KİK Kararı: 2017/UY.II-2059 (26 Temmuz 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/037
Gündem No : 100
Karar Tarihi : 26.07.2017
Karar No : 2017/UY.II-2059

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Fidanlar İnşaat Sondajcılık Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

Kışla Sokak Yekzan Apt. 1/4 DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İller Bankası Genel Müdürlüğü Çevre Yapıları Dairesi Başkanlığı,

Atatürk Bulvarı No:21 06053 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2010/75814 İhale Kayıt Numaralı “Karaçoban (Erzurum) Kanalizasyon İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İller Bankası Genel Müdürlüğü Çevre Yapıları Dairesi Başkanlığı tarafından 20.07.2010 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karaçoban (Erzurum) Kanalizasyon İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Fidanlar İnşaat Sondajcılık Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 24.08.2010 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.09.2010 tarih ve 26243 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.09.2010 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 03.07.2017 tarihli ve 2017/MK-267 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2010/2791-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin İller Bankası Genel Müdürlüğü Çevre Yapıları Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen Karaçoban (Erzurum) Belediyeleri Grup Kanalizasyon İnşaatı işine ilişkin olduğu, ihalede 23 adet ihale dokümanının satın alındığı, 20.07.2010 tarihinde yapılan ihaleye 15 isteklinin teklif verdiği, tekliflerinin sınır değerin altında olması dolayısıyla Be-do Mad. İnş. Gıda Canlı Hay. Tic. Ltd. Şti.- Abdulhekim Fırat İş Ortaklığı, Beşkardeşler Nak. Hafr. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., MB Tekn. Ürn. Gıda İnş. Taah. Tur. Yem. Ltd. Şti.- Abdulhalim Fırat İş Ortaklığı, Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti., Rast Elekt. İnş. Tar. Hay. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması istendiği görülmüştür.

Anılan isteklilerden MB Tekn. Ürn. Gıda İnş. Taah. Tur. Yem. Ltd. Şti.-Abdulhalim Fırat İş Ortaklığı, Boyut İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti., Rast Elekt. İnş. Tar. Hay. Taş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin idarece belirlenen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, Beşkardeşler Nak. Hafr. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamaların “sfero kapağa ilişkin proforma fatura sunulmadığı, kazı, dolgu ve iksa miktarlarının onaylı kesin şebeke projesine çok düşük olduğu (%50 seviyesinde)” gerekçesiyle idare tarafından yeterli görülmediği, Be-do Mad. İnş. Gıda Canlı Hay. Tic. Ltd. Şti.- Abdulhekim Fırat İş Ortaklığının açıklamalarının ise idarece yeterli görülerek, ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İhale ilan tarihi itibarıyla geçerli olan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde "İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b)Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir." hükmü,

İhale tarihi itibarıyla geçerli olan Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere tekliflerin ekinde analizlerin istenilmesi” başlıklı 38’inci maddesinde “...38.3.İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları durumunda, analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenmiş “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri "kar ve genel gideri” ilave ederek, yayımlanmış birim fiyatın üzerinde olmamak kaydıyla, birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek teklifleri kapsamında sunmaları halinde, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir.

…38.7. Teklifi aşırı düşük bulunarak sorgulamaya tabi tutulan ve teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklilerin analizleri ayrıntılı olarak incelenecek olup; sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz girdilerindeki miktarlar ile fiyatların çarpımı sonucunda bulunan tutarları teklif birim fiyatlarla veya teklif fiyatlarla uyumlu olmayan isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Aşırı düşük sınır değerin altında kalan isteklilerin analizleri üzerinde yapılan ayrıntılı incelemede; çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatı ile uyumlu olmayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır.

…38.9.Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

38.10. (38.3) maddesinde belirtilen şekilde kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatları teklif eden isteklilerin, söz konusu birim fiyatları oluşturan girdilerin rayiçlerine ilişkin olarak (45.1.6) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı ve buna benzer belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. ” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde ise “… 45.1.5.Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a)İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’ye onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b)İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c)İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç)İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d)İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182’nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

…

45.1.10.Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

İdare tarafından gönderilen 28.07.2010 tarihli ve 35176 sayılı yazı ile Be-do Mad. İnş. Gıda Canlı Hay. Tic. Ltd. Şti.- Abdulhekim Fırat İş Ortaklığının sunmuş olduğu teklifin sınır değerin altında kaldığı ve aşırı düşük teklif açıklamasının yapılması gerektiğinin belirtildiği, ayrıca yazıda “1- Karaçoban (Erzurum) kanalizasyon inşaatı ihalesi ile ilgili olarak bankamıza verilen teklif dosyanız içerisindeki ihale dokümanlarından analiz formatları kapsamında (18 sayfa) yer alan imalat miktarlarına esas ayrıntılı fiyat analizlerinin verilmesi…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda; “Q1000 mm 60 cm gövde bileziği” ve “50x100 betonarme kapak (çerçevesiz)” bedelini tevsik etmek için Gümüş-EI Altyapı Elemanları ve İnş. Tic. Ltd. Şti.den alınmış proforma fatura ile proforma faturanın ekinde birim maliyet cetvelinin sunulduğu görülmüştür. Bununla birlikte, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda anılan açıklamaları gereğince birim maliyet cetvelinin son geçici vergi beyanname dönemine ait olması gerekirken, istekli tarafından sunulan birim maliyet cetvelinin hangi beyanname dönemine ait olduğuna dair bir bilgiye yer verilmediği anlaşılmıştır.

Ayrıca, birim maliyet cetvelinde “Q1000 mm 60 cm gövde bileziği”nin birim maliyetinin 52,44 TL olarak belirtilmesine karşın proforma faturada 35,00 TL; “50x100 betonarme kapak (çerçevesiz)” birim maliyetinin 18,06 TL olarak belirtilmesine karşın proforma faturada 16,00 TL fiyat öngörüldüğü tespit edilmiştir. Dolayısıyla proforma faturayı düzenleyen tacirin söz konusu malzemeleri maliyetinin altında satmayı taahhüt ettiği belirlenmiştir.

Ayrıca, 15 ve 16 no’lu buhar kürlü 500 dozlu prefabrik parsel bacası imalatının yapılması (Temel dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile) iş kalemlerinde analiz formatında yer alan 12.2190/5 no’lu analizinin alt analizi olan 08.1574/5 no’lu pozun tevsiki amacıyla sunulan proforma faturada proforma faturanın birim maliyet cetvelinde öngörülen birim fiyatın 18,06 TL olduğu, açıklama kapsamında 12.2190/5 için belirtilen fiyatın 16,27 TL olduğu, teklif edilen fiyatın proforma faturanın ekinde belirtilen birim maliyet tutarının altında olduğu görülmüş olup, bahse konu bileşenin mevzuata uygun olarak tevsik edilmediği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin alt analizlerinde, 03.001, 03.005/1, 03.021, 03.024, 03.027, 03.038 ve 03.090 poz no’lu bileşenler için öngördüğü birim fiyatların, 2010 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı rayiçlerinin altında olduğu görülmüştür. Ancak teklif açıklaması kapsamında söz konusu tutarları tevsik eden belgelere yer verilmediği anlaşıldığından, teklif açıklaması bu yönüyle uygun bulunmamıştır.

Bu çerçevede, bahse konu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olarak sunulmadığı anlaşıldığından, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikteki işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Be-do Mad. İnş. Gıda Canlı Hay. Tic. Ltd. Şti.- Abdulhekim Fırat İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi