KİK Kararı: 2017/UY.II-2043 (26 Temmuz 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/037
Gündem No : 83
Karar Tarihi : 26.07.2017
Karar No : 2017/UY.II-2043

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Gelişim Yapı Sanayi ve Tic. A.Ş. - Ensar İnşaat Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı,

Reşitpaşa Mah. Katar Cad. No: 2/61/2 Sarıyer/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğü,

Hacı Ahmet Mah. Kurtuluş Deresi Cad. Yeniyol Zarif Sok. No: 22 34440 Beyoğlu/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/47329 İhale Kayıt Numaralı “Ümraniye İnkılap Mahallesi Zemin Altı Otopark İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğü tarafından 06.03.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ümraniye İnkılap Mahallesi Zemin Altı Otopark İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Gelişim Yapı Sanayi ve Tic. A.Ş. - Ensar İnşaat Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının 22.05.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.05.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.06.2017 tarih ve 32077 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1413 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale uhdesinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

1. Anılan istekli tarafından öngörülen imalat miktarları ile idarece yaklaşık maliyet hesabında baz alınan miktarlar arasında kabul edilebilir orandan daha fazla farklılıkların bulunduğu,

2. Söz konusu isteklinin teklif bedelinde genel giderler oranının %13,31 olduğu, ancak imalat kalemlerine ait analizlerde müteahhit kârının %11,69 olarak belirtildiği, toplam teklif tutarında %30,84 tenzilat yapıldığı göz önünde bulundurulduğunda, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerin malzeme, işçilik, makine ve nakliye girdi miktarları ile rayiç fiyatlarının analiz bileşenlerini oluşturmayacağı, bu sebeple analiz girdilerine ilişkin proforma teklif bileşenlerinin 5810 sayılı Kanun esasları çerçevesinde incelenmesi gerektiği,

3. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı analizlerinde saatlik işçilik ücretlerinin 7,40 TL olduğu, aylık asgari ücret esas alındığında ise saatlik asgari ücretin 6,75 TL’ye tekabül ettiği, %25 yüklenici kârı ve genel giderlerin eklenmesiyle bu ücretin 9,25 TL’ye yükseldiği, anılan isteklinin %30,84 oranındaki tenzilatı dikkate alındığında, işçilik ücretinin 6,40 TL olarak hesaplanacağı, dolayısıyla bu tutarın aylık asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik asgari ücret tutarını karşılamadığı,

4. Y.23.014, Y.23.015, Y.16.050/05, Y.16.050/06A ve Y.16.050/08 poz numaralı iş kalemlerinin ana girdileri olan demir ve çimento için teklif edilen fiyatların piyasa gerçeklerinden uzak olduğu, söz konusu girdilerin tevsiki için alınan fiyat teklifi/proforma faturaların incelenerek, Gelir İdaresi Başkanlığına dönemsel olarak sunulan beyannamelerde bu imalat ve malzemelere ait beyanların olup olmadığı ile ilgili Kurum ve proforma onayını yapan kişilerden teyidinin yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklamaları,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır…” açıklamaları yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklif sahiplerinden, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

İnceleme konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:ÜMRANİYE İNKILAP MAHALLESİ ZEMİNALTI OTOPARK İNŞAATI

b) Yatırım proje no'su/kodu:RY201656002

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

44.452 m2 Bina İnşaatı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:Ümraniye

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler, ihale dokümanında kendilerine verilmiş olan teklif mektubu standart formunda belirtildiği şekilde işin bir kısmı için anahtar teslimi götürü bedel, diğer kısmı için her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat teklif olmak üzere karma teklif vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle karma sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, idare tarafından her bir iş kaleminin yaklaşık maliyete oranı tespit edilmek suretiyle oluşturulan sıralı iş kalemleri listesinde yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin belirlendiği, buna göre 52 adet iş kaleminin bu kapsamda bulunduğu, söz konusu iş kalemlerine ilişkin açıklama durumuna “istenecek” ibaresinin yazıldığı,

Diğer yandan, idarenin 20.03.2017 tarihli yazısı ile ihale uhdesinde bırakılan istekliden (Sebil İnşaat ve Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, bahsi geçen yazı ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi (tesisat ve inşaat), açıklama istenmeyen analiz girdileri listesi, inşaat iş kalemleri birim fiyat analizleri ve tesisat iş kalemleri birim fiyat analizlerine yer verildiği, bu doğrultuda açıklama istenen iş kalemleri listesinde toplam 47 adet iş kaleminin (32 adet inşaat iş kalemi -15 adet tesisat iş kalemi) mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Aktarılan hususlar çerçevesinde, idarece oluşturulan sıralı iş kalemleri listesine göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kaleminin, sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri olarak belirlenmesi gerektiği, uyuşmazlığa konu ihalede bu kapsamda yer alan diğer bir deyişle sorgulamaya tabi tutulacak 52 adet iş kalemi bulunmasına rağmen, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekindeki açıklama istenen iş kalemleri listesinde 32 adet inşaat iş kalemi ve 15 adet tesisat iş kalemi olmak üzere toplam 47 adet iş kalemine yer verildiği, dolayısıyla sorgulamaya tabi tutulması gereken 5 adet iş kalemine (32.15/008 poz numaralı, Y.15.001/1A poz numaralı, özel-05 poz numaralı, YFZDB01 poz numaralı ve 280.1216 poz numaralı iş kalemleri) ilişkin olarak teklif fiyatı sınır değerin altında kalan istekliden açıklama istenilmediği, bu haliyle aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin usulüne uygun olarak gerçekleştirilmediği anlaşılmış olup, idarenin söz konusu işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece sıralı iş kalemleri listesine göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kaleminin açıklama istenen iş kalemi olarak belirlenmek suretiyle teklif fiyatı sınır değerin altında olan istekliden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi