KİK Kararı: 2017/UY.II-2306 (22 Ağustos 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/041
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 22.08.2017
Karar No : 2017/UY.II-2306

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Sabah Eser - Gelen İnş. Otomotiv Gıda ve Orman Ürün. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

Yenişehir Mah. İnönü Cad. No: 16/10 BİNGÖL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Bingöl Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü,

Saray Mahallesi Bingöl-Muş Karayolu Üzeri Fen İşleri Müdürlüğü Hizmet Binası No: 4 12000 BİNGÖL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/279594 İhale Kayıt Numaralı “Muhtelif Cadde ve Sokaklarda Yol, Kaldırım, Kanalizasyon ve Yağmursuyu Hatları Yapımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bingöl Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 29.06.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Muhtelif Cadde ve Sokaklarda Yol, Kaldırım, Kanalizasyon ve Yağmursuyu Hatları Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Sabah Eser - Gelen İnş. Otomotiv Gıda ve Orman Ürün. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 28.07.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 01.08.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.08.2017 tarih ve 44656 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.08.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1960 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Her bir iş kalemi için sunulması zorunlu analizler örnek gösterilerek; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, fiyat tekliflerinin ilgili iş kaleminin imalatı için gerekli olan girdileri içermediği, fiyat tekliflerinin mevzuata aykırı düzenlendiği, malzeme birimlerinin yanlış yazıldığı, işçilik maliyetleri için saatlik asgari ücretin altında fiyat teklif edildiği, analiz girdilerinin miktarlarının düşürüldüğü, girdilerin değiştirildiği, resmi analizi olan birçok iş kalemi için analiz sunulmadan sadece fiyat teklifi almak suretiyle açıklama yapıldığı ve benzeri bir çok hatanın ve eksikliğin mevcut olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu yapım işi ihalesinde idarece toplam 7 iş kalemi açıklama istenilecek iş kalemi olarak belirlenmiş ve 04.07.2017 tarihli yazılar ile teklifi sınır değerin altında olan 2 istekliden tekliflerine ilişkin ayrıntılı açıklama sunulması istenilmiştir.

Söz konusu yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi ile açıklama istenilecek analiz girdileri listesinin yer aldığı görülmüştür.

İdarece 7 iş kalemi için açıklama istenilmiş olup bu iş kalemleri;

- Y.26.017/032 poz numaralı “8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (her ebat, renk ve desende)” imalatı,

- KGM/6320 poz numaralı “Asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” imalatı,

- Analiz-1 poz numaralı “Bitüm zati bedeli ve nakli” imalatı,

- KGM/6100/3 poz numaralı “Plent-Miks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” imalatı,

- Y.15.140/04 poz numaralı “Çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” imalatı,

- 14.012/2 poz numaralı “El ile her derinlikte yumuşak ve sert toprakta dar derin kazı yapılması (gevşek ve bitkisel toprak, gevşek silt, kum, kil, siltli, kumlu ve gevşek kil, killi kum ve çakıl, kürekle atılabilen taşlı toprak ve benzeri zeminler)” imalatı,

- Y.23.014 poz numaralı “Ø8-Ø12 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması imalatı olarak belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45.1.4’üncü maddesinde; “İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece açıklama istenilen yazılar ekinde iş kalemlerine ilişkin analiz formatları verilmemiş olsa dahi, söz konusu iş kalemlerinin 6 adedinin kamu kurumu birim fiyatına ait olduğu ve bu iş kalemleri için poz numaralarına ilişkin analizler kullanılarak açıklama yapılabileceği görülmektedir. Dolayısıyla İdarenin Y.26.017/032, KGM/6320, KGM/6100/3, Y.15.140/04, 14.012/2 ve Y.23.014 poz numaralı imalatlar için analiz formatlarını isteklilere vermemiş olmasının esas üzerinde bir etkisi olmadığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde isteklinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Analiz-1 poz numaralı “Bitüm Zati Bedeli ve Nakli” imalatı haricindeki 6 iş kaleminin tümü için sadece fiyat tekliflerine dayalı açıklama yaptığı anlaşılmıştır.

Alınan fiyat tekliflerinde açıklama istenilen iş kaleminin adı ve öngörülen birim fiyatı yazılmış, fiyatlara nakliyenin de dahil edildiği ifadesi eklendiği, tekliflerin ilgili SMMM’ler tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yazılarak imzalandığı görülmüştür.

Anılan Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesinde “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.” açıklaması,

45.1.13.’üncü maddesinde; “Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu açıklamalar kapsamında isteklilerin analiz düzenlemek zorunda olmadıkları iş kalemleri/iş gruplarının neler olduğu belirtilmiş, isteklinin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemelerinin zorunlu olmadığı, diğer iş kalemleri için ise analiz düzenlenmesinin zorunlu olduğu ayrıca; yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulmasının zorunlu olmadığı belirtilmiştir.

Dolayısıyla, somut olayda olduğu gibi kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan poz numaraları referans gösterilerek teklif alınan ve açıklama yapılması talep edilen inşaat iş kalemleri için, kamu kurum ve kuruluşunca yayımlanan birim fiyatların yüklenici kârı ve genel giderler hariç tutarından daha düşük bir fiyat teklif edilmesi durumunda analiz sunulmasının zorunlu olduğu, bu iş kalemleri için tek başına fiyat teklifi sunulmak suretiyle açıklama yapılmasının mümkün olamayacağı, bu haliyle idarece açıklama sunulması istenilen analiz girdilerine ait birim fiyatların da açıklanamamış olduğu görüldüğünden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklifin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi