KİK Kararı: 2017/UY.II-3097

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/058
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 22.11.2017
Karar No : 2017/UY.II-3097 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Haselsan İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

DSİ Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/561482 İhale Kayıt Numaralı “Konya Apa Hotamış 1,2,3 Sulamaları” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

DSİ Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından 27.01.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Konya Apa Hotamış 1,2,3 Sulamaları” ihalesine ilişkin olarak Haselsan İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketinin 02.10.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.10.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.10.2017 tarih ve 55858 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.10.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2536 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

27.09.2017 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararına göre idareye yapmış oldukları ikinci şikâyet başvurusu üzerine Kurul tarafından alınan 02.08.2017 tarihli ve 2017/UY.III-2091 sayılı düzeltici işlem kararı sonucunda aşırı düşük teklif sorgulama işleminin yeniden gerçekleştirildiği, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A.Ş- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunduğu açıklamaların idarece uygun bulunarak ihalenin anılan iş ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının yaptığı açıklamaların mevzuata uygun olmadığı şöyle ki;

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu iş kalemlerinin alt analizlerinde yer alan analiz girdi (malzeme işçilik, makine ve diğerleri) miktarlarının idarece belirlenen miktarlardan düşük olduğu, sunulan alt analizlerde aritmetik hatalar (çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası) bulunduğu ve bu hataların düzeltilmesi sonucunda düzeltilen analiz fiyatlarının teklif fiyatların üzerinde olduğu,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu makine saatlik ücretlerine ilişkin alt analizlerinde amortisman yedek parça, tamir, bakım, sermaye faizi, sigorta nakil, montaj, demontaj maliyetlerinin yeni makine bedeli üzerinden hesap yapılması gerektiği, kendi malı kullanılmış araçların amortisman defterindeki kaydi değerleriyle hesap yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, kamu kurum ve kurumlarınca yayımlanan birim fiyat analizlerinde yer alan makine analizlerindeki katsayıların (A,N,N1,) kullanılması için ya Çevre Şehircilik Bakanlığı rayiçlerindeki yeni makine güncel rayiç değerlerinin alınması gerektiği ya da Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesine göre belgelendirme şeklinde açıklama yapılması gerektiği, öte yandan anılan isteklinin makine saatlik ücreti hesabında kendi malı olan araçların kullanılmasında dahi söz konusu araçlar için ilgili analizlerde belirtilen teknik özellik ile kapasitelerinin tevsik edilmesi gerektiği, araçlar için ruhsat, demirbaş, amortisman defteri veyahut meslek mensubu raporu ile tevsikiyle açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, makinede istenen özellikleri gösteren teknik bilgileri içeren araç projesi ya da yetkili satıcı beyanı gibi belgelerin açıklama kapsamında sunulması gerektiği,

Açıklaması kapsamında sundukları fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddelerine aykırı olduğu, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalar tarafından alınmadığı, söz konusu fiyat tekliflerinin üzerinde teklifi veren kişiler ile meslek mensuplarının kaşesi ve iletişim bilgilerinin eksik olduğu, ayrıca fiyat tekliflerinin teklifi veren kişiler ile meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat tekliflerine ilişkin tutanakların istenilmesi halinde fiyat teklifinde yer alan bilgiler ile fiyat teklifinin dayanağı olan tutanaklar arasında çelişkiler olduğu, söz konusu tespit tutanakların düzenlenmesinde anılan Tebliğin 45.1.13.11’inci maddesinde açıklanan dönemlere aykırı olduğu,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu iş kalemlerinin idarece verilen analiz ve alt analiz ile açıklaması gerektiği, söz konusu iş kalemlerinin tek bir fiyat teklifine konu ederek açıklanmış olmasının mevzuata aykırı olduğu, ayrıca inşaat mahalinde esaslı işçilik gerektiren iş kalemleri için analiz sunulması gerektiği, bu tür iş kalemlerinin malzeme, nakliye, işçilik ilgisine göre montaj dahil tek bir fiyat teklifi ile tevsik edilemeyeceği,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizlerdeki işçilik ücretlerinin yürürlükte olan (2017) asgari ücretin altında olduğu, akaryakıt girdisine ilişkin teklif tutarının EPDK tarafından il bazında yayımlanan akaryakıt fiyatının altında olduğu,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analiz girdilerinde 2016 yılı rayiçlerinin kullanıldığı, anılan Tebliğ’e göre ilan tarihi itibarıyla birim fiyatların yayımlanmamış olması durumunda 2016 yılı birim fiyatlarının kullanılabileceği, ancak anılan Tebliğ’in rayiçlere ilişkin 45.16.6’ncı maddesinde önceki yılın rayiçlerinin kullanılmasına izin veren bir düzenlemenin bulunmadığı, sadece Çevre Şehircilik Bakanlığının yayımladığı rayiçlerin kullanılmasına izin verildiği, bu nedenle anılan istekli tarafından diğer kamu kurum ve kuruluşlarının rayiçlerini kullanılarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu,

APAbo-001 - APAbo-017’ye kadar olan iş kalemlerinde ve APAbo-018 - APAbo-024’e kadar olan HDPE 100 boruların döşenmesi özel parçalarının temini ve döşenmesi iş kalemine ait; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu 07.005 ve 07.006 poz numaralı “kum çakıl nakli” iş kalemlerinde nakliye mesafesini anılan istekli tarafından ihale dokümanında düzenlenen “doğal yapı gereçleri” raporunda belirtilen malzeme ocaklarının mesafesinin alınması gerekirken söz konusu raporda belirtilen mesafeden daha düşük mesafe alınarak açıklandığı, nakliye mesafesini tevsik edici belgenin sunulmadığı, ayrıca anılan isteklinin 07.005 pozuna ilişkin açıklamasında taşıma mesafesini nasıl belirlendiğini tevsik etmesi gerektiği, daha düşük mesafe belirlenerek bu pozdan avantaj sağlanmaya çalışıldığı, “kum çakıl nakli” ve “artan kazı nakli” iş kalemleri için teklif ettikleri fiyatların DSİ Proje ve inşaat birim fiyat cetvelinde yer alan taşıma formülü kullanılarak hesaplama yapılması gerektiği,15.040 poz numaralı “makine ile kayadan başka her cins zeminin röprizi” iş kaleminin analizinde yer alan 02.017 poz numaralı “her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı” analiz girdi hesabında K katsayısının kullanılması gerektiği, ayıca 07.006/12 pozuna ilişkin birim fiyatı hesaplanmasında DSİ Proje ve İnşaat Birim Fiyat Cetvelinde yer alan taşıma formülü kullanılarak hesaplama yapılması gerektiği,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında APAİb-002 ve APAİb-001 pozlarına ait iş kalemlerinin birden fazla iş grubundan oluştuğu bu nedenle anılan kalemlerin kamu kurum ve kuruluşa ait yayımlanan birim fiyatlar ya da alt analiz kullanılmak suretiyle açıklanması gerektiği, söz konusu iş kalemlerinin tamamı için fiyat teklifi ile açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, ayrıca anılan iş kalemlerinde bulunan 07.005 poz numaralı “stabilize nakli” iş kalemi için nakliye mesafesinin hangi kabule göre belirlendiğinin tevsikinin yapılması gerektiği, nakliye mesafelerinin belirlenmesinde ihale dokümanı kapsamında yer alan “doğal yapı gereçleri raporunda” tespit edilen malzeme ocakları mesafesinin esas alınması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından nakliye mesafesinin söz konusu raporda tespit edilen malzeme ocakları mesafesinden daha düşük mesafe alınarak avantaj sağlandığı, bu şekilde yapılan açıklamanın uygun olmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında APAFL-004, APAFL-005, APAFL-007 ve APAFL-008 pozlarına ait iş kalemlerinde, Y.16.050/3, 23.014, 23.167/1-1 poz numaralı iş kalemlerinde alt analiz sunularak açıklama yapılması gerektiği, özel pozlu filtre (tambur tip) için alınan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine aykırı olduğu söz konusu fiyat tekliflerinin üzerinde meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin bulunmadığı fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalar tarafından alınmadığı, söz konusu fiyat tekliflerinde montaj bedelinin ayrıştırılmadan gösterildiği ayrıca anılan iş ortaklığı tarafından özel pozlu filtrenin tevsiki amacıyla sunulan fiyat teklifinde fiyat teklifiyle birlikte söz konusu filtrenin Teknik Şartname’de istenen özellikleri karşıladığına ilişkin tevsik edici belgenin sunulması gerektiği,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında APATk-001 poz numaralı “tahliye kanalı imalatı yapılması” iş kalemine ait 15.007 ve Y.16.050/03 girdisine ilişkin alt analiz sunulmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında APAPRz -001 pozuna ait, APAprz-001 poz numaralı iş kalemi girdisine ait analiz sunulmadığı, ayrıca Y.16.050/03 girdisine ilişkin alt analiz sunulmadığı, 36.10437/B, 36.10437/G, 36.00531,36.13619/İB, 36.13021 iş kalemlerinin malzeme ve işçilik girdilerinden oluştuğu, söz konusu iş kalemlerinin inşaat mahallinde esaslı işçilik gerektirdiği bu nedenle açıklama kapsamında bu iş kalemlerine ait analiz sunulması gerektiği, söz konusu iş kalemlerini malzeme, işçilik ve montaj dahil edilerek tek bir fiyat teklifiyle açıklamasının mevzuata aykırı olduğu,

APAprz02, APAprz03, APAprz04, APAprz05, APAprz06 APAprz07 ve APAprz08 iş kalemlerinin kapsamında bulunan spiral kaynaklı boru bedellerinde boruların her biri için su alma priz yapısının projesinde belirtilen çap boyutuna göre belirlenmesi gerektiği, anılan iş ortaklığı tarafından farklı çaplardaki boru bedellerinin esas alındığı, ayrıca söz konusu işi kalemlerini tevsiken sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine aykırı olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin üzerinde meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun olmadığı, fiyat teklifi alınan firmaların ihale konusu alanda faaliyet göstermediği,

Priz yapılarında PVC conta naklinin önemli bir analiz girdisi olduğu, anılan isteklinin açıklaması kapsamında nakliye mesafesini tevsik etmediği, idarece conta naklinin poz numarasının 07.006 olarak belirlendiği ve söz konusu pozun nakliye hesabında DSİ Proje ve inşaat birim fiyat cetvelinde yer alan taşıma formülü kullanılarak hesaplama yapılması gerektiği,

APA-İBO-001 iş kalemi için yapılan açıklamanın ihale dokümanında belirtilen maliyet unsurlarının tamamını karşılamadığı, şöyle ki, dokümanda yer alan düzenlemeler gereği çalışacak personelin hektar başına düşecek personel sayısına göre belirlenmesi ve belirlenen bu personele ödenecek ücretin işverene maliyeti üzerinden hesaplanarak açıklanması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdare tarafından sınır değer altında teklif sunan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısının 02.08.2017 tarihli ve 2017/UY.III-2091 sayılı, 19.04.2017 tarihli ve 2017/UY.III-1127 sayılı Kurul kararlarında belirtilen hususlar dikkate alınmadan hazırlandığı, szö konusu aşırı düşük sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara aykırı olduğu bu nedenle iş kalemlerine ilişkin hazırlana analizlerin anılan Tebliğ’de belirtildiği üzere “ayrıntılı analiz” şeklinde analiz formatı hazırlanmadığı, öte yandan şikâyete konu ihalede söz konusu aşırı düşük teklif açıklama yazısının istekliyi aşırı düşük teklif açıklamasında bulunurken tereddütte düşürebileceği, açıklamaların idare tarafından incelenmesinin de sağlıklı bir şekilde yapılamayacağı değerlendirilmiştir. Bu durumda idare tarafından aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında iş kalemine ait analizlerin alt analize aktarılmadığı görülmüştür. Bu nedenle yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan isteklinin açıklamasının uygun bulunmamasının sorgulamadaki hata ve eksiklikten kaynaklanmaması hususuna binaen ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması aşağıda ele alınmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

(…)

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Konya Apa Hotamış 1,2,3 Kısım Sulamaları

b) Yatırım proje no'su/kodu: (KOP) 2010A010090

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Brüt 33 193 ha tarım arazisinin sulanması için gerekli olan ve projesinde belirtilen boruların döşenmesi, üzerindeki sanat yapıları ile işletme ve bakım yollarının yapılması ve 36 ay işletim ve bakımının yapılması işidir.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Konya ili (DSİ 6. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ/KONYA görev sınırları içinde yer almaktadır.)” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır Değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat açıklamalarından, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklif sahiplerinden, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği, bununla birlikte, idarece açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, söz konusu analiz girdilerine ilişkin olarak isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), bahsi geçen hususa ilişkin olarak da açıklama isteme yazılarında, açıklanması istenilmeyecek olan analiz girdilerine yer verileceği,

Diğer yandan, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerektiği, isteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceği belirtilen ve 18 isteklinin katıldığı incelemeye konu ihalede, 100.317.564,86 TL tutarında sınır değer belirlendiği, bu tutarın altında teklif veren 2 istekliden EKAP üzerinden gönderilen 20.02.2017 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, sadece ihale üzerinde bırakılan Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A. Ş.- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 01.03.2017 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, diğer istekli Enkaya İnş. Nak. Tur. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Kalem Nak. İnş. Turizm Petrol Ürü. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasını sunmamalarından dolayı teklifinin reddedildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak da Ceylan İnş. ve Tic. A.Ş. nin belirlendiği anlaşılmıştır.

Akabinde Haselsan İnş. ve Tic. A.Ş.nin 23.03.2017 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 28.03.2017 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 28.03.2017 tarihinde başvuru sahibine bildirildiği ve başvuru sahibinin 04.04.2017 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesine uygun olmadığına ilişkin olarak itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, bu başvuru üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından alınan 19.04.2017 tarihli ve 2017/UY.III -1127 sayılı kararı idarece açıklama istenen özel iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği hazırlanmış analiz formatlarının, teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilere verilmek suretiyle söz konusu isteklilerden tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine karar verildiği, alınan Kurul kararı doğrultusunda idarece işlem tesis edildiği ve idare tarafından sınır değerin altında kalan 2 istekliye aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı yazıldığı,

Bu bağlamda teklifi aşırı düşük olarak belirlenen Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A.Ş.- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Enkaya İnş. Nak. Tur. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Kalem Nak. İnş. Turizm Petrol Ürü. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına gönderilen 23.05.2017 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, “…daha önceki yazımızda sehven verilmeyen APAprz01 analizi ile açıklama istenen girdilere ait ilave ve yardımcı analizlerde yazımız ekinde gönderilmektedir… ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun olarak yeniden açıklanması ve belgelendirilmesi…” şeklinde ifade edilerek aşırı düşük teklif açıklamalarının idareye sunulması gerektiği belirtilmiştir.

Daha sonra 06.06.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A. Ş.- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan açıklamaların uygun bulunduğu ve ihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır. Bunun üzerine başvuru sahibi Haselsan İnş. ve Tic. A.Ş.nin 16.06.2017 tarihinde idareye tekrar şikâyet başvurusunda bulunduğu şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 05.07.2017 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olmadığına ilişkin olarak itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu başvuru üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından alınan 02.08.2017 tarihli ve 2017/UY.III-2091 sayılı kararı ile idarece aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara aykırı olduğu ve 19.04.2017 tarihli ve 2017/UY.III -1127 sayılı Kurul kararında belirtilen hususlar dikkate alınmadan hazırlandığı, bu nedenle iş kalemlerine ilişkin hazırlanan analizlerin anılan Tebliğ’de belirtildiği üzere “ayrıntılı analiz” şeklinde analiz formatı hazırlanarak söz konusu aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “..açıklama istenen iş kalemlerinin birden fazla iş kaleminden oluşan paçal iş kalemlerinden oluştuğu, bu nedenle idare tarafından söz konusu paçal iş kalemlerine ilişkin “sıralı analiz girdisi” tablosu oluşturulurken paçal iş kalemlerini oluşturan iş kalemlerinin de malzeme, işçilik, makine vb. gibi bileşenlerine ayrıştırılması gerektiği…” hususları belirtilmek suretiyle analiz formatı hazırlanarak teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilere yeniden gönderilmek suretiyle tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine karar verildiği, alınan Kurul kararı doğrultusunda idarece işlem tesis edildiği ve bu doğrultuda sınır değerin altında kalan 2 istekliye aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı yazıldığı,

İhale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen 25.08.2017 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, “…yazımız ekinde verilen tabloda yer alan toplam 28 adet iş kaleminin analizlerinde yer alan girdi maliyetlerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin “aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45’inci maddesi ve alt bentleri ile ilgili diğer madde hükümlerine göre ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun olarak yeniden açıklanması ve belgelendirilmesi gerekmektedir..” şeklinde ifade edilerek idareye sunulması gerektiği belirtilmiştir.

27.09.2017 tarihli ihale komisyonu kararında bir isteklinin (Enkaya İnş. Nak. Tur. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Kalem Nak. İnş. Turizm Petrol Ürü. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı) aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadıkları için tekliflerinin reddedildiği, Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A.Ş.- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunduğu ve ihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan açıklamalarında isteklilerce uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan analiz formatına aykırı hususlar içeren isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede; ihale üzerinde bırakılan Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A.Ş., Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunduğu aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenilen iş kalemleri, analiz ve alt analiz girdilerinin idarece verilen analiz formatına uygun olduğu, diğer bir deyişle iş kalemlerinin alt analizlerinde yer alan analiz girdi miktarlarının idarece belirlenen miktarlardan düşük olmadığı, anılan iş ortaklığının birim fiyat teklif cetveli ile birim fiyat analizleri incelendiğinde ise anılan istekliye ait birim fiyat teklif cetveli ile birim fiyat analiz ve alt analizlerinde aritmetik hata bulunmadığı görülmüş olup, ayrıca Tebliğ açıklamasına uygun olarak, analiz fiyatlarının teklif fiyatlarının üzerinde olmadığı, ihale dokümanında ihale konusu işin yapılabilmesi için gerekli görülen tesis makine teçhizat ve diğer ekipmanlar için isteklinin kendi malı olmasına yönelik bir düzenleme yapılmadığı, bu nedenle isteklilerin teklif kapsamında bu hususa ilişkin bir belge sunma zorunluluğu ve amortisman üzerinden açıklama yapmak zorunluluğu bulunmadığı, anılan istekli tarafından makineler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı fiyatlarının kullanılarak açıklama yapıldığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat açıklamaları çerçevesinde isteklilerin açıklamalarında analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerini kullanabilecekleri, sunulan fiyat tekliflerinin ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen ibarenin bulunması ve yetkili meslek mensubunca imzalanıp kaşelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A.Ş- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında birim fiyatları tevsik etmek amacıyla idareye sunduğu maliyet ya da satışa dayalı olarak yaptığı açıklamasına ait fiyat tekliflerinde Tebliğin 45.1.13.1’üncü maddesinde belirtilen yetkili meslek mensupları tarafından yazılması gereken “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibarelerinin yer aldığı, dolayısıyla bu belgelerin açıklamaları tevsik edici nitelikte olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin yukarıda anılan Tebliğ açıklamalarına uygun olarak düzenlendiği, ayrıca ilgili meslek mensubunca imzalanıp kaşelendiği ve iletişim bilgilerinin bulunduğu, söz konusu meslek mensubunun SMM unvanını taşıdığı, fiyat teklifi veren firmanın teklife konu alanda faaliyet gösterdiği, Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine uygun şekilde meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarelerin doğru bir şekilde yazıldığı, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, isteklilerce tekliflerine ilişkin olarak anılan maddede sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunabilecekleri, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılması durumunda, fiyat tekliflerinin dayanağını oluşturan tutanakların ilgili meslek mensubunca düzenlenerek muhafaza edileceği, gerekli görülmesi halinde meslek mensubundan istenebileceği hususunun idarenin takdirinde olduğu, anılan isteklilerin sunmuş olduğu fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olduğunun idarece belirtildiği görülmüş olup, idare tarafından yapılan incelemede ilgili meslek mensubundan talep edilmesine gerek görülmediği ve bunların son veya bir önceki beyanname dönemlerine ilişkin olmasının ise hazırlayan meslek mensubunun sorumluluğunda olduğu, bu itibarla söz konusu fiyat tekliflerin mevzuatına göre düzenlendiğinin ve üzerinde yer alan bilgilerin doğru olduğunun kabulünün gerektiği,

İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanacağı işçilik birim fiyatlarının ihale tarihi olan 01.02.2017 tarihi itibarıyla saatlik asgari ücretin 7,90 TL (aylık brüt asgari ücret 1777,50 TL / 225 saat=7,90 TL) olduğu dikkate alındığında işçilik fiyatının saatlik asgari ücretin altında olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde bulunan “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamasına da uygun olduğu, söz konusu iş kalemlerine ait analizlerde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan akaryakıt rayiçleri kullanıldığı,

Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamalarına göre, ilan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Bahse konu ihalenin ilan tarihinin 19.12.2016 ihale tarihinin ise 27.01.2017 olduğu, ihale ve ilan tarihi itibarıyla 2017 yılına ait cari yıl birim fiyatların yayımlanmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analiz ve alt analiz girdilerinde 2016 yılı birim fiyat ve rayiçlerinin kullandığı, açıklamalarının anılan Tebliğ’e uygun olduğu, ayrıca ancak önceki yılın rayiçlerinin kullanılmasını yasaklayan bir düzenlemenin mevzuatta bulunmadığı, diğer bir deyişle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’inci maddesinde istekliler tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı için kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterli olacağına ilişkin açıklaması gereğince tüm kamu kurum ve kuruluşlarının rayiçlerinin kullanılabileceği,

Öte yandan anılan iş ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan “sıralı analiz girdileri listesi”nde 07.006/09 “kum çakıl nakli” pozunun açıklama istenmeyen analiz girdisi olarak işaretlendiği ancak idarece anılan iş kalemine ilişkin verilen analiz formatında bu pozun açıklama istenecek analiz girdisi olarak belirlendiği ve 07.006/09 poz numaralı “kum çakıl nakli” iş kaleminde nakliye mesafesi için idarece hazırlanan analiz formatında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün taşıma formülünün verildiği anlaşılmıştır. İdarece verilen analiz formatında yer alan nakliye formüllerinin kullanılması yerine 0,01 TL fiyat öngörmek suretiyle açıklamalarda bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından yukarıda belirtilen nakliye için taşıma formülünün kullanılarak hesaplanması gerektiği, ayrıca anılan iş ortaklığı tarafından 07.006/09 poz numaralı “kum çakıl nakli” iş kaleminin açıklanmadığı, ayrıca sıralı analiz girdisinde yer alan 15.D/2-I iş kaleminin açıklama istenen iş kalemi olduğu, söz konusu iş kaleminin analizinde 08.008, 03.508 girdilerinin yer aldığı, idare tarafından ise 08.008, 03.508 analiz formatlarına yer verildiği, ancak söz konusu analiz girdisinin anılan iş ortaklığı tarafından fiyat teklifi alınmak suretiyle tevsik edildiği, alınan fiyat teklifinde ise söz konusu analiz girdilerinin alt analiz girdilerinin gösterilmeksizin toplam 1,70 TL fiyat öngörüldüğü, ancak 08.008 poz no’lu girdinin analizinde düz işçi (01.501) ile işçilik girdisi ihtiva eden 03.501 pozlarının yer aldığı, sadece 01.501 üzerinden hesaplama yapıldığında dahi 0,5 saatlik işçilik ücretinin bu fiyat teklifi ile karşılanamayacağı tespit edilmiştir.

Bu şekilde yapılan açıklamalar nedeniyle, nakliye formülünde yer alan girdilere ilişkin inceleme olanağı bulunmadığından ve söz konusu pozların idarece açıklanması istenen girdi olduğu anlaşıldığından, söz konusu iddianın yerinde olduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Tim Tesisat İnş. Mak. Nak. San. Tic. A.Ş- Numanoğlu Altyapı İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.