KİK Kararı: 2017/UY.III-143

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/003
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 11.01.2017
Karar No : 2017/UY.III-143

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Pakyol İnş. Taah. Tic. A.Ş.,

Aşağı Öveçler Mah. 1332. Sok. 18/3 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ),

Emniyet Mahallesi Mevlana Bulvarı (Konya Yolu Üzeri) No: 32 06560 Yenimahalle/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/303532 İhale Kayıt Numaralı “Antalya Havaalanı Yağmur Suyu Drenaj Sisteminin Rehabilitasyonu” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) tarafından 06.09.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Antalya Havaalanı Yağmur Suyu Drenaj Sisteminin Rehabilitasyonu” ihalesine ilişkin olarak Pakyol İnş. Taah. Tic. A.Ş. nin 08.12.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.12.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.12.2016 tarih ve 70875 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.12.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/3090 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 06.09.2016 tarihinde gerçekleşen ihalede tekliflerinin sınır değerin altında kaldığı, 21.10.2016 tarihinde taraflarından aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, söz konusu açıklamalarının 31.10.2016 tarihinde idareye sunulduğu, ancak DHMİ.03 “Her cins zemin kazısı ve meydan dışına atılması” pozuna ilişkin olarak öngörülen mesafenin 24.8 km alınmış olduğu, analiz hesabına sadece havaalanı ve döküm sahası arasındaki mesafenin alındığı havalimanı içindeki mesafenin hesaba katılmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun görülmediği, söz konusu mesafe bilgisinin Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na yazdıkları yazıya verilen cevapta havaalanına 24.8 km uzaklıktaki sahaya dökümünün uygun olacağı bilgisinin verildiği, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın yazısında yer alan “iş kapsamında oluşacak hafriyat atıkları” ifadesinden verilen mesafe bilgisinin havaalanı içindeki mesafeleri de kapsadığının açık bir şekilde anlaşıldığı, ayrıca iş kalemine ait imalatın havaalanı içinde lokal bir noktayı değil de büyük bir alanı kapsadığı, imalatın yapılacağı her bir alan için ayrı ayrı nakliye mesafesi verilemeyeceği, imalatın büyüklüğü de göz önüne alındığında ilgili Belediye tarafından ortalama bir nakliye mesafesi verildiği, ayrıca söz konusu iş kalemine ilişkin analiz ve birim fiyat tariflerinde şantiye içi nakliye adı altında bir mesafe verilmediği, dolayısıyla idare tarafından verilmeyen nakliye bilgisi eksikliğinden tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırılık arz ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “… 46.5- İşe ait teknik şartnamelere uygun malzeme ocaklarının tespit edilmesi, malzemenin temini ruhsat alınması, kazı ve moloz döküm alanlarının belirlenmesi ve tüm bu işlemler için ilgili mercilerden izin ve onay alınması yüklenici sorumluluğundadır.

İdarenin isteği halinde idarenin uygun göreceği vasıf ve miktardaki kazıdan çıkan malzeme Havalimanı sınırları dahilinde İdarece gösterilecek yerde depolanacak/kullanılacaktır.

46.6 Bu iş dahilindeki tüm nakliyeler yüklenici sorumluluğundadır.” düzenlemesine,

İhale konusu işe ait Özel İdari ve Teknik Şartname’nin 10’uncu maddesinin 10’uncu bendinde “İşe ait teknik şartnamelere uygun malzeme ocaklarının tespit edilmesi, malzemenin temini ruhsat alınması, kazı ve moloz döküm alanlarının belirlenmesi ve tüm bu işlemler için ilgili mercilerden izin ve onay alınması, tüm harç masrafları, mali ve hukuki sorumluluk yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin 10’uncu maddesinin 11’inci bendinde ise “Kazıdan çıkan malzeme için havalimanı sınırları dışında döküm (depo) sahası tespiti, bu döküm sahası için yerel yönetimlerden (Belediye, Kaymakamlık vs.) yazılı izinlerin alınması, tüm harç masrafları, mali ve hukuki sorumluluk yükleniciye ait olacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale işlem dosyasında gönderilen bilgi ve belgelerden, başvuruya konu ihalenin Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) tarafından açık ihale usulü ile birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Antalya Havaalanı Yağmur Suyu Drenaj Sisteminin Rehabilitasyonu” işi ihalesi olduğu, 06.09.2016 tarihinde yapılan ihaleye 35 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından yapılan ilk değerlendirme neticesinde 8 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve İdari Şartname’nin 33’üncü maddesi gereği sınır değerin hesaplandığı, teklifi geçerli bulunan 27 istekliden 11’inin tekliflerinin sınır değerin altında kaldığının belirlendiği, anılan isteklilerden Kanun’unun 38 ‘inci maddesine göre açıklama istendiği, söz konusu aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde yer alan açıklaması istenilen iş kalemleri listesinde DHMİ.01, DHMİ.03, DHMİ.18, DHMİ.19 poz numaraları imalat kalemlerine, açıklama istenen ve istenmeyen analiz girdileri listeleri ile sıralı analiz girdilerine yer verildiği, açıklama istenen isteklilerden 9’unun açıklamalarının zamanında idareye sunduğu, ancak komisyonca yapılan inceleme neticesinde açıklama sunan isteklilerin tamamının açıklamalarının uygun bulunmayarak reddedildiği ve ihalenin teklifi sınır değerin hemen üzerinde bulunan istekli Uluova İnşaat ve Makina Sanayi Ltd. Şti., Özkan Mühendislik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından DHMİ.03 poz numaralı iş kaleminin girdilerinden olan nakliye bedeli için ilgili belediyenin vermiş olduğu ortalama mesafe üzerinden yapılan hesaplamanın doğru olduğu, idarece verilen analiz formatında belirtilmeyen nakliye bilgisi eksikliği nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Söz konusu iddiaya ilişkin olarak yapılan incelemede; DHMİ.03 “Her Cins Zemin Kazısı ve Meydan Dışına Atılması” iş kaleminin birim fiyat analiz formatının idare tarafından

İş Kalemi / İş Grubu No :

Analizin Adı :

Ölçü Birimi

DHMİ 03

HER CİNS ZEMİN KAZISI VE MEYDAN DIŞINA ATILMASI

M3

Poz No:

GİRDİLER

Ölçü

Miktarı

Birim Fiyatı

Tutarı

03.001

Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP(1Yd3)

AD

0,000001918

03.011

Traktör buldozer (TD 25 veya emsali 185 HP+bıçak)

AD

0,000000342

01.409

Formen

SA

0,00768

01.408

Yağcı

SA

0,016

04.109

Mazot (motorin)

KG

0,1816

01.404

Operatör makinist

SA

0,02304

Nakliye Bedeli (Kazı malzemesi, d=1,6 t/m3)

Karsız Toplam

Kar ve Genel Giderler

Toplam Tutar

şeklinde verildiği,

İhale dokümanı kapsamında isteklilere verilen İnşaat Teknik Şartnamesi’nde ise anılan iş kalemine ait birim fiyat tarifinin “Aşağıda açıklanan ölçü usulündeki tarife uygun olarak hacmi tesbit edilen her cins zeminin Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü Hava Meydanları 1 No.lu Toprak İşleri Şartnamesi esaslarında kazılması, taşıtlara doldurulup meydan hudutları dışında ilgili belediyenin belirleyeceği bir veya daha çok adette depo yerine taşınması, boşaltılması, istenilen seviyede tesviye ve tanzimi işidir. (Nakliye ve Döküm Bedeli Dahil)” şeklinde yapıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin 31.10.2016 tarihinde idareye sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarında DHMİ.03 poz numaralı iş kalemine ilişkin olarak meydan dışına çıkarılacak kazı malzemesinin nakliye hesabında kullanılmak üzere mesafe bilgisinin Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na sorulduğu ve anılan Belediye Başkanlığı tarafından 24,8 km olarak belirlenen değerin nakliye hesabında kullanıldığı belirtilmiştir.

Anılan istekli tarafından yapılan hesaplamada Çevre Şehircilik Bakanlığı tarafından 10 km’den çok mesafeler için belirlenen m3 cinsinden (F=A x K x (0,0007xM+0,01) x D) nakliye formülünün kullanıldığı, yapılan hesaplama neticesinde ise (F=1 x 225 x (0,0007x24,8+0,01) x 1,6) = 9,85 TL/m3 sonucuna ulaşıldığı, hesaplamada aritmetik bir hata bulunmadığı ve birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen karsız birim fiyatla uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Ancak, anılan istekli tarafından açıklama dosyası kapsamında sunulan Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın yazısı ekinde yer vermiş olduğu krokinden söz konusu mesafenin havaalanı sınırından itibaren alınarak hesaplandığı görülmüş, anılan istekli tarafından havaalanı içindeki mesafelere ilişkin herhangi bir belirleme yapılmayarak anılan Belediye Başkanlığı tarafından bildirilen mesafenin doğrudan hesaplamada kullanıldığı tespit edilmiştir.

Bu bağlamda, idare tarafından ihale dokümanı kapsamında tevsiki istenen nakliye mesafesinin eksik alındığına dair yapılan değerlendirmenin yerinde olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi