KİK Kararı: 2017/UY.III-1127

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/019
Gündem No : 58
Karar Tarihi : 19.04.2017
Karar No : 2017/UY.III-1127

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Haselsan İnş. ve Tic. A. Ş.,

Cinnah Cad. Melis Apt. No: 57-1/8 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı,

Devlet Mahallesi İnönü Bulvarı No: 16 06100 Yücetepe/Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/561482 İhale Kayıt Numaralı “Konya Apa Hotamış 1, 2, 3 Sulamaları” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından 27.01.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Konya Apa Hotamış 1, 2, 3 Sulamaları” ihalesine ilişkin olarak Haselsan İnş. ve Tic. A. Ş.nin 23.03.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.03.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.04.2017 tarih ve 20189 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.04.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/859 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A. Ş.- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, şöyle ki;

- APA-İBO-001 poz numaralı iş kalemi için yapılan açıklamanın ihale dokümanında belirtilen bütün maliyet unsurlarını karşılayacak şekilde yapılmadığı, ayrıca bu iş kalemi kapsamında işletme ve bakım sürecinde kullanılacak işçilik, araçların yakıt, bakım-onarım ve amortisman giderlerine ilişkin yapılan açıklamanın yerinde olmadığı,

- İçerisinde işçilik ücreti olan analiz girdileri için fiyat teklifi alınarak açıklama yapılamayacağı veya asgari işçilik maliyetinin altında teklif öngörülmeyeceği, ayrıca düz işçi için 7,40 TL/sa birim fiyat öngörüldüğü, Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretten daha düşük işçilik maliyeti öngörülemeyeceğinden açıklamaların reddi gerektiği,

-Nakliye giderine ilişkin yapılan açıklamaların mevzuata aykırı olduğu, söz konusu gider için fiyat teklifi alındığı, idarece istenilen analiz formatına ve fiyat tariflerine aykırı olduğu, ihale dokümanına göre tespit edilen taşıma mesafelerine uyulmadığı, fiyat teklifi ile açıklanan nakliye maliyetleri dışında kalan ve taşıma formülleri ile hesaplanan maliyetlerde işlem hatası yapıldığı,

- İdarece hazırlanan ve birden fazla iş kaleminden oluşan paçal nitelikli analizlerde, analiz girdisi pozisyonunda olan “Makina ile kayadan başka her cins zeminin röprizi”, “Her cins küskülük zeminde boru hendeği kazısı” veya “Makina ile Granülometrik Kum-Çakıl serilmesi” gibi girdiler için analiz yapılması gerekirken, iş kalemlerinin bütünü için fiyat teklifi ile yapılan açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

- Analiz girdilerinin maliyetini tevsik etmek üzere sunulan fiyat tekliflerinin üzerinde yer alan beyanların mevzuata aykırı olduğu, ayrıca maliyet tespit tutanaklarında ilgili beyan dönemine dikkat edilmediği, SMMM/YMM’lerden maliyet/satış tespit tutanakları istenilerek bu hususun tetkik edilmesi ve mevzuata aykırılık içeren açıklamaların reddedilmesi gerektiği,

- Analiz yapılarak açıklanan girdilerden olan makine bedellerinin belgelendirilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

- Analizlerde kullanılan makinelerin teknik özellikleri, birim fiyat tariflerindeki özelikleri karşılamadığı,

- Analiz ve alt analiz girdilerinde, başta işçilik saati olmak üzere, malzeme ve makine girdilerinin miktarlarının düşürüldüğü,

-Özel pozlu filtre (tambur tip) için alınan fiyat teklifinde filtre ile montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekirken, montajı olmayan bir ekipman gibi fiyat teklifi sunulmasının mevzuata aykırı olduğu, ayrıca fiyat teklifinde filtrenin birim fiyat analizindeki özellikleri karşılayıp karşılamadığına dair teknik bilgiye yer verilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesine göre ihale komisyonu tarafından verilen teklifler değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. Bu kapsamda

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar ihale komisyonu tarafından dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirilmesi yapılacak olup bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilecektir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde yapım işlerinde aşırı düşük teklif açıklama sistemine ilişkin olarak, anılan Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38 ve “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde sınır değerin tespiti ve sınır değerin altındaki tekliflerin sorgulanmasına yönelik ayrıntılı açıklamalar bulunmaktadır.

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan anılan Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir…” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Konya Apa Hotamış 1,2,3 Kısım Sulamaları

b) Yatırım proje no'su/kodu: (KOP) 2010A010090

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Brüt 33 193 ha tarım arazisinin sulanması için gerekli olan ve projesinde belirtilen boruların döşenmesi, üzerindeki sanat yapıları ile işletme ve bakım yollarının yapılması ve 36 ay işletim ve bakımının yapılması işidir.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Konya ili (DSİ 6. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ/KONYA görev sınırları içinde yer almaktadır.)” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır Değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almıştır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklif sahiplerinden, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği, bununla birlikte, idarece açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, söz konusu analiz girdilerine ilişkin olarak isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), bahsi geçen hususa ilişkin olarak da açıklama isteme yazılarında, açıklanması istenilmeyecek olan analiz girdilerine yer verileceği,

Diğer yandan, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerektiği, isteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği, aksi takdirde ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya Teknik Şartname’ye uygun olmayan açıklamaları sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede, ihalede 30 adet ihale dokümanı satın alındığı, birim fiyat teklif alınarak 27.01.2017 tarihinde yapılan ihaleye 18 isteklinin katıldığı, idarece sınır değerin 100.317.564,86 TL olarak hesaplandığı, belirlenen sınır değerin altında geçerli teklif verdiği tespit edilen 2 istekliden EKAP üzerinden gönderilen 20.02.2017 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, sadece ihale üzerinde bırakılan Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A. Ş.- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 01.03.2017 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, diğer istekli Enkaya İnş. Nak. Tur. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Kalem Nak. İnş. Turizm Petrol Ürü. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasını sunmamalarından dolayı teklifinin reddedildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak da Ceylan İnş. ve Tic. A.Ş.nin belirlendiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından başvuru sahibinin iddialarına “Şikâyet dilekçesinde iddia edilen konular ile ilgili yapılan inceleme sonucunda; başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük savunma dosyasının içeriğine vakıf olmadan, tamamen sübjektif bir düşünceyle dosyada bulunması muhtemel olabilecek hata ve yanlışları esas alarak iddialarda bulunduğu, örneğin (ihale tarihinde geçerli asgari ücretten daha düşük maliyet öngörüldüğü) hususu ile ilgili olarak yapılan incelemede, aşırı düşük dosyasında ilgili analizlerde işçilik için öngörülen tutarın başvuru sahibinin iddia ettiği gibi, 7,40 TL olmadığı, aksine 7,93 TL olduğu, bunun da mevzuata uygun olduğunun tespit edildiği, aynı şekilde diğer iddia edilen konularda da yapılan incelemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığı” şeklinde cevap verilmiştir.

İdarece 28 iş kalemi için EKAP üzerinden gönderilen 20.02.2017 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilecek iş kalemine ilişkin analiz formatları, açıklama istenilecek ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği görülmüştür.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde verilen açıklama istenen birden fazla iş kaleminin analiz girdisi olan “07.006-9, 15.D.64, 15.040 vb.” girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer verilen bazı iş kalemlerinde açıklama istenecek girdi bazı iş kalemlerinde açıklanmayacak girdi olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Örneğin 15.D.64 girdisi APABo-023 poz numaralı iş kalemi için açıklama istenecek olarak belirtilmişken aynı girdi APABo-018 poz numaralı iş kaleminde açıklama istenmeyecek analiz girdisi olarak belirlenmiştir.

İdare tarafından yapılan bu belirlemenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinde yer alan “Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.” açıklamalarına aykırı olduğu, bu nedenle birden fazla pozda bulunan girdinin, herhangi bir pozda analiz toplamının yüzde üçünün üstünde yer alarak açıklama istenilecek girdi olması durumunda diğer pozda analiz toplamının yüzde üçüne eşit veya altında kaldığına bakılmaksızın açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, başvuruya konu “Konya Apa Hotamış 1, 2, 3 Sulamaları” işi kapsamında yapılacak işlere ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 215 iş kaleminden 28’inin açıklama istenen iş kalemi olarak belirlendiği, sorgulamaya konu her bir kalemin ise birden fazla farklı poz numaralı iş kaleminden oluşan iş grubu (paçal analiz) olduğu, bu iş gruplarını oluşturan iş kalemlerine ilişkin pozun numarası, girdi adı, ölçü birimi ve miktarı ile açıklama istenilen ve istenilmeyen iş kalemleri bilgisini içeren analiz formatlarına yer verilmek suretiyle açıklama talep edildiği, ancak bu şekilde birden fazla sayıda iş kaleminden oluşan her bir iş grubunu oluşturan her bir iş kalemine ilişkin girdilerin en temel bileşenlerine kadar indirgenmeyerek aşırı düşük teklif açıklama talep edilmesinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara aykırı olduğu görülmüştür.

Öte yandan, açıklama istenen söz konusu iş kalemlerinin analiz girdilerinden idarece açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenen “15.040, 36.04669, 36.02317, 36.02316, 36.04668, 36.04666, 36.04771 vb.” iş kalemlerinin analizli pozlar olduğu ve analiz formatlarına bakıldığında ise bu iş kalemlerinin içeriğinde işçilik girdilerinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinde iş kalemi analizleri ve alt analizlerinde yer alan bütün işçilik girdilerinin girdi tutarının analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olmasına bakılmaksızın açıklama istenilecek girdiler arasında gösterilmesi gerektiği açıklanmıştır.

Bu itibarla, aşırı düşük teklif açıklaması ekinde isteklilere verilen açıklama istenilecek iş kalemlerinin analizlerinde yer alan ve yukarıda belirtilen girdilerin analizinde işçilik girdilerinin yer aldığı, söz konusu girdilerin açıklama istenilmeyecek girdiler olarak belirlendiği, ancak yukarıda yer verilen Tebliğ maddesi uyarınca içerisinde işçilik girdisi barındıran pozlarda yer alan işçilik girdilerinin açıklama istenecek girdiler olarak belirlenmesi gerektiği, yukarıda sayılan girdilerin idarece açıklama istenmeyecek girdiler olarak belirlenmesi ile işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdi olarak belirlenmesi sonucunu doğurduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan hususlar bir arada değerlendirildiğinde, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmekte olup, teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak açıklama kapsamında sunulacak analiz formatının idare tarafından verilen bu analiz formatı ile uyumlu olması zorunluluğu bulunmaktadır.

Diğer yandan, uyuşmazlığa konu ihalede sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri arasında yer alan ve paçal iş kalemi niteliğindeki iş kalemlerine ilişkin hazırlanan analizlerin anılan Tebliğ’de belirtildiği üzere “ayrıntılı analiz” niteliği taşımadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, bu haliyle aşırı düşük teklif sorgulama işleminin usulüne uygun olarak gerçekleştirilmediği, bu şekilde yapılan bir sorgulama sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin imkân dâhilinde olmadığı anlaşılmıştır.

Tespit edilen tüm bu aykırılıklar neticesinde,

1. Açıklama istenilecek tüm paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması,

2. Paçal iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili operatör makinist girdilerinin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi,

3. Yukarıdaki işlemlerden sonra anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

4. Anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işleminin teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilere yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde tekrar yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi