KİK Kararı: 2017/UY.II-1861

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/035
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 12.07.2017
Karar No : 2017/UY.II-1861

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Kzk İnşaat A.Ş.- Kızılırmak İnşaat Ticaret ve San. A.Ş. İş Ortaklığı,

Raşit Galip Cad. Hatır Sok. No: 11/5 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü,

G.M.K. Bulvarı 33220 Toroslar/MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/69751 İhale Kayıt Numaralı “(Silifke-Mut) Ayr-Gülnar Yolu Km:0+000-50+384,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Alttemel, Temel ve Sathi Kaplama) İşleri (İkmal) Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 23.03.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Silifke-Mut) Ayr-Gülnar Yolu Km:0+000-50+384,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Alttemel, Temel ve Sathi Kaplama) İşleri (İkmal) Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Kzk İnşaat A.Ş.- Kızılırmak İnşaat Ticaret ve San. A.Ş. İş Ortaklığının 05.06.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.06.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.06.2017 tarih ve 34685 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1545 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İş Ortaklığı olarak sunmuş oldukları teklifin idarece sınır değerin altında kaldığının tespit edilerek aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, ancak taraflarınca yapılan açıklamanın idarece uygun bulunmadığı,

a) 03.004 poz numaralı “Ekskavatör ve dragline tipi makineler” analiz girdisi için sunulan fiyat teklifine dayanak oluşturan SMMM tarafından düzenlenen satış tutarı tespit tutanağında yer alan ibarenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen esaslara aykırı olduğu gerekçesi ile yapılan açıklamanın idarece uygun bulunmadığı, ancak sunulan fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağının birbiri ile uyumlu olduğu, ihale konusu işin proje, mahal listesi ile Teknik Şartname’ye uygun bir biçimde yapılabilirliğini tevsik edici nitelikte olduğu; bahse konu tutanakta yer alan ibarenin SMMM tarafından sehven yazıldığı, işin yapılabilirliğine ve teklifin esasına kesinlikle etki etmeyen bu durumun gerekçe gösterilerek sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı bulunmasının hukuka aykırı olduğu ve teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bu hususun bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılabileceği,

b) 17.002/P poz numaralı “Harçlı moloz taş inşaat” iş kalemine ilişkin düzenlenen analiz formatında açıklama istenilmeyecek bir analiz girdisi olarak belirlenen ve idarece miktar ve birim belirtilmemiş olan “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” girdisinin temel bir analiz girdisi olarak kabulünün mümkün olmadığı, söz konusu girdinin miktarının sıfır olup fiyatı etkilemediği, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesinde aşırı düşük teklif sorgulamasının açıklama istenilen iş kalemleri kapsamında yapılacağı, açıklama istenilmeyen iş kalemlerine ilişkin olarak ise sorgulama yapılamayacağının açıkça düzenlendiği, söz konusu girdinin açıklama istenilmeyecek bir girdi olarak belirtilmiş olması sebebiyle bu girdi için sorgulama yapılmasının mümkün olmadığı, nitekim idarece verilen analiz formatında söz konusu girdiye ilişkin herhangi bir belirlemenin yapılmamış olmasının bir belirsizlik yarattığı ve bu durumun mevzuata uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasına da engel olduğu,

Bu itibarla gerek konuyla ilgili mevzuat hükümleri gerekse de yargı içtihatları dikkate alındığında İş Ortaklığı olarak sunulan aşırı düşük teklif savunmasının açıklama istenilmeyen bir girdi üzerinden değerlendirilerek mevzuata aykırı bulunmasının ve bu suretle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiası temelde, aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmememe gerekçelerinin mevzuata uygun olmadığına ilişkindir. Bu bağlamda, başvuru sahibinin iddialarına ilişkin olarak ilgili görülen mevzuat hükümleri şöyledir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.” açıklamaları yer almaktadır.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:(Silifke-Mut) Ayr- Gülnar Yolu Km:0+000-50+384,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Alttemel, Temel ve Sathi Kaplama) İşleri (İKMAL) Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:1986E040380-2016E040160

c) Miktarı (fiziki) ve türü: 1.470.000 m3 yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması, 253.765 ton Plent-miks alttemel ve/veya plent-miks temel yapılması ve Birim Fiyat Teklif Cetvelinde belirtilen cins ve miktarda muhtelif işlerin yapılması yapım işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:(Silifke-Mut) Ayr.- Gülnar Yolu Km:0+000-50+384,03 Arası

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir.

20.2. Kısmi teklife ilişkin açıklamalar.

20.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesine,

“Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesine,

“Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir…” düzenlemesine,

“Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00 belirlenmiştir. Resmi Gazete Tarih: 04.12.2015 Resmi Gazete Sayısı: 2955 2…” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin genel süreci özetle şöyledir.

Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü tarafından birim fiyat teklif alınmak suretiyle 23.03.2017 tarihinde gerçekleştirilen inceleme konusu ihalenin “Silifke-Mut Ayr-Gülnar Yolu Km:0+000-50+384,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Alttemel, Temel ve Sathi Kaplama) İşleri (İkmal) Yapım İşi” olduğu,

Başvuru konusu ihalede 102 adet ihale dokümanının satın alındığı, ihaleye 65 isteklinin katıldığı, söz konusu ihaleye teklif veren isteklilerden 8 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

İhale komisyonunca yapılan hesaplama sonucu sınır değerin 34.691.806,34 TL olarak hesaplandığı ve EKAP üzerinden gönderilen 11.04.2017 tarihli yazılar ile sınır değerin altında teklif verdiği tespit edilen başvuru sahibi Kzk İnşaat A.Ş.-Kızılırmak İnşaat Ticaret ve San. A.Ş. İş Ortaklığı dahil olmak üzere 29 istekliden 4 iş grubuna ilişkin (6100/P, 2200/P,17.002/P,16.122/P-1 poz numaralı paçal iş kalemleri) aşırı düşük teklif açıklama yapılmasının talep edildiği,

Söz konusu yazı ekinde açıklanması istenilen 2200/P,17.002/P,16.122/P-1 ve 6100/P (ihale komisyonu kararının ekinde 6100/P pozu idarece sehven 6000/P pozu olarak ifade edilmiştir.) poz numaralı paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin, girdi miktarlarının ve ölçü birimlerinin belirtildiği analiz formatlarına yer verildiği, ayrıca söz konusu iş kalemlerine ilişkin toplu bir liste halinde açıklama istenmeyen analiz girdilerinin de belirlendiği görülmüştür.

Teklifi sınır değerin altında kalan 23 istekli tarafından süresi içerisinde yazılı açıklamada bulunulmadığından bu isteklilerin tekliflerinin reddedildiği, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan diğer istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaların ise ihale komisyonunca çeşitli gerekçelerle yeterli görülmeyerek başvuru sahibi Kzk İnşaat A.Ş. - Kızılırmak İnşaat Ticaret ve San. A.Ş. İş Ortaklığı dâhil 6 isteklinin tekliflerinin reddedildiği ve söz konusu ihalenin 23.05.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile Feza Taahhüt Anonim Şirketinin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede başvuru sahibinin idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçelerinin yerinde olmadığı ve taraflarınca yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu iddialarına yönelik yapılan inceleme aşağıdaki şekildedir.

a) Açıklama istenilen iş gruplarından 6100/P, 2200/P,17.002/P poz numaralı paçal iş kalemleri içerisinde 03.004 poz numaralı “Ekskavatör ve dragline tipi makineler” analiz girdisinin açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlendiği, başvuru sahibi isteklinin açıklamaları kapsamında söz konusu analiz girdisi için fiyat teklifi ile açıklama yapıldığının belirtildiği,

İddia konusu “Ekskavatör ve dragline tipi makineler” analiz girdisi için alınan fiyat teklifi incelendiğinde, fiyat teklifinin üzerinde “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (14.04.2017) tarih ve (1) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek meslek mensubu tarafından kaşelenerek imzalandığı görülmüştür. Dolayısıyla fiyat teklifinde yer verilen ibareden anlaşıldığı üzere maliyetler üzerinden açıklama yapıldığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan açıklama kapsamında sunulan fiyat teklifine dayanak teşkil eden tutanak incelendiğinde, tutanağın fiyat teklifine konu ekskavatöre ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyet verilerini içeren EK-O.5 maliyet tespit tutanağı değil, ağırlıklı ortalama birim satış tutarı bilgilerini içeren EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağı olduğu tespit edilmiştir.

Kamu ihale mevzuatı uyarınca maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için fiyat teklifine konu mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması gerektiği veyahut satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması gerektiği, bununla birlikte maliyet veya satış üzerinden açıklama yapılma durumuna göre fiyat teklifinin üzerine mevzuatta öngörülen uygun ibareye yer verilmek suretiyle fiyat teklifinin meslek mensubunca kaşelenerek imzalanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi uyarınca satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için “Ekskavatör ve dragline tipi makineler” için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması ve fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede başvuru sahibi istekli tarafından alınan fiyat teklifinin üzerinde satışlara ilişkin değil, maliyete dayalı açıklama yapılmasına ilişkin ibareye yer verildiği tespit edildiğinden fiyat teklifinin üzerindeki ibarenin hatalı yazıldığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle sunulan fiyat teklifinin anılan Tebliğ açıklamalarına ve fiyat teklifine konu malın niteliğine uygun şekilde düzenlenmediği, satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için mevzuatta açıkça öngörülen meslek mensubu ibaresine yer verilmesi gerekirken maliyetler üzerinden açıklama yapılmasına ilişkin ibareye yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin açıklamasının idarece bu gerekçeyle uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

Ayrıca fiyat teklifinin bütünü dikkate alındığında belgede yer verilen ibaredeki hatanın bir eksiklik olmadığı, mevzuat gereği maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının dayanak teşkil ettiği fiyat tekliflerinde meslek mensubu tarafından yer verilen ibarenin fiyat tekliflerinin esaslı bir unsurunu oluşturduğu, nitekim buradaki temel amacın maliyetler veya satışlar üzerinden mi fiyat öngörüldüğünü ortaya koymak olduğu, bu bağlamda fiyat teklifinde yer verilen bahse konu hatanın esaslı bir hata niteliği taşıdığı, dolayısıyla söz konusu hususun kamu ihale mevzuatı uyarınca bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılamayacağı sonucuna varılmıştır.

b) Başvuru sahibi istekli tarafından “17.002/P poz numaralı Harçlı moloz taş inşaat” iş kalemi için yapılan açıklamanın idarece “Bu iş kalemi içerisinde yer alan Karşılık Olarak Ödenen Giderler analiz girdisi için herhangi bir fiyat öngörülmediği, ancak analiz formatına uygunluk şartı kapsamında tüm analiz girdilerine analizde yer verilmesi gerektiği” gerekçesi ile uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

11.04.2017 tarihli yazı ekinde gönderilen ve açıklanması istenilen 17.002/P poz numaralı “Harçlı moloz taş inşaat” iş kaleminin analiz formatı incelendiğinde, bahse konu iş kalemi içerisinde “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” analiz girdisinin yer aldığı, ancak analiz formatında söz konusu analiz girdisine ilişkin miktar ve ölçü birimi sütunun boş bırakıldığı, bununla birlikte anılan analiz girdisinin açıklama istenmeyen bir analiz girdisi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” girdisine ilişkin “Harçlı moloz taş inşaat” paçal iş kaleminin tanımı ve Karayolları Genel Müdürlüğünün Yol, Köprü, Tünel Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Fiyat Analizleri Kitabında söz konusu paçal iş kaleminin bileşenlerini oluşturan iş kalemlerine ilişkin yapılan araştırma neticesinde, anılan analiz girdisinin kendinden önceki analiz girdilerinin miktar ve birim fiyatların çarpımları sonucu bulunan tutarların toplanması suretiyle bulunan A değerinin belli bir oranındaki (%) bedelini ifade ettiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi Kzk İnşaat A.Ş.- Kızılırmak İnşaat Ticaret ve San. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, bahse konu iş kalemi içerisinde yer alan “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” analiz girdisine ilişkin herhangi bir bedel öngörülmediği, ayrıca anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklama yazısının kendisine tebliğ edilmesinden itibaren idareye “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” analiz girdisine ilişkin bir miktar belirlemesinin yapılmadığı, bu itibarla anılan analiz girdisinin birim fiyatının nasıl teklif edileceği hususuna ilişkin ne bir açıklama talep edildiği, ne de anılan iş kalemlerinin analiz formatlarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesine uygun hazırlanmadığı iddiası ile idareye şikâyet başvurusunda da bulunulduğu tespit edilmiştir.

Bu çerçevede her ne kadar idare tarafından anılan iş kalemi içerisinde yer alan “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” analiz giderine ilişkin miktar ya da oran belirlemesinin yapılmadığı görülse de basiretli tacir olarak nitelendirilen istekli tarafından uyuşmazlığa konu analiz girdisine ilişkin olarak Karayolları Genel Müdürlüğünün Yol, Köprü, Tünel Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Fiyat Analizleri Kitabından yapabileceği araştırmada “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” kaleminin oransal bir bedeli ifade ettiğinin açıkça görülebileceği, bu doğrultuda da söz konusu kaleme ilişkin bir bedel öngörülebileceği hususları bir arada değerlendirildiğinde idarece başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının “Karşılık Olarak Ödenen Giderler” analiz girdisine ilişkin herhangi bir bedel öngörülmediği gerekçesi ile uygun bulmaması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi