KİK Kararı: 2017/UY.II-481

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/008
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 08.02.2017
Karar No : 2017/UY.II-481

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Orak Altyapı San. ve Tic. A. Ş.,

Tuğ Mahallesi Levent Cad. Orak Apt. No: 86/1 Tatvan/BİTLİS

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü,

Kuzeykent Mahallesi Alparslan Türkeş Bulvarı No: 53 37100 KASTAMONU

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/355409 İhale Kayıt Numaralı “Ulus-Pınarbaşı-Azdavay-Ağlı Yolu Km: 6+100-16+910,017 Arasının Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü tarafından 28.09.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ulus-Pınarbaşı-Azdavay-Ağlı Yolu Km: 6+100-16+910,017 Arasının Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Orak Altyapı San. ve Tic. A.Ş.nin 11.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.01.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.01.2017 tarih ve 3235 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.01.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/191 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

1. Ü/01 plent-miks alttemel yapılması ve serim yerine nakli iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifi incelendiğinde, taşın ocaktan konkasöre nakli, kırılan malzemenin plent sahasına taşınması, karışımın plentten serim yerine nakledilmesi, suyun plente ve serim yerine naklinin birim fiyata dâhil olan masraflar içerisinde bulunduğu, idarece yaklaşık maliyet hesabının da bu şekilde gerçekleştirildiği, ancak anılan istekli tarafından sunulan açıklamada bu mesafelere ilişkin herhangi bir ölçü gösterilmediği gibi bu mesafelerden sadece karışımın plentten serim yerine nakledilmesine ilişkin mesafenin belirtilerek hesaplamanın yapıldığı, diğer yandan ocakların yüklenici tarafından temin edileceği hususu dikkate alındığında, söz konusu istekli tarafından açıklama kapsamında herhangi bir ocak veya üretim planı, iş akım şemasının belirtilmediği, ayrıca bu iş kalemi kapsamındaki taş ve agregaların üretimine ilişkin hangi taş ocağının kullanılacağının belirtilmediği, bu hususa ilişkin mesafe miktarının hesaplamada gösterilmediği, kırma eleme tesisi için öngörülen alanların, idarece öngörülen mesafelerden farklı olduğu, ancak bu durumu tevsik edici herhangi bir belgenin açıklama kapsamında sunulmadığı, sunulan belgelerin fotokopi olduğu, bu belgelerin taşıma mesafelerine ilişkin tereddüdü ortadan kaldırmadığı, bu kapsamda taşıma mesafelerinin hatalı hesaplandığı, taşıma formülündeki K katsayısı için gerekçe gösterilmeksizin 2016 yılı fiyatının altında bir tutarın kullanıldığı,

2. Ü/02 plent-miks temel yapılması ve serim yerine nakli iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifi incelendiğinde, taşın ocaktan konkasöre nakli, kırılan malzemenin plent sahasına taşınması, karışımın plentten serim yerine nakledilmesi, suyun plente ve serim yerine naklinin birim fiyata dâhil olan masraflar içerisinde bulunduğu, idarece yaklaşık maliyet hesabının da bu şekilde gerçekleştirildiği, ancak anılan istekli tarafından sunulan açıklamada bu mesafelere ilişkin herhangi bir ölçü gösterilmediği gibi bu mesafelerden sadece karışımın plentten serim yerine nakledilmesine ilişkin mesafenin belirtilerek hesaplamanın yapıldığı, diğer yandan ocakların yüklenici tarafından temin edileceği hususu dikkate alındığında, söz konusu istekli tarafından açıklama kapsamında herhangi bir ocak veya üretim planı, iş akım şemasının belirtilmediği, ayrıca bu iş kalemi kapsamındaki taş ve agregaların üretimine ilişkin hangi taş ocağının kullanılacağının belirtilmediği, bu hususa ilişkin mesafe miktarının hesaplamada gösterilmediği, kırma eleme tesisi için öngörülen alanların, idarece öngörülen mesafelerden farklı olduğu, ancak bu durumu tevsik edici herhangi bir belgenin açıklama kapsamında sunulmadığı, sunulan belgelerin fotokopi olduğu, bu belgelerin taşıma mesafelerine ilişkin tereddüdü ortadan kaldırmadığı, bu kapsamda taşıma mesafelerinin hatalı hesaplandığı, taşıma formülündeki K katsayısı için gerekçe gösterilmeksizin 2016 yılı fiyatının altında bir tutarın kullanıldığı,

3. S/06 hendeklerin betonla kaplanması iş kalemine ait birim fiyat tarifleri incelendiğinde, kazı malzemesi naklinin birim fiyata dâhil olan masraflar içerisinde yer aldığı, idarece yaklaşık maliyet hesabının da bu şekilde gerçekleştirildiği, ancak anılan istekli tarafından bu mesafeye ilişkin herhangi bir ölçü gösterilmediği gibi herhangi bir hesaplamanın yapılmadığı, diğer yandan depo yerinin yüklenici tarafından temin edileceği hususu dikkate alındığında, açıklama kapsamında depo yeri belirtmeyen söz konusu istekli tarafından nakliye girdinin belirtilmesi ve kazı naklinin depoya nakli için bir hesaplama yapılması gerektiği, kazı nakli yerine beton nakli hesabının yapılmasının birim fiyat tariflerine ve analizlere aykırılık teşkil ettiği,

4. Anılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan analizler ile analizlere dayanak teşkil eden fiyat tekliflerinin, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye uygun olmadığı,

5. Sunulan analizlerdeki işçilik bedellerinin saatlik asgari ücretin altında olduğu,

6. S/11 iş kalemi kapsamındaki taş ve agregaların üretimine ilişkin hangi taş ocağının kullanılacağının belirtilmediği, bu hususa ilişkin mesafe miktarının hesaplamada gösterilmediği, kırma eleme tesisi için öngörülen alanların, idarece öngörülen mesafelerden farklı olduğu, ancak bu durumu tevsik edici herhangi bir belgenin açıklama kapsamında sunulmadığı, sunulan belgelerin fotokopi olduğu, bu belgelerin taşıma mesafelerine ilişkin tereddüdü ortadan kaldırmadığı, bu kapsamda taşıma mesafelerinin hatalı hesaplandığı, taşıma formülündeki K katsayısı için gerekçe gösterilmeksizin 2016 yılı fiyatının altında bir tutarın kullanıldığı,

7. Hazır beton için alınan fiyat teklifinde şantiye kurulum yeri ile ilgili herhangi bir tevsik edici belgenin sunulmadığı, söz konusu fiyat teklifinde, şantiye sahasında kurularak üretim yapılacağı ifade edilmesine rağmen, anılan fiyat teklifinin ortalama satış tutarı üzerinden hesaplanarak verildiği, bu hususun da fiyatın maliyet tespit tutanağına göre mi yoksa satış tutarı tespit tutanağına göre mi düzenlendiği konusunda çelişki doğurduğu, kurulacak şantiye alanında tüm girdi miktar ve maliyetlerin değişeceğinden hareketle, bu durumun geleceğe yönelik bir fiyatlama niteliğinde olduğu, dolayısıyla bu şekilde alınan fiyat teklifinin mevzuata aykırılık teşkil edeceği, diğer yandan defter kayıtları piyasa fiyatları ile uyumlu olmayan fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden EK-O.5 ile EK-O.6 belgelerinin ilgili meslek mensubundan istenilerek karar verilmesi gerektiği,

8. Mazot giderinin tevsiki için sunulan fiyat teklifi, makine, işçilik, nakliye vb. maliyet bileşenlerine göre düzenlenmesine rağmen mevzuat gereği fiyat teklifi üzerine yazılması zorunlu ibarede satış tutarı üzerinden düzenlendiğinin belirtildiği, bu hususun hatalı olduğu,

9. TT/01 her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli iş kaleminin analiz girdilerinden olan nakliyeye ilişkin hesaplamalarda, hangi işlemin hangi formüle göre yapıldığının belirtilmediği, söz konusu formüllerin hangi kamu kuruluşuna ait olduğunun belli olmadığı, bu formüllerin hatalı olarak yazıldığı ve bu şekilde gerçekleştirilen hesaplamanın da yanlış olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihalenin 28.09.2016 tarihinde gerçekleştirildiği, söz konusu ihaleye 20 isteklinin katıldığı, 28.10.2016 tarihli ihale komisyonu kararından, idarece yapılan değerlendirme neticesinde 13.692.670,00 TL teklif bedeli ile başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, 13.695.890,00 TL teklif bedeli ile As-Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği,

Söz konusu kesinleşen ihale kararının isteklilere tebliği üzerine, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmadığı gerekçesiyle teklifi reddedilen Sintaş Taah. Tic. A.Ş. tarafından idareye yapılan şikâyet başvurusunun idarece reddedildiği, akabinde anılan istekli tarafından Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu,

Kurum tarafından yapılan inceleme sonucunda alınan 21.12.2016 tarihli ve 2016/UY.II-3171 sayılı Kurul kararında “…idarece yapılan değerlendirme neticesinde hazır beton harcı için sunulan fiyat teklifindeki nakliye dâhil olan fiyatın piyasa şartları açısından çok düşük olması ve söz konusu mesafeden nakledilen beton harcı ile karayolu teknik şartnamesine uygun imalat yapılmasının mümkün olmaması, S/06 pozuna ilişkin nakliye formülünün yanlış kullanıldığı ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanılması durumunda açıklama kapsamında sunulması gereken listenin sunulmadığı gerekçeleriyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği anlaşılmıştır.

…

Başvuru sahibi tarafından C 30/37 beton harcına ilişkin tevsikin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile gerçekleştirildiği, söz konusu fiyat teklifinde her bir maliyet bileşeninin ayrı ayrı gösterildiği ve toplamda 1 m3 C 30/37 beton harcı için toplam 90 TL’lik tutarın öngörüldüğü, bununla birlikte bahsi geçen fiyat teklifinde beton tedariki, nakli ve pompalanması işlemlerinin şantiye sahasında kurulacak beton santralinde yapılacağının belirtildiği, diğer yandan fiyat teklifi üzerinde mevzuat gereği ilgili meslek mensubu beyanı ve onayının da mevcut olduğu göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu açıklamanın mevzuata uygun olduğunun kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

…

Bu itibarla, isteklilerce açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin analizler için öngörülen birim fiyatların tevsikinin mevzuatta yer verilen bilgi ve belgeler ile yapılması durumunda, bahsi geçen açıklamanın uygun kabul edilmesi gerektiği, hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi hususların tekliflerin reddedilmesine gerekçe olamayacağı neticesine varılmıştır.

Bu çerçevede, aktarılan Tebliğ maddesinde mevcut olmayan bir gerekçe ile idarece başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması ve söz konusu isteklinin teklifinin anılan gerekçe ile reddedilmesi işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

…

Başvuru sahibi tarafından şikâyete konu iş kalemine yönelik yapılan açıklamada, nakliye mesafesinin idarece belirtilmemesi sebebiyle, anılan istekli tarafından 20 km’lik mesafenin öngörülerek 07.006/K pozuna ilişkin F= K x (0,0007 x M + 0,01) x d formülünün kullanılması sonucunda 12.96 TL’lik tutara ulaşıldığı, idarenin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında ise 07.005/K-1 pozu ve 500 m mesafe göz önünde bulundurularak söz konusu gider kalemi için 1,13 TL’lik bedelin öngörüldüğü,

Bu itibarla, her ne kadar anılan istekli tarafından kullanılan formül ve mesafe, idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan formül ve mesafeden farklı olmakla birlikte, başvuru sahibi tarafından öngörülen tutarın, söz konusu gider kalemi için yaklaşık maliyet hesabında öngörülen tutardan çok fazla olduğu, dolayısıyla bu şekilde gerçekleştirilen hesaplama ile anılan istekli tarafından herhangi bir avantaj kazanımının mevcut olmadığı görülmüş olup, idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen analiz formatında söz konusu iş kalemi içerisinde yer alan nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı hususu da göz önünde bulundurulduğunda, idarece bahsi geçen isteklinin teklifinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında S/06 iş kalemi için yanlış nakliye formülünün kullanıldığı gerekçesiyle reddedilmesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

…

Bahsi geçen rayiçlerin liste halinde gösterilmesine ilişkin düzenleme yapılmasındaki amacın, istekliler açısından, belli bir düzen çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının oluşturulması, idareler açısından ise söz konusu açıklamaların kontrolünün kolaylaştırılması olduğu, kaldı ki, açıklanması istenilen analiz girdilerinden üçü için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, bu hususun girdi numarası kısmında belirtildiği, işçilik girdilerine ilişkin girdi numarası kısmında “saatlik asgari ücret” bilgisinin verildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiç bedellerin kullanıldığı analizlerde ise poz numarasının yazılı olduğu, bu kapsamda buna yönelik yapılan kontrolde bahsi geçen analiz girdileri için öngörülen rayiçlerin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçler olduğunun poz numaralarından kolayca anlaşılabildiği değerlendirildiğinden, söz konusu eksikliğin esasa etkili olmadığı ve başvuru sahibi tarafından bu analiz girdilerine ilişkin bir açıklama yapılmadığı anlamına gelmeyeceği, bu itibarla, başvuru sahibinin teklifinin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanılması durumunda sunulması zorunlu olan listenin sunulmadığı gerekçesiyle idarece reddedilmesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır…” hususlarına yer verilerek idarece Sintaş Taahhüt Ticaret A.Ş.ye ait aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçelerinin yerinde olmadığı sonucuna ulaşıldığı ve düzeltici işlem tesis edilmesine karar verildiği,

Bunun üzerine 03.01.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile 13.126.839,00 TL teklif bedeli ile Sintaş Taahhüt Ticaret Anonim Şirketinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, 13.692.670,00 TL teklif bedeli ile başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

İhale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4.İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6.Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1.Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…” açıklamaları yer almaktadır.

1-2) Ü/01 plent-miks alttemel yapılması ve serim yerine nakli iş kalemi ile Ü/02 plent-miks temel yapılması ve serim yerine nakli iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifleri incelendiğinde, taşın ocaktan konkasöre nakli, kırılan malzemenin plent sahasına taşınması, karışımın plentten serim yerine nakledilmesi, suyun plente ve serim yerine naklinin birim fiyata dâhil olan masraflar içerisinde bulunduğu, idarece yaklaşık maliyet hesabının da bu şekilde gerçekleştirildiği, ancak anılan istekli tarafından sunulan açıklamada bu mesafelere ilişkin herhangi bir ölçü gösterilmediği gibi bu mesafelerden sadece karışımın plentten serim yerine nakledilmesine ilişkin mesafenin belirtilerek hesaplamanın yapıldığı, diğer yandan ocakların yüklenici tarafından temin edileceği hususu dikkate alındığında, söz konusu istekli tarafından açıklama kapsamında herhangi bir ocak veya üretim planı, iş akım şemasının belirtilmediği, ayrıca bu iş kalemi kapsamındaki taş ve agregaların üretimine ilişkin hangi taş ocağının kullanılacağının belirtilmediği, bu hususa ilişkin mesafe miktarının hesaplamada gösterilmediği, kırma eleme tesisi için öngörülen alanların, idarece öngörülen mesafelerden farklı olduğu, ancak bu durumu tevsik edici herhangi bir belgenin açıklama kapsamında sunulmadığı, sunulan belgelerin fotokopi olduğu, bu belgelerin taşıma mesafelerine ilişkin tereddüdü ortadan kaldırmadığı, bu kapsamda taşıma mesafelerinin hatalı hesaplandığı, taşıma formülündeki K katsayısı için gerekçe gösterilmeksizin 2016 yılı fiyatının altında bir tutarın kullanıldığı iddiasına ilişkin olarak;

İhale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, Ü/01 ve Ü/02 iş kalemleri içerisinde yer alan nakliyelere ilişkin 4,14 TL’lik tutarların öngörüldüğü, söz konusu tutarlara F= K x (0,0007 x M + 0,01) formülünden ulaşıldığı (F= 225 x (0,0007 x 12 + 0,01 = 4,14 TL/m3),

Diğer yandan, idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı birim fiyat analizlerinde Ü/01 ve Ü/02 iş kalemlerinin su nakli (1000 m), agreganın konkasörden plente nakli (250 m), yola su nakli (2000 m), temel alt temel nakli (11,92 km), konkasör arkasına taş nakli (250 m) ve KGM/6100/3-1 plent-miks alttemel yapılması (kırılmış ocak taşı ile) analiz girdilerini kapsadığı, bu doğrultuda su nakli için 07.005/K pozuna ilişkin formülün kullanılması sonucunda 0,05 TL, agreganın konkasörden plente nakli için 07.005/K pozuna ilişkin formülün kullanılması sonucunda 0,58 TL, yola su nakli için 07.005/K pozuna ilişkin formülün kullanılması sonucunda 0,02 TL, temel alt temel nakli için 07.006/K pozuna ilişkin formülün kullanılması sonucunda 4,13 TL ve konkasör arkasına taş nakli için 07.005/K pozuna ilişkin formülün kullanılması sonucunda 0,13 TL’lik tutarlara ulaşıldığı, söz konusu iş kalemlerine ait sıralı analiz girdileri tablolarında nakliye için 4,91 TL’lik tutarın (0,05 TL + 0,58 TL + 0,02 TL + 4,13 TL + 0,13 TL = 4,91 TL) gösterildiği, teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazı ekinde yer alan ayrıntılı analiz girdileri tablolarında (analiz formatlarında) da nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından sunulacak analizlerin, idarece oluşturulan analiz formatı ile uyumlu olması gerektiği, anılan istekliye ait açıklama incelendiğinde, şikâyete konu iş kalemleri için oluşturulan analizlerin idare tarafından gönderilen analiz formatı ile uyumlu olduğu,

Diğer yandan, idarece oluşturulan birim fiyat analizlerde, söz konusu iş kalemleri kapsamında bulunan su nakli, agreganın konkasörden plente nakli, yola su nakli, temel alt temel nakli ve konkasör arkasına taş nakliyelerinin bulunduğu, ancak idare tarafından aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen ayrıntılı analiz girdileri tablolarında (analiz formatlarında) söz konusu nakliyelerin ayrı ayrı gösterilmediği ve nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı, dolayısıyla aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından, idarece gönderilen analiz formatına uygun analiz sunulmasının zorunlu olması sebebiyle açıklamalarını bu şekilde yapmalarının beklenemeyeceği, diğer yandan anılan istekliye ait açıklamada bu iş kalemleri kapsamında yer alan nakliyeye ilişkin 12 km’lik mesafe belirlemesinin yapıldığı ve 07.006/K pozuna ilişkin formülün kullanılması ile 4,14 TL’lik tutara ulaşıldığı,

Buradan hareketle, idarenin yaklaşık maliyet hesabı da göz önünde bulundurulduğunda, temel alt temel naklinin esas önem teşkil eden girdi niteliğinde olduğu, diğer nakliye tutarlarının düşük olması sebebiyle idarece bu iş kalemleri içerisinde yer alan tüm nakliye girdilerinin tek bir çatı altında toplandığı ve ayrıntılı analiz girdileri tablolarında (analiz formatlarında) da bu şekilde tek bir nakliye girdisi olarak gösterildiği, kaldı ki diğer nakliyelere ilişkin (yola su nakli, yola su nakli, konkasör arkasına taş nakli ve agreganın konkasörden plente nakli) tutarların, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’ünün altında bulunduğu hususu da dikkate alındığında, açıklamanın bu haliyle uygun kabul edilmesi gerektiği,

Diğer yandan, anılan istekli tarafından bu iş kalemlerine yönelik açıklama kapsamında öngörülen mesafelerin (12 km) idarece yaklaşık maliyet hesabında öngörülen mesafelerden (11,92 km) daha yüksek olduğu, dolayısıyla açıklama kapsamında bahsi geçen mesafeleri tevsik edici herhangi bir belgenin (üretim planı, iş akım şeması vb.) sunulması zorunluluğunun bulunmadığı, ayrıca 02.017 (her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K) pozu için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2016 rayicinin esas alındığı, bu doğrultuda yapılan hesaplamanın doğru olarak gerçekleştirildiği anlaşılmış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olduğu, bu itibarla başvuru sahibinin bu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. S/06 hendeklerin betonla kaplanması iş kalemine ait birim fiyat tarifleri incelendiğinde, kazı malzemesi naklinin birim fiyata dâhil olan masraflar içerisinde yer aldığı, idarece yaklaşık maliyet hesabının da bu şekilde gerçekleştirildiği, ancak anılan istekli tarafından bu mesafeye ilişkin herhangi bir ölçü gösterilmediği gibi herhangi bir hesaplamanın yapılmadığı, diğer yandan depo yerinin yüklenici tarafından temin edileceği hususu dikkate alındığında, açıklama kapsamında depo yeri belirtmeyen söz konusu istekli tarafından nakliye girdinin belirtilmesi ve kazı naklinin depoya nakli için bir hesaplama yapılması gerektiği, kazı nakli yerine beton nakli hesabının yapılmasının birim fiyat tariflerine ve analizlere aykırılık teşkil ettiği iddiasına ilişkin olarak;

İhale uhdesinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, anılan istekli tarafından S/06 iş kalemine ilişkin nakliye hesabının,

F= K x (0,0007 x M + 0,01) formülü (07.006/K pozu) kullanılmak suretiyle gerçekleştirildiği, buna göre F=225 x (0,0007 x 20 + 0,01) x d >>> (M= 20 km, K= 225, d=2,4) olmak üzere 12,96 TL/m3 birim fiyatına ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Diğer yandan, idarece isteklilere gönderilen analiz formatında S/06 iş kaleminin analiz girdisi olan nakliyeye ilişkin olarak miktar/mesafe belirlemesi yapılmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, idarenin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında, şikâyete konu iş kalemi içerisinde yer alan nakliye analizinde 07.005/K-1 (M= 500m) pozunun kullanılması sonucunda 1,13 TL tutara ulaşıldığı dikkate alındığında, idarece S/06 iş kalemine ilişkin yaklaşık maliyet hesabında 1,13 TL’lik nakliye giderinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, anılan istekli tarafından şikâyete konu iş kalemine yönelik yapılan açıklamada, nakliye mesafesinin idarece belirtilmemesi sebebiyle, 20 km’lik mesafenin öngörülerek 07.006/K pozuna ilişkin F= K x (0,0007 x M + 0,01) x d formülünün kullanılması sonucunda 12.96 TL’lik tutara ulaşıldığı, idarenin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında ise 07.005/K-1 pozu ve 500 m mesafe göz önünde bulundurularak söz konusu gider kalemi için 1,13 TL’lik bedelin öngörüldüğü,

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen tutarın, söz konusu gider kalemi için yaklaşık maliyet hesabında öngörülen tutardan çok fazla olduğu, dolayısıyla bu hususu tevsik edici belgelere açıklama kapsamında yer verme zorunluluğunun bulunmadığı, kaldı ki idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen analiz formatında söz konusu iş kalemi içerisinde yer alan nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı da göz önünde bulundurulduğunda açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

4-7-8) Anılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye uygun olmadığı, hazır beton için alınan fiyat teklifinde şantiye kurulum yeri ile ilgili herhangi bir tevsik edici belgenin sunulmadığı, söz konusu fiyat teklifinde, şantiye sahasında kurularak üretim yapılacağı ifade edilmesine rağmen, anılan fiyat teklifinin ortalama satış tutarı üzerinden hesaplanarak verildiği, bu hususun da fiyatın maliyet tespit tutanağına göre mi yoksa satış tutarı tespit tutanağına göre mi düzenlendiği konusunda çelişki doğurduğu, kurulacak şantiye alanında tüm girdi miktar ve maliyetlerin değişeceğinden hareketle, bu durumun geleceğe yönelik bir fiyatlama niteliğinde olduğu, dolayısıyla bu şekilde alınan fiyat teklifinin mevzuata aykırılık teşkil edeceği, diğer yandan defter kayıtları piyasa fiyatları ile uyumlu olmayan fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden EK-O.5 ile EK-O.6 belgelerinin ilgili meslek mensubundan istenilerek karar verilmesi gerektiği, mazot giderinin tevsiki için sunulan fiyat teklifi, makine, işçilik, nakliye vb. maliyet bileşenlerine göre düzenlenmesine rağmen mevzuat gereği fiyat teklifi üzerine yazılması zorunlu ibarede satış tutarı üzerinden düzenlendiğinin belirtildiği, bu hususun hatalı olduğu iddialarına ilişkin olarak;

Anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, mazot, amonyum nitrat, fuel-oil karışımı ve C30/37 beton harcı girdilerinin tevsiki için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alma yoluna gidildiği, buna göre açıklama kapsamında;

Akbulut ve Kardeşler Beyaz Eşya Petrol Taahhüt Sa. ve Tic. Ltd. Şti tarafından anılan istekli adına düzenlenen 17.10.2016 tarihli ve 2016/001 teklif numaralı fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde malzeme (2,90 TL), makine (0,07 TL), işçilik (0,05 TL) ve nakliye (0,08 TL) olmak üzere 1 kg için toplam 3,10 TL tutarında birim fiyatın öngörüldüğü, bahsi geçen fiyat teklifinin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 17/10/2016 tarih ve 001 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı,

Orıca-Nitro Patlayıcı Maddeler San. ve Tic. A.Ş. tarafından anılan istekli adına düzenlenen 17.10.2016 tarihli ve 2016/01 teklif numaralı fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde 1 kg amonyum nitrat, fuel-oil karışımı girdisi için 1,55 TL tutarında birim fiyatın öngörüldüğü, bahsi geçen fiyat teklifinin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 17/10/2016 tarih ve 08 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı,

Kaya Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan istekli adına düzenlenen 17.10.2016 tarihli ve 2016/001 teklif numaralı fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde malzeme (70,10 TL), makine (8,50 TL), işçilik (6,25 TL) ve nakliye (5,15 TL) olmak üzere 1 m3 için toplam 90,00 TL’lik birim fiyatın öngörüldüğü, bahsi geçen fiyat teklifindeki birim fiyatın şantiye sahasında beton santrali kurulmak suretiyle beton tedarik, nakli ve pompalama işlemlerini kapsadığının belirtildiği, bununla birlikte ilgili meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 17/1072016 tarih ve 1 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak kaşelenip imzalandığı tespit edilmiştir.

Aktarılan mevzuat hükümleri ve Tebliğ açıklamalarından, istekliler tarafından açıklamaları kapsamında hangi belgelerin sunulabileceğine ilişkin Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde tek tek sayılmak suretiyle bir belirleme yapıldığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin de söz konusu yöntemlerden biri olduğu,

Buna göre, teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) düzenleneceği, söz konusu tutanakların ilgili meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceği, ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebileceği,

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği,

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından mazot, amonyum nitrat, fuel-oil karışımı ve C30/37 beton harcı girdilerinin tevsiki için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alma yoluna gidildiği, C30/37 beton harcı girdisi ile mazot girdisinin tevsiki için sunulan fiyat tekliflerinde her bir maliyet bileşeninin (malzeme, makine, işçilik ve nakliye) ayrı ayrı gösterildiği ve toplamda 1 m3 C 30/37 beton harcı için toplam 90 TL, 1 kg mazot (motorin) için toplam 3,10 TL’lik tutarların öngörüldüğü ve satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulması durumunda mevzuat gereği yazılması gereken ibarenin mevcut olduğu, bununla birlikte C30/37 beton harcına yönelik alınan fiyat teklifinde beton tedariki, nakli ve pompalanması işlemlerinin şantiye sahasında kurulacak beton santralinde yapılacağının belirtildiği,

Bu doğrultuda, söz konusu fiyat tekliflerindeki 1 kg mazot ve 1 m3 beton harcı için öngörülen birim fiyatların kâr ve genel masraf dâhil fiyat niteliğinde olduğu, bahsi geçen kâr ve genel gider dâhil birim fiyatların, malzeme, işçilik vb. hususlar belirtilmek suretiyle detaylı açıklanması yoluna gidildiği, diğer yandan bu fiyat teklifleri üzerinde yer alan ibarelerde, 1 kg mazot ve 1 m3 beton harcı için teklif edilen birim fiyatların, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre ilgili meslek mensubu tarafından düzenlenen satış tutarı tespit tutanaklarındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarları altında olmadığı beyanının bulunduğu, bu durumun da fiyat tekliflerinin hatalı veya çelişkili olduğu sonucunu doğurmayacağı,

Öte yandan, istekliler tarafından açıklamaları kapsamında sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin neler olduğu ve şeklen nasıl sunulması gerektiği konusunun aktarılan mevzuatta açıkça belirtildiği, bu noktada, bahsi geçen tevsik yöntemlerinden biri olması koşulu ile hangi bilgi ve belgelerin açıklama kapsamında kullanılabileceği isteklilerin takdirine bırakıldığı, bu itibarla, isteklilerce açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin analizler için öngörülen birim fiyatların tevsikinin mevzuatta yer verilen bilgi ve belgeler ile yapılması durumunda, bahsi geçen açıklamanın uygun kabul edilmesi gerektiği,

Buradan hareketle, şikâyete konu fiyat teklifleri üzerinde mevzuat gereği ilgili meslek mensubu beyanı ve onayının da mevcut olduğu, kaldı ki başvuru sahibi tarafından fiyat tekliflerinin hangi konu bakımından ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye uygun olmadığı hususunun da açıkça belirtilmediği, bu doğrultuda ilgili meslek mensubundan söz konusu tutanakların talep edilmesini gerektirecek bir aykırılığın da bulunmadığı anlaşılmış olup, mevcut durumda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

5. Sunulan analizlerdeki işçilik bedellerinin saatlik asgari ücretin altında olduğu iddiasına ilişkin olarak;

Anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, 01.01.2016 – 31.12.2016 tarihleri arasında geçerli olan asgari ücretin 1.647,00 TL olduğundan hareketle, günlük asgari ücret olarak 54,90 TL (1.647,00 TL/ 30 gün = 54,90 TL), saatlik asgari ücret olarak 7,32 TL’lik (1.647,00 TL / 225 saat = 7,32 TL) tutara ulaşıldığı,

Açıklama kapsamında sunulana analizlerde de bu tutarın dikkate alındığı tespit edilmiş olup, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının işçilik ücretleri bakımında mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

6. S/11 iş kalemi kapsamındaki taş ve agregaların üretimine ilişkin hangi taş ocağının kullanılacağının belirtilmediği, bu hususa ilişkin mesafe miktarının hesaplamada gösterilmediği, kırma eleme tesisi için öngörülen alanların, idarece öngörülen mesafelerden farklı olduğu, ancak bu durumu tevsik edici herhangi bir belgenin açıklama kapsamında sunulmadığı, sunulan belgelerin fotokopi olduğu, bu belgelerin taşıma mesafelerine ilişkin tereddüdü ortadan kaldırmadığı, bu kapsamda taşıma mesafelerinin hatalı hesaplandığı, taşıma formülündeki K katsayısı için gerekçe gösterilmeksizin 2016 yılı fiyatının altında bir tutarın kullanıldığı iddiasına ilişkin olarak;

İhale uhdesinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, S11 poz numaralı “Ocak taşı ile moloz taş inşaat (C30/37 hazır beton harcı ile) (Kullanılan her türlü malzeme ve nakliye dâhil)” iş kalemi kapsamında yer alan nakliyeye ilişkin miktar olarak 1,20 m3, birim fiyat olarak 7,452 TL’lik bir belirleme yapıldığı, söz konusu birim fiyata 07.006/K-T poza ilişkin F= K x (0,0007 x M x 0,01) x d formülü kullanılmak suretiyle ulaşıldığı (F= 225 x (0,0007 x 12 x 0,01) x d = 7,452 TL/m3), bu doğrultuda şikâyete konu iş kalemi içerisinde nakliye için toplam 8,9424 TL’lik tutarın (1,20 m3 x 7,452 = 8,9424 TL/m3) öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Diğer yandan, idarece oluşturulan inşaat iş kalemleri birim fiyat analizlerinde S11 poz numaralı iş kalemi içerisinde KGM/17.002/K-H poz numaralı ocak taşı ile moloz taş inşaat (hazır beton harcı ile) iş kalemi ile 07.006/K poz numaralı taş naklinin bulunduğu, idare tarafından nakliye için 11,92 km’nin öngörüldüğü, bu doğrultuda 1 m3 için 7,43 TL’lik tutara ulaşıldığı, ayrıca teklif fiyatı aşırı düşük olarak kabul edilen isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazıları ekinde yer alan ayrıntılı analiz girdileri tablolarında S11 poz numaralı iş kaleminde nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı, buradan hareketle bu hususun isteklilerin takdirine bırakıldığı anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı, ancak yaklaşık maliyet hesabında söz konusu mesafenin 11,92 km olarak ele alındığı ve bu doğrultuda toplam 7,43 TL’lik tutara ulaşıldığı, diğer yandan ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu iş kalemi içerisinde yer alan nakliyeye ilişkin hesaplamada 12 km’lik mesafenin kullanıldığı ve bu doğrultuda toplam 8,9424 TL tutarında birim fiyatın hesaplandığı, söz konusu tutarın, idarece yaklaşık maliyet hesabında bu analiz girdisi için öngörülen tutarın üzerinde olduğu, dolayısıyla açıklama kapsamında bahsi geçen mesafeyi tevsik edici herhangi bir belgenin sunulması zorunluluğunun bulunmadığı, ayrıca 02.017 (her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K) pozu için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2016 rayicinin esas alındığı, bu doğrultuda yapılan hesaplamanın doğru olarak gerçekleştirildiği anlaşılmış olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

9. TT/01 her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli iş kaleminin analiz girdilerinden olan nakliyeye ilişkin hesaplamalarda, hangi işlemin hangi formüle göre yapıldığının belirtilmediği, söz konusu formüllerin hangi kamu kuruluşuna ait olduğunun belli olmadığı, bu formüllerin hatalı olarak yazıldığı ve bu şekilde gerçekleştirilen hesaplamanın da yanlış olduğu iddiasına ilişkin olarak;

Anılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, söz konusu iş kalemi içerisinde yer alan nakliye analiz girdisi için F= K x 0,00046 x M1/2 – 0,00046 x K formülünün kullanıldığı, buradan hareketle F= 225 x 0,00046 x 10001/2 x 0,00575 x 225 = 2,24 TL’lik tutara ulaşıldığı,

İdarenin yaklaşık maliyet hesabına bakıldığında, inşaat iş kalemleri birim fiyat analizlerinde 07.004/K poz numaralı yarma ve yan ariyet kazısının taşınmasına ilişkin formül kullanılmak suretiyle 2,24 TL’lik tutara ulaşıldığı (mesafe 1000 m), sıralı analiz girdileri tablolarında da girdi tanımı olarak “NAKLİYE FORMÜLÜ” ibaresinin yazıldığı, söz konusu analiz girdisi için nakliye mesafesine ve esas alınacak nakliye pozu ile buna ilişkin formüle yönelik bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Bu itibarla, F= 225 x 0,00046 x 10001/2 – 0,00575 x 225 formülü esas alındığında, 1,98 TL’lik tutara ulaşılması gerektiği, ancak anılan istekli tarafından 2,24’lik tutarın öngörüldüğü, bahsi geçen formülde esas alınacak nakliye mesafesinin idarece aynı doğrultuda belirlendiği, dolayısıyla söz konusu formülün kullanılması sonucu hatalı olarak hesaplanmakla birlikte, öngörülmesi gereken tutardan daha yüksek bir tutara ulaşıldığı, bu doğrultuda anılan istekli tarafından kaynaklı bu hatanın esasa etkili bir sonuç doğurmadığı,

Bu noktada, aşırı düşük teklif açıklamasının bu haliyle mevzuata uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından, başvuru sahibinin bu iddiasının uygun bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi