KİK Kararı: 2017/UY.III-1405

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/024
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 17.05.2017
Karar No : 2017/UY.III-1405

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Vit Varol İnşaat Tic. Ltd. Şti.,

VEKİLİ:

Av. Furkan GÖNÜLLÜ,

İsmetpaşa Mah. Gazeteci Ali Çelik Sokak Bayındır İş Merkezi 14/1 KAHRAMANMARAŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ahi Evran Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,

Bağbaşı Yerleşkesi 40100 KIRŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/132178 İhale Kayıt Numaralı “Ahi Evran Üniversitesi 100 Yataklı Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu Binası” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ahi Evran Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 23.11.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ahi Evran Üniversitesi 100 Yataklı Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu Binası” ihalesine ilişkin olarak Vit Varol İnşaat Tic. Ltd. Şti.nin 01.02.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.02.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.02.2016 tarih ve 9644 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.02.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 26.04.2017 tarih ve 2017/M.K-148 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/452-02 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdare tarafından isteklilere verilen ihale dokümanında, uygulama projesinde ve mahal listesinde “Y.16.061/04” poz numaralı “Ø 65 cm çapında, C 25/30 basınç dayanımında yerinde dökme betonarme fore kazık yapılması” iş kalemine yer verilmediği, fakat anılan iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, şikâyet başvurularının reddine ilişkin yazıda, söz konusu iş kaleminin isteklilere verilen projelerde yer almadığı, ancak yaklaşık maliyette ve açıklama istenilen iş kalemleri arasında sehven yer verildiğinin belirtildiği, uygulama projesinde “Ø 50 cm çapında fore kazık yapılması” iş kaleminin yer aldığı, anılan iş kalemi için açıklama istenilmesi gerekirken açıklama istenilmediği, dolayısıyla aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği, ayrıca kendileri tarafından “Ø 65 cm çapında dökme betonarme fore kazık yapılması” iş kaleminin miktarı, uygulama projesinde yer verilen, ancak açıklama istenilen iş kalemleri arasında yer verilmeyen, “Ø 50 cm çapında dökme betonarme fore kazık yapılması” iş kalemi miktarının esas alındığı, sözleşmenin imzalanmasından sonraki aşamada yapımı gerçekleştirilmeyecek olan “Ø 65 cm çapında dökme betonarme fore kazık yapılması” iş kalemi için açıklama istenilmesinin ve söz konusu iş kalemi için hesap cetvelinde öngördükleri miktarın yaklaşık maliyette anılan iş kalemi için öngörülen miktardan düşük olduğu gerekçesi ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına uyarlığının bulunmadığı,

2. a) Açıklama istenilen iş kalemleri arasında yer alan “Y.16.061/13” poz numaralı “Ø 165 cm çapında, C 25/30 basınç dayanımında yerinde dökme betonarme fore kazık yapılması” ile “880-5631” poz numaralı “Utp Cat6H Halojen Free 4x2x23 AWG” iş kalemleri için kendileri tarafından öngörülen miktarın, anılan iş kalemi için yaklaşık maliyette öngörülen miktardan %11 ile %81 arasındaki oranda düşük olduğu gerekçesinin yerinde olmadığı, uygulama projesinde yer alan miktarla kendileri tarafından öngörülen miktarın aynı olduğu, “Y.16.061/11” poz numaralı “Ø 120 cm çapında fore kazık yapılması” iş kaleminin yaklaşık maliyetteki miktarı ile kendileri tarafından anılan iş kalemi için verilen miktarın karşılaştırılarak, kendileri tarafından verilen miktarın yaklaşık maliyette yer alan miktardan yüksek olduğunun belirlenmesi, aradaki miktar farkına yönelik bedelin, “Y.16.061/04”, “Y.16.061/13” ve “880-5631” poz numaralı iş kalemleri için eksik olduğu ifade edilen miktar farkı bedeli toplamından daha fazla olduğunun anlaşılması halinde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmaması gerektiği,

b) “Özel 27” poz numaralı “Alüminyum üzeri pvc hasta tutunma bandı (el tutamaklı)” iş kaleminin analizinde yapılan hesap hatasının, iş kaleminin malzeme+montaj bedelinin 35,04 TL, kâr ve genel giderin 1,26 TL olmak üzere iş kaleminin fiyatının 36,30 TL olarak belirlendiği ve hesap cetveline bu fiyatın yansıtıldığı, analizdeki %5 müteahhit kârı ve genel gideri oranına sehven yer verildiği, açıklanması istenen analiz girdileri arasında kâr ve genel giderin yer almadığı, dolayısıyla bunun hesap hatası olarak kabul edilmemesi gerektiği,

c) “ÖZEL. 5”, “ÖZEL. HT. 04”, “ÖZEL. HT. 05”, “ÖE.AY-07” poz numaralı iş kalemlerinin analizinde malzeme birim fiyatlarının tespitinde fiyat tekliflerinin kullanıldığı, montaj fiyatlarında değişik pozların montaj fiyatlarının kullanıldığı ileri sürülerek idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği, fakat “ÖZEL. 5” iş kalemine ilişkin fiyatın analiz düzenlenmek suretiyle açıkladıkları ve düzenlenen analizin, malzeme, makine, işçilik ve diğer analiz girdileri ve miktarlarına yer verilmek suretiyle oluşturdukları, analiz girdilerinden olan “(30x60 60x60) 2 cm kuvars agregalı özel kompeze taş kaplama plakları” malzeme girdisini fiyat teklifi ile diğer malzeme ve makine girdileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçlerle açıkladıkları, açıklama istenilen mekanik tesisat iş kalemleri arasında yer alan “ÖZEL. HT. 04”, “ÖZEL. HT. 05”, “ÖZEL.SO.T.01” poz numaralı iş kalemleri ile elektrik tesisatı iş kalemleri arasında yer alan “ÖE.AY-07” poz numaralı iş kalemlerinin malzeme girdilerinin fiyatlarının fiyat teklifi alınarak açıklandığı, anılan iş kalemlerinin montaj bedelleri fiyatının ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ihale tarihinde yayımlanmış ve anılan iş kalemleri ile nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer montaj tekniği gerektiren, montaja yönelik ekipman gerekleri itibariyle benzerlik gösteren iş kalemlerinin montaj bedelleri esas alınarak açıklandığı, dolayısıyla açıklamalarının mevzuata uygun olduğu,

d) “ÖZEL. OT. 01” poz numaralı “Bina Otomasyon Sistemi iş kalemi” ile “ÖZEL. TS. 01” poz numaralı “Termal Isıtma Tesisatı” iş kalemi için alınan fiyat teklifinde “eğitim ve süpervizyonluk hizmetinin” dâhil edilmediği gerekçesi tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde gönderilen analiz formatlarında “eğitim ve süpervizyonluk hizmetinin” açıklanması için girdi ve miktarlarına yer verilmediği, dolayısıyla yaptıkları açıklamanın Tebliğ’e uygun olduğu, ihale dokümanında belirtilen imalatları tarifine, tekniğine, proje ve detaylarına uygun yapmak için gerekli malzeme, işçilik ve teknik ekibe sahip oldukları, açıklama ekinde belgelerine yer verilen ve yapımı tamamlanmış ve/veya yapımı devam etmekte olan, nitelik ve iş kalemleri bakımından ihale konusu iş ile %100 benzerlik gösteren, benzer proje olan ve aynı inşaat tekniğini gerektiren inşaatların yapımı sırasında gerek kendilerinin ve gerekse de çalışanlarının edinmiş oldukları deneyim ve bilgiler, kendilerine ihale konusu yapım işinin yerine getirilmesinde avantajlı koşullar sağladığı, ihale konusu işe benzer iş olarak kabul edilecek işlerin “(B) Üst Yapı İşleri III. Grup: Bina İşleri” olduğunun belirtilmesi nedeniyle, kendileri tarafından teklifi ile birlikte Kırşehir Polis Meslek Yüksek Okulu İnşaatına ait iş deneyim belgesi sunulmuş ve ihale komisyonu tarafından da %100 benzer işe ait bir iş deneyim belgesi olduğu kabul edilerek uygun bulunmuş olmasına rağmen, aynı komisyon tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik açıklama yazısı ekinde geçici kabul tutanağı sunulan Kırşehir Polis Meslek Yüksek Okulu İnşaatının işin özgünlüğü açısından %100 oranında benzerlik gösteren iş olmadığı gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Ahi Evran Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 23.11.2015 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2015/132178 ihale kayıt numaralı “Ahi Evran Üniversitesi 100 Yataklı Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu Binası” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibi Vit Varol İnşaat Tic. Ltd. Şti.nin 01.02.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.02.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibi 15.02.2016 tarih ve 9644 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.02.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 16.03.2016 tarihli ve 2016/UY.III-786 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 17. İdare Mahkemesi tarafından 17.05.2016 tarihli ve E:2016/1656, K:2016/1176 sayılı karar alınmıştır.

Anılan Mahkeme kararın uygulamasını teminen 03.08.2016 tarihli ve 2016/MK-353 sayılı Kurul kararında “1- Kamu İhale Kurulunun 16.03.2016 tarihli ve 2016/UY.III-786 sayılı kararının birinci iddia ile ilgili kısmının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin birinci iddiasının esasının incelenmesine” karar verilmiştir.

Söz konusu birinci iddia ile ilgili kısma yönelik 24.08.2016 tarihli ve 2016/UY.III-2171 sayılı Kurul kararı ile “Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,” karar verilmiştir.

Anılan Mahkeme kararına karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine, Danıştay 13. Dairesinin 06.01.2017 tarihli ve E:2016/3536, K:2017/40 sayılı kararı ile “…Dava konusu işlemin davacı şirketin itirazen şikâyet başvurusunun esas yönünden reddine yönelik kısmına gelince;

Uyuşmazlık konusu ihalenin anahtar teslim götürü bedel usulüyle yapıldığı, aşırı düşük teklif verilmesi nedeniyle Kamu ihale Genel Tebliği’nin 45.1.2. maddesi uyarınca yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan 91 adet iş kalemine ilişkin olarak açıklama istenildiği, anılan iş kalemlerine ilişkin olarak aşırı düşük sorgulaması yapılan isteklinin metrajlarının idarenin metrajlarından 3 kalemde % 10 veya daha fazla oranda düşük, ancak diğer bazı kalemlerde ise fazla öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması, düşük metrajlar kullanılarak oluşturulan teklif tutarının işin yapılabilirliğini olumsuz yönde etkilememesi gerekmektedir.

Uyuşmazlığa konu ihalenin anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle yapıldığı hususu dikkate alındığında, imalat miktarlarının ihale dokümanı içerisinde isteklilere verilememesi dolayısıyla isteklilerce miktar tespitinin proje, pursantaj listeleri ve mahal listeleri üzerinden hesaplanması gerektiğinden ve isteklilerce belirlenen miktarların ise idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenemeyeceğinden söz konusu farklılıkların makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun da dikkate alınması gerekmektedir.

Davacı şirketin açıklaması kapsamında sunduğu hesap cetvelinde belirtilen metrajlar ile idarece yaklaşık maliyet hesabı ekinde yer alan sıralı iş kalemleri listesinde öngörülen metrajlar karşılaştırmalı olarak incelendiğinde, idarece açıklanması istenen iş kalemlerinin 3 adedinde başvuru sahibi istekli tarafından öngörülen metrajların yaklaşık maliyetteki metrajlara göre sırasıyla % 37, % 80, % 11 oranında düşük olduğu görülmekte ise de, idarece açıklama istenilen 91 iş kalemi üzerinden davacı şirket tarafından düzenlenen hesap cetvelindeki tüm iş kalemlerinin miktarlarının idarenin miktarları ile farkının söz konusu istekli tarafından teklif edilen birim fiyatlarla çarpımı sonucunda oluşan toplam fark tutarının davalı idarece hesaplanmadığı, davacı şirketin hesap cetvelinde vermiş olduğu miktarlar ile kendisine avantaj sağlayıp sağlamadığı incelenmeden, aşırı düşük açıklaması reddedilerek teklifin değerlendirmeye alınmamasına ilişkin işlem hukuka uygun olmadığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında hukuki isâbet bulunmamaktadır.” gerekçesi ile anılan mahkeme kararının bozulmasına, dava konusu işlemin ikinci iddiaya yönelik kısmının iptaline karar verilmiştir.

Belirtilen Mahkeme kararının uygulanmasını teminen 26.04.2017 tarihli ve 2017/MK-148 sayılı Kurul kararı ile “…1- Kamu İhale Kurulunun 16.03.2016 tarihli ve 2016/UY.III-786 sayılı kararının ikinci iddia ile ilgili kısmının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin ikinci iddiasının esasının yeniden incelenmesine,” karar verilerek başvuru sahibinin ikinci iddiasının esasının yeniden incelenmesine geçildiği anlaşılmıştır.

Danıştay 13. Dairesinin 06.01.2017 tarihli ve E:2016/3536, K:2017/40 sayılı kararının uygulanmasını teminen alınan, 26.04.2017 tarihli ve 2017/M.K-148 sayılı Kurul kararının gereği olarak İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi çerçevesinde istenilen bilgi ve belgeler ile söz konusu Mahkeme kararında belirtilen gerekçelerle sınırlı olarak ikinci iddiaya ilişkin yapılan esas inceleme ve hukuki değerlendirmeye aşağıda yer verilmiştir.

Yapılan incelemede, ihalede 24 adet ihale dokümanı satın alındığı, 23.11.2015 tarihinde yapılan ihaleye 17 isteklinin katıldığı, idarece sınır değerin 23.074.311,87 TL olarak hesaplandığı, belirlenen sınır değerin altında geçerli teklif verdiği tespit edilen Alan Yapı Endüstri ve Tic. Ltd. Şti. ve başvuru sahibi Vit Varol İnş. Tic. Ltd. Şti.den EKAP üzerinden gönderilen 07.01.2016 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, yazı ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyen analiz girdileri ile sıralı analiz girdileri tablosunun bulunduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından 14.01.2016 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, diğer istekli Alan Yapı Endüstri ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığından dolayı teklifinin reddedildiği, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından kabul edilmediği, ihalenin sınır değerin üzerinde 23.843.000,00 TL teklif veren Erdaş İşletmecilik İnş. Tur. Gıda. ve İh. Mad. İth. ve İhr. A.Ş.nin üzerine bırakıldığı ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak da Aksu İnşaat A.Ş.nin belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6.Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır…” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçelerle sınırlı olarak incelemesi aşağıda yapılmıştır.

İdarece 58 inşaat, 17 mekanik tesisat ve 16 elektrik tesisatı iş kalemi olmak üzere toplam 91 iş kalemi için açıklama istenildiği,

Başvuru sahibinin açıklama istenilen ve istenilmeyen tüm iş kalemleri için hesap cetveli sunduğu, 41 adet inşaat iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, 3 adet inşaat iş kalemi için ise Milli Savunma Bakanlığının 2015 yılı birim fiyatlarını kullanarak açıklama yaptığı ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin gereği olarak liste halinde sunulduğu, 9 adet iş kalemi için analiz düzenlendiği ve analiz girdileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2015 yılı rayiçlerinin kullanıldığı ve Tebliğ gereği liste halinde sunulduğu, diğer 5 adet iş kalemi için ise analiz düzenlendiği ve analizde yer alan girdiler için fiyat teklifleri sunulduğu, 10 adet mekanik tesisat ve 15 adet elektrik tesisatı iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2015 yılı rayiçlerinin kullanıldığı ve Tebliğ gereği liste halinde sunulduğu, diğer iş kalemler için ise analiz düzenlendiği ve analizde yer alan girdiler için fiyat teklifleri sunulduğu görülmüştür.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde isteklilerden açıklamada bulunulması istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı, gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.

İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı da o kadar açıktır.

Fakat anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması, düşük metrajlar kullanılarak oluşturulan teklif tutarının işin yapılabilirliğini olumsuz yönde etkilememesi gerekmektedir.

Şikâyete konu ihalenin anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle 23.11.2015 tarihinde gerçekleştirildiği hususu dikkate alındığında, imalat miktarlarının ihale dokümanı içerisinde isteklilere verilememesi dolayısıyla isteklilerce miktar tespitinin proje, pursantaj listeleri ve mahal listeleri üzerinden hesaplanması gerektiğinden ve isteklilerce belirlenen miktarların ise idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenemeyeceğinden söz konusu farklılıkların makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun da dikkate alınması gerekmektedir.

Bu doğrultuda şikâyete konu ihalede aşırı düşük teklif verilmesi nedeniyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesi uyarınca yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan 91 adet iş kalemine ilişkin olarak idarece açıklama istenildiği, anılan iş kalemlerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması sunan başvuru sahibinin 3 iş kaleminde (Y.16.061/04, Y.16.061/13 ve 880-5631 poz numaralı iş kalemleri) sunmuş olduğu metraj hesaplarının idarenin metraj hesabından %10’u aşan (% 37, % 80, % 11) oranda eksik olduğu, 30 iş kaleminde idarenin metrajları ile isteklinin metrajlarının eşit olduğu, 34 iş kaleminde isteklinin sunmuş olduğu metraj hesaplarının idarenin metraj hesabından fazla olduğu, geriye kalan 24 iş kaleminde isteklinin belirlemiş olduğu metrajların idarenin belirlediği metrajlardan %10’u aşmayan oranlarda düşük olmasına rağmen, isteklinin söz konusu 91 iş kalemine ilişkin metraj farklılığının teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda ise, isteklinin bu iş kalemleri bazında miktar farklılığının bütünlüğü yönünden avantaj sağlamadığı, aksine, isteklinin metrajı ile idarenin metrajı arasındaki farklar ile isteklinin öngördüğü birim fiyatları çarpıldığında, toplamda isteklinin teklif fiyatlarına göre 756.235,44 TL tutarında bir fazlalığın ortaya çıktığı, bu tutar fazlalığının isteklinin teklifinin lehine değil aksine aleyhine olumsuz etki yaptığı ve ihalenin esasını etkileyecek şekilde teklif sıralamasını değiştirmediği görülmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Vit Varol İnş. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi