KİK Kararı: 2017/UY.I-3498

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/068
Gündem No : 44
Karar Tarihi : 27.12.2017
Karar No : 2017/UY.I-3498
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Özver İnş. Tic. San. A. Ş.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/340432 İhale Kayıt Numaralı “Hacettepe Üniversitesi Muhtelif Altyapı Tadilatları” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 03.08.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hacettepe Üniversitesi Muhtelif Altyapı Tadilatları” ihalesine ilişkin Özver İnş. Tic. San. A.Ş.nin 13.11.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.11.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.11.2017 tarih ve 65059 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.11.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/3060 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarece EKAP üzerinden gönderilen 15.09.2017 tarihli yazı ile ihalenin iptaline karar verildiği, ihalenin iptal gerekçesi olarak ise "Tekliflerin çoğunluğunun yaklaşık maliyetin üstünde olması, diğer tekliflerinde yeterli rekabeti sağlayamaması nedeniyle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesinde belirtilen kaynakların verimli kullanılması" hususlarının belirtildiği, taraflarınca yapılan itirazen şikâyet başvuruları neticesinde alınan 04.10.2017 tarihli ve 2017/UY.I-2690 sayılı Kurul kararı ile idarenin ihalenin iptali kararının iptaline karar verildiği, bu karar sonrasında idarece özetle “1.Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, üniversite tüzel kişiliği dışında Ar-Tek firmasına proje hazırlatıldığı ve yaklaşık maliyetin söz konusu proje esas alınarak hazırlandığı, bu nedenle üniversite dışında hazırlanan projeye dayalı olarak belirlendiği anlaşılan yaklaşık değerin gizliliğinin korunup korunmadığı hususunda tereddüt doğduğu,

2. Yaklaşık maliyeti 39 milyon Türk Lirası olan bir proje tasarımının hazırlanması için verilen 10 günlük rapor hazırlama süresinin oldukça kısa bir süre olduğu ve bu süre içinde hazırlanan projenin eksiklere açık olduğu,

3. Şartnamede en azından 1 mühendisin imzasının dahi olmamasının uygun olmadığı ve projeyi eksik bir proje haline getirdiği,

4. Proje ihalesine davet edilen 3 firmanın altyapı tecrübesine rastlanılmadığı,

5. İşi alan Artek firmasının bir mimari proje firması olduğu,

6.Projeye yönelik bir zemin etüd raporu hazırlanmadığı,

7. Projeye yönelik bir Zemin Etüt Raporu hazırlanmadığı anlaşıldığı, buna karşılık kazıdan çıkan malzemenin geri dolguda kullanılabilme imkanını belirlemek zemin etüt raporu hazırlanmasının zorunlu olduğu,

8. Yapılan keşif hesaplarında geri dolgu malzemesinin dışarıdan getirileceğinin kabul edildiği, bunun da inşaat maliyetinin çok artmasına neden olan bir kalem olduğu, atıksu ve yağmursuyu hatlarının 8-9 metre derinden döşenmesi gerektiği için açılacak hendek kazılarında gerekti olacak iksa sisteminin belirlenmesi için de zemin etüt raporunun zorunlu olduğu,

9. Yaklaşık maliyete takriben 1/3’ü atıksu ve yağmursuyu hatlarından çıkan kazı malzemesinin nakli ve dolgu malzemesinin temini ve naklini oluşturduğu halde, kazıdan çıkan malzemenin tekrar geri dolgu olarak kullanılması ile ilgili bir zemin çalışması olmadan, büyük bir maliyete neden olan dolgu malzemesi temin ve naklinin yaklaşık maliyeti arttırdığı,

Sadece atıksu hatlarında bu projede gösterilen derinliklerdeki kazıdan çıkan malzemenin kullanımı uygun olursa maliyetin yaklaşık olarak 6.311.523.-TL yaklaşık maliyetin azalmasını sağlayacağı,

10. İller Bankası tarafından okullar için kabul edilen 95 litre/kişi/gün ve yurtlar için kabul edilen 150 l/kişi/gün esasından gidilirse, toplam içme suyu ihtiyacı hesabının, hesaplananın 1.70 katı olduğu ve şebekeden %20 kaçak-kayıp oranı kabul edilen bir standart olduğu halde hesaplarda dikkate alınmaması nedeniyle içmesuyu şebekeleri hidrolik hesaplarının yeniden yapılmasının gerektiği,

11. Atık su projelerinde, proje raporu sayfa 9 da belirtildiği üzere son senelerde baca içi terfi ünitelerinin belediyeler tarafından tercih edildiği, ve kullanılmakta olduğu halde, şartnamede baca içi terfi istenmemesi nedeniyle kazı derinliklerinin, dolayısıyla da maliyetlerin artmasına neden olduğu,

12. Hazırlanan projelerde galeriler içine yerleştirilecek içmesuyu hatlarının montajı ile ilgili bir detay bulunamadığı,

13. İçmesuyu hatlarına yerleştirilecek vanalara ve yangın hidrantlara ait tip proje detayları olmadığı,

14. Sadece 1 adet yangın hidrantının yetersiz olduğu,

15. Hem yağmursuyu, hem de atıksu hatları için hazırlanan profil paftalarının detaydan yoksun olduğu,

16. Boru hatları üzerindeki baca ve şütlü bacalar gösterilmesi, standart gereği olmasına karşın bu bilgilerin gösterilmediği,

17. Atıksu ve yağmursuyu planlarında gösterilen muayene bacaları, parsel bacaları, şütlü bacaların ızgara tip detay projeleri hazırlanmayıp, ASKİ’nin Standart Tip Kitabının referans alındığı” yönünde gerekçelerle yeniden ihalenin iptaline karar verildiği, idarenin söz konusu gerekçelerinin yerinde olmadığı şöyle ki; ihalelerde idare dışındaki proje firmalarına proje ve şartname hazırlatılması hususunun sıklıkla rastlanılan bir durum olduğu, rapor hazırlama sürelerinin idarece uygun görüldüğü, yapım işine ilişkin ihale süreci ile söz konusu süreçlerin bir ilgisinin bulunmadığı, projelerde projeleri hazırlayan inşaat mühendisi bilgisine yer verildiği, proje yaklaşık maliyetinde esas alınan içme suyu ihtiyacı verilerinin idarece yanlış değerlendirildiği ve hatalı hesaplamalar yapıldığı, ihaleye ilişkin yeniden getirilen çözüm önerilerinin hatalı olduğu, galerilere ilişkin tüm teknik detayların şartnamelerde yer aldığı, kazı derinliklerinin idarenin ifade ettiği ölçülerde olmadığı, galerilerde yer alan boru montajlarının yapım şartlarının şartnamelerde açıkça ifade edildiği, içme suyu şebekesi detaylarının ASKİ tip detayları olarak projelerde yer aldığı ve 37 adet yangın hidrantının projelerde görüldüğü, yağmur suyu ve atıksu şebeke hattının detaylı olarak hazırlandığı, baca ve şütlü bacalara ilişkin detayların ihale dokümanında mevcut olduğu, zemin etüt raporlarının ihale dokümanı içerisinde yer aldığı, rapor incelendiğinde arazinin genel yapısı hakkında bilgi elde edilebildiği, ayrıca başvurular ekinde sundukları inceleme raporlarında bölgenin genel jeolojik yapısının anlaşılabildiği, teknik şartnamelerde asfalt yollar altında trafiğe maruz kalan kısımlarda kırma taş kullanılmasının yeşil alanlarda ise kazıdan çıkan malzemelerin geri dolgu olarak kullanılabileceğinin ifade edildiği, kazı artığı malzemenin trafik yüküne maruz kalan kısımlarda kullanılmasına olanak bulunmadığı, AYKOME kararı gereğince trafiğe maruz kalan yerlerde dolgu malzemesinin kullanılamayacağının çok açık bir şekilde belirtildiği, zemin etüt raporlarında iksa kazılarının yapılmasının uygun olduğu, idarenin kazı malzemelerine ilişkin maliyet azalmasına neden olarak gösterdiği hususların fen ve sanat kuralları açısından mümkün olmadığı, rapor hazırlama süresinin yeterli bir süre olduğu, projelerde imza sayısı bulunan kişiler açısından yapılan değerlendirmelerin ihalenin iptal gerekçesi olarak ortaya konulamayacağı, yaklaşık maliyet tutarı 39.075.450,26 TL olan ihalede yaklaşık maliyet tutarının %29 altında sunmuş oldukları tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi gerekirken idarenin ikinci kez ihalenin iptaline karar vermiş olmasının mevzuata aykırı olduğu, belirtilen eksiklerin gerçeği yansıtmadığı, idarece yapılan değerlendirmelerin hatalı ve eksik olduğu iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü yer almakta olup, söz konusu maddenin gerekçesinde “Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslararası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir” ifadelerine yer verilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhalelerde uyulması zorunlu hususlar” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) İhaleye çıkılmadan önce ve ihale sürecinde idarelerin aşağıda belirtilen hususlara uymaları zorunludur:

…

c) Arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan işlerde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur.

Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işlerde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, işlerde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde aranmaz.

…

e) İdare, ihtiyaç raporu ile ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının hazırlanması, ihale kaydının yapılması ve ihale kayıt numarasının alınması, ilanların yayımlanması, ihale komisyonu oluşturma işlemlerinin ve doküman satın alanların kaydı, dokümanda açıklama ve değişiklik işlemlerinin yapılması, başvuru ve teklifler ile bunların değerlendirilmesi işlemlerinin kaydı ve teyit gibi ihale sürecine ilişkin işlemler ile ihale sonuç işlemlerinden Kurumca belirlenenleri, ilgili ikincil mevzuattaki düzenlemeleri esas alarak EKAP’ta gerçekleştirir…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmü,

İhaleye ait İdari Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum, bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait ihale süreci incelendiğinde, 13.09.2017 tarihinde düzenlenen ihale komisyonu kararında, ihalenin ilk oturumunda teklif veren 1 isteklinin geçici teminat mektubunun usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, tekliflerin ayrıntılı değerlendirmesine yönelik yapılan tespitlere ilişkin olarak ise “ihalenin ilk oturumunda geçerli sayılan tekliflerin incelenmesi neticesinde, tekliflerin çoğunun yaklaşık maliyetin üstünde olması, diğer tekliflerinde yeterli rekabeti sağlayamaması nedeniyle 4734 sayılı kamu ihale kanunu’nun 5’inci maddesinde belirtilen “kaynakların verimli kullanılması” hükmü doğrultusunda yine aynı kanunun 39. Maddesi gereğince bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesine
Oybirliği ile karar verilmiştir.” şeklinde ifadelere yer verildiği ve söz konusu kararın ihale yetkilisi tarafından onaylandığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusu üzerine 04.10.2017 tarihli ve 2017/UY.I-2690 sayılı Kurul kararının alındığı ve söz konusu karar sonucunda idarenin ihalenin iptali kararının iptaline karar verildiği, söz konusu karar sonrasında idarece yeniden ihale kararı alındığı ve söz konusu kararda “…Kamu İhale Kurulu’nun 4.10.2017 tarih ve Karar No. 2017/UY.I.2690 sayılı usul ve yasaya uygun olan kararının gereklerinin yapılmasına ve ihalenin iptali kararımızın kaldırılmasına
Oybirliğiyle karar verilmiştir.

İhale komisyonu 4734 sayılı mevzuat ve ikincil düzenlemeler ışığında mevcut ihale Üniversitemizin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından teknik bakımdan incelemeye alınmış ve dosyada aşağıdaki tespitler yapılmıştır;

1. Somut olayda yaklaşık maliyetin hesaplanmasında üniversite dışından AR-TEK firmasından proje hazırlanmasının istendiği ve yaklaşık maliyetin söz konusu projeye esas alınarak hazırlandığı bu nedenle üniversite dışında hazırlanan projeye dayalı olarak belirlendiği, buna karşılık yaklaşık maliyeti 39 milyon Türk Lirası olan bir proje tasarımının hazırlanması için verilen 10 günlük rapor hazırlama süresinin oldukça kısa bir süre olduğu ve bu süre içinde hazırlanan projenin eksiklere açık olduğu, şartnamede en azından 1 mühendisin imzasının dahi olmamasının uygun olmadığı ve projeyi eksik bir proje haline getirdiği, proje ihalesine davet edilen 3 firmanın altyapı tecrübesine rastlanılmadığı ve işi alan AR-TEK firmasının bir mimari proje firması olduğu tespit edilmiştir.

2. Proje’nin 5 yıl inşaat ve 30 yıl projeksiyon olmak üzere 35 yıl sonraki nüfusa hizmet etmek için projelendirilmiş olduğu ve aşağıdaki kabullerin yapılmış olduğu anlaşılmıştır.

Konum

Nüfus

Kabul Edilen Yerleşik Nüfus

Kişi başı

Su

İhtiyacı

(litre/kişi/gün)

Toplam Su İhtiyacı (litre/saniye)

Yerleşke

35000

5000*

285

16.49

Yurtlar Bölgesi

5000

7000

285

23.09

Toplam

40000

12000

39.58

'Hazırlanan projede İller Bankası teknik şartnamesine göre yerleşke nüfusu kabul edilen yerleşik nüfusun 1/10‘u alınmıştır ifadesi vardır. Ancak İller Bankası tarafından yeni yayınlanan şartname verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

3. Hacettepe Üniversitesinin 35 yıl sonrası için kampüsün barındıracağı öğrenci nüfusu tahmini var ise, bu değerlerin kullanılması gerekir. Yukarıda yerleşkelerin 50 bin nüfusa, yurtların 7 bin nüfusa ulaşacağı kabul edilmiştir.

Proje’de kullanılan içmesuyu için kabul edilen kişi başı su tüketimi 285 litre/kişi/gün gerçekçi bulunmamıştır. İller Bankasının “’İçmesuyu Tesisleri Etüt, Fizibilite ve Projelerin hazırlanmasına Ait Teknik Şartnamesi” ne göre toplam su ihtiyacı aşağıdaki gibidir.

Konum

Nüfus

Kabul Edilen Yerleşik Nüfus

Kişi Başı Su İhtiyacı (litre/kişi/gün)

Toplam Su İhtiyacı (litre/saniye)

Yerleşke

35000

5000

95

54.98

Yurtlar Bölgesi

5000

7000

150

12.15

TOPLAM

40000

12000

67.13

4. İller Bankası tarafından okullar için kabul edilen 95 litre/kişi/gün ve yurtlar için kabul edilen 150 l/kişi/gün esasından gidilirse toplam içme suyu ihtiyacı hesabı hesaplananın 1.70 katıdır. Ayrıca şebekeden %20 kaçak- kayıp oranı kabul edilen bir standart olup hesaplarda dikkate alınmadığı görülmüştür. Bu nedenle içmesuyu şebekeleri hidrolik hesaplarının yeniden yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.

5. Atıksu projelerinde Proje raporu Sayfa 9’da belirtildiği üzere İdare tarafından baca içi terfi istenmemektedir. Bu da doğal olarak kazı derinliklerini oldukça arttırmaktadır. (7-8 m.) Son senelerde baca içi terfi üniteleri belediyeler tarafından tercih edilmekte ve kullanılmaktadır.

6. Hazırlanan projelerde görülen diğer eksiklikler aşağıda özetlenmiştir.

6.1. Galeriler içine yerleştirilecek içme suyu hatlarının montajı ile ilgili bir detay bulunamamıştır.

6.2. İçme suyu hatlarına yerleştirilecek vanalara ve yangın hidrantlara ait tip proje detayları yoktur. Sadece 1 adet yangın hidrantı yetersizdir.

6.3. Hem yağmur suyu, hemde atıksu hatları için hazırlanan profil paftaları detaydan yoksundur. Boru hatları üzerindeki baca ve şütlü bacalar gösterilmemiştir. Bu bilgilerin gösterilmesi standart gereğidir.

6.4. Atıksu ve yağmursuyu planlarında gösterilen muayene bacaları, parsel bacaları, şütlü bacaların ızgara tip detay projeleri hazırlanmamış, ASKİ’nin Standart Tip Kitabı referans alınmıştır.

6.5. Zemin Etüt Raporu:

Projeye yönelik bir Zemin Etüt Raporu hazırlanmadığı anlaşılmıştır.

İçme suyu, atıksu ve yağmursuyu hatlarının döşeneceği bölgede zemin etüdü yapılarak kazı klasların belirlenmesi ve müteahhitlere teklif aşamasında verilmesi tekliflerin daha gerçekçi olması açısından uygun olurdu. Sadece 3 binaya ait Hacettepe Üniversitesi’nin hazırlattığı Zemin Etüt Raporları verilmiştir.

6.6. Kazıdan çıkan malzemenin geri dolguda kullanılabilme imkanını belirlemek için yine zemin etüt raporu hazırlanması gerekmektedir. Yapılan keşif hesaplarında geri dolgu malzemesinin dışarıdan getirileceği kabul edilmiştir. Bu da inşaat maliyetinin çok artmasına neden olan kalemdir.

6.7. Atıksu ve yağmursuyu hatlarının 8-9 metre derinden döşenmesi gerektiği için açılacak hendek kazılarında gerekli olacak iksa sisteminin belirlenmesi için de zemin etüt raporu gereklidir.

6.8. Yaklaşık maliyete takriben 1/3’ü atıksu ve yağmursuyu hatlarından çıkan kazı malzemesinin nakli ve dolgu malzemesinin temini ve naklini oluşturmaktadır. Kazıdan çıkan malzemenin tekrar geri dolgu olarak kullanılması ile ilgili bir zemin çalışması (sondaj/araştırma çukuru) sonucu belirleyebilir. Bu çalışma olmadan, büyük bir maliyete neden olan dolgu malzemesinin temin ve nakli yaklaşık maliyeti oldukça arttırmaktadır. Eğer kazıdan çıkan malzeme kullanılmayacak durumda ise bunun bir uzman tarafından belgelenmesi gerekir.

Örneğin sadece atıksu hatlarında bu projede gösterilen derinliklerdeki kazıdan çıkan malzemenin kullanımı uygun olursa;

Atıksu hatları kırmataş dolgu bedeli = 4 476 739 TL

Kazı artığı nakli = 1 709 797 TL

Dolgu nakli = 1 702 868 TL

Toplam = 7 889 404 TL

Bunun yaklaşık % 20’si dolgu malzemesi olarak kullanılırsa 7 889 404x0,8= 6.311 523 TL yaklaşık maliyetin azalmasına neden olur.

6.9. Yaklaşık maliyeti 39 milyon Türk Lirası olan bir proje için, tasarımın hazırlanması için verilen 10 gün süre oldukça kısa bir süre olup bu süre içinde hazırlanan proje eksiklere açıktır.

6.10. Bu kapsamda hazırlanan proje’de ilgili dokümanları, içerisindeki Teknik Şartname’de sadece 2 inşaat teknikerinin imzası mevcuttur. Bu şartnamede en azından bir mühendisin imzasının olmasının uygun olacağını düşünülmektedir.

6.11. Proje ihalesinde davet edilen 3 firmanın altyapı tecrübesi görünmemektedir. İşi alan AR-TEK firmasının bir mimari proje firması olduğu anlaşılmaktadır.

Karar;

1. Kamu İhale Kurulu’nun 4.10.2017 tarih ve Karar No. 2017/UY.I.2690 sayılı usul ve yasaya uygun olan kararının gereklerinin yapılmasına ve ihalenin iptali kararımızın kaldırılmasına karar verilmiştir.

2. İhale Komisyonu 4734 sayılı mevzuat ve ikincil düzenlemeler ışığında mevcut ihale ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine uygun olmayan durumların bulunup bulunmadığı bakımından inceleme yapılmasına karar verilmiş,

3. Yapılan teknik inceleme sonucunda, İhale komisyonu tarafından 4734 sayılı mevzuat ve ikincil düzenlemeler ışığında mevcut ihale ile ilgili olarak;

3.1. Yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, Üniversite tüzel kişiliği dışında AR-TEK firmasına proje hazırlatıldığı ve yaklaşık maliyetin söz konusu proje esas alınarak hazırlandığı, bu nedenle Üniversite dışında hazırlanan projeye dayalı olarak belirlendiği anlaşılan yaklaşık değerin gizliliğinin korunmasının temin edilip edilmediğinde tereddüt doğduğu,

3.2. Yaklaşık maliyeti 39 milyon Türk Lirası olan bir proje tasarımının hazırlanması için verilen 10 günlük rapor hazırlama süresinin oldukça kısa bir süre olduğu ve bu süre içinde hazırlanan projenin eksiklere açık olduğu,

3.3. Şartnamede en azından 1 mühendisin imzasının dahi olmamasının uygun olmadığı ve projeyi eksik bir proje haline getirdiği,

3.4. Proje ihalesine davet edilen 3 firmanın altyapı tecrübesine rastlanılmadığı,

3.5. İşi alan AR-TEK firmasının bir mimari proje firması olduğu,

3.6. Projeye yönelik bir Zemin Etüt Raporu hazırlanmadığı,

3.7. Projeye yönelik bir Zemin Etüt Raporu hazırlanmadığı anlaşıldığı, buna karşılık kazıdan çıkan malzemenin geri dolguda kullanılabilme imkanını belirlemek zemin etüt raporu hazırlanmasının zorunlu olduğu,

3.8. Yapılan keşif hesaplarında geri dolgu malzemesinin dışarıdan getirileceğinin kabul edildiği, bunun da inşaat maliyetinin çok artmasına neden olan bir kalem olduğu, atıksu ve yağmursuyu hatlarının 8-9 metre derinden döşenmesi gerektiği için açılacak hendek kazılarında gerekli olacak iksa sisteminin belirlenmesi için de zemin etüt raporunun zorunlu olduğu,

3.9. Yaklaşık maliyete takriben 1/3’ü atıksu ve yağmursuyu hatlarından çıkan kazı malzemesinin nakli ve dolgu malzemesinin temini ve naklini oluşturduğu halde, kazıdan çıkan malzemenin tekrar dolgu olarak kullanılması ile ilgili bir zemin çalışması olmadan, büyük bir maliyete neden olan dolgu malzemesi temin ve naklinin yaklaşık maliyeti arttırdığı,

3.10. Sadece atıksu hatlarında bu projede gösterilen derinliklerdeki kazıdan çıkan malzemenin kullanımı uygun olursa maliyetin yaklaşık olarak 6.311.523. TL yaklaşık maliyetin azalmasını sağlayacağı,

3.11. İller Bankası tarafından okullar için kabul edilen 95 litre/kişi/gün ve yurtlar için kabul edilen 150 l/kişi/gün esasından gidilirse, toplam içme suyu ihtiyacı hesabının, hesaplananın 1,70 katı olduğu ve şebekeden % 20 kayıp-kaçak oranı kabul edilen bir standart olduğu halde hesaplarda dikkate alınmaması nedeniyle içme suyu şebekeleri hidrolik hesaplarının yeniden yapılmasının gerektiği,

3.12. Atıksu projelerinde, Proje raporu Sayfa 9’da belirtildiği üzere, son senelerde baca içi terfi üniteleri belediyeler tarafından tercih edilmekte ve kullanılmakta olduğu halde, şartnamede baca içi terfi istenmemesi nedeniyle kazı derinliklerinin, dolayısıyla da maliyetin artmasına neden olunduğu,

3.13. Hazırlanan projelerde galeriler içine yerleştirilecek içmesuyu hatlarının montajı ile ilgili bir detay bulunmadığı,

3.14. İçmesuyu hatlarına yerleştirilecek vanalara ve yangın hidrantlara ait tip proje detayları olmadığı,

3.15. Sadece 1 adet yangın hidrantının yetersiz olduğu,

3.16. Hem yağmursuyu, hemde atıksu hatları için hazırlanan pofil paftaların detaydan yoksun olduğu,

3.17. Boru hatları üzerindeki baca ve şütlü bacalar gösterilmesi, standart gereği olmasına karşın bu bilgilerin gösterilmediği,

3.18. Atıksu ve yağmursuyu planlarında gösterilen muayene bacaları, parsel bacaları, şütlü bacaların ızgara tip detay projeleri hazırlanmayıp, ASKİ’nin Standart Tip Kitabının referans alındığı görülmüştür.

Başta zemin etüdü olmak üzere şartnamenin yaklaşık maliyeti yakından etkileyecek somut ve objektif eksiklikler içermesi, söz konusu eksikliklerin eşik değerleri, iş bitirme hesaplarını etkileyecek olması, bu eksiklikler giderildikten ve zemin etüdü gerçekleştirilerek daha sağlıklı bir yaklaşık maliyet hesaplamasının yapılmasını müteakip yeniden ihaleye çıkılmasının mümkün olması göz önünde bulundurularak, Üniversitemizin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca hazırlanan raporda bulunan yeni teknik veriler ışığında mevcut ihalede 4734 sayılı Kanunun 5.maddesinde öngörülen ilkelerin yukarıda açıklanan ve yeni tespit edilen teknik nedenlerle gerçekleşmediği anlaşıldığından ihalede verilmiş tüm teklifler reddedilerek ihalenin iptaline
Oybirliği ile karar verilmiştir.” şeklinde ifadelerin yer aldığı görülmüştür.

İdarenin ve ihale komisyonunun gerekçelerinde belirtilen yaklaşık maliyet hesaplamasının ve buna esas projelerin bir takım eksiklikler içerdiği, yaklaşık maliyetin gizliliğin ihlal edilmiş olabileceği, söz konusu projeye ait süreden kaynaklı olarak mevcut ihaleye ait hazırlanan yaklaşık maliyet hesabının bir takım eksikliklere açık olduğu, proje hesaplamaları açısından esas alınan içme suyu hesabı vb. hesaplamalarda ve esas alınan verilerde bir takım eksik ya da fazla tespitlerin bulunduğu, proje hazırlama işlemlerinin bir takım eksiklikler arz ettiği, zemin etüt raporlarının daha detaylı hazırlanması durumunda muhtemel olarak maliyetlerde bir takım azalmaların olabileceği ve tekliflerin daha gerçekçi olarak ortaya çıkabileceği, bu nedenle başta zemin etüdü olmak üzere şartnamenin yaklaşık maliyeti yakından etkileyecek somut ve objektif eksiklikler içerdiği ve söz konusu eksikliklerin eşik değerleri, iş bitirme hesaplarını etkileyecek nitelikte olduğu, bu eksiklikler giderildikten ve zemin etüdü gerçekleştirilerek daha sağlıklı bir yaklaşık maliyet hesaplamasının yapılmasını müteakip yeniden ihaleye çıkılmasının mümkün olduğu ve yeni teknik veriler ışığında mevcut ihalede 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde öngörülen ilkelerin yukarıda açıklanan ve yeni tespit edilen teknik nedenlerle gerçekleşmediği yönündeki hususlar çerçevesinde ihalenin anılan Kurul kararı sonrasında yeniden iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 39’uncu maddesi idareye, tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması, ödenek yetersizliği ya da Kanun’un temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi durumlarda, ihalede verilmiş tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme hususunda takdir yetkisi tanımaktadır.

İhalenin iptali konusunda idarelerin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihale kapsamında, karma teklif alınmak suretiyle muhtelif altyapı tadilatlarına ilişkin işlerin gerçekleştirilmek istendiği, söz konusu ihaleye ait 07.07.2017 tarihli ihale onay belgesinde işin yaklaşık maliyet tutarının “39.075.450,26 TL” olarak belirtildiği görülmüştür.

Anılan ihale onay belgesi ekinde, AR-TEK Proje Danışmanlık Mim. ve Tic. Ltd. Şti kaşe ve imza bilgisi yer alan yaklaşık maliyet tablosunun ve pursantaj tablosunun bulunduğu, söz konusu yaklaşık maliyet tablosunda işin teklif birim fiyat kısmına ilişkin işlerin tutarının “5.689.880,72”, anahtar teslim götürü bedel işlerin tutarının “33.385.569,54” ve genel toplamın “39.075.450,26” olarak gösterildiği,

Diğer taraftan herhangi bir onay ve hazırlanma bilgisi bulunmayan, muhtelif hesaplama bilgilerini gösteren belgelerin, altyapı uygulama projesi açıklama raporunun, proje kabulleri başlıklı belgenin, haziran 2017 tarihli, anahtar teslim götürü bedel imalat tarifleri ve teklif birim fiyatlı imalat tariflerinin, muhtelif binalara ait zemin araştırma raporlarının ve anılan firma bilgilerinin ve mühendis bilgilerinin yer aldığı muhtelif uygulama projelerinin yer aldığı görülmüştür.

Ayrıca başvuruya konu ihaleye ait ihale ilanının EKAP üzerinden “12.07.2017” tarihinde yayınlandığı, ihale tarihinin ise “03.08.2017” olarak belirlendiği görülmüştür.

Öte yandan, idarenin, ihalenin yeniden iptaline ilişkin gerekçeleri arasında belirtilen ve ilgili firma ve süre bilgisine yer verilen proje ihalesinin, EKAP üzerinden yayımlanan sonuç ilanı incelendiğinde, söz konusu ihale proje hizmet alımının İKN’sinin “2017/308853”, adının “Hacettepe Üniversitesi Beytepe Yerleşkesi İçme Suyu, Atıksu, Yağmur Suyu Şebekeleri ve Diğer Altyapı Uygulama Projeleri Yapılması İşi”, ihalenin tarihinin “22.06.2017”, ihale konusu hizmetin süresinin “10 gündür”, sözleşmenin süresinin “19.07.2017-31.07.2017”, sözleşmenin yüklenicisinin “AR-TEK Proje Danışmanlık Mimarlık ve Tic. Ltd. Şti” olarak belirtildiği görülmüştür.

Kamu ihale mevzuatı uyarınca, alımın yöntemine ve gerçekleştirilmesine yönelik kriterlerin belirlenmesi konusunda, ihtiyacın uygun şartlarla ve zamanında karşılanması çerçevesinde yetki ve sorumluluğun idareye ait olacağı açıktır.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca, idarece, yine kendileri tarafından gerçekleştirilen 2017/308853 İKN’li “Hacettepe Üniversitesi Beytepe Yerleşkesi İçme Suyu, Atık Su, Yağmur Suyu Şebekeleri ve Diğer Altyapı Uygulama Projeleri Yapılması İşi” ihalesi sonucunda elde edilen projeler, yaklaşık maliyet tutarı ile idareye ait diğer ilgili veriler esas alınarak şikâyete konu ihaleye çıkıldığı, ihtiyacın ortaya konulması, işe ilişkin sürelerin belirlenmesi ve ihale sürecinin tasarlanmasının, her iki ihalede de aynı idare tarafından bu yetki ve sorumluluk çerçevesinde gerçekleştirildiği, doküman düzenlemelerine yönelik bir şikâyet başvurusu bulunmadığı gibi, idarece herhangi bir zeyilname düzenlenmediği, şikâyete konu ihaleye kesinleşen doküman kapsamında teklif oluşturan 21 isteklinin katılmış olduğu görülmüştür.

Buradan hareketle, ihale sürecinde isteklilerin tekliflerini oluşturma açısından tereddüde düştüğüne ilişkin bir emarenin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca idare tarafından iptal gerekçeleri arasında, somut proje, zemin etüdü vb. çalışmalar üzerinden yapılan hesaplamalara yer verilmeksizin, bir takım teknik detay eksiklikleri ve ihtimale dayalı zemin çalışmaları vb. şekilde ifade edilen bir takım çalışmalar doğrultusunda, yine ihtimale dayalı olarak bir yaklaşık maliyet değişikliğinin gerekeceğinin ifade edildiği,

Diğer taraftan, ihale komisyonunun iptal gerekçeleri arasında, yaklaşık maliyetin gizliliğinin ihlal edilmiş olabileceği ifade edilmekle birlikte, mevcut ihale sürecine ilişkin alınan ihale kararında, bu hususun ne şekilde gerçekleştirildiğinin ayrıntılarını ortaya koyan bir somut tespitin bulunmadığı görülmüştür.

Yukarıda belirtilen hususların, ihtimale dayalı değil, tereddüde mahal vermeyecek nitelikte açık ve somut bir şekilde ortaya konulmasının yerinde olacağı, ancak idarece ortaya konulan söz konusu gerekçelerin bu şekilde belirtilmediği anlaşılmıştır.

Ancak, ilgili projelerin yapılmasına ilişkin ihalenin sözleşme tarihinin “19.07.2017”, işin gerçekleştirilmesine ilişkin sürenin “10 gün” olarak ve sözleşme süresinin “19.07.2017-31.07.2017” tarih aralığı olarak belirlendiği, mevcut ihaleye ilişkin ihale onay tarihinin 07.07.2017”, ilan tarihinin “12.07.2017” ve ihale tarihinin ise “03.08.2017” tarihi olduğu dikkate alındığında,

Mevcut bilgiler doğrultusunda, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile sorumlu olan ve her iki ihalede de aynı yetki ve sorumluluğa sahip idarenin, şikâyete konu ihaleye ait ihtiyacın ortaya konulması, sürelerin belirlenmesi, ihale sürecinin tasarlanması ve bu doğrultuda gerçekleştirilmesi açısından tesis ettiği işlemlerin kamu ihale mevzuatına açıkça aykırılık teşkil ettiği görüldüğünden, bu kapsamda belirlenen bir yaklaşık maliyet tutarına itibar edilemeyeceği, bu doğrultuda gerçekleştirilen bir ihale sürecinin ise sağlıklı bir şekilde değerlendirilme imkânı bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının uygun görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.