KİK Kararı: 2017/UY.II-631

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/010
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 22.02.2017
Karar No : 2017/UY.II-631

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Metehan Makina İnşaat Madencilik Harfiyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi,

Emek Mahallesi Bişkek Cad. No:2/1 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı,

Kızılırmak Mahallesi Ufuk Üniversitesi Caddesi No: 12 06510 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/215289 İhale Kayıt Numaralı “Beyağaç (Denizli) Kanalizasyon İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı tarafından 18.07.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Beyağaç (Denizli) Kanalizasyon İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Metehan Makina İnşaat Madencilik Harfiyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi’nin 20.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 01.02.2017 tarih ve 6551 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.02.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/346 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama istenilmeyecek analiz girdileri arasında yer almasına rağmen "Beyağaç.kan.01", "Beyağaç.kan.08" "Beyağaç.kan.04" ve "Beyağaç.kan.15" analizlerindeki açıklama istenilmeyen kalemlere 0,01 TL fiyat teklifi verildiği ve bu fiyat tekliflerinin ticari hayatın olağan ve gerçek akışına aykırı olduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesinin (a) bendinde ihale konusu işin adının “Beyağaç (Denizli) Kanalizasyon İnşaatı” olarak belirlendiği görülmüştür.

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlenmesi,

Söz konusu Şartname’nin “ Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1” düzenlemesinin yer aldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde “45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede 57 isteklinin teklif verdiği, idarece yapılan değerlendirmede 52 isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak değerlendirildiği, geçerli teklifler dikkate alınarak sınır değerin 8.219.447,47 TL olarak hesaplandığı, idarece aşırı düşük teklif açıklaması talep edilen isteklilerden açıklama sunan Ekşi İnşaat Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ve başvuru sahibi Metehan Makina İnşaat Madencilik Harfiyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketinin sunduğu açıklamaların uygun görülmeyerek, anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Metehan Makina İnşaat Madencilik Harfiyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi tarafından tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işlemine karşı Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, Kurul tarafından “…idarece 33.239103/1 poz no’lu “İçmesuyu ve kanalizasyon tesislerinin sayısal işletme, düzenleme ve çizim işleri” analiz girdisinin işçilik girdisi olarak değerlendirilmeyerek söz konusu girdinin analiz istenilmeyecek girdi olarak belirlendiği, diğer taraftan ihale komisyon kararında yer verilen değerlendirmede ise söz konusu girdinin işçilik pozu içerdiğinden bahisle başvuru sahibinin açıklamasının uygun görülmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla, idarenin söz konusu analiz girdisini açıklama istenilecek açıklama girdisi olarak belirlemesi gerekirken anılan gerekliliği yerine getirmediği anlaşıldığından yukarıda yer alan mevzuat açıklamaları doğrultusunda aşırı düşük teklif sorgulamasının tekrar yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer verilerek düzeltici işlem kararı alındığı tespit edilmiştir.

Alınan karar üzerine idare tarafından teklif fiyatları sınır değerin altında olan 27 istekliden 30.11.2016 tarihli yazılar ile yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, söz konusu yazının ekinde yer alan tablolarda "Beyağaç.kan.01", "Beyağaç.kan.08" "Beyağaç.kan.04" ve "Beyağaç.kan.15" poz numaralı 4 adet iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemleri olarak belirtildiği, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de yazı ekinde yer aldığı anlaşılmıştır.

Yeniden yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işlemine sadece başvuru sahibi istekli Metehan Makina İnşaat Madencilik Harfiyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi tarafından açıklama sunulduğu, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterli görülmediği ve teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale komisyon kararında başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçesinde “İsteklinin aşırı düşük teklif açıklama dosyası incelendiğinde "Beyağaç.kan.01", "Beyağaç.kan.08" "Beyağaç.kan.04" ve "Beyağaç.kan.15" nolu analizlerdeki açıklama istenilmeyen kalemlere 0,01 TL fiyat teklifi verildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve bu kanuna göre Kurumca hazırlanan ikincil mevzuatta açıklama istenmeyecek kalemlerin sorgulamaya tabi tutulamayacağı ve bu gibi iş kalemleri için isteklilerce belgeye dayalı açıklama yapılmayacağının düzenlenmiş olması, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin, belgelendirme yapmayacakları iş kalemleri için ilgili mevzuatına, işin teknik şartnamesi ile fen ve sanat kurallarına uygun olmayan fiyatları teklif edebilecekleri anlamını taşımamaktadır. İsteklinin açıklama istenen kalemlere makul ve açıklanabilir fiyatlar teklif ederken, açıklama istenilmeyen bütün kalemlere 0,01 TL fiyat tekliflerinin, piyasa fiyatları da göz önünde bulundurulduğunda ticari hayatın olağan ve gerçek akışına uygun olmayan fiyatı teklif etmesi kabul edilebilir bir durum olarak görünmemektedir. Kamu İhale Genel Tebliğ madde 45.1.8. ‘Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.’ hükmü gereğince, isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede teklifi aşırı düşük teklif olarak tespit edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazıları incelendiğinde, açıklama talep edilen 4 kaleme ilişkin analiz tablolarına ve söz konusu tablolarda 33 adet açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine yazı ekinde yer verildiği görülmüştür. Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında ise söz konusu iş kalemi kapsamında yer alan ve idarece açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenen bütün analiz girdileri için öngörülen birim fiyatın “0,01 TL” olduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için öngörülen birim fiyatın açıklama kapsamında belirtilmesinin yeterli olduğu, bahse konu girdiler için açıklayıcı bilgi veya tevsik edici belge sunma zorunluluğunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar 33 analiz girdisinin tamamı için tedavüldeki en küçük para birimi olan 0,01 TL (1 Kuruş) üzerinden teklif verilmiş olsa da, ihalede teklif edilen bedelle bu işin yapılıp yapılamayacağının ancak aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda ortaya konulabileceği anlaşılmıştır. Aksini kabulün, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için aşırı düşük teklif açıklaması sunulması sonucunu doğuracağı, bu durumda açıklama istenilecek ve açıklama istenilmeyecek analiz girdisi arasında fark kalmayacağı anlamlarına geleceği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve tespitler çerçevesinde, açıklama istenilmeyen analiz girdilerine ticari hayatın olağan ve gerçek akışına uygun olmayan fiyatı teklif edilmesi gerekçesiyle başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Metehan Makina İnşaat Madencilik Harfiyat Taahhüt Ticaret Limited Şirketinin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi