KİK Kararı: 2017/UY.II-2596 (27 Eylül 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/048
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 27.09.2017
Karar No : 2017/UY.II-2596 Mahkeme Kararını Göster

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Öztaş İnş. İnş. Malz. Tic. A.Ş. - Maz İnş. Taah. Petr. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

Mebusevleri İller Sokak No: 10 Tandoğan Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 26. Bölge Müdürlüğü,

Salkımlı Köyü Mevkii No: 08000 ARTVİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/590329 İhale Kayıt Numaralı “Yeni Yusufeli İlçesi İçmesuyu İsale Hattı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 26. Bölge Müdürlüğü tarafından 24.01.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Yeni Yusufeli İlçesi İçmesuyu İsale Hattı” ihalesine ilişkin olarak Öztaş İnş. Malz. Tic. A.Ş.-Maz İnş. Taah. Petr. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 28.02.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.03.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.03.2017 tarih ve 14232 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.03.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/627-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari şartnamenin 35.1.1’inci maddesinde teklif fiyatı puanlamasının (TFP) 50 tam puan üzerinden, kalite ve teknik değer nitelik puanlamasının (KDP) da 50 tam puan üzerinden yapılacağının düzenlendiği, KDP için iki ayrı puanlama türünün belirlendiği, iş kalemleri bazında teklif nitelik puanı (İŞBTFNP) olan birim fiyatlar ile yaklaşık maliyetin karşılaştırılmasından kaynaklı olarak alınacak maksimum 45 puanın, teknik değer nitelik puanı (TDNP) olan isteklinin DSİ’ye ihale ilan tarihi itibariyle geriye doğru son 15 yıl içinde geçici kabulü yapılan ve teklif edilen bedelin %50’sinden fazla olan su isale hattı iş deneyim (iş bitirme) belgesi sunulması halinde ise 5 puan olmak üzere toplam 50 puanın verileceğinin düzenlendiği, kesinleşen ihale kararında ihale üzerinde bırakılan isteklinin İŞBTFNP’sinin 34 olduğu ve toplam puanın ise 90 olduğu fakat söz konusu isteklinin puanları toplandığında KDP’sinin 50, İŞBTFNP’sinin 34, TDNP’si 5 olmak üzere toplam puanının 89 olduğu, fakat ihale komisyon kararında Hmc Yapı A.Ş. – Ispartakule Yapı Mehmet Aksekili İş Ortaklığının toplam puanının 90 yazıldığı, puanlamanın yanlış yapıldığı,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin hem yeterlik kriterini sağlayacak hem de benzer iş puanı alacak iki ayrı iş deneyim belgesinin bulunmadığı, içerisinde isale hattı bulunan iş deneyim belgesinin kapsamındaki benzer işlerin toplamının teklif edilen bedelin %50’sini sağlamasının ve anılan isteklinin 5 puan almasının mümkün olmadığı, doğrusal orantı yapıldığında benzer işler kapsamındaki işlerden en fazla 4,1 puan alabileceği,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının 4734 sayılı Kanunun 38’inci maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin 45’inci maddesinde yer alan düzenlemelere aykırı olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasının reddinin gerektiği, ihalenin bu istekli üzerinde bırakılmasının açıkça mevzuata aykırı olduğu, idarece açıklama istenilen YYİİH-01, YYİİH-07, YYİİH-13, YYİİH-21 nolu iş kalemleri için yapılan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45’inci maddesinde öngörülen kriterlere uygun olmadığı;

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında istenilen iş kalemlerinde ihale dokümanında yer alan verilere göre tespit edilen nakliye mesafeleri ve taşınan malzemenin cinsi dikkate alınarak nakliye formülleri ile hesaplanması gereken nakliye maliyetleri için fiyat teklifi ile açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, nakliye maliyeti hesabının nasıl yapılacağı DSİ Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlarda yer alan taşıma formülleri ile belirlendiği fakat ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından nakliye maliyeti için piyasadan fiyat teklifi alınarak açıklama yapılması yoluna gidildiği, nakliye maliyetinin piyasadan teklif alınarak açıklanmasının Kamu İhale Mevzuatına ve yerleşik Danıştay kararlarına aykırı olduğu, nakliye maliyetinin fiyat teklifi ile açıklanmasının mümkün olmadığı, resmi kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan taşıma formüllerinin taşınacak malzemenin vasfına ve taşıma mesafesine göre farklılık gösterdiği, her bir birim fiyat analizinde nakliye hesabı yapılması gereken girdinin cins ve taşıma mesafesine göre nakliye formülünün tarifinde yer alan şartlara göre belirlenmesinin mümkün olduğu, hangi formülün kullanılacağı hususunda herhangi bir belirsizliğin olmadığı, taşınacak olan malzeme ve taşıma mesafesine göre DSİ Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan 07.005 ve 07.006/K poz numaralı taşıma formüllerinin taşınan malzemenin cins ve taşıma mesafesine uygun olanının kullanılacağı hususunda herhangi bir tereddüdün bulunmadığı, aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye formülünün verilmemiş olmasının fiyat teklifi ile açıklama yapılmasına gerekçe sayılması halinde işin fen ve mühendislik kurallarına göre belirlenen hesap yöntemlerine göre maliyet açıklaması yapması mümkün olamayacak olan isteklilere açıklama yapılması için zemin oluşturacağı, fen ve sanat kurallarına uygun hareket eden isteklilere karşı haksız avantajlı durum oluşturacağı, ihale dokümanı içerisinde verilen projeler incelendiğinde, projelerde verilen mesafelere göre nakliye formülü kullanılarak yapılacak açıklamada ihale üzerinde bırakılan isteklinin fiyatının mevzuata uygun olarak açıklanmasının mümkün olmadığı, anılan isteklinin açıklamasındaki nakliyeler incelendiğinde mesafelerin tutturulması amacıyla nakliye mesafelerinin düşürüldüğü, istekli tarafından yapılan açıklamadaki nakliye mesafeleri ile yaklaşık maliyetteki mesafelerin uyumlu olmadığı,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu analizlerde amortisman, sermaye, faiz, bakım, onarım gibi bir çok bileşenden oluşan makine girdilerinin yeni makine bedeli olan (A) katsayısı ile çarpılması gerekirken kendi malı olan kullanılmış araçların amortisman defterindeki kaydi değeriyle hesap yapmalarının mevzuata aykırı olduğu, analizlerde birçok bileşenden oluşan makine katsayısının çarpanı olan (A)’nın yeni makinenin satın alma bedeli olduğu, kullanım ömrü, amortisman süresi, yedek parça, tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin değerlerinin de bu kabul üzerine yeni makinenin bedeli üzerinden hesaplandığı dikkate alındığında, amortisman süresi, yedek parça ve tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin tümünde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı makine analizlerindeki katsayıların aynen kullanılabilmesi için (A) değerinin sadece yeni makinenin satın alma bedeli olmasının zorunlu olduğu, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri kapsamında yer alan 03.501, 03.508, 03.511, 03.512, vb. iş makine analizlerinde makinenin zati bedeli için yeni makine fiyatı baz alınması gerekirken amortisman defterinde yer alan kaydi değeriyle veya ikinci el makine satış bedeli esas alınmak suretiyle yeni makine bedeli yerine kullanılmış makine bedeline göre hesap yapılarak makine katsayılarında amortisman dışındaki girdilerin maliyetini de düşük hesaplama yoluna giden her iki isteklinin açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

Analizlerde kullanılan makinelerin özelliklerinin birim fiyat tariflerindeki özellikleri karşılamadığı, aşırı düşük teklif kapsamında sorgulamaya tabi tutulan makine rayiçlerinde makinenin asgari güç, kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verildiği, analizlerde kullanılan kendi malı olan makinelerin de bu teknik özellik ve kapasitede olması gerektiği, noter tespit tutanağı ya da ruhsat bilgilerinin bu verileri içermesinin söz konusu olmadığı, her bir araç için teknik bilgilerin tümünü içeren varsa araç projesi ya da yetkili satıcı/servis beyanı vb. belgelerin sunulması ve sunulan belgelerin de mevzuatta düzenlenen belgelerin sunuluş şekline uygun olması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerde kullandığı araçlara dair belgelerin araçların teknik kapasitelerini tevsik etmeye yeterli olmadığı ve belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulmadığı,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında idare analizlerinde ve alt analizlerde yer alan analiz girdilerinin miktarlarının düşürüldüğü, üçüncü şahıslardan alınan fiyatların sunulduğu ve analiz girdilerinin miktarlarının düşürülerek açıklama yapıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında başta işçilik saati olmak üzere malzeme ve makine girdilerinin miktarları düşürülmek suretiyle teklifin uygun hale getirilmeye çalışıldığı, İhale tarihinde 2016 yılı birim fiyat analizleri yayımlanmadığından 2015 yılı rayiçlerinin kullanılması mümkün ise de işçilik ücretlerinin ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretten düşük olmaması gerektiği, şikâyete konu ihalenin gerçekleştirildiği tarihte yürürlükte olan asgari ücrete göre saatlik ücretin 7,90 TL’den düşük olmaması gerektiği halde ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerinde saatlik işçilik ücreti için 7,32 TL ücreti öngörmesinin mevzuata aykırı olduğu,

İş kalemlerinin bütününe fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, ihale konusu iş kapsamında sorgulamaya tabi iş kalemleri kapsamında birden fazla iş kaleminden oluşan iş kalemleri bulunduğundan bu iş kalemlerinde kendisi tek başına iş kalemi niteliğinde olan girdiler için resmi birim fiyatların kullanılması veya alt analiz yapılarak açıklama yapılması gerekirken işin bütününü kapsayacak şekilde fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, bu şekilde yapılan açıklamalarda işçilik, malzeme, vb. girdilerin tutarı belli olmadığından alınan fiyat tekliflerinin analiz gibi değerlendirilmesinin de mevzuata aykırı olduğu, tek başına kendisinin resmi birim fiyatı ve analizi bulunan girdiler için fiyat teklifi ile açıklama yapılmasının mevzuata uygun olmadığı,

Analiz girdilerinin maliyetini tevsik etmek üzere sunulan fiyat tekliflerinin mevzuatta öngörülen şartları karşılamadığı, aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilerek ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının resmi rayiçler dışında üçüncü şahıslardan fiyat teklifi alarak açıklama yaptıkları analiz girdileri için sunmuş oldukları fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1’inci maddesine göre SMMM/YMM tarafından tasdik edilerek imzalanması gereken beyanlarının mevzuata uygun sunulmadığı, ayrıca sunulan belgelerde maliyet tespit tutanaklarının ilgili beyan dönemine dikkat edilerek düzenlenmediği, maliyet/satış tespit tutanaklarının tasdik ve düzenleme usulü bakımından mevzuatta öngörülen şartları taşımadığı, SMMM/YMM’lerden maliyet/satış tespit tutanakları istenerek bu hususun tetkik edilmesi ve mevzuata aykırılık içeren açıklamaların reddedilmesi gerektiği,

Malzeme fiyat tekliflerinde nakliye bedellerinin ayrıca gösterilmediği, resmi analizlerde malzeme girdilerinin fabrikada, depoda veya iş başında diye teslim şekillerinin bulunduğu, alınan fiyat tekliflerinde şantiye teslimi fiyat alınmadıkça ayrıca nakliye maliyetinin hesaplanması gerektiği, şantiye teslim nakliye dahil fiyat teklifi alınanlarda ise malzeme ve nakline ait bedellerin ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen isteklinin başta çimento olmak üzere analizlerde kullanılan girdiler için alınan fiyat tekliflerinin analizlerdeki teslim şartına uygun olmadığı, piyasa şartlarında temini mümkün olmayan birim fiyatlarla muhasebe kayıtlarıyla da uyumlu olmayan fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifine esas belgelerin istenilerek bu durumun tespit edilip açıklamaların reddedilmesi gerektiği,

Sözleşme giderlerinin de açıklanması gerektiği, karar pulu, damga vergisi, Kik payı gibi sözleşme giderlerinin de maliyetin bir unsuru olduğu, söz konusu vergiler için de maliyet öngörülmesi ve açıklama kapsamında bu maliyetlerinin de karşılandığının açıklanmasının ve belgelendirilmesinin gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Yeni Yusufeli İlçesi İçmesuyu İsale Hattı” ihalesi olarak belirtildiği, anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği görülmüştür.

İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir.

35.1.1.

A.1. Teklif fiyatı puanlaması (TFP:50 PUAN)

Teklif fiyatı puanlaması 50 tam puan üzerinden yapılacaktır. Aşırı düşük teklif sorgulamasından sonra geçerli en düşük teklif fiyatı sahibi istekli 50 puan alacak olup, diğer isteklilere ait teklif puanları; TFP = (TFmin x 50) / TF formülü ile hesaplanacaktır.

A.2. Kalite ve teknik değer nitelik puanlaması (KDP :50 puan)

A.2.1. İş kalemleri bazında teklif nitelik puanı (İŞBTFNP 45)

Kalite ve teknik değer nitelik puanlaması 45 tam puan üzerinden yapılacaktır. Geçerli teklif veren isteklilere ait kalite ve teknik değer nitelik puanlamasına konu iş kalemleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Söz konusu iş kalemleri için isteklilerce teklif edilen fiyatların toplam tekliflerine oranının; aynı iş kalemlerinin yaklaşık maliyetteki bedellerinin toplam yaklaşık maliyete oranının %70 - %120 aralığında (%70 ve %120 dahil) kalması durumunda her bir iş kalemi için yukarıdaki tabloda yer alan puanlar verilecektir. İsteklilerin teklif oranları %70 - %120 aralığı dışında kalıyorsa iş kalemleri için puan alamayacaklardır. Kalite ve teknik değer nitelik puanı, her bir iş kalemi için verilen puanların toplamıdır.

SIRA NO

İŞ KALEMİ NO

PUAN

1

YYİİH-01

6

2

YYİİH-02

4

3

YYİİH-03

3

4

YYİİH-04

1

5

YYİİH-05

2

6

YYİİH-06

4

7

YYİİH-07

5

8

YYİİH-08

1

9

YYİİH-09

1

10

YYİİH-10

1

11

YYİİH-11

1

12

YYİİH-12

2

13

YYİİH-13

3

14

YYİİH-14

1

15

YYİİH-15

1

16

YYİİH-16

1

17

YYİİH-17

1

18

YYİİH-18

1

19

YYİİH-19

1

20

YYİİH-20

1

21

YYİİH-21

1

22

YYİİH-22

1

23

YYİİH-23

1

24

YYİİH-24

1

TOPLAM

45

A.2.2. Teknik Değer Nitelik Puanı (TDNP) (5Puan):

İsteklinin kurumumuza karşı (DSİ) ihale ilan tarihi itibariyle geriye doğru son 15 yıl içinde geçici kabulü yapılan ve teklif edilen bedelin %50’sinden fazla olan su isale hattı iş deneyim (İş Bitirme) belgesi üzerinden puanlama yapılacaktır.

Bitirdiği Su İsale Hattı Sayısı Puan

0 ise 0

1 ve fazlası İse 5

*Yeterlilik için sunulan iş deneyim belgesine konu iş hariç.

*Ortak girişimlerde ortaklardan herhangi birinin sunması yeterlidir.

35.2. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin birden fazla istekli tarafından verilmiş olması halinde;

35.2.1. Teklif fiyatı daha düşük olan istekli ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenecektir.

35.3. (Mülga 29/11/2016-29903 R.G. / 6. md.)

35.4. Yerli istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması:

35.4.1.Tekliflerin değerlendirilmesinde yerli istekliler lehine fiyat avantajı uygulanmayacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi Öztaş İnş. İnşaat Malzemeleri Tic. A.Ş.-Maz İnş. Taah. Petrol Nak. Turz. İşl. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının birinci iddiasında yer alan “İhale üzerinde bırakılan isteklinin hem yeterlik kriterini sağlayacak hem de benzer iş puanı alacak iki ayrı iş deneyim belgesinin bulunmadığı, içerisinde isale hattı bulunan iş deneyim belgesinin kapsamındaki benzer işlerin toplamının teklif edilen bedelin %50’sini sağlamasının ve anılan isteklinin 5 puan almasının mümkün olmadığı, doğrusal orantı yapıldığında benzer işler kapsamındaki işlerden en fazla 4,1 puan alabileceği” yönündeki iddiasını “Bahse konu iddiaların idareye yapılan şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçede yer almadığı görülmektedir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında, “…İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” denildiğinden, başvuru sahibinin söz konusu iddiaları bu yönüyle uygun bulunmamıştır.” gerekçesiyle reddeden 05.04.2017 tarih ve 2017/UY.II-998 sayılı Kurul kararının ilgili kısmı, Ankara 12. İdare Mahkemesi’nin 14.07.2017 tarihli ve E:2017/1309, K:2017/2099 sayılı ile bozularak Mahkeme tarafından “4734 sayılı Kanun'un 56'ncı maddesinin lafzından, başvuru sahibinin iddialarından sadece şikâyette yer alan iddiaların anlaşılmayacağı, Kanun'da böyle bir sınırlama yapılmadığı, Kamu İhale Kurulu tarafından başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusundaki iddialarının, şikâyet aşamasında öne sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın incelenmesi gerektiği” yönünde karar alınmıştır.

Anılan mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi için alınan 02.08.2017 tarihli ve 2017/MK-332 sayılı Kurul kararı ile başvuru sahibinin 1’inci iddiasında yer alan “İhale üzerinde bırakılan isteklinin hem yeterlik kriterini sağlayacak hem de benzer iş puanı alacak iki ayrı iş deneyim belgesinin bulunmadığı, içerisinde isale hattı bulunan iş deneyim belgesinin kapsamındaki benzer işlerin toplamının teklif edilen bedelin %50’sini sağlamasının ve anılan isteklinin 5 puan almasının mümkün olmadığı, doğrusal orantı yapıldığında benzer işler kapsamındaki işlerden en fazla 4,1 puan alabileceği” yönündeki iddiasının esasının incelenmesine karar verilmiş olup, bu kapsamda yapılan inceleme aşağıda yapılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif dosyası kapsamında hem yeterlik kriterini sağlamak hem de teknik değer nitelik puanını alabilmek için iş deneyim belgeleri sunduğu, bu belgelerden teknik değer nitelik puanı alabilmek için Hcm Yapı San. Tic. Ltd. Şti. adına Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce 11.01.2016 tarih ve 2013/50052-877685-1-2 sayı ile düzenlenen iş bitirme belgesinin sunulduğu, söz konusu belgeye konu işin “Diyarbakır-Ergani İçme suyu İsale Hattı” uygulanan yapı tekniğinin “Dicle Barajı kuyruk suyu kanalından alınacak hamsuyun başka bir iş kapsamında inşa edilecek arıtma tesisine terfi edilmesi ve buradan da Ergani şehir merkezinde yeniden yapılacak 1500 m3’lük depoya iletilmesi için gerekli içme suyu tesislerinin (su alma yapısı, isale hatları, hatlar üzerindeki sanat yapıları, depolar, terfi istasyonları vb.) inşa edilmesi ve tüm tesislerin otomasyon ve SCADA işleri bulunmaktadır.” şeklinde ifade edildiği, geçici kabul/tasfiye veya iskân tarihinin 15.09.2015 ve belge tutarının 13.814.305,26 TL olduğu görülmüştür.

Gerekli incelemenin yapılabilmesi için 25.08.2017 tarihli ve 20001 sayılı yazı ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden “tarafınızca 11.01.2016 tarih ve 2013/50052-877685-1-2 sayı ile Hcm Yapı San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen “…Diyarbakır-Ergani İçme suyu İsale Hattı 2013/50052 işine ait ve yine tarafınızca 25.04.2013 tarih ve 235394 sayılı Öztaş İnş. İnşaat Mal. Tic. A.Ş. adına düzenlenen “Mardin-Kızıltepe İçmesuyu Tesisleri ve İsale Hattı 2. Kısım İnşaatı 2005/148948” işine ait örnekleri ekte gönderilen “Yüklenici-İş Bitirme” belgelerine ilişkin olarak söz konusu iş kapsamında gerçekleştirilen sadece “içme suyu isale hattı” işinin oranı ve parasal tutarının ne olduğunun ve anılan işe ait kesin hakediş raporlarında yer alan yapılan işler listelerine…” ilişkin bilgi ve belge talebinde bulunulmuş, 08.09.2017 tarihli ve 609743 sayılı cevabi yazıda “…taleplere konu işlerin her ikisi de tamamen içmesuyu isale hattı yapımına ilişkin olup; işler kapsamında isale hatlarının mütemmim cüzü olan sanat yapıları da yapılmıştır. Bu anlamda işler kapsamında isale hattı olarak değerlendirilmeyecek bir imalat bulunmadığı…” ifadelerine yer verilmiştir. 18.09.2017 tarihli ve 21312 sayılı yazı ile aynı idareye söz konusu belgede yer alan içme suyu isale hattı işi kapsamında gerçekleştirilen tüm tesislerin otomasyon ve SCADA işlerinin oranı ve parasal tutarının ne olduğu hususundaki bilgi ve bu bilgiyi tevsik eden belgelerin tarafımıza gönderilmesi istenilmiş, 22.09.2017 tarihli ve 646849 sayılı cevabi yazıda, “…Diyarbakır-Ergani İçmesuyu İsale Hattı” işi anahtar teslimi götürü bedel olarak sözleşmeye bağlanmış olduğundan tüm tesislerin otomasyon ve SCADA işleri kapsamında fiili olarak gerçekleşen imalat bedelinin bilinmediği...” ifadelerine yer verilmiştir.

22.09.2017 tarihli ve 646849 sayılı cevabi yazı ile edinilen bilgi neticesinde yapılan incelemede, söz konusu iş deneyim belgesinde yer alan otomasyon ve SCADA işleri kapsamında fiili olarak gerçekleşen imalat bedeli tespit edilemediğinden, anılan belgede otomasyon ve SCADA işleri ayrıştırılamamış ve anılan belgenin bu haliyle idarece istenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı tespit edilememiştir. Dolayısıyla anılan isteklinin teknik değer nitelik puanı olarak 5 puan almasının ve söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmesinin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi Öztaş İnş. İnşaat Malzemeleri Tic. A.Ş.-Maz İnş. Taah. Petrol Nak. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ikinci iddiasında yer alan “Resmi kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan taşıma formüllerinin taşınacak malzemenin vasfına ve taşıma mesafesine göre farklılık gösterdiği, her bir birim fiyat analizinde nakliye hesabı yapılması gereken girdinin cins ve taşıma mesafesine göre nakliye formülünün tarifinde yer alan şartlara göre belirlenmesinin mümkün olduğu, hangi formülün kullanılacağı hususunda herhangi bir belirsizliğin olmadığı, taşınacak olan malzeme ve taşıma mesafesine göre DSİ Genel Müdürlüğünce yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan 07.005 ve 07.006/K poz numaralı taşıma formüllerinin taşınan malzemenin cins ve taşıma mesafesine uygun olanının kullanılacağı hususunda herhangi bir tereddüdün bulunmadığı, aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye formülünün verilmemiş olmasının fiyat teklifi ile açıklama yapılmasına gerekçe sayılması halinde işin fen ve mühendislik kurallarına göre belirlenen hesap yöntemlerine göre maliyet açıklaması yapması mümkün olamayacak olan isteklilere açıklama yapılması için zemin oluşturacağı, fen ve sanat kurallarına uygun hareket eden isteklilere karşı haksız avantajlı durum oluşturacağı, ihale dokümanı içerisinde verilen projeler incelendiğinde, projelerde verilen mesafelere göre nakliye formülü kullanılarak yapılacak açıklamada ihale üzerinde bırakılan isteklinin fiyatının mevzuata uygun olarak açıklanmasının mümkün olmadığı, anılan isteklinin açıklamasındaki nakliyeler incelendiğinde mesafelerin tutturulması amacıyla nakliye mesafelerinin düşürüldüğü, istekli tarafından yapılan açıklamadaki nakliye mesafeleri ile yaklaşık maliyetteki mesafelerin uyumlu olmadığı,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu analizlerde amortisman, sermaye, faiz, bakım, onarım gibi bir çok bileşenden oluşan makine girdilerinin yeni makine bedeli olan (A) katsayısı ile çarpılması gerekirken kendi malı olan kullanılmış araçların amortisman defterindeki kaydi değeriyle hesap yapmalarının mevzuata aykırı olduğu, analizlerde birçok bileşenden oluşan makine katsayısının çarpanı olan (A)'nın yeni makinenin satın alma bedeli olduğu, kullanım ömrü, amortisman süresi, yedek parça, tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin değerlerinin de bu kabul üzerine yeni makinenin bedeli üzerinden hesaplandığı dikkate alındığında, amortisman süresi, yedek parça ve tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin tümünde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı makine analizlerindeki katsayıların aynen kullanılabilmesi için (A) değerinin sadece yeni makinenin satın alma bedeli olmasının zorunlu olduğu, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri kapsamında yer alan 03,501, 03.508, 03.511, 03.512, vb. iş makine analizlerinde makinenin zati bedeli için yeni makine fiyatı baz alınması gerekirken amortisman defterinde yer alan kaydi değeriyle veya ikinci el makine satış bedeli esas alınmak suretiyle yeni makine bedeli yerine kullanılmış makine bedeline göre hesap yapılarak makine katsayılarında amortisman dışındaki girdilerin maliyetini de düşük hesaplama yoluna giden her iki isteklinin açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

Analizlerde kullanılan makinelerin özelliklerinin birim fiyat tariflerindeki özellikleri karşılamadığı, aşırı düşük teklif kapsamında sorgulamaya tabi tutulan makine rayiçlerinde makinenin asgari güç, kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verildiği, analizlerde kullanılan kendi malı olan makinelerin de bu teknik özellik ve kapasitede olması gerektiği, noter tespit tutanağı ya da ruhsat bilgilerinin bu verileri içermesinin söz konusu olmadığı, her bir araç için teknik bilgilerin tümünü içeren varsa araç projesi ya da yetkili satıcı/servis beyanı vb. belgelerin sunulması ve sunulan belgelerin de mevzuatta düzenlenen belgelerin sunuluş şekline uygun olması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerde kullandığı araçlara dair belgelerin araçların teknik kapasitelerini tevsik etmeye yeterli olmadığı ve belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulmadığı,

İş kalemlerinin bütününe fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, ihale konusu iş kapsamında sorgulamaya tabi iş kalemleri kapsamında birden fazla iş kaleminden oluşan iş kalemleri bulunduğundan bu iş kalemlerinde kendisi tek başına iş kalemi niteliğinde olan girdiler için resmi birim fiyatların kullanılması veya alt analiz yapılarak açıklama yapılması gerekirken işin bütününü kapsayacak şekilde fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, bu şekilde yapılan açıklamalarda işçilik, malzeme, vb. girdilerin tutarı belli olmadığından alınan fiyat tekliflerinin analiz gibi değerlendirilmesinin de mevzuata aykırı olduğu, tek başına kendisinin resmi birim fiyatı ve analizi bulunan girdiler için fiyat teklifi ile açıklama yapılasının mevzuata uygun olmadığı,

Malzeme fiyat tekliflerinde nakliye bedellerinin ayrıca gösterilmediği, resmi analizlerde malzeme girdilerinin fabrikada, depoda veya iş başında diye teslim şekillerinin bulunduğu, alınan fiyat tekliflerinde şantiye teslimi fiyat alınmadıkça ayrıca nakliye maliyetinin hesaplanması gerektiği, şantiye teslim nakliye dahil fiyat teklifi alınanlarda ise malzeme ve nakline ait bedellerin ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen isteklinin başta çimento olmak üzere analizlerde kullanılan girdiler için alınan fiyat tekliflerinin analizlerdeki teslim şartına uygun olmadığı, piyasa şartlarında temini mümkün olmayan birim fiyatlarla muhasebe kayıtlarıyla da uyumlu olmayan fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifine esas belgelerin istenilerek bu durumun tespit edilip açıklamaların reddedilmesi gerektiği” yönündeki iddiasını “Bahse konu iddiaların idareye yapılan şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçede yer almadığı görülmektedir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında, “…İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” denildiğinden, başvuru sahibinin söz konusu iddiaları bu yönüyle uygun bulunmamıştır.” gerekçesiyle reddeden 05.04.2017 tarih ve 2017/UY.II-998 sayılı Kurul kararının ilgili kısmı, Ankara 12. İdare Mahkemesi’nin 14.07.2017 tarihli ve E:2017/1309, K:2017/2099 sayılı kararı ile bozularak Mahkeme tarafından “Dava konusu olayda; dava konusu işlemde, davacıların açık olarak yukarıda belirtilen iddialarına ilişkin olarak, söz konusu iddiaların idareye yapılan şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçede yer almadığından bahisle bu yönüyle uygun bulunmadığı belirtilmiş ise de 4734 sayılı Kanun'da öngörülen şekil ve usul kurallarına uygun olarak itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, ancak dava konusu Kurul kararında davacının söz konusu iddiasının esastan değerlendirilmesi gerekirken esası hakkında karar verilmeyerek reddedildiğinden, dava konusu Kurul kararının bu kısmında da hukuka uygunluk bulunmamıştır.” yönünde karar alınmıştır.

Anılan mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi için alınan 02.08.2017 tarihli ve 2017/MK-332 sayılı Kurul kararı ile başvuru sahibinin 2’nci iddiasında yer alan “Resmi kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan taşıma formüllerinin taşınacak malzemenin vasfına ve taşıma mesafesine göre farklılık gösterdiği, her bir birim fiyat analizinde nakliye hesabı yapılması gereken girdinin cins ve taşıma mesafesine göre nakliye formülünün tarifinde yer alan şartlara göre belirlenmesinin mümkün olduğu, hangi formülün kullanılacağı hususunda herhangi bir belirsizliğin olmadığı, taşınacak olan malzeme ve taşıma mesafesine göre DSİ Genel Müdürlüğünce yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan 07.005 ve 07.006/K poz numaralı taşıma formüllerinin taşınan malzemenin cins ve taşıma mesafesine uygun olanının kullanılacağı hususunda herhangi bir tereddüdün bulunmadığı, aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye formülünün verilmemiş olmasının fiyat teklifi ile açıklama yapılmasına gerekçe sayılması halinde işin fen ve mühendislik kurallarına göre belirlenen hesap yöntemlerine göre maliyet açıklaması yapması mümkün olamayacak olan isteklilere açıklama yapılması için zemin oluşturacağı, fen ve sanat kurallarına uygun hareket eden isteklilere karşı haksız avantajlı durum oluşturacağı, ihale dokümanı içerisinde verilen projeler incelendiğinde, projelerde verilen mesafelere göre nakliye formülü kullanılarak yapılacak açıklamada ihale üzerinde bırakılan isteklinin fiyatının mevzuata uygun olarak açıklanmasının mümkün olmadığı, anılan isteklinin açıklamasındaki nakliyeler incelendiğinde mesafelerin tutturulması amacıyla nakliye mesafelerinin düşürüldüğü, istekli tarafından yapılan açıklamadaki nakliye mesafeleri ile yaklaşık maliyetteki mesafelerin uyumlu olmadığı,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu analizlerde amortisman, sermaye, faiz, bakım, onarım gibi bir çok bileşenden oluşan makine girdilerinin yeni makine bedeli olan (A) katsayısı ile çarpılması gerekirken kendi malı olan kullanılmış araçların amortisman defterindeki kaydi değeriyle hesap yapmalarının mevzuata aykırı olduğu, analizlerde birçok bileşenden oluşan makine katsayısının çarpanı olan (A)'nın yeni makinenin satın alma bedeli olduğu, kullanım ömrü, amortisman süresi, yedek parça, tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin değerlerinin de bu kabul üzerine yeni makinenin bedeli üzerinden hesaplandığı dikkate alındığında, amortisman süresi, yedek parça ve tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin tümünde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı makine analizlerindeki katsayıların aynen kullanılabilmesi için (A) değerinin sadece yeni makinenin satın alma bedeli olmasının zorunlu olduğu, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri kapsamında yer alan 03,501, 03.508, 03.511, 03.512, vb. iş makine analizlerinde makinenin zati bedeli için yeni makine fiyatı baz alınması gerekirken amortisman defterinde yer alan kaydi değeriyle veya ikinci el makine satış bedeli esas alınmak suretiyle yeni makine bedeli yerine kullanılmış makine bedeline göre hesap yapılarak makine katsayılarında amortisman dışındaki girdilerin maliyetini de düşük hesaplama yoluna giden her iki isteklinin açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

Analizlerde kullanılan makinelerin özelliklerinin birim fiyat tariflerindeki özellikleri karşılamadığı, aşırı düşük teklif kapsamında sorgulamaya tabi tutulan makine rayiçlerinde makinenin asgari güç, kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verildiği, analizlerde kullanılan kendi malı olan makinelerin de bu teknik özellik ve kapasitede olması gerektiği, noter tespit tutanağı ya da ruhsat bilgilerinin bu verileri içermesinin söz konusu olmadığı, her bir araç için teknik bilgilerin tümünü içeren varsa araç projesi ya da yetkili satıcı/servis beyanı vb. belgelerin sunulması ve sunulan belgelerin de mevzuatta düzenlenen belgelerin sunuluş şekline uygun olması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerde kullandığı araçlara dair belgelerin araçların teknik kapasitelerini tevsik etmeye yeterli olmadığı ve belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulmadığı,

İş kalemlerinin bütününe fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, ihale konusu iş kapsamında sorgulamaya tabi iş kalemleri kapsamında birden fazla iş kaleminden oluşan iş kalemleri bulunduğundan bu iş kalemlerinde kendisi tek başına iş kalemi niteliğinde olan girdiler için resmi birim fiyatların kullanılması veya alt analiz yapılarak açıklama yapılması gerekirken işin bütününü kapsayacak şekilde fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, bu şekilde yapılan açıklamalarda işçilik, malzeme, vb. girdilerin tutarı belli olmadığından alınan fiyat tekliflerinin analiz gibi değerlendirilmesinin de mevzuata aykırı olduğu, tek başına kendisinin resmi birim fiyatı ve analizi bulunan girdiler için fiyat teklifi ile açıklama yapılasının mevzuata uygun olmadığı,

Malzeme fiyat tekliflerinde nakliye bedellerinin ayrıca gösterilmediği, resmi analizlerde malzeme girdilerinin fabrikada, depoda veya iş başında diye teslim şekillerinin bulunduğu, alınan fiyat tekliflerinde şantiye teslimi fiyat alınmadıkça ayrıca nakliye maliyetinin hesaplanması gerektiği, şantiye teslim nakliye dahil fiyat teklifi alınanlarda ise malzeme ve nakline ait bedellerin ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen isteklinin başta çimento olmak üzere analizlerde kullanılan girdiler için alınan fiyat tekliflerinin analizlerdeki teslim şartına uygun olmadığı, piyasa şartlarında temini mümkün olmayan birim fiyatlarla muhasebe kayıtlarıyla da uyumlu olmayan fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifine esas belgelerin istenilerek bu durumun tespit edilip açıklamaların reddedilmesi gerektiği” yönündeki iddiasının esasının incelenmesine karar verilmiş olup, bu kapsamda yapılan inceleme aşağıda yapılmıştır.

İdari Şartname’nin “Sınır Değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir...” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. …

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajıaçıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür…” açıklaması yer almaktadır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin (25.743.805,25 TL) altında kalan tek istekli olan Hmc Yapı A.Ş. – Ispartakule Yapı Mehmet Aksekili İş Ortaklığı’ndan 25.01.2017 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıyla idare tarafından hazırlanan “YYİİH-01: Ø250 mm Anma Çapında (e=4 mm) Spiral Kaynaklı Çelik Borular (St 44) İle Özel Parçaların Temini ve Döşenmesi, YYİİH-07: Her Cins ve Klastaki Zeminlerde Kazı Yapılması, YYİİH-13: Ocak ve/veya Kazı Taşı ile Moloz Taş İnşaat Yapılması ve YYİİH-21: Açıkta Her Uzunlukta Kaya Bulonu Tesis Edilmesi” paçal pozlarına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenmiştir. Söz konusu yazı ekinde, anılan istekliye YYİİH-01 pozuna ilişkin girdi cinsi ve miktarının belirtilmediği analiz formatı ile “YYİİH-07, YYİİH-13 ve YYİİH-21” pozlarına ilişkin olarak idarece hazırlanan ve girdi cinsi ile miktarının belirtildiği analiz formatlarının gönderildiği görülmüştür. İdarece hazırlanan söz konusu pozların paçal poz niteliğinde olduğu ve farklı iş kalemlerini içerdiği görülmektedir.

Yukarıda anılan iş kalemlerine ilişkin olarak bahse konu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yapılan açıklamalar incelendiğinde,

İdarece girdi cinsi ve miktarının belirtilmediği analiz formatı ile açıklama istenen YYİİH-01 pozuna ilişkin olarak TC Altyapı A.Ş.den alınmış fiyat teklifi ile analiz sunulduğu,

İdarece hazırlanan ve girdi cinsi ile miktarının belirtildiği analiz formatı ile açıklama istenen paçal YYİİH-07 pozuna ilişkin olarak anılan istekli tarafından analiz formatı sunulduğu, YYİİH-07 paçal pozunun altındaki “Yarma ve yan ariyet kazısının taşınması” iş kaleminin hem fiyat teklifi hem de 02.107 numaralı poz ile açıklandığı,

İdarece hazırlanan ve girdi cinsi ile miktarının belirtildiği analiz formatı ile açıklama istenen paçal YYİİH-13 pozuna ilişkin olarak anılan istekli tarafından analiz formatı sunulduğu, söz konusu paçal pozun altında yer alan ve idarece açıklanması istenen “Kazı taşı ile moloz taş inşaat yapılması” iş kaleminin yardımcı analiz vasıtasıyla açıklandığı, söz konusu yardımcı analizin Karayolları Genel Müdürlüğüne ait “KGM/17.012/K: Kazı taşı ile moloz taş inşaat” pozunun analizindeki analiz girdilerinin miktarlarına göre açıklandığı, “Kazıdan başka inşaat malzemelerinin taşınması (10.000 m’ye kadar)” ve “Çimento nakli” iş kalemlerine ilişkin olarak ise TC Altyapı A.Ş.den alınmış fiyat tekliflerinin sunulduğu,

İdarece hazırlanan ve girdi cinsi ile miktarının belirtildiği analiz formatı ile açıklama istenen paçal YYİİH-21 pozuna ilişkin olarak anılan istekli tarafından analiz formatı sunulduğu, söz konusu paçal pozun altında yer alan ve idarece açıklanması istenen “Açıkta 0,00 ile 10,00 m uzunlukta kaya bulonu tesis edilmesi” ile “Ankraj ve kaya bulonu deliği açılması” iş kalemlerinin yardımcı analizler vasıtasıyla açıklandığı, bahse konu iş kalemlerine ait yardımcı analizlerin Devlet Su İşlerine ait “B-32.D/3: Açıkta 0,00 ila 10,00 m uzunlukta kaya bulonu tesis edilmesi” ve “B-D.304: Ankraj ve kaya bulonu deliği açılması” pozlarının analizindeki analiz girdilerinin miktarlarına göre açıklandığı, “Ankraj ve kaya bulonu deliği açılması” iş kaleminin altındaki “Kompresörün 1 saatlik ücreti” girdisinin de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının “03.517: Kompresörün 1 saatlik ücreti” pozunun analizindeki analiz girdilerinin miktarlarına göre açıklandığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin “Resmi kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan taşıma formüllerinin taşınacak malzemenin vasfına ve taşıma mesafesine göre farklılık gösterdiği, her bir birim fiyat analizinde nakliye hesabı yapılması gereken girdinin cins ve taşıma mesafesine göre nakliye formülünün tarifinde yer alan şartlara göre belirlenmesinin mümkün olduğu, hangi formülün kullanılacağı hususunda herhangi bir belirsizliğin olmadığı, taşınacak olan malzeme ve taşıma mesafesine göre DSİ Genel Müdürlüğünce yayımlanan birim fiyatlar kapsamında yer alan 07.005 ve 07.006/K poz numaralı taşıma formüllerinin taşınan malzemenin cins ve taşıma mesafesine uygun olanının kullanılacağı hususunda herhangi bir tereddüdün bulunmadığı, aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye formülünün verilmemiş olmasının fiyat teklifi ile açıklama yapılmasına gerekçe sayılması halinde işin fen ve mühendislik kurallarına göre belirlenen hesap yöntemlerine göre maliyet açıklaması yapması mümkün olamayacak olan isteklilere açıklama yapılması için zemin oluşturacağı, fen ve sanat kurallarına uygun hareket eden isteklilere karşı haksız avantajlı durum oluşturacağı, ihale dokümanı içerisinde verilen projeler incelendiğinde, projelerde verilen mesafelere göre nakliye formülü kullanılarak yapılacak açıklamada ihale üzerinde bırakılan isteklinin fiyatının mevzuata uygun olarak açıklanmasının mümkün olmadığı, anılan isteklinin açıklamasındaki nakliyeler incelendiğinde mesafelerin tutturulması amacıyla nakliye mesafelerinin düşürüldüğü, istekli tarafından yapılan açıklamadaki nakliye mesafeleri ile yaklaşık maliyetteki mesafelerin uyumlu olmadığı” ve “Malzeme fiyat tekliflerinde nakliye bedellerinin ayrıca gösterilmediği, resmi analizlerde malzeme girdilerinin fabrikada, depoda veya iş başında diye teslim şekillerinin bulunduğu, alınan fiyat tekliflerinde şantiye teslimi fiyat alınmadıkça ayrıca nakliye maliyetinin hesaplanması gerektiği, şantiye teslim nakliye dahil fiyat teklifi alınanlarda ise malzeme ve nakline ait bedellerin ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen isteklinin başta çimento olmak üzere analizlerde kullanılan girdiler için alınan fiyat tekliflerinin analizlerdeki teslim şartına uygun olmadığı, piyasa şartlarında temini mümkün olmayan birim fiyatlarla muhasebe kayıtlarıyla da uyumlu olmayan fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifine esas belgelerin istenilerek bu durumun tespit edilip açıklamaların reddedilmesi gerektiği” yönündeki iddiaları kapsamında yapılan incelemede, anılan istekli tarafından nakliye için YYİİH-07 paçal pozunun altındaki “Yarma ve yan ariyet kazısının taşınması” iş kalemi, YYİİH-13 paçal pozunun altındaki “Kazıdan başka inşaat malzemelerinin taşınması (10.000 m’ye kadar)” ve “Çimento nakli” iş kalemleri için TC Altyapı A.Ş.den alınmış fiyat teklifleri sunulduğu görülmüş olup, idarece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerde yer alan açıklama istenen nakliye girdileri için idarece düzenlenen analizlerde poz numarası ya da nakliye formülü belirtilmediği tespit edildiğinden, anılan nakliye girdileri için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan taşıma formülünün kullanılmasının zorunlu olmadığı, ayrıca anılan istekli tarafından nakliye için alınan fiyat tekliflerinde nakliye malzemesinin türü ve miktarının belirtildiği hususu da göz önüne alındığında, anılan nakliye girdilerinin fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklanmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı ve söz konusu açıklamadaki nakliye mesafeleri ile yaklaşık maliyette yer alan nakliye mesafelerinin de uyumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Örneğin, anılan isteklinin çimento nakliyesi için alınan fiyat teklifinde çimentonun Erzurum Aşkale çimento fabrikasından yeni Yusufeli ilçesi içme suyu isale hattı işine (işin yapılacağı yer) kadar nakliye edileceğinin belirtildiği, moloz taş nakliyesine ilişkin olarak idarenin yaklaşık maliyette mesafeyi 3000 m olarak belirlemesine rağmen isteklinin 10 km’ye kadar moloz taş nakliyesini gösteren fiyat teklifi sunduğu, yine küskülük, yumuşak kaya kazı moloz nakliyesi için mesafeyi yaklaşık maliyette idare 1000 m olarak belirlemesine rağmen anılan isteklinin 1500 m’ye kadar küskülük, yumuşak kaya kazı moloz nakliyesini gösteren fiyat teklifi sunduğu görülmüş olup, başvuru sahibinin iddiaları yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin “İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunmuş olduğu analizlerde amortisman, sermaye, faiz, bakım, onarım gibi bir çok bileşenden oluşan makine girdilerinin yeni makine bedeli olan (A) katsayısı ile çarpılması gerekirken kendi malı olan kullanılmış araçların amortisman defterindeki kaydi değeriyle hesap yapmalarının mevzuata aykırı olduğu, analizlerde birçok bileşenden oluşan makine katsayısının çarpanı olan (A)'nın yeni makinenin satın alma bedeli olduğu, kullanım ömrü, amortisman süresi, yedek parça, tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin değerlerinin de bu kabul üzerine yeni makinenin bedeli üzerinden hesaplandığı dikkate alındığında, amortisman süresi, yedek parça ve tamir-bakım ücreti gibi bileşenlerin tümünde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı makine analizlerindeki katsayıların aynen kullanılabilmesi için (A) değerinin sadece yeni makinenin satın alma bedeli olmasının zorunlu olduğu, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri kapsamında yer alan 03,501, 03.508, 03.511, 03.512, vb. iş makine analizlerinde makinenin zati bedeli için yeni makine fiyatı baz alınması gerekirken amortisman defterinde yer alan kaydi değeriyle veya ikinci el makine satış bedeli esas alınmak suretiyle yeni makine bedeli yerine kullanılmış makine bedeline göre hesap yapılarak makine katsayılarında amortisman dışındaki girdilerin maliyetini de düşük hesaplama yoluna giden her iki isteklinin açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

Analizlerde kullanılan makinelerin özelliklerinin birim fiyat tariflerindeki özellikleri karşılamadığı, aşırı düşük teklif kapsamında sorgulamaya tabi tutulan makine rayiçlerinde makinenin asgari güç, kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verildiği, analizlerde kullanılan kendi malı olan makinelerin de bu teknik özellik ve kapasitede olması gerektiği, noter tespit tutanağı ya da ruhsat bilgilerinin bu verileri içermesinin söz konusu olmadığı, her bir araç için teknik bilgilerin tümünü içeren varsa araç projesi ya da yetkili satıcı/servis beyanı vb. belgelerin sunulması ve sunulan belgelerin de mevzuatta düzenlenen belgelerin sunuluş şekline uygun olması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizlerde kullandığı araçlara dair belgelerin araçların teknik kapasitelerini tevsik etmeye yeterli olmadığı ve belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunulmadığı” yönündeki iddiaları kapsamında yapılan incelemede, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenilen makine ekipmanın maliyeti için kendi araçlarına ait amortisman bedellerinin esas alınmadığı, söz konusu makinelerin bedelinin kamu kurumu birim fiyatları esas alınmak suretiyle açıklandığı, kamu kurumu birim fiyatlarının kullanıldığı alt analiz/yardımcı analizlerde söz konusu maliyet kalemlerinin yer aldığı görüldüğünden, başvuru sahibinin bahse konu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin “İş kalemlerinin bütününe fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, ihale konusu iş kapsamında sorgulamaya tabi iş kalemleri kapsamında birden fazla iş kaleminden oluşan iş kalemleri bulunduğundan bu iş kalemlerinde kendisi tek başına iş kalemi niteliğinde olan girdiler için resmi birim fiyatların kullanılması veya alt analiz yapılarak açıklama yapılması gerekirken işin bütününü kapsayacak şekilde fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, bu şekilde yapılan açıklamalarda işçilik, malzeme, vb. girdilerin tutarı belli olmadığından alınan fiyat tekliflerinin analiz gibi değerlendirilmesinin de mevzuata aykırı olduğu, tek başına kendisinin resmi birim fiyatı ve analizi bulunan girdiler için fiyat teklifi ile açıklama yapılasının mevzuata uygun olmadığı” yönündeki iddiası kapsamında yapılan incelemede, anılan istekli tarafından sadece açıklama istenen “YYİİH-01 250 mm Anma Çapında (e=mm) Spiral Kaynaklı Çelik Borular (st 44) ile özel parçalarının temini ve döşenmesi” iş kaleminin tamamı için TC Altyapı A.Ş.den alınmış fiyat teklifi sunulduğu, fiyat teklifinin ilgili meslek mensubu tarafından kaşelendiği ve imzalandığı, fiyat teklifi üzerinde yer alması gereken ibarenin Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan ifade ile uyumlu olduğu, ayrıca aynı iş kalemi için anılan istekli tarafından analiz sunulduğu görülmüş olup, idarenin anılan iş kalemi için analiz düzenlemediği hususu da göz önüne alındığında, bu iş kalemi için yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Hmc Yapı A.Ş.–Ispartakule Yapı Mehmet Aksekili İş Ortaklığına teknik değer nitelik puanı verilmemesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi