Ayrıca kiralanan plent/plentler noter onaylı kira sözleşmesi, imza sirküleri, kiralanan plent/plentlerin faturası ve kiralanan plent/plentlerin Mersin İl Sınırlarında sabit kurulu olduğunu gösteren kapasite raporu teklif ekinde sunulacaktır.
İsteklinin Kendi Malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman; fatura, ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı yada yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir ve mali müşavir raporu ile tevsik edilir.
Geçici ithalle getirilmiş veya finansal yoluyla edinilmiş tesis, makine, teçhizat ve ekipmanın, kira sözleşmesinin sunulması veya ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile isteklinin kendi malı sayılır.
İş ortaklığında tesis, makine, teçhizat ve ekipman ortakların biri veya birkaçı tarafından sağlanır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda bahsedilen İdari Şartname’nin 7.5.5’inci maddesinde yer alan düzenlemelerle 22.03.2017 tarihinde yayımlanan İhale İlanı’nın 4.3.2’nci maddesinde yer alan düzenlemeler birbirleri ile paralel nitelikte düzenlemelerdir.
Dolayısıyla itirazen şikâyet başvurusunda dile getirilen 1’inci iddianın farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihin, ihalenin ilan tarihi olan 22.03.2017 tarihi olduğu, 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesine göre söz konusu iddianın en geç 03.04.2017 tarihine kadar idareye yapılacak şikâyet başvurusunda dile getirilmesi gerekirken, başvuru sahibinin bahsi geçen iddiaları, 24.04.2017 tarihinde yapmış olduğu şikâyet başvurusuna konu ettiği ve bu başvuruya idarece verilen cevap üzerine Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
- Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği” başlıklı 13’üncü maddesinde “(1) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı, işin projesini de kapsayan teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur.
(2) Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılacak ihalelerin ön yeterlik dokümanında; adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir. Ayrıca, yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın ihaleye davet edilmesinin öngörüldüğü hallerde, sıralama kriterleri ve puanlama yöntemi ile beşten az olmamak üzere listeye alınacak aday sayısı da ön yeterlik dokümanında belirtilir.
(3) İhale veya ön yeterlik dokümanında yapılan düzenlemeler birbirine aykırı olamaz.” hükmü,
Anılan Yönetmelik’in “İhale ve ön yeterlik dokümanının hazırlanması” başlıklı 14’üncü maddesinde “(1) İdare, ihale ve/veya ön yeterlik dokümanını 25/2/2011 tarihli ve 27857 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 11 inci, 12 nci ve 13 üncü maddelerine göre oluşturur. Her sayfası onaylanan dokümanın bir nüshasının ihale işlem dosyasında muhafazası zorunludur. İhtiyaç duyulması halinde, Kurum tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin idarece alınması kaydıyla, ihale ve/veya ön yeterlik dokümanı “compactdisc (CD)” ortamına aktarılabilir.
(2) İdare tarafından ihale ve/veya ön yeterlik dokümanının hazırlanmasında, bu Yönetmelik ekinde yer alan; tip şartnameler, standart formlar, tip sözleşme, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve Kurum tarafından yayımlanan diğer mevzuat esas alınır.
(3) İdare, ihale dokümanını ilan yapılacak hallerde ilk ilan tarihine, davet yapılacak hallerde ise davet tarihine kadar hazırlar. Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılacak ihalelerde, ön yeterlik dokümanı ile ihale dokümanı, ön yeterlik ilan tarihine kadar hazırlanır.
(4) İhale veya ön yeterlik dokümanının Türkçe hazırlanması zorunludur. Ancak, yabancı isteklilere açık olan ihalelerde, dokümanın tamamı veya bir kısmı Türkçe yanında başka dillerde de hazırlanabilir. Talep edenlere, yabancı dilde hazırlanan doküman Türkçe doküman ile birlikte verilir. Bu durumda dokümanın anlaşılmasında, yorumlanmasında ve anlaşmazlıkların çözümünde Türkçe metin esas alınır.” hükmü,
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin
a) Adı:Mersin Büyükşehir Belediyesi Sınırları Dahilinde Muhtelif Caddelerde, Kırsal Grup Yollarında, Toprak, Tesviye, Üst Yapı ve Sanat Yapıları Yapım İşi
b) Yatırım proje no'su/kodu:
c) Miktarı (fiziki) ve türü:
350 Km Sıcak Asfalt, 100 Km Yeni Yol, 6000 Dekar Sathi Kaplama (122 Kalem)
Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.
ç) Yapılacağı yer:Mersin İl Sınırları Dahilinde
d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin “İhaleye ilişkin bilgiler ile ihale ve son teklif verme tarih ve saati” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1.
a)İhale kayıt numarası: 2017/131229
b) İhale usulü: Açık ihale.
c) Tekliflerin sunulacağı adres: Yol Yapım Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı/İhaleli ve İdari İşler Şb. Md.
ç) İhalenin yapılacağı adres: Siteler Mahallesi Eski Otogar Karşısı Makina İkmal Sahası İçi Akdeniz/MERSİN
d) İhale (son teklif verme) tarihi: 02.05.2017
e) İhale (son teklif verme) saati: 10:00
f) İhale komisyonunun toplantı yeri:Yol Yapım Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı/İhale Odası…” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar isteklilere aittir.
12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır.
12.3. İstekli veya temsilcilerinin, işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği yapıya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir.
12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” düzenlemesi,
Özel Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde “İşin yapılabilmesi için gerekli tüm arazi etüt, aplikasyon ile bunlara ait tüm detay projelerinin hazırlanması yüklenici firma tarafından yapılarak idareye sunulacak tüm bunlar için yükleniciye herhangi bir bedel ödenmeyecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.
İhale işlem dosyası ve ekleri incelendiğinde, ihale konusu işin adının “Mersin Büyükşehir Belediyesi Sınırları Dahilinde Muhtelif Caddelerde, Kırsal Grup Yollarında, Toprak, Tesviye, Üst Yapı ve Sanat Yapıları Yapım İşi” olduğu, 02.05.2017 tarihinde gerçekleştirilen ihalede 46 istekli olabilecek tarafından ihale dokümanı satın alındığı/indirildiği, 6 istekli tarafından ihaleye teklif sunulduğu, ihale komisyonunca gerçekleştirilen değerlendirmeler neticesinde Eze İnşaat A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, Silahtaroğlu Yol Yapı ve Mad. A.Ş. - Ermit Müh. İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
İhale dokümanı kapsamında yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, ihale dokümanı kapsamında isteklilerin ihale konusu iş kapsamında yerine getirecekleri imalat iş kalemlerinin yer verildiği “birim fiyat teklif cetveli” ile söz konusu imalat iş kalemlerinin ayrıntılı tarif ve açıklamalarına yer verilen “proje birim fiyat poz tariflerine”, karayolları teknik şartnamesine ve diğer dokümanlara yer verildiği görülmüştür.
İhale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat teklif cetveli ve birim fiyat poz tarifleri incelendiğinde, bahsi geçen dokümanlarda ihale konusu iş kapsamında isteklilerce gerçekleştirilmesi öngörülen 122 adet imalat iş kalemlerine ve isteklilerin tekliflerini fen ve sanat kurallarına uygun olarak hazırlayabilmeleri ve maliyet analizlerini ortaya koyabilmeleri için gerekli imalat iş kalemlerinin ayrıntılı tariflerine yer verildiği anlaşılmıştır.
Diğer taraftan İdari Şartname’nin 12’nci maddesinde, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmenin isteklinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiş, işyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masrafların isteklilere ait olduğu, istekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, ihale konusu işin yerine getirilebilmesi ve isteklilerin tekliflerini sağlıklı bir şekilde hazırlayabilmeleri için ihale dokümanı kapsamında “birim fiyat teklif cetveli” ile “proje birim fiyat poz tarifleri” ne yer verildiği ve İdari Şartname’nin 12’nci maddesi uyarınca isteklilerin ihale konusu işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile ilgili hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş sayılacağı göz önünde bulundurulduğunda başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
- Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25’inci maddesinde “(1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir.
(2) İdare, yüklenicinin yaptığı işlerde kesin kabul tarihine kadar geçen zaman içinde herhangi bir aksaklık gördüğü takdirde, bu aksaklıkları yukarıda belirtildiği şekilde düzelttirip onarmakla birlikte, işin niteliğine göre aksaklığı tespit edilen yapım işlerinin kesin kabul işlemlerini uygun bir tarihe erteleyebilir. Bu takdirde kabulü ertelenen kısım için, idarenin uygun göreceği bir tutarda teminat alıkonur.
(3) Yapılan işlerde yüklenicinin kusurundan kaynaklanan ve acilen ele alınması gereken aksaklıklar meydana geldiğinde, yüklenicinin o anda işle ilgilenip konuyu ele alması imkanı yoksa bu takdirde idare, yazılı olarak haber vermek suretiyle yüklenici adına bu aksaklığı giderir. Yüklenicinin tebligat adresinde bulunamaması veya işe ilgi göstermemesi halinde idare, yüklenici hesabına aksaklığı giderip gerekli tedbirleri alır ve yüklenicinin bu uygulamaya itiraz hakkı olmaz.
(4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.” hükmü,
Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Sözleşme, ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütündür, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, Sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.
8.2.İhale dokümanını oluşturan belgeler
8.2.1. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir
1-Yapım İşleri Genel Şartnamesi
2-İdari Şartname,
3-Sözleşme Tasarısı,
4-Birim Fiyat Tarifleri ve Cetveli,
5-Mahal Listesi,
6-Özel Teknik Şartname,
7-Genel Teknik Şartname,
8-Ön / Kesin Projeler,
9-Açıklamalar (varsa),
10-Diğer Ekler.
8.3. Varsa, zeyilnameler ait oldukları dokümanın öncelik sırasına sahiptir.” düzenlemesi,
Özel Teknik Şartname’nin 14’üncü maddesinde “Yol gövdesinde zamanla oluşacak bozulmalardan ( yer altı suyu, drenaj, uygun olmayan malzeme kullanılması, sıkışma eksikliği, rutubet, segregasyon v.b.) yüklenici mesul olup, gerekli bakım onarım zayi olan üst yapı malzemesi bedelleri yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Sözleşme Tasarısı’nın 8’inci maddesinde, sözleşmenin ekindeki ihale dokümanı ve diğer belgelerle bir bütün olduğu, idareyi ve yükleniciyi bağlayacağı, ancak sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümlerin esas alınacağı, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında öncelik sıralaması bakımından ilk sırada yer aldığına yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 25’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yapım işlerinde yüklenici ve alt yüklenicilerin, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacakları, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumlu olacakları hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek imalatlarda zamanla oluşabilecek bozulmalara ilişkin sorumluluğun işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine ve kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle ihale konusu işin yüklenicisine ait olduğunun Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 25’inci maddesinin dördüncü fıkrasında açıkça hüküm altına alındığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Özel Teknik Şartname’nin 17’nci maddesinde “Yüklenici inşaat imalattan çıkacak molozun döküm ve depo yerleri, malzeme stok alanları idarenin onayladığı yerleri kullanacaktır. Döküm yerini sağlamak, gerekli izinleri almak ve bundan doğabilecek her türlü idari, teknik, mali yükümlülük yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibi tarafından, Özel Teknik Şartname’nin 17’nci maddesinde bahsedilen idarece onaylanacak döküm sahasının ne kadar bir mesafe sınırları içerisinde olacağı belirtilmediği için maliyet belirlemesinin imkansız olacağı iddia ediliyor olmasına rağmen, Özel Teknik Şartname’nin 17’nci maddesin yer verilen düzenleme dikkate alındığında, döküm sahasının belirlenmesinin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, söz konusu sorumluluğun yüklenicide olmasından dolayı ihale dokümanı kapsamında döküm sahalarına ilişkin mesafe bilgilerine ilişkin düzenlemenin idarece gerçekleştirilemeyeceği anlaşılmıştır.
Ayrıca İdari Şartname’nin 12’nci maddesi uyarınca, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmenin isteklinin sorumluluğunda olduğu, isteklinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde gerekli izinlerin idare tarafından verileceği, istekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş sayılacağı hususu dikkate alındığında, başvuru sahibinin teklifini hazırlaması için gerekli bilgileri idareden talep edebileceği gibi, ihale konusu işin yerine getirileceği iş yerlerini ve çevresini gezmekle ihtiyaç duyacağı bilgileri elde edebileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin teklifini hazırlamasına engel nitelikte bir aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:
İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7.5.5’inci maddesinde “Yüklenici işe başlama tarihinden itibaren aşağıda cinsi, çeşidi, adedi ve kapasitesi belirtilen makine, teçhizat ve ekipmanı iş programına uygun olarak iş yerinde bulundurmak zorundadır.
Sıra No
Ana Ekipman Listesi
Adedi
1
Asfalt Robotu
2
2
Greyder
2
3
Kamyon
15
4
Damtırak
5
5
Yükleyici
3
6
Distribütör
2
7
Yol Süpürge Makinesi
2
8
Asfalt Kazıma Makinesi - Freze
2
9
Silindir-(2-2,5 Ton)
2
10
Silindir-(10 Ton)
8
11
Lastik Tekerlekli Silindir
4
12
Finişer (Duyargalı)
4
13
Asfalt Plenti- Toplam Kapasitesi Enaz 320 Ton/Saat
” düzenlemesi,
Özel Teknik Şartname’nin 29’uncu maddesinde “Kullanılacak tüm iş makinelerinde Mersin Büyükşehir Belediyesi logosu bulunması sağlanacaktır.” düzenlemesi,
Anılan Şartname’nin 30’uncu maddesinde “Çalışmalar yapılırken güzergah boyunca her türlü trafik işaretleme ve bilgi levhalarının iş mahallinde bulundurulması ve iş güvenliğini, araç ve yayaların trafik güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde konumlandırılması yani yaya ve taşıt trafiğine açık yollarda gerekli her türlü emniyet tedbirini almak, bunun için gerekli trafik işaretlemelerini yapmak ( ışıklı trafik levhaları, gece flaşörleri, emniyet şeritleri, bariyerler vb.) yüklenicinin sorumluluğundadır. Söz konusu işaretlemeler ve alınan tedbirler iş bitimine kadar yüklenici tarafından muhafaza edilecektir. Aksi takdirde trafik tedbirlerinin alınmadığının tutanak ile tespit edildiği her gün için 500,00 TL. ceza tespiti takip eden ilk hakkedişten kesilecektir. Ancak kesilen bu ceza anılan iş mahallinde bu durumun sebebiyet vereceği yaşanabilecek can ve mal kayıplı kazalar ile üçüncü şahıslara verilebilecek zararlar da yüklenici sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.” düzenlemesi,
Aynı Şartname’nin ”Güvenlik” başlıklı 40’ıncı maddesinde “Yüklenici, sahada üretilen işin, malzeme, makina, ekipman ve mevcut tesislerin, sahadaki kişilerin ve ilişkili çevrenin güvenliği yönünden gereken her türlü önlemin alınmasından sorumludur. Doğabilecek tazminatlar da dahil her türlü masraf yükleniciye aittir.
Yüklenici, işlerin güvenli olarak yürütülmesi için alınacak önlemleri, beklenmeyen durumlar karşısında hareket şekillerini belirleyen detaylı bir güvenlik planı hazırlayacak Yapı Denetim Görevlisi’nin onayını alacaktır. Bu onay, yükleniciyi güvenlikle ilgili sorumluluklarından kurtarmaz.
Şantiye ve Çevre Güvenliği
Yüklenici;
Sahanın, sahadaki bütün iş, malzeme, ekipman ve mevcut tesisleri hırsızlıklara, bilinçli bilinçsiz saldırılara karşı korumak,
Giriş çıkışları kontrol altına almak, çalışanların dışındaki kişilerin çalışma sahalarına girmelerini önlemek bakımından saha sınırlarını, Yapı Denetim Görevlisi’nin uygun göreceği şekilde uygun malzeme ile çevirerek dış çevreden ayıracak ve güvenlik altına alacaktır.
Yangından Korunma
Yüklenici, uygulama süresince işlerin, geçici işlerin ve her türlü mülk ve kişinin yangından korunması için gereken önlemleri almakla yükümlüdür. Bu konuda kişilerin bilinçlendirilmeleri de dahil tüm önlemler ve yangın olması durumunda uygulanacak işlemler, İtfaiye Teşkilatı ile koordineli çalışılarak saptanacaktır.
İş süresince :
Kolayca alev alabilen kullanım maddelerinin depolanmasında,
Yanıcı atıkların toplanması, depolanması ve saha dışına çıkarılmasında,
Elektrik arklı kaynak ve oksi-asetilen kesme makinalarıyla yapılan çalışmalarda, gerekecek özel ek önlemler titizlikle alınacak ve uygulanacaktır.
Uyarı İşaretleri, Aydınlatma
Bütün açık kazılar, malzeme yığıntıları, tehlike yaratabilecek yapı, tesis ve ekipmanlar, çalışanları ve halkı korumak amacıyla, uygun uyarı işaretleri olan barikatlarla çevrelenecektir.
Aynı şekilde, iş nedeniyle trafiğe kapatılan yollar ve geçitler, barikatlarla korunacaktır.
Bu gibi bölgeler, uygun uzaklıklara yerleştirilmiş uyarı levhaları ile belirtilerek çalışanların ve halkın dikkati çekilecektir. Bütün barikat, engel ve işaretler, gün batımından, gün doğumuna kadar aydınlatılacaktır.
Çalışma Güvenliği
Sahada, iş süresince kişi, malzeme, ekipman ve tesislere zarar verebilecek kazaların meydana gelmemesi için gereken önlemlerin alınması Yüklenici’nin sorumluluğundadır.
Yüklenicinin bu konuda başlıca görevleri aşağıdakilerle sınırla kalmamak kaydıyla :
Çalışanları kaza oluşturacak, zarar verecek hareket ve uygulamalar yönünden eğitmek, bilinçlendirmek,
Sahada en az, “TS 8983 İnşaat Sırasında Yapılarda Alınması Mecburi Genel Emniyet Tedbirleri” şartlarını yerine getirecek düzeyde önlemler almak,
Alınan önlemlere, yapılan uyarılara uyulup uyulmadığını izlemek,
Eksikliklerin, yanlışlıkların saptanması halinde, ek önlemler almak, sözlü ya da yazılı uyarılarda bulunmak, gerektiğinde ceza kararları vermek,
Zarar verici bir olay meydana geldiğinde, duruma derhal el koyarak yapılması gerekenleri hızla yerine getirmek olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
İdari Şartname’nin 7.5.5’inci maddesinde ihale konusu iş süresince iş programına uygun olarak iş yerinde bulundurulması gereken 52 iş makinesine ilişkin düzenlemelere, Özel Teknik Şartname’nin 29’uncu maddesinde ihale konusu iş kapsamında kullanılacak tüm iş makinelerinde Mersin Büyükşehir Belediyesi logosunun bulunacağına yönelik düzenlemelere, anılan Şartname’nin 30’uncu maddesinde ihale konusu iş yerine getirilirken yaya ve taşıt trafiğine açık yollarda gerekli her türlü emniyet tedbirinin alınması, bunun için gerekli trafik işaretlemelerinin yapmasının (ışıklı trafik levhaları, gece flaşörleri, emniyet şeritleri, bariyerler vb.) yüklenicinin sorumluluğunda olduğuna yönelik düzenlemelere yer verildiği,
Özel Teknik Şartname’nin 40’ıncı maddesinin “Uyarı İşaretleri, Aydınlatma” başlığı altında, bütün açık kazılar, malzeme yığıntıları, tehlike yaratabilecek yapı, tesis ve ekipmanların, çalışanları ve halkı korumak amacıyla, uygun uyarı işaretleri olan barikatlarla çevreleneceği, aynı şekilde, iş nedeniyle trafiğe kapatılan yollar ve geçitlerin, barikatlarla korunacağı, uygun uzaklıklara yerleştirilmiş uyarı levhaları ile belirtilerek çalışanların ve halkın dikkatinin çekileceği ve bütün barikat, engel ve işaretlerin, gün batımından, gün doğumuna kadar aydınlatılacağına yönelik düzenlemelere, anılan maddenin “Çalışma Güvenliği” başlığı altında, sahada, iş süresince kişi, malzeme, ekipman ve tesislere zarar verebilecek kazaların meydana gelmemesi için gereken önlemlerin alınmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, yüklenicinin bu konuda başlıca görevleri aşağıdakilerle sınırlı kalmamak kaydıyla :
Çalışanları kaza oluşturacak, zarar verecek hareket ve uygulamalar yönünden eğitmek, bilinçlendirmek,
Sahada en az, “TS 8983 İnşaat Sırasında Yapılarda Alınması Mecburi Genel Emniyet Tedbirleri” şartlarını yerine getirecek düzeyde önlemler almak,
Alınan önlemlere, yapılan uyarılara uyulup uyulmadığını izlemek,
Eksikliklerin, yanlışlıkların saptanması halinde, ek önlemler almak, sözlü ya da yazılı uyarılarda bulunmak, gerektiğinde ceza kararları vermek,
Zarar verici bir olay meydana geldiğinde, duruma derhal el koyarak yapılması gerekenleri hızla yerine getirmek olacağına yönelik düzenlemelere yer verildiği görülmüştür.
Diğer taraftan İdari Şartname’nin 12’nci maddesinde, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmenin isteklinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiş, işyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masrafların isteklilere ait olduğu, istekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
İdari Şartname’nin 7.5.5’inci maddesinde kaç adet iş makinesinin ihale konusu iş kapsamında hazır bulundurulacağına ve Özel Teknik Şartname’nin 40’ıncı maddesinde ihale konusu iş yerine getirilirken yüklenici tarafından uyulması gereken güvenlik kurallarına ilişkin düzenlemeye yer verildiği ve ayrıca İdari Şartname’nin 12’nci maddesi uyarınca, işin yapılacağı yeri ve çevresini gezmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmenin isteklinin sorumluluğunda olduğu, isteklinin işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılacağı hususu da göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibi isteklinin teklifini oluşturmasına engel nitelikte bir aykırılığın söz konusu olmadığı sonucuna ulaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.
Hamdi GÜLEÇ
Başkan
Şinasi CANDAN
II. Başkan
Osman DURU
Kurul Üyesi
Köksal SARINCA
Kurul Üyesi
Dr. Ahmet İhsan ŞATIR
Kurul Üyesi
Hasan KOCAGÖZ
Kurul Üyesi
Mehmet ATASEVER
Kurul Üyesi
Oğuzhan YILDIZ
Kurul Üyesi
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.