KİK Kararı: 2017/UY.II-2707 (4 Ekim 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/050
Gündem No : 82
Karar Tarihi : 04.10.2017
Karar No : 2017/UY.II-2707 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Badıllı Mimarlık A.Ş. - Kara İnci İnşaat Akaryakıt Taş. Gıda Teks. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/268673 İhale Kayıt Numaralı “Muradiye İlçesi 24 Derslikli Mesleki ve Teknik Eğitim Lisesi + 200 Kişilik Pansiyon ve Çevre Düzenleme Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 05.07.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Muradiye İlçesi 24 Derslikli Mesleki ve Teknik Eğitim Lisesi + 200 Kişilik Pansiyon ve Çevre Düzenleme Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Badıllı Mimarlık A.Ş. - Kara İnci İnşaat Akaryakıt Taş. Gıda Teks. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı nin 24.08.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.08.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.08.2017 tarih ve 49149 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.08.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2209 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Kesinleşen İhale Kararı’nda ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması istenen Eser İnş. Gıd. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti- Yeşilgözler İnş. Taş. Tem. Yem. Ürn. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, aşırı düşük teklif sorgulamaları kabul edilen firmaların teklif ettikleri bedelleri Kamu İhale Mevzuatı’na uygun şekilde açıklamalarının mümkün olmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları belgelerin mevzuata aykırı şekilde düzenlendiği,

a) Analiz girdilerinde işçilik ücretlerinin 2017 yılı ikinci dönemine ilişkin belirlenen ücretin altında olduğu,

b) Metrajlarda yaklaşık maliyete göre farklılıklar bulunduğu,

c) Mahal listelerinde bazı pozların içeriğinin değiştirilerek yeni imalat pozlarının oluşturulduğu, yeni oluşturulan pozların analizlerinin düzenlenmediği ve analizlerine nakliye ve işçilik girdilerinin dahil edilmediği, nakliye analizlerinin uygun şekilde verilmediği, proforma faturalar ekinde sunulması gereken analiz ve alt analizlerin sunulmadığı, eğer sunulduysa bile YMM veya SMMM tarafından imzalanmadığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun olmadığı, isteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatlarını kullanarak savunma yapmaları durumunda Kamu İhale Genel Tebliği Madde 45.1.5 de belirtildiği üzere hazırlanması gereken tablonun forma uygun olarak hazırlanmadığı, işin yaklaşık maliyeti 2017 yılının birim fiyatlarına göre hazırlanmış ise de yapılan tenzilat ve 2017 yılı içerisinde yaşanan fiyat zamları da göz önünde bulundurulduğunda gerçek tenzilatın daha da yükseldiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Muradiye İlçesi 24 Derslikli Mesleki ve Teknik Eğitim Lisesi + 200 Kişilik Pansiyon Ve Çevre Düzenleme Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı ve türü:

7634 m2 OKUL + 6585 M2 Pansiyon ve Çevre Düzenleme Yapım İşi

Ç) Yapılacağı Yer: Muradiye/Van

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

İdari Şartnamenin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

İdari Şartnamenin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır.

…” düzenlemesi,

İdari Şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00

…” düzenlemesi,

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. . İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.9. (Değişik:07/06/2014-29023 R.G./ 33.md.) İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede 17 isteklinin teklif verdiği, Şen-Ka İnş. Yat. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin sunmuş olduğu teklif mektubunda rakamla 12.660.000,00 TL yazıldığı, yazı ile “on iki milyon altı yüz altmış altı bin türk lirası” şeklinde yazı-rakam uyuşmazlığı yapıldığından dolayı İdari Şartname’nin 23.2’nci maddesinin (b) bendi gereği değerlendirme dışı bırakılmıştır. Geriye kalan 16 firma dikkate alınarak dikkate alınarak sınır değerin 11.541.594,57 TL olarak hesaplandığı, bahse konu sınır değerin altında teklif veren 2 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulduğu, isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde 85 adet iş kalemine ilişkin açıklama istenildiği, ayrıca açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de yazı ekinde yer aldığı, idarece aşırı düşük teklif açıklaması talep edilen isteklilerden sadece Eser İnş. Gıd. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti- Yeşilgözler İnş. Taş. Tem. Yem. Ürn. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin açıklama sunduğu, bahse konu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun görüldüğü ve ihalenin Eser İnş. Gıd. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti- Yeşilgözler İnş. Taş. Tem. Yem. Ürn. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

Eser İnş. Gıd. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti- Yeşilgözler İnş. Taş. Tem. Yem. Ürn. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde,

a) İlgili mevzuat hükümlerine göre ihale tarihi olan 05.07.2017 itibariyle aylık brüt asgari ücretin 1.777,50 TL olduğu, saatlik brüt asgari ücretin ise 7,90 TL’ye karşılık geldiği, çalışma mevzuatına göre işverenin işçiye söz konusu saatlik brüt asgari ücretin altında ücret ödeyemeyeceği, bu bağlamda başvuru konusu ihale kapsamında yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında açıklanan işçilik ücretinin 7,90 TL’nin altında olması halinde aşırı düşük teklif açıklamasının reddedileceği anlaşılmaktadır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdisi olarak yer alan saatlik işçilik ücretlerinin tamamının 7,90 TL’nin üzerinde belirlendiği, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının aksine ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerde kullandığı işçilik ücretlerinin ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücreti karşıladığı ve mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

b) Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde isteklilerden açıklamada bulunulması istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı, gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir. İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı da açıktır. Fakat anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması, düşük metrajlar kullanılarak oluşturulan teklif tutarının işin yapılabilirliğini olumsuz yönde etkilememesi gerekmektedir.

İdarenin yaklaşık maliyete dayanak teşkil eden metraj hesaplaması ile istekli aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan iş kalemleri metraj hesaplaması kıyaslandığında, açıklama istenen 85 iş kaleminin 7’sinde isteklinin metrajının idarenin metrajından yüksek olduğu, 68 tanesinde isteklinin metrajının idarenin metrajından düşük olduğu, bunlar arasında metraj farkı sapmasının en fazla % 8 oranında gerçekleştiği saptanmıştır. Bu bağlamda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin metrajı ile idarenin metrajı arasındaki farkın kabul edilebilir düzeyde olduğu değerlendirildiğinden başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

c) İdare tarafından 85 adet iş kalemine ilişkin aşırı düşük açıklaması istendiği, Eser İnş. Gıd. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti- Yeşilgözler İnş. Taş. Tem. Yem. Ürn. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından sunulan aşırı düşük açıklaması incelendiğinde 73 adet iş kaleminin kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak liste sunulmak suretiyle açıklandığı, 73 adet iş kalemine ilişkin açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde yer alan “45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.” açıklamasına uygun olarak açıklandığı,

Geriye kalan 12 iş kaleminden 7 iş kaleminin idarenin aşırı düşük açıklaması istenen isteklilere gönderilen özel fiyat analizleri formatına uygun olarak, açıklamalarda fiyat teklifi sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir…” açıklamasına göre maliyet tespit tutanağı ve satış tutarı tespit tutanağının sunulmasına gerek olmadığı, ancak idare tarafından istenilmeden sunulduğu, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin alınan fiyat tekliflerinde mevzuat gereğince bulunması gereken ibarenin bulunduğu ve hazırlanan fiyat teklifinin mevzuat gereğince taşıması gereken şartları taşıdığı tespit edilmiştir.

5 iş kalemi (15.140/4/A, 17.155/Mk/A, 19.101/MK/A, 27.501/MK/A, MSB.521/B2/A) için aşırı düşük açıklaması sunan Eser İnş. Gıd. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti - Yeşilgözler İnş. Taş. Tem. Yem. Ürn. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin analiz sunduğu, 15.140/4/A, 17.155/Mk/A, 19.101/MK/A, 27.501/MK/A, MSB.521/B2/A iş kalemleri için sunulan analizlerin kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlamış olduğu analizlere uygun olduğu tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan 5 nakliye analizi incelendiğinde, N.03 poz numaralı “kum nakli”ne ilişkin iş kaleminin; N.20 poz numaralı “Demir nakli”ne ilişkin iş kaleminin, N.15 poz numaralı “Taş nakli”ne ilişkin iş kaleminin, N.23 poz numaralı “Sac nakli”ne ilişkin iş kaleminin ve N.25 poz numaralı “Kazı ve moloz nakli”ne ilişkin iş kaleminin analizlerinde, taşıma mesafesinin 10 kilometreden yüksek olduğu durumlar için F=K×A×Y×(0,0007×M+0,01) formülünün, 10 kilometreden düşük olduğu durumlar için F=0,00017×K×A×Y×√M formülünün kullanıldığı, bahse konu formüllerde yer alan A katsayısı için ihale dokümanında herhangi bir değer tespit edilmediği ve bahse konu değerin istekli tarafından “1” olarak alındığı tespit edilmiştir. Her ne kadar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2017 Yılı Yapı İşleri İnşaat Birim Fiyat Tarifleri Eki Fiyat Listesinde yer alan motorlu taşıtlarla olan taşımalara ilişkin taşıma formüllerinde “Y-Yoğunluk katsayısı” yer almasa da, istekli tarafından bahse konu katsayıya ilişkin kum naklinde taşınan kumun yoğunluğu (özgül ağırlık) için 1.6, taş naklinde taşın yoğunluğu için 1.8, demir, sac, kazı ve moloz nakillerinde ise taşınan maddenin yoğunluğunun 1 olarak alındığı, dolayısıyla yoğunluk değeri için 1 rakamından düşük bir rakam alınmak suretiyle isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında kendisine fiyat avantajı sağlamadığı, bu durumun Tebliğ’in 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara aykırılık teşkil etmediği anlaşılmıştır. Ayrıca, analizlerde yer alan “Malzemelerin taşıtlara yüklenmesi ve boşaltılması işi” için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Y.09.005/1, Y.09.003/1 ve Y.09.012/1 poz numaralı iş kalemlerinin 2017 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı ve yapılan açıklamaların uygun olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, isteklilerin tekliflerini ihale dokümanında yer alan mevcut düzenlemeler çerçevesinde sunmaları, ayrıca maliyetlerde yaşanan artışlar veya öngörülemeyen diğer hususlara ilişkin risk unsurlarını teklif bedellerini belirlerken göz önünde bulundurmaları beklenmektedir. Somut olayda, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihale dokümanında yer alan düzenlemeler çerçevesinde teklif sunulduğu, söz konusu teklifin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve kamu ihale mevzuatında yer alan aşırı düşük tekliflere ilişkin hükümler çerçevesinde İdare tarafından işlem tesis edildiği, bu şekilde yapılan işlemin mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, isteklinin mevcut teklifinin enflasyon nedeniyle daha yüksek tenzilat oranı içerdiğine ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Başkan

II. Başkan

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Dr.

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi