KİK Kararı: 2017/UY.II-1841

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/034
Gündem No : 51
Karar Tarihi : 06.07.2017
Karar No : 2017/UY.II-1841 Mahkeme Kararını Göster

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Tisan İnşaat ve Sanayi Anonim Şirketi,

Filistin Sok. No : 49 GOP Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı,

Devlet Mah. İnönü Bulvarı No:16 06100 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/65539 İhale Kayıt Numaralı “İznik Barajı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı tarafından 10.04.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İznik Barajı” ihalesine ilişkin olarak Tisan İnşaat ve Sanayi Anonim Şirketinin 01.06.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.06.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.06.2017 tarih ve 34436 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1526 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale dokümanı kapsamında sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği analiz formatının yer aldığı, ancak aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde açıklama istenilen iş kalemlerinin her biri için analiz girdileri ile miktarlarının yer aldığı analiz formatlarının bulunduğu, bahse konu yazı ile verdikleri teklifin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenen usule göre açıklanmasının istenildiği, söz konusu yazı ekinde verilen analiz formatlarının DSİ Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığınca her yıl yayımlanan birim fiyatlarla uyumlu ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden paçal iş kalemlerine ilişkin olduğu, Tebliğ’in 45.1.4’üncü maddesinde yapılan açıklama gereğince paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında verilmesi gerektiği, ihalenin gelinen aşamasında aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde verilen paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında verilmemiş olması Tebliğin anılan düzenlemesine aykırı olduğundan bahisle açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarının ihalenin gelinen aşamasında ancak örnek mahiyetinde olabileceğini düşündükleri, bu nedenle Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının (b) bendinde yapılan açıklama gereğince aşırı düşük teklif açıklamalarında ihale dokümanında verilen analiz formatını dikkate alarak hazırladıkları analizleri sundukları, ihale dokümanında yer alan analiz formatını dikkate alarak aşırı düşük teklif açıklama sunmalarının mevzuata aykırı olmadığı fakat aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece değerlendirilmesi sırasında sundukları analizlerin açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olmadığı gerekçesiyle uygun bulunmaması yönünde yapılacak bir değerlendirme nedeniyle kendilerinin hak kaybı ve zarara uğrama ihtimalinin bulunduğu, var olan bu ihtimalin giderilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Şikâyete konu ihalenin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı’nın İznik Barajı yapımı işi olduğu anlaşılmıştır.

İşe ait İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin 35’inci maddesinde ise ekonomik açıdan en avantajlı teklifin teklif fiyatları ile birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği hususlarına yer verilmiştir.

İhale komisyonu kararında başvuru sahibi Tisan İnş. ve San. A.Ş. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak “Tisan İnş. ve San. A.Ş.’nin sunmuş olduğu aşırı düşük fiyat savunma dosyası incelendiğinde;

İsteklinin aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunduğu iş kalemlerine ait açıklamalarının tamamının idarenin aşırı düşük teklif isteme kapsamında verdiği analiz formatına uygun olmadığı görüldü. Bu kapsamda değerlendirme dışı bırakılması gerekli görülmekle beraber isteklinin aşırı düşük teklif açıklama giriş kısmında iddia ettiği şekilde analiz formatından bağımsız, kendi oluşturduğu format üzerinden incelenecek olursa;

Öncelikle istekli tarafından oluşturulan iş kalemleri girdilerinin ve bu girdilerin miktarlarının nasıl tespit edildiğinin bilgi ve belgelere dayanan açıklamalarının yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda bakıldığında;

İB-01 poz nolu “Açıkta kazı yapılması” iş kaleminde; malzeme girdisi için YFA-026 poz nolu “Taş patlatma” girdisinin kullanıldığı bunun için oluşturulan yardımcı analizin üzerinde herhangi bir kurum veya kuruluş birim fiyatından alındığına dair bir ibare olmadığından İstekli tarafından oluşturulduğu anlaşılmış olup oluşturulan bu analize ait girdilerin tespit şekli ile ilgili herhangi bir hesap, bilgi veya belge olmadığı ayrıca esas iş kalemine 0,5 m3/m3 aksettirilen taş patlatma girdisinin tespit edilen bu miktarının tespit şekli ile ilgili herhangi bir hesap, bilgi veya belge olmadığı,

Aynı iş kalemi açıklamasında malzeme girdi grubunda olduğu gibi makine ekipman girdi grubunda da çalıştırılacağı belirtilen makine ekipmanın çalışma saatlerinin miktarının tespit şekli ile ilgili herhangi bir hesap, bilgi veya belge olmadığı,

Aynı iş kalemi nakliye girdisi ile ilgili açıklamada poz tarifinin farklı malzeme cinslerinin kazısı ve naklini içermesine rağmen açıklamada taşınacak malzeme cinsi ile ilgili bir ayrımın ya da açıklamanın yapılmadığı dolayısıyla da açıklamanın iş kalemine ait poz tarifine uygun olmadığı,

İB-01 poz nolu iş kalemi için tespit edilen hususların İB-03, İB-09, İB-14, İB-29 (işçilik miktarları tespiti), İB-30 poz numaralı iş kalemleri için de geçerli olduğu görüldü.

Yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda İsteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakıldı.” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, komisyonun; yapım yönteminin ekonomik olması, teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük tekliflerin geçerli teklif olarak dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

Ayrıca bu hususa Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde de yer verilmiş ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Aşır düşük teklif açıklaması istenmesinin öngörüldüğü yapım işleri ihalelerinde idarelerce dikkat edilmesi gereken usul ve esaslar ile teklif bedelinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin, yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslara Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer verilmiştir.

Anılan Tebliğ’in 45.1.4’ücü maddesinde “İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

Aktarılan Tebliğ açıklamalarından aynı Tebliğ’in eki olan (Ek-Y.2)’de yer alan örnek analiz formatının ihale dokümanında istekli olabileceklere verilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerin de idarece verilen bu formata uygun olarak açıklamalarını sunmaları gerektiği anlaşılmıştır. Ancak anılan Tebliğ maddesinin son fıkrası ile açıklama istenilecek iş kalemleri arasında birden fazla iş kalemini içeren iş kalemi/kalemlerinin bulunması durumunda (paçal iş kalemi) ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilecek analiz formatının nasıl olması gerektiği tarif edilmiştir. Yapılan bu tarife göre istekli olabilecek olanlara verilecek paçal iş kalemine ait analiz formatında analiz girdileri ve miktarlarının gösterilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede ihale dokümanı kapsamında yer alan belgeler arasında malzeme, makine ekipman, işçilik ve nakliye olmak üzere sadece girdi cinslerinin belirtildiği tüm iş kalemleri için tek bir analiz formatının ve iş kalemlerine ait birim fiyat tariflerinin bulunduğu görülmüştür.

İdare tarafından sınır değerin altında teklif veren isteklilerden EKAP üzerinden tebliğ edildiği anlaşılan yazılarla aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, söz konusu yazıda isteklilerden İB-01, İB-03, İB-09, İB-14, İB-27, İB-29, İB-30, İB-35 poz no’lu iş kalemlerine ilişkin öngördükleri birim fiyatların açıklanmasının istenildiği, bahse konu yazı ekinde ise anılan iş kalemlerine ait analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının yer aldığı görülmüştür.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin olarak ihale işlem dosyasında yer alan belgeler arasındaki söz konusu iş kalemlerine ait analizlere bakıldığında açıklama istenilen iş kalemlerinin paçal iş kalemi olduğu anlaşılmıştır. Aktarılan Tebliğ açıklaması gereğince açıklama istenilen paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesinin esas olduğu anlaşılmakta ise de ihale dokümanı kapsamında verilmesi gereken analiz formatlarının, başvuru sahibince tebellüğ edilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde verilmiş olduğu ve bahse konu analiz formatları dikkate alınarak aşırı düşük teklif açıklama yapılmasının mümkün olduğu, kaldı ki ihale dokümanı kapsamında açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz formatı verilmesindeki maksadın teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin söz konusu iş kalemlerine ilişkin öngördükleri teklif bedelini açıklamaları sırasında kullanabilmelerini sağlamak olduğu dikkate alındığında paçal iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında değil de açıklama isteme yazısı ekinde verilmiş olmasının sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklaması sunabilmesi açısından esasa etkili olmadığı ve açıklama istenilen paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının açıklama isteme yazısın ekinde verilmesi ile anılan Tebliğ açıklamalarındaki maksadın hasıl olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi