KİK Kararı: 2017/UY.II-2181 (9 Ağustos 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/039
Gündem No : 48
Karar Tarihi : 09.08.2017
Karar No : 2017/UY.II-2181 Mahkeme Kararını Göster

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: Osman DURU, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Tisan İnşaat ve Sanayi Anonim Şirketi,

Filistin Sokak No:49 Gaziosmanpaşa Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı,

Devlet Mah. İnönü Bulvarı 16 06100 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/65539 İhale Kayıt Numaralı “İznik Barajı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı tarafından 10.04.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İznik Barajı” ihalesine ilişkin olarak Tisan İnşaat ve Sanayi Anonim Şirketi nin 03.07.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.07.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.07.2017 tarih ve 41138 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.07.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1825 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 21.06.2017 tarihli ihale komisyonu kararına karşı 03.07.2017 tarihinde idareye yapmış oldukları şikâyet başvurusuna konu ettikleri iddiaların itirazen şikayet başvurusunda da geçerli olması ve idareye yaptıkları şikayet başvurusu dilekçesinin bir örneğine itirazen şikayet başvurusu dilekçesinin ekinde yer vermeleri nedeniyle şikayet başvurusuna konu edilen iddialarının tekrarına gerek görmediklerinden dolayı itirazen şikayet dilekçesinde yer vermediklerinden bahisle,

a) 03.07.2017 tarihli idareye şikayet başvurusuna konu ettikleri “aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı ekinde yer alan paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında verilmesi gerektiği hususu”na ilişkin olarak idarece verilen cevapta Kamu İhale Kurulu’nun 06.07.2017 tarihli ve 2017//UY.II-1841 sayılı kararına atıf yapılarak aynı iddia konusu hususta Kamu İhale Kurulunca başvurunun reddi kararının verildiği bu nedenle söz konusu iddiaya cevap verilmesinin gerekli görülmediğinin belirtildiği, dolayısıyla sözü edilen iddia konusu hususun anılan Kurul kararı üzerinden müzakere edilmesi gerektiği, anılan Kurul kararının sonuç kısmında yapılan değerlendirmelerin yerinde olmadığı,

b) Yaptıkları aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu iddiasına ilişkin olarak idarece verilen cevapta yer alan değerlendirmelerin mevzuata dayalı olmaktan uzak öznel varsayımlar üzerine kurulu olduğu çünkü ihale konusu işin deneyim sahibi oldukları baraj yapım işinin ötesinde özgünlüğe sahip bir iş olmadığı, ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatında sadece girdi cinsleri belirtildiğinden teklif ettikleri fiyatların analizlerinde kapasite ve verim açısından açıklama isteme yazısı ekinde idarece verilen formatlarda yer alan makine ve ekipmandan daha üstün özelliklere sahip makine ve ekipman tercih ettikleri, bu durumun idarece bilinmeyen açıklamaya muhtaç yeni teknik çözümler olmadığı, idarece açıklama talep edilen tüm girdiler için öngördükleri bedelin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçler olduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında bu rayiçleri liste halinde sundukları Tebliğ’in 45.1.6’ncı maddesi uyarınca söz konusu rayiçler için belge sunmalarına gerek olmadığı, Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde açıklama kapsamında sunulabilecek olan belgelerin fiyat unsurlarına ilişkin olduğu, analiz girdileri ve girdi miktarlarının bilgi ve belgeyle açıklanması gerektiğini ifade eden bir hüküm bulunmadığı, bu bağlamda idarenin şikayete vermiş olduğu cevapta yer alan gerek idarece verilen analiz girdilerine ait tutarların gerekse idarece verilen analiz girdileri dışında isteklilerin kendilerince belirlenen girdilere ait tutarların teknik gerekçelerinin Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi gereğince belgelerle açıklanması gerektiği yönündeki değerlendirmelerin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Şikâyete konu ihalenin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığının İznik Barajı yapımı işi olduğu anlaşılmıştır.

İşe ait İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin 35’inci maddesinde ise ekonomik açıdan en avantajlı teklifin teklif fiyatları ile birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği hususlarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, komisyonun; yapım yönteminin ekonomik olması, teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük tekliflerin geçerli teklif olarak dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

Ayrıca bu hususa Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde de yer verilmiş ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin öngörüldüğü yapım işleri ihalelerinde idarelerce dikkat edilmesi gereken usul ve esaslar ile teklif bedelinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin, yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslara Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer verilmiştir.

Anılan Tebliğ’in 45.1.4’ücü maddesinde “İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

Şikayete konu ihaleye 29 isteklinin katıldığı, 13 isteklinin vermiş olduğu teklifin idarece hesaplanan sınır değerin altında olduğunun tespit edildiği, teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilerden EKAP üzerinden tebliğ edildiği anlaşılan yazılarla idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, başvuru sahibinin aralarında bulunduğu 3 istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak bu 3 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin yapılan puanlama sonucunda en yüksek puanı alan Yöntaş İnş. San. ve Tic. A.Ş.-İsmail Çelik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, Yüksel İnş. A.Ş.-Durmaz İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede İB-01, İB-03, İB-09, İB-14, İB-27, İB-29, İB-30, İB-35 poz no’lu iş kalemlerine ait analiz girdileri ile bu girdilere ilişkin miktarlara yer verilen analiz formatlarının ve açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesinin ek olarak bulunduğu, 22.05.2017 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edildiği anlaşılan aşırı düşük teklif açıklama yazısıyla teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerden açıklama istenildiği, başvuru sahibinin açıklama yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olmayan, ancak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun olduğunu iddia ettiği analiz formatları ile aşırı düşük teklif açıklamasının idareye sunulduğu, sunulan açıklamalara ilişkin olarak idarece yapılacak olan değerlendirme beklenilmeden 15.06.2017 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.

15.06.2017 tarihinde başvuru sahibince Kuruma yapılan başvuruya konu edilen “İhale dokümanı kapsamında sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği analiz formatının yer aldığı, ancak aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde açıklama istenilen iş kalemlerinin her biri için analiz girdileri ile miktarlarının yer aldığı analiz formatlarının bulunduğu, bahse konu yazı ile verdikleri teklifin Kamu İhale Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenen usule göre açıklanmasının istenildiği, söz konusu yazı ekinde verilen analiz formatlarının DSİ Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığınca her yıl yayımlanan birim fiyatlarla uyumlu ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden paçal iş kalemlerine ilişkin olduğu, Tebliğ’in 45.1.4’üncü maddesinde yapılan açıklama gereğince paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında verilmesi gerektiği, ihalenin gelinen aşamasında aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde verilen paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında verilmemiş olması Tebliğin anılan düzenlemesine aykırı olduğundan bahisle açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarının ihalenin gelinen aşamasında ancak örnek mahiyetinde olabileceğini düşündükleri, bu nedenle Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yapılan açıklama gereğince aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanında verilen analiz formatını dikkate alarak hazırladıkları analizleri sundukları, ihale dokümanında yer alan analiz formatını dikkate alarak aşırı düşük teklif açıklama sunmalarının mevzuata aykırı olmadığı, fakat aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece değerlendirilmesi sırasında sundukları analizlerin açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olmadığı gerekçesiyle uygun bulunmaması yönünde yapılacak bir değerlendirme nedeniyle kendilerinin hak kaybı ve zarara uğrama ihtimalinin bulunduğu, var olan bu ihtimalin giderilmesi gerektiği” iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde 06.07.2017 tarihinde alınan 2017/UY.II-1841 sayılı Kurul kararının sonuç kısmında “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin olarak ihale işlem dosyasında yer alan belgeler arasındaki söz konusu iş kalemlerine ait analizlere bakıldığında açıklama istenilen iş kalemlerinin paçal iş kalemi olduğu anlaşılmıştır. Aktarılan Tebliğ açıklaması gereğince açıklama istenilen paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesinin esas olduğu anlaşılmakta ise de ihale dokümanı kapsamında verilmesi gereken analiz formatlarının, başvuru sahibince tebellüğ edilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde verilmiş olduğu ve bahse konu analiz formatları dikkate alınarak aşırı düşük teklif açıklama yapılmasının mümkün olduğu, kaldı ki ihale dokümanı kapsamında açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz formatı verilmesindeki maksadın teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin söz konusu iş kalemlerine ilişkin öngördükleri teklif bedelini açıklamaları sırasında kullanabilmelerini sağlamak olduğu dikkate alındığında paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında değil de açıklama isteme yazısı ekinde verilmiş olmasının sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklaması sunabilmesi açısından esasa etkili olmadığı ve açıklama istenilen paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının açıklama isteme yazısın ekinde verilmesi ile anılan Tebliğ açıklamalarındaki maksadın hâsıl olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.” denilerek başvuru sahibi tarafından 15.06.2017 tarihinde Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine kararının verildiği görülmüştür.

Ayrıca 15.06.2017 tarihinde yapılan itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi devam ederken 21.06.2017 tarihinde ihale komisyonu kararının alındığı, alınan ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı tespit edilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklama istenmesine yönelik idarece izlenen usul ve yönteme ilişkin iddialarına ilişkin değerlendirmelerin 06.07.2017 tarihli ve 2017/UY.II-1841 sayılı Kurul kararı ile yapıldığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi isteklinin (a) maddesinde yer verilen iddiasının anılan Kurul kararında incelemeye konu edilen hususlara ilişkin olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının 06.07.2017 tarihli ve 2017/UY.II-1841 sayılı Kurul kararına itiraz niteliği taşıdığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinde, Kamu İhale Kurulunun Kuruma gelen itirazen şikâyet başvurularıyla ilgili olarak gerekçesini belirtmek suretiyle karar vereceği hüküm altına alınmış olup, kamu ihale mevzuatında Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, söz konusu Kurul kararı ile Kurum görüşü ortaya çıktığından karara ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmasının da mümkün olmadığı, diğer yandan anılan Kanun’un “Yargısal İnceleme” başlıklı 57’nci maddesinde şikâyetler ile ilgili olarak Kurum tarafından verilen nihai kararların mahkemelerde dava konusu edilebileceği belirtildiğinden, başvuru sahibinin anılan iddiası ile ilgili olarak yapılacak bir işlem bulunmamaktadır. Bu itibarla başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklama istenmesine yönelik idarece izlenen usul ve yönteme ilişkin iddiasının uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (b) maddesinde yer alan “Yaptıkları aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu iddiasına ilişkin olarak idarece verilen cevapta yer alan değerlendirmelerin mevzuata dayalı olmaktan uzak öznel varsayımlar üzerine kurulu olduğu çünkü ihale konusu işin deneyim sahibi oldukları baraj yapım işinin ötesinde özgünlüğe sahip bir iş olmadığı, ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatında sadece girdi cinsleri belirtildiğinden teklif ettikleri fiyatların analizlerinde kapasite ve verim açısından açıklama isteme yazısı ekinde idarece verilen formatlarda yer alan makine ve ekipmandan daha üstün özelliklere sahip makine ve ekipman tercih ettikleri, bu durumun idarece bilinmeyen açıklamaya muhtaç yeni teknik çözümler olmadığı, idarece açıklama talep edilen tüm girdiler için öngördükleri bedelin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçler olduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında bu rayiçleri liste halinde sundukları Tebliğ’in 45.1.6’ncı maddesi uyarınca söz konusu rayiçler için belge sunmalarına gerek olmadığı, Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde açıklama kapsamında sunulabilecek olan belgelerin fiyat unsurlarına ilişkin olduğu, analiz girdileri ve girdi miktarlarının bilgi ve belgeyle açıklanması gerektiğini ifade eden bir hüküm bulunmadığı, bu bağlamda idarenin şikayete vermiş olduğu cevapta yer alan gerek idarece verilen analiz girdilerine ait tutarların gerekse idarece verilen analiz girdileri dışında isteklilerinin kendilerince belirlenen girdilere ait tutarların teknik gerekçelerinin Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi gereğince belgelerle açıklanması gerektiği yönündeki değerlendirmelerin yerinde olmadığı” iddiasına ilişkin olarak yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.

Yapılan incelemede ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere malzeme, makine ekipman, işçilik ve nakliye olmak üzere sadece girdi cinslerinin belirtildiği tüm iş kalemleri için tek bir analiz formatının verildiği, teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilere ise aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde İB-01, İB-03, İB-09, İB-14, İB-27, İB-29, İB-30, İB-35 poz no’lu iş kalemlerine ilişkin olarak isteklilerce öngörülen birim fiyatların açıklanmasını teminen anılan iş kalemlerine ait analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 29.05.2017 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde açıklama kapsamında bulunan üst yazının giriş bölümünde özet olarak, ihale dokümanında verilen analiz formatları haricinde açıklama yazısı ekinde verilen analiz formatlarının ne amaçla verildiğinin anlaşılamadığı, diğer taraftan açıklama yazısı ekinde verilen analiz formatlarının verilmesindeki amacın isteklilerin bu formatlara (açıklama yazısı ekinde verilen) uygun olarak analizlerinin sunulmasını temin etmek olduğunu tahmin ettikleri, açıklama yazısı ekinde verilen paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinin son paragrafında yer alan açıklama gereğince ihale dokümanı kapsamında verilmesi gerekirken verilmeyip daha sonra verilmiş olması nedeniyle açıklama kapsamında sundukları birim fiyat analizleri ve yardımcı fiyat analizlerinin anılan Tebliğ maddesinin ilk paragrafında yer alan açıklama gereğince ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına ve dipnotlarına uygun olarak hazırladıklarının ifade edildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin açıklamalarına ilişkin olarak ihale komisyonu kararında özetle; başvuru sahibinin iş kalemlerine ilişkin açıklamalarının aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olmadığının görüldüğü,

Açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarından bağımsız olarak başvuru sahibinin açıklamalarının kendi tarafından oluşturulan format üzerinden incelenecek olması halinde ise ilk olarak istekli tarafından sunulan analizlerde yer alan girdiler ve girdilere ait miktarlarının nasıl tespit edildiğinin bilgi ve belgelere dayanarak açıklanması gerektiğinden bahisle;

İB-01 poz no’lu iş kaleminde yer alan malzeme girdisini açıklamak için kullanılan YFA-026 poz no’lu yardımcı analizin isteklinin kendisi tarafından oluşturulduğunun anlaşıldığı, bu analizde yer alan girdilerin tespitine ve malzeme girdisi miktarının tespitine ilişkin olarak açıklama kapsamında herhangi bir hesaplama, bilgi veya belge sunulmadığı,

Aynı iş kalemi içerisinde yer alan makine ve ekipman girdisinin açıklanmasında çalıştırılacağı belirtilen makine ve ekipmanın çalışma saatlerine ilişkin miktarların tespitine ilişkin olarak açıklama kapsamında herhangi bir hesaplama, bilgi veya belge sunulmadığı,

Aynı iş kalemi içerisinde yer alan nakliye girdisine ilişkin olarak yapılan açıklamada iş kaleminin birim fiyat tarifinde iş kalemi bünyesinde farklı malzemelerin kazısının yapılacağı, kazı sonucunda çıkan malzemenin türü ve niteliğine göre sınıflandırılmak suretiyle taşınacağına dair bir açıklama yapılmadığı dolayısıyla yapılan açıklamanın iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olmadığı,

İB-01 poz no’lu iş kalemi için istekli tarafından yapılan açıklamanın uygun olmadığına yönelik yukarıda yapılan tespitlerin İB-03, İB-09, İB-14, İB-29, İB-30 poz no’lu iş kalemleri için de geçerli olduğu,

Aktarılan gerekçelerle isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığının ifade edildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin aktarılan maddesinde yer alan açıklamalar gereğince paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında verilmesinin esas olduğu anlaşılsa da ihale sürecinin aşırı düşük teklif açıklama istenilmesi aşamasına gelindiğinde mevcut uygulamada ihale dokümanı kapsamında verilmemiş olan analiz formatlarının istikrar kazanmış kurul kararları gereğince açıklama yazısı ekinde verilmesi cihetine gidilmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklama isteme aşamasına gelindiğinde açıklama yazısı ekinde açıklama istenilen paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının verilerek söz konusu eksikliği telafi etme cihetine gidilmesinin başvuru sahibinin açıklama sunmasını engelleyecek bir durum oluşturmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin açıklamalarını açıklama yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olarak sunması gerektiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olmayan formatta analizler sunduğu görülen başvuru sahibinin açıklamalarının idarece açıklama isteme yazısı ekinde yer alan analiz formatlarına uygun olmadığı gerekçesiyle uygun bulunmamasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sunmuş olduğu analiz formatları üzerinden başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik olarak idarece yapılan değerlendirmelerin yerinde olmadığına ilişkin başvuru sahibinin iddiaları kapsamında yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesi ve şikâyet dilekçesinde yer alan ifadelere bakıldığında özetle başvuru sahibinin sunduğu analiz formatlarında yer alan girdiler ve girdi miktarlarının nasıl tespit edildiğini açıklayıcı herhangi bir bilgi ve belge sunulma zorunluğunun olmadığı ancak idarenin söz konusu girdiler ve bu girdilere ilişkin miktarların nasıl tespit edildiğine ilişkin açıklayıcı bilgi ve belge sunulması gerektiğini öne sürerek açıklamalarının uygun bulunmamasının yerinde olmadığı hususunu iddia ettiği anlaşılmıştır.

İhale komisyonu kararında başvuru sahibinin açıklamalarına ilişkin olarak idarece yapılan değerlendirmelere özet halinde yukarıda yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin 03.07.2017 tarihinde idareye yapmış olduğu şikâyet başvurusu üzerine idarece “… Aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesine yönelik iddialarla ilgili olarak; başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif talep yazısı ekinde verdiği analiz formatlarının isteklilerce ne şekilde değerlendirileceğine ve nasıl bir işlem yapılacağına dair olmak üzere talep yazısının içeriğinde açıklama bulunmadığı; dolayısıyla da kendi açıklamalarının idare tarafından kabul edilmesi gerektiği yaklaşımıyla başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Oysa ki; idare 22.05.2017 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında; ekinde verdiği analiz girdilerinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde düzenlenen usule uygun biçimde açıklanmalarını ve belgelendirilmelerini istenmiştir.

Başvuru sahibinin söz konusu bu belgelerin sadece Tebliğin 45.1.13 maddesinde yer alan belgelerle sınırlı olduğu bunun dışında sunulması gereken başkaca bir belge olmadığı iddiası, sadece idarenin yazısı ekinde verdiği analiz girdilerini aynen kullanarak fiyatlandırması halinde geçerli olup bunun dışında kendisinin sunduğu analiz girdilerinin tespitinde kullandığı farklı teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirmek suretiyle yazılı açıklama yapması ifade edilmiştir.

Bu anlamda bakıldığında başvuru sahibinin açıklama dosyasında iş kalemlerinin tutarının tespiti için oluşturduğu analiz girdileri için idarenin miktarları dışında belirlediği miktarların tespit şekli için hangi teknik çözümler ve avantajlı koşullar belirlendiğini makine çalışma saatlerinden işçiliklere kadar nasıl miktar tespitinde hangi teknik çözümler esas alındığını belgelemediği şikâyet başvurusunda ise bu hesabı kendisinin kabul etmediği idarenin formatındaki girdilerle kıyas yaparak izah etmeye çalıştığı görülmüştür. Buda başvuru sahibinin bu güne kadar ki iddialarının tamamen tersi yönünde bir tutum olmaktadır.

Komisyonun; yapılacak her açıklamanın bilgi ve belgeye dayanan açıklama olmasını istemek zorunluluğu zaten ihalenin temel unsurudur.

Bu itibarla istekliler aşırı düşük teklif açıklamaları için gerek idarenin verdiği girdilerin tutarlarının tespiti için Tebliğ’in 45.1.13 üncü maddesindeki belgeleri, gerekse idarenin girdileri dışında belirledikleri girdilerin teknik gerekçelerine ait belgeleri sunmak zorundadırlar.

Tisan İnşaat ve Sanayi A.Ş’nin yukarıda belirtilen şikayet konulardaki itirazı haklı bulunulmamıştır.” şeklinde cevap verildiği görülmüştür.

Anılan Tebliğ maddesiyle olağan olarak idarelerce verilmesi istenen Tebliğin eki Ek-Y.2’deki analiz formatı dışında, açıklama istenilecek olan özel veya paçal iş kalemlerinin her biri için daha detaylı analiz formatları verilmesi ve isteklilerin de bu formata göre açıklama sunmaları istenerek açıklama istenilecek özel iş kalemleri ve paçal iş kalemleri özelinde bir düzenleme yapıldığı anlaşılmıştır.

Detaylı analiz formatlarının açıklama istenilecek özel veya paçal iş kalemlerine mahsus düzenlenmesi gerektiğine ilişkin söz konusu Tebliğ açıklamasının aktarılan şekilde düzenlenmesindeki amacın aşırı düşük teklif açıklaması sunacak olan isteklilerin sunacakları açıklamaların eşit bir şekilde ve sağlıklı olarak değerlendirilebilmesini mümkün kılmak olduğu anlaşılmıştır.

Başka şekilde ifade etmek gerekirse özel veya paçal iş kalemleri özelinde hazırlanan detaylı analiz formatlarına uygun olarak değil de başkaca bir analiz formatına göre açıklama yapılmasına imkân verilmesi halinde isteklilerce sunulacak açıklamaların sağlıklı bir şekilde değerlendirilemeyeceği ve istekliler arasında eşit yarışmanın sağlanamayacağı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda idare tarafından açıklama yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olmadığı tespit edilen başvuru sahibinin analizleri üzerinden değerlendirmede bulunulmasının yerinde olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibi tarafından sunulan analizlerde yer alan girdiler ve girdi miktarlarının nasıl tespit edildiğini açıklayıcı bilgi ve belgelerin sunulması gerektiği yönündeki idarenin cevabındaki hususa ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi