KİK Kararı: 2017/UY.III-1382

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/024
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 17.05.2017
Karar No : 2017/UY.III-1382

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Alpaslan SÜNGÜL,

İvedik Organize Sanayi Bölgesi 1333. Cad. 1344. Sok. No: 61 İvedik Yenimahalle/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü,

Etlik Cad. No: 39 Dışkapı 06110 Altındağ/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/48763 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü Devlet ve İl Yolları Üzerindeki Muhtelif Kavşaklarda Sinyalizasyon Yapılması ve Mevcut Trafik Güvenliği Sistemlerinin Onarımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü tarafından 15.03.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü Devlet ve İl Yolları Üzerindeki Muhtelif Kavşaklarda Sinyalizasyon Yapılması ve Mevcut Trafik Güvenliği Sistemlerinin Onarımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Alpaslan Süngül’ün 27.03.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.04.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.04.2017 tarih ve 22483 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.04.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/956 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

15.03.2017 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin 8.223.686,64 TL olarak sözlü olarak açıklandığı, idare tarafından açıklanan yaklaşık maliyetin hatalı olarak hesaplandığı, şöyle ki, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerine ilişkin fiyatlara özellikle de yaklaşık maliyeti oluşturan 61 iş kalemi içinde bulunan ve yaklaşık maliyetin 1/3’ünü oluşturan 7 iş kalemine %25 müteahhitlik kârı ile genel gider payı eklenmediğinden sınır değerin yanlış belirlendiği, sınır değerin düşük belirlenmesi sonucunda sınır değer üstünde çok az farkla başka isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olduğu, bu nedenle kendilerinin hak kaybına uğradığı, sonuç olarak başvuru konusu ihalede yaklaşık maliyetinin hatalı olarak hesaplandığı, ayrıca bu hususla ilgili olarak idareye yapmış oldukları şikâyet başvurusunun idarece dokümana yönelik olduğu gerekçesiyle süre yönünden reddedilmemesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “ Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. …” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

…

4)İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

5)İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

6)Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu madde “ 1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c)İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü bulunmaktadır.

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde “1) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

2)Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

3)Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir. “ hükmü bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilşkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin;

a) Adı: Karayolları 4 Bölge Müdürlüğü Devlet Ve İl Yolları Üzerindeki Muhtelif Kavşaklarda Sinyalizasyon Yapılması Ve Mevcut Trafik Güvenliği Sistemlerinin Onarımı İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:1986E040370

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

12 Adet Yeni Kavşak Sinyalizasyon Sis. Yap., 1 Adet Sürücü Hız Bilgilen. Sis. Yap., 10 Adet Değişken Mesaj Sistemi Yap.,8 Adet Değişken Trafik Sis. Yap., Mevcut Sürücü Bilgi. Sis. Arıza. Onar., Mevcut Kavşak Sinyalizasyon Sis. Bak. Onar. Yap.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü Devlet Ve İl Yolları Üzerindeki Muhtelif Kavşaklarda “ düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerin teklifleri, Kanunun 38 inci maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin reddedilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, yaklaşık maliyetin ihale onay belgesi düzenlenmeden önce Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde hüküm altına alınan esas ve usullere göre iş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarın KDV hariç olarak hesaplandığı ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespitin edildiği ve ihale konusu işin öngörülen bedeli olarak tanımladığı

İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde ise ihaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatların, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçlerin, ilgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçlerin, yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetlerin, idarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitlerinin, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabileceği, ayrıca yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesi durumunda ise ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenebileceği ve yaklaşık maliyetin teklif fiyatları ile birlikte açıklanması gerektiği anlaşılmıştır.

15.03.2017 tarihinde yapılan ihalede 19 adet ihale dokümanı alındığı, 5 isteklinin teklif sunduğu, aynı tarihte ihale komisyonu tarafından açıklanan toplam yaklaşık maliyetin 8.223.686,64 TL olduğu, geçerli teklifler tespit edildikten sonra sınır değerin 6.438.815,00 TL olarak hesaplandığı, buna göre söz konusu ihaleye teklif sunan 5 isteklinin teklifinin sınır değerin altında kalmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli itirazen şikâyet dilekçesinde birim fiyat teklif cetvelinde yer alan yaklaşık maliyeti oluşturan 61 iş kaleminin özellikle yaklaşık maliyetin 1/3’ünü oluşturan (DMS-AK, DMS-ÇK, DMS-LK, DMS-Y/1, DMS-Y/2, DTS-AK, DTS-Y) ve piyasa araştırmaları sonucu bulunan 7 iş kalemine idarece %25 yüklenici kârı ile genel gider payının eklenmediğini iddia etmektedir.

İdarece düzenlenen yaklaşık maliyet hesap cetveli incelendiğinde 61 iş kalemi ve bu iş kalemlerine ilişkin birim fiyat analizleri, birim fiyat poz tarifleri, birim ve miktarlarına, yaklaşık maliyet güncellemede kullanılan TÜİK tabloları ve hesaplamalarına yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi isteklinin bahse konu iddiasında belirttiği söz konusu 7 iş kalemi için idarece %25 yüklenici kârı ve genel gider payının eklenmediği hususuna yönelik yapılan inceleme aşağıdaki gibidir.

İdare tarafından yaklaşık maliyet hesap cetveli ekinde her bir iş kalemi için birim fiyat analiz format tablosu hazırlandığı, DMS-AK, DMS-ÇK, DMS-LK, DTS-AK iş kalemleri için hazırlanan tablolarda 30.06.2016 tarihinde ihalesi yapılan işin yaklaşık maliyetinde kullanılan fiyatları güncellemek suretiyle fiyatını belirleyip bu fiyatlara %25 yüklenici kârı ve genel gider payını eklediği,

DMS-Y/1, DMS-Y/2, DTS-Y iş kalemi için ise idarece Ortana Elektronik Yazılım Taah. San ve Tic. A.Ş. firmasından fiyat teklifi alınmak suretiyle bu fiyatlara %25 yüklenici kârı ve genel gider payının eklendiği görülmüştür. Bu itibarla idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekinde yer alan söz konusu 7 iş kalemi ve ayrıca diğer 54 iş kaleminin fiyatlarının Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde belirtilen yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslara uygun olduğu ve bu fiyatlara %25 yüklenici kârı ve genel gider payının eklenmesi suretiyle belirlendiği anlaşılmış olup başvuru sahibinin söz iddiası yerinde bulunmamıştır.

Öte yandan başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin hatalı olduğu, bu hususla ilgili olarak idareye yapmış oldukları şikâyet başvurusunun idarece dokümana yönelik olduğu gerekçesiyle süre yönünden reddedilmemesi gerektiği, iddiasına yönelik yapılan inceleme aşağıdaki gibidir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “…İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü bulunmaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliği’nin “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde“1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın satın alındığı tarihi, belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ihale dokümanının teslim alındığı tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi,

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, istekliler ile teklif fiyatlarının ve yaklaşık maliyet tutarının ihalenin ilk oturumunda açıklanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla, şikâyete konu işlemin farkına varıldığı ya da farkına varılmış olması gereken tarihin, yaklaşık maliyetin idarece isteklilere duyurulduğu tarih olan ihale tarihi (15.03.2017) olduğu ve başvuru sürelerinin bu tarih esas alınarak hesaplanması gerektiği anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme sonucunda, başvuru sahibinin 4734 sayılı Kanun’un yukarda belirtilen hükmü gereği şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı 15.03.2017 tarihini izleyen on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerektiği, bu süre içinde 27.03.2017 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idare tarafından şikâyetin esas yönüyle değerlendirilerek sonuçlandırılması ile birlikte yaklaşık maliyete yönelik iddianın ihale dokümanına ilişkin olduğu ve süre yönünden uygun olmadığının ifade edildiği görülmüştür. Ancak isteklilerin yaklaşık maliyeti ihale tarihi itibarı ile öğrendiği dikkate alındığında iddianın dokümana yönelik olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi