KİK Kararı: 2017/UY.I-750

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/012
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 08.03.2017
Karar No : 2017/UY.I-750

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Ensar İnşaat Ticaret Limited Şirketi,

Urfa Bulvarı Fırat Mah. 507. Sok. Dora Yapı Apt. Kat: 6 No: 37 Kayapınar/DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Gaziantep Su ve Kanalizasyon İdaresi (GASKİ) Genel Müdürlüğü,

İncilipınar Mah. Kıbrıs Caddesi Eruslu İş Merkezi 27000 Şehitkamil/GAZİANTEP

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/488691 İhale Kayıt Numaralı “İslahiye İlçesi ve Bağlı Bulunan Mahallelerin (Köyler) İçmesuyu, Kanalizasyon, Yağmursuyu Şebekesi Hat Döşeme, Bakım, Onarım ve Arıza Yapımı ile Abone Bağlantılarının Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Gaziantep Su ve Kanalizasyon İdaresi (GASKİ) Genel Müdürlüğü tarafından 30.12.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İslahiye İlçesi ve Bağlı Bulunan Mahallelerin (Köyler) İçmesuyu, Kanalizasyon, Yağmursuyu Şebekesi Hat Döşeme, Bakım, Onarım ve Arıza Yapımı ile Abone Bağlantılarının Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Ensar İnşaat Ticaret Limited Şirketinin 25.01.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.02.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.02.2017 tarih ve 8177 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.02.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/398 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde; “…1- Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Bayındırlık Kurulu tarafından alınmış olan 06.04.1955 tarih ve 60 sayılı Kararda; % 25 müteahhitlik karı ve genel giderler oranının ayırımı yapılarak, bu oranın % 10'unun müteahhit karı, % 15'inin ise umumi masraflara (genel giderler) ilişkin olduğu, belirlenmiştir, aşırı düşük teklifi kabul edilen firmalardan Güleç Dekorasyon Yapı İnşaat Ve Nak. Taah. Ltd. Şti % 54 Tenzilat oranlarının, döviz, akaryakıt ve hammadde giderlerinin çok arttığı bir dönemde Aşırı düşük teklifleri uygun görülen firmanın almış oldukları fiyat tekliflerinin, ilgilinin defter kayıtlarına uygun olup olmadığının kontrol edilmesi, işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılması ve kamu yararı açısından uygun olacaktır.

2- Danıştay 13. Dairesinin 27.06.2016 tarihli ve E.-2016/157, K:2016/2860 sayılı kararında, maliyet tespit tutanakları ve satış tutan tespit tutanakları meslek mensubundan istenilmeden ve gerekli araştırma yapılmadan aşırı düşük teklif açıklamasının sonuçlandırılmasının hukuka uygun olmadığı ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45'inci maddesinde yer alan “45.1.13.11 Ek-O.5, Ek-0.6,Ek-0.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veva bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. alınan tekliflerin bu dönemler içerisindeki maliyet ya da satışlar ortalaması esas alınmak suretiyle düzenlenmesi gerektiği denmektedir. Hususlarının irdelenmesi gerekmektedir.

3- Oysaki verilen fiyat tekliflerin son vergi dönemine ait olup olmadığı? Ağırlıklı ortalama satış tutarının ne olduğu, bu veriler hangi yevmiye numaralı defterden alındığı, yevmiye defteri tasdik makamı, tarihi ve numarasının ne olduğu gibi can alıcı sorulara cevap verilmemiştir. Sadece fiyat teklifi baz alınarak ihalenin sonuçlandırılması tek başına yeterli değildir.

Alınan bu fiyat tekliflerinin ilgisine göre (Ek-0.5,Ek-06,Ek-07) belgelerinin de ilgili meslek mensubundan istenerek alınan bu fiyat tekliflerinin ilgilinin defter kayıtlarına uygun olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Bu belgeler tamamlanmadan alınan fiyat tekliflerinin gerçek kayıtlara uygunluğu tespit edilmeden ihalenin sonuçlandırılması kamu ihale mevzuatına aykırıdır

4- Maliyet bileşenin de önemli bir yer tutan nakliye fiyatlarının Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan birim fiyat tariflerine ve formüllerine uygun olarak yapılması gerekmektedir, kullanılan nakliye bedellerinin nasıl hesaplandığı, hangi taşıma formüllerinin kullanıldığı, kullanılan mesafenin kaç metre veya kilometre olduğu, motorlu araç taşıma katsayısı K’nın kaç alındığı belirtilmemiştir. İş kaleminin toplamının belirli bir yüzdesi alınarak nakliye maliyetinin bulunup hesaba ilave edilmesi kamu ihale mevzuatına aykırıdır. Taşıma formülleri kullanılmadan nakliye bedellerinin hesaba katılması mümkün değildir. Kamu ihale kurumunun benzer birçok kararı bulunmaktadır. İhale üzerinde bırakılan istekliler tarafından nakliye için fiyat teklifinin alınması ve paçal analizlerde nakliye girdisi olarak kullanılması mümkün değildir.

5- Açıklama istenen iş kalemleri birleştirilmiş paçal pozlardan oluşmaktadır. Bu paçal pozlar rayiç bedellerine kadar ayrıştırılarak açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdileri şeklinde miktarları da belirtilmek sureti ile açıklama istenmesi zorunludur. Bu yapılmamıştır.

6- Analizlerdeki işçilik maliyetleri ve miktarları ile fiyat tekliflerindeki işçilik miktarlarının birim fiyat tariflerindeki miktarların altındadır ve söz konusu açıklamalar Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.9'uncu maddesine aykırılık teşkil etmektedir.

7- Açıklama istenen iş kalemleri birleştirilmiş paçal pozlardan oluşmaktadır Açıklama istenilecek paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, boru, nakliye vb. diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılmamıştır.

8- Alınan bu fiyat tekliflerindeki malzemelere ait teknik verilerinin ihale şartnamesindeki birim fiyat tariflerine uygun olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

9- Aşırı Düşük savunmada kullanılan işçilikler brüt asgari ücret olan 7,32 TL/ saat midir ? ...”iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir…” açıklamaları yer almaktadır.

İncelemeye konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:İslahiye İlçesi ve Bağlı Bulunan Mahallelerin (Köyler) İçmesuyu, Kanalizasyon, Yağmursuyu Şebekesi Hat Döşeme, Bakım, Onarım ve Arıza Yapımı İle Abone Bağlantılarının Yapılması İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

Yüklenici malı 29.000 mt PE 100 16 Atü Boru ve 11.200 mt Koruge Boru; İdare malı 2.000 mt Duktil Boru ve 13.700 mt Entegre Contalı Buhar Kürlü Beton Boru Döşenmesi işleri

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: GASKİ Genel Müdürlüğü Sorumluluk Alanı, İslahiye İlçesi” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “ İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:… d) Standart formlar:

Standart Form-KİK015.3/Y: Birim Fiyat Teklif Mektubu, Standart Form-KİK0015.5/Y: Birim Fiyat Teklif Cetveli,

…

e) 1 adet analiz formatı…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale işlem dosyası kapsamında yapılan incelemede, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında, sorgulanacak iş kalemlerine ilişkin hazırlanan analizlerin birçok alt iş kaleminden oluşturulmak suretiyle paçal analiz olarak hazırlandığı, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin belirlenmesinde ise analizlerde yer alan alt iş kalemlerine ait tutarların dikkate alındığı, idare tarafından tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri niteliğindeki GASKİ.0066, GASKİ.0054, GASKİ.0033, GASKİ.0042, GASKİ.0030, GASKİ.0088, GASKİ.0036, GASKİ.0028, GASKİ.0044, GASKİ.0034, GASKİ.0041, GASKİ.0057, GASKİ.0011, GASKİ.0087, GASKİ.0012, GASKİ.0035, GASKİ.0039, GASKİ.0023, GASKİ.0040, GASKİ.0013, GASKİ.0064, GASKİ.0086, GASKİ.0083, GASKİ.0014, GASKİ.0043, GASKİ.0024, GASKİ.0050, GASKİ.0056 iş kalemlerinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında, açıklama istenilecek iş kalemleri olarak belirlendiği, söz konusu paçal iş kalemlerinin girdileri içerisinde yer alan GASKİ.0067, GASKİ.0068, GASKİ.0069 GASKİ.0072, GASKİ.00674, GASKİ.0075, GASKİ.0068, GASKİ.0079, GASKİ.0081, GASKİ.0082, PYS.40KAPBED, PYS.300KORCB, PYS.63KAPLİNB, PYS.KILAVUZ30KM, PYS.38KRM ve ANL.HAFNUR iş kalemleri ile N.YF başlığı altında toplanmış nakliye pozları haricindeki diğer girdilerin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlardan oluştuğu, açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin analizlerinin birçok alt iş kaleminden oluşturulmak suretiyle hazırlandığı ancak bahse konu iş kalemlerinin tüm temel girdilerine kadar ayrıştırılmadıkları, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin, bu iş kalemleri baz alınarak düzenlendiği, idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ile söz konusu belgelerin, ihalede aşırı düşük teklif sundukları belirlenen 5 istekliye EKAP üzerinden 06.01.2017 tarihinde gönderildiği ve aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmalarının istenildiği, anılan isteklilerden dördünün bahse konu açıklamayı sunmadıkları için tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Güleç Dekorasyon Yap. İnş. ve Nak. Taahhüt Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesi kapsamında yapılacak uygulamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1’inci maddesinde “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi, 45.1.2.1’inci maddesinde “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenerek sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi ve 45.1.2.2’nci maddesinde açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi öngörülmüştür. Bu kapsamda yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği düzenlenmiş, bununla birlikte açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşmamasını temin eden düzenleme de yapılmıştır.

Bu çerçevede açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesindeki ilk adımın anılan Tebliğ’in 38.1’inci maddesi uyarınca oluşturulan iş kalemlerine/gruplarına ait “ayrıntılı analizler” olduğu, bunun ardından yapılacak işlemlerin de Tebliğ’de analizlerin “ayrıntılı analiz” olarak hazırlandığından hareketle kurgulandığı dikkate alındığında, açıklama istenilecek iş kalemlerine/gruplarına ilişkin yapılan, temel girdilerine kadar ayrıştırılmamış analizler üzerinden açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesinin, Tebliğ’de öngörülen yapıya uygun düşmeyeceği anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihalede olduğu gibi açıklama istenilen iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizlerin ayrıntılı değil de temel girdilerine kadar ayrıştırılmamış şekilde düzenlendiği durumda, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin nitelik ve nicelik olarak önemli ölçüde farklı olacağı açıktır.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca idarece aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik gerçekleştirilen işlemlerin kamu ihale mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmediği, ihalede teklifi aşırı düşük bulunan beş istekliden dördünün aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı ve idarece yapılan bahse konu aykırılıktan dolayı, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının doğru bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden,

a) Açıklama istenilecek paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, dinamit vb. diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılması,

b) Paçal iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması (örneğin aynı paçal iş kalemi analizi içerisinde yer alan tüm mazot girdilerinin toplanması),

c) a ve b maddelerindeki işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

d) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alsın. Eğer bu paçal iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde açıklama istenilmesi),

e) Açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

Hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin cins ve miktarlarının gösterildiği, açıklama istenilecek paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının sınır değer altında teklif veren geçerli teklif sahibi isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

İdarece yaklaşık maliyetin 7.342.600,50 TL olarak belirlendiği dikkate alındığında, başvuru sahibi isteklinin teklif bedelinin bahse konu maliyetin üzerinde olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin ihale komisyonu kararında ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenirken, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde yer alan açıklamaları doğrultusunda işlem tesis edildiğine ilişkin İdare tarafından Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasında herhangi bir açıklayıcı belge ve bilginin yer almadığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinde yaklaşık maliyetin üzerindeki bir teklifin kabul edilip edilemeyeceği konusunda sorumluğun idareye ait olduğu açıklanmakla birlikte, ihale üzerinde bırakılan Güleç Dekorasyon Yap. İnş. ve Nak. Taah. Ltd. Şti.nin teklif bedelinin 3.372.740,00 TL ve idare tarafında ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklif bedelinden 4.537.321,00 TL daha düşük olduğu ve ihalede teklif bedeli aşırı düşük bulunan beş istekliden dördünün aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı dikkate alındığında, idarece Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde yer alan açıklamaları doğrultusunda işlem tesis edilmeden başvuru sahibi isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, kararın “A” bölümünde açıklandığı şekilde hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin cins ve miktarlarının gösterildiği, açıklama istenilecek paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının sınır değer altında teklif veren isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi