KİK Kararı: 2017/UY.II-1162

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/019
Gündem No : 99
Karar Tarihi : 19.04.2017
Karar No : 2017/UY.II-1162

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Kzk İnşaat A.Ş.-Kızılırmak İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. İş Ortaklığı,

Reşit Galip Cad. Hatır Sok. No: 11/5 Gop Çankaya/Ankara

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 16. Bölge Müdürlüğü,

Kümbet Mah. Muhsin Yazıcıoğlu Bulvarı No: 39 58020 Sivas

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/239233 İhale Kayıt Numaralı “Zara-İmranlı Devlet Yolu Km: 167+200 - 204+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri (Bsk) Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 16. Bölge Müdürlüğü tarafından 27.07.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Zara-İmranlı Devlet Yolu Km:167+200 - 204+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri (Bsk) Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Kzk İnşaat A.Ş.-Kızılırmak İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. İş Ortaklığının 14.03.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.03.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.04.2017 tarih ve 19638 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.04.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/833 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında mazota ilişkin fiyat teklifi sunulduğu, fiyat teklifinde mazotun biriminin litre olduğu, açıklamada mazotun litre fiyatının kilogram fiyatına çevrildiği, bu hesap yapılırken motorinin yoğunluğunun 0,845 kg/dm3 olarak alınmasının idarece ispatlayıcı belge sunulmadığı gerekçesiyle uygun bulunmadığı, mazotun yoğunluğunu etkileyen bir çok faktör olduğu, 0,82-0,86 aralığında değişebildiği, açıklama kapsamında ortalama bir değer olarak 0,845 alındığı, idarece söz konusu hesaplamanın uygun bulunmamasının yerinde olmadığı,

2. Aşırı düşük teklif açıklamalarında K katsayısının 177,08 olarak kullanılmasının idarece uygun bulunmadığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca K katsayısının, belirli bir iş makinesinin 1 saatlik ücretine ilişkin; amortisman, yedek parça, tamir, bakım v.b. masraflarından oluşan sahip olma maliyetleri ile mazot, yağ, ve şoför maliyeti gibi işletmeye dair girdilerden yola çıkılarak oluşturulduğu, diğer taraftan isteklilerin avantajlı koşullarını fiyatlara yansıtabileceği ve buna göre K katsayısı hesaplayabileceği, dolayısıyla taşımaların yapılacağı damperli kamyon için K katsayısının belirlenmesi gerektiği, 03.538/2 poz numaralı damperli kamyonun 1 saatlik ücreti analizinden faydalanıldığı, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan damperli kamyon amortismanına ilişkin belgeler ışığında söz konusu poz fiyatından amortisman için hesaplanan fiyatın düşürüldüğü, bu poza ilişkin mazot ve şoför fiyat avantajları da hesaba katıldığında 0,787 oranında avantaj sağlandığı, bu avantajın K katsayısı için de uygulanarak K katsayısı hesap edildiği ve aşırı düşük teklif açıklamasında kullanıldığı, idarece söz konusu açıklamanın uygun bulunmamasının yerinde olmadığı,

3. Aşırı düşük teklif açıklamasında 03.504 poz nolu ekskavatörün 1 saatlik ücreti analizinde amortisman maliyetinin düşürülmesinin idarece uygun bulunmadığı, şirkete ait ekskavatörler arasında amortisman müddetini tamamlamış olanların olduğu, buna ilişkin belgelerin açıklama kapsamında sunulduğu, dolayısıyla söz konusu açıklamanın uygun olduğu,

4. İhale komisyonu kararında açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin 0,00 TL olarak hesaplanmasının uygun olmadığın belirtildiği, Kamu İhale Genel Tebliği'nde açıklama istenilmeyen analiz girdilerine belirli bir tutarın altında teklif verilemeyeceğine ilişkin bir kural olmadığı, hesaplamada yuvarlamadan dolayı 0,00 TL görüldüğü, yuvarlama işlemi yapılmasa dahi teklif tutarının değişmediği, dolayısıyla idarenin söz konusu gerekçesinin yerinde olmadığı,

5. İhale komisyonu kararında, aşırı düşük teklif açıklamasında 15.010/A ve 15/010/B pozlarında 04.103 poz nolu patlayıcı (ANFO) miktarının düşürülmesinin uygun olmadığının belirtildiği, iş ortaklığı tarafından teklif verilen iş kapsamında bulunan yumuşak kaya zemin kazıları için patlayıcı miktarlarının özel olarak tespit edilmesi için çalışma yapıldığı, patlayıcı madde için teklif alınan Madser Patlayıcı Maddeler Madencilik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne ait teknik rapora göre yumuşak kazılarda 0,464 kg/m3 ANFO eşdeğeri patlayıcı kullanılması gerektiğinin belirlendiği, açıklamada ilgili pozlarda bu değerin 0,500 kg/m3 olarak alındığı, sert kayalarda ise Karayolları Genel Müdürlüğü'nün analizlerindeki patlayıcı miktarının aynen kullanıldığı, dolayısıyla bu maliyet çalışmasının mevzuata uygun olduğu, idarece uygun görülmemesinin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Karayolları Genel Müdürlüğü 16. Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Zara-İmranlı Devlet Yolu Km:167+200 - 204+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri (Bsk) Yapılması işinin açık ihale usulü ile ihaleye çıkarıldığı, 06.03.2017 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin, teklifi sınır değer üzerinde bulunan Şahinler İnşaat Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Bsk-Yol İnşaat Nakliyat Mad. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti-Acs İnş. Madencilik Kimya Nakliye Gıda San Tic. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6.)Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1.Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

05.10.2016 tarihinde teklifleri sınır değer altında kalan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında 7 adet iş kalemlerine ilişkin açıklama istenildiği, söz konusu yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi, açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri, inşaat iş kalemleri birim fiyat analizleri ve sıralı analiz girdileri listelerinin verildiği görülmüştür.

Kzk İnşaat A.Ş.-Kızılırmak İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. İş Ortaklığının sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

1. Başvuru sahibi tarafından mazot(motorin) girdisi için fiyat teklifi alındığı, söz konusu fiyat teklifinde mazotun şantiye teslimi dahil litre fiyatının 2,55 TL olduğu, ilgili analizlerde mazotun biriminin kilogram olarak belirlendiği, söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasında mazotun litre fiyatının kilogram fiyatına çevrilmesine ilişkin bir formül hesaplama ve katsayının belirtilmediği, ancak fiyat teklifinde yer alan litre fiyatının, analizlerde kullanılan kilogram fiyatına bölündüğünde 0,844 değerinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Sıvı halde bulunan mazotun piyasada genel olarak litre fiyatından satıldığı, bir litre mazotun kaç kilogram ettiğinin mazotun yoğunluğuna göre değişkenlik gösterebileceği, bu değişkenliğin mazotun üretim aşamalarıyla ve mazotun içeriğiyle ilgili olabileceği gibi hava sıcaklığı ile de değişkenlik gösterebileceği, dolayısıyla kesin bir yoğunluk katsayısı belirlenemeyeceği, Türkiye Petrolleri A.O. internet sitesinden ulaşılabilen “motorin güvenlik bilgi formu” bilgilerine göre mazotun yoğunluk oranının 0,820-0,845 kg/lt aralığında olabileceği, yine Türkiye Petrol Rafineleri A.Ş. (Tüpraş) internet sitesinden ulaşılabilen bilgilere göre de mazot yoğunluğunun aynı aralıkta olabileceği, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında mazotun litre fiyatını kilogram fiyatına çevirirken söz konusu aralıktaki bir katsayıyı kullanabileceği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin 1’inci iddiasının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

2. İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ekinde isteklilere gönderilen iş kalemi analizlerinde nakliye analiz girdilerine ilişkin K=225 katsayısı ve değişken sayılarda M(mesafe) verisi verildiği, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, K katsayısının değiştirildiği ve 177,08 olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.

Nakliye formüllerinde K katsayısı olarak gösterilen, birimi TL olan ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca her yıl hesaplanan “her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı”, çeşitli nakliye formüllerinde diğer katsayılarla ve mesafe miktarı ile çarpılarak toplam nakliye girdi maliyeti hesap edilir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale konusu iş kapsamında yapılacak taş nakli, yarma kazılarının taşınması, ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazıların taşınması, plentmiks temel-alttemel malzemesi nakli, konkasörden plente malzeme nakli, BSK malzemenin nakli için damperli kamyon kullanılacağı, söz konusu açıklamanın ekinde Yeminli Mali Müşavir tarafından düzenlenen ve amortismanı biten maddi varlıkları gösteren şirketlerine ait belgelerin sunulduğu, amortismanı biten söz konusu damperli kamyonlar dolayısıyla avantajlı koşullarının bulunduğu, bu sebeple 03.538/2 poz numaralı “damperli kamyonun 1 saatlik ücreti” birim fiyatında yer alan “damperli kamyon(120 hp gücünde, 7 ton kapasiteli)” rayicine ilişkin miktarın 0,000171 olarak değil, amotisman maliyeti çıkarılmış şekilde (0,000171-0,000083) 0,000088 olarak hesaplanabileceği, bunun da “damperli kamyonun 1 saatlik ücreti” için kendilerine belli bir orandan avantaj sağlayacağı, avantaj sağlanan bu oranın nakliye formülündeki K katsayısı içinde kullanılabileceği ifade edilerek yapılan hesaplamada nakliye formülünde yer alan K katsayısı 225 TL olarak değil, 177,08 olarak kullanılmıştır.

Yukarıda yer alan tespitler ışığında yapılan incelemede, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan ve içerisinde iş makinası maliyetine ilişkin girdiler olan bir birim fiyatta amortisman, yedek parça, tamir, bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj, demontaj gibi bir çok maliyet unsurunun bir arada değerlendirilerek girdi miktarlarının hesaplandığı, 03.538/2 poz numaralı “damperli kamyonun 1 saatlik ücreti” birim fiyatında yer alan “damperli kamyon(120 hp gücünde, 7 ton kapasiteli)” rayicinin amortismana ilişkin kısmının istekli tarafından eksiltilerek hesaplama yapıldığı, tevsik edici belge olarak yeminli mali müşavir tarafından düzenlenen ve amortismanı biten maddi varlıkları gösteren şirketlerine ait belgelerin sunulduğu, amortismanı biten varlıklar arasında kamyonun bulunduğu, bu durumun başvuru sahibi açısından avantajlı koşul oluşturduğu, amortismanı biten varlıklar için amortisman maliyeti hesaplamanın zorunlu olmadığı anlaşılsa da, “her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı” olan K katsayısının nakliye formülüne has ve her cins ve tonaj için geçerli olduğu, başka bir birim fiyat analizinde sağlanacak avantaj oranının direkt olarak K katsayısına etki edeceğine ilişkin kanıtlayıcı delil sunulmadığı, bunlara ek olarak yeminli mali müşavir raporunda belirtilen araçların özelliklerine ilişkin bilgi verilmediği, dolayısıyla söz konusu işte kullanılabileceğinin bile kesin olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin 2’nci iddiası yerinde bulunmamıştır.

3. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 03.504 poz numaralı “ekskavatörün 1 saatlik ücreti” birim fiyat analizinde yer alan 03.004 poz numaralı “ekskavatör 210 HP” rayicine ilişkin miktarın 0,000137 olduğu, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında bu miktarın amortisman maliyeti çıkarılmış şekilde (0,000137-0,000063) 0,000074 olarak kullandığı görülmüştür.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından açıklanan ve içerisinde iş makinası maliyetine ilişkin girdiler olan bir birim fiyatta amortisman, yedek parça, tamir, bakım, sermaye faizi, sigorta, nakil, montaj, demontaj gibi bir çok maliyet unsurunun bir arada değerlendirilerek girdi miktarlarının hesaplandığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 03.504 poz numaralı “ekskavatörün 1 saatlik ücreti” birim fiyat analizinde yer alan 03.004 poz numaralı “ekskavatör 210 HP” rayicinin amortismana ilişkin kısmının istekli tarafından eksiltilerek hesaplama yapıldığı, tevsik edici belge olarak yeminli mali müşavir tarafından düzenlenen ve amortismanı biten maddi varlıkları gösteren şirketlerine ait belgelerin sunulduğu, amortismanı biten varlıklar arasında ekskavatörlerin bulunduğu, bu durumun başvuru sahibi açısından avantajlı koşul oluşturduğu, amortismanı biten varlıklar için amortisman maliyeti hesaplamanın zorunlu olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin 3’nci iddiası yerinde bulunmuştur.

4. Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin yapılan açıklamada, açıklama istenilmeyen bazı analiz girdilerinin miktar ve birim fiyatlarının çarpımları sonucunda 0,00 TL bedellerin öngörüldüğü ancak Kurumca yapılan re’sen düzeltme sonucunda bulunan tutarın teklif edilen birim fiyatları etkiler büyüklükte olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin 4’üncü iddiası yerinde bulunmuştur.

5. KGM/15.010/A poz numaralı “Ekskavatörle Yumuşak Kayanın Kazılması Kullanılması (Yarma ve Yan Ariyetten Dolguya Gidecek Kazılarda)” ve KGM/15.010/B poz numaralı “Ekskavatörle Yumuşak Kayanın Kazılması ve Kullanılması (Ariyet Ocağından Getirilecek veya Depoya Gidecek Kazılarda)” analizlerinde yer alan 04.103 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı” analiz girdisi miktarlarının 0,75 kg olduğu, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu miktarın 0,75 kg yerine 0,50 kg alındığı, dayanak olarak Madser Patlayıcı Maddeler Madencilik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. kaşeli Maden Mühendisi Ümit Kılıç imzalı “Tipik bir yüzey patlamasını oluşturan maliyetler ve oranları” konulu teknik rapor sunulduğu, raporun sonuç kısmında “Yukarıda yer verilen tespitler çerçevesinde, patlayıcı madde için teklif verdiğimiz 2016/239233 İKN’li “Zara-İmralı devlet yolu km:167+200-km:204+000 toprak işleri sanat yapıları üst yapı işleri” işinde ekskavatörle yumuşak kaya kazılması imalatları için yapılacak patlamalarda 0,464 kg/m3 ANFO eşdeğer tüketim yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir.” ifadelerine yer verildiği, ancak başvuru sahibi tarafından amonyum nitrat, fuel-oil karışımı için fiyat teklifi alınan ve özel sektör kuruluşu olan Madser Patlayıcı Maddeler Madencilik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. kaşeli sunulan teknik raporun tarafsız veya resmi kurumların onayını taşımadığı, bilimsel verilere dayandığının ispatının yapılmadığı, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacak avantajlı koşullar çerçevesinde değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla söz konusu rapor dayanak gösterilerek analiz girdi miktarlarının azaltılamayacağı anlaşıldığından başvuru sahibinin 5’inci iddiası yerinde bulunmamıştır.

Sonuç olarak yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve tespitler çerçevesinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi