KİK Kararı: 2017/UY.I-334

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/006
Gündem No : 49
Karar Tarihi : 26.01.2017
Karar No : 2017/UY.I-334

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Fora Mekatronik Elektrik İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.,

Muhsin Yazıcıoğlu Cad. Asmalı Bahçe Sitesi No: 36/2 Çukurambar Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Trafik Müdürlüğü,

M.Nezihi Özmen Mah. Kasım Sok. 62 34010 Güngören/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/453345 İhale Kayıt Numaralı “İstanbul Geneli Karayolu Ağında Elektromekanik Sistemler ve Trafik Elektronik Denetleme Sistemleri Kurulması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Trafik Müdürlüğü tarafından 05.12.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İstanbul Geneli Karayolu Ağında Elektromekanik Sistemler ve Trafik Elektronik Denetleme Sistemleri Kurulması İşi” ihalesine ilişkin olarak Fora Mekatronik Elektrik İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 09.12.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 26.12.2016 tarih ve 72037 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.12.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/3173 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, söz konusu ihalede açıklanan 55.569.543,25 TL tutarındaki yaklaşık maliyetin çok yüksek olduğu, idarenin ilgili mevzuata uygun olarak yaklaşık maliyeti belirlemediği, anlaşıldığı kadarıyla idarenin piyasadan teklif alınırken ithalatçı firmalardan direk fiyat almadığı ve aracılardan aldığı, söz konusu ihalede özellikle özel pozlarda oldukça yüksek maliyet belirlemesi yaptığı, idarenin yaklaşık maliyet tespiti bir önceki yıllarda yapılan işler gözetilmeden, ihale dokümanında belirtilen piyasa araştırması ve gerçek değerler araştırılmadan hesaplama yapıldığı,

-yaklaşık maliyeti oluşturan anılan pozların içeriğinin birim fiyat tariflerine, yapım şartlarına ve projeye uygun olmadığı,

-yaklaşık maliyeti oluşturan açıklanması istenilen iş kalemlerinin hesaplanmasında aritmetik hata olduğu,

-yaklaşık maliyeti oluşturan anılan pozlarda en fazla %25 olması gereken genel gider ve kâr oranının %40 olarak belirlendiği,

-bazı pozların iç içe geçmiş olduğu ve mükerrerlik hali oluşturduğu,

-yaklaşık maliyeti oluşturan işlerde oldukça fazla miktarda saatlik asgari ücret esas alındığı, söz konusu hususlara ilişkin Kurum tarafından teknik görüş alınması gerektiği, yaklaşık maliyet yüksek hesaplandığından, aşırı düşük olmayan tekliflerinin aşırı düşük belirlenerek açıklama istenildiği, piyasa rayiç bedellerini yansıtmayan yaklaşık maliyetle ihalenin sonuçlandırılmasının 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırı olduğu ve doğru hesaplanan yaklaşık maliyetle kamu zararı oluşmayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’nci maddesinde“45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır…” açıklaması,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8 inci maddesinde “1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü,

“Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde “İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” hükmü,

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: İstanbul Geneli Karayolu Ağında Elektromekanik Sistemler ve Trafik Elektronik Denetleme Sistemleri Kurulması İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

169 kalem İstanbul Geneli Karayolu Ağında Elektromekanik Sistemler Ve Trafik Elektronik Denetleme Sistemleri Kurulması İşi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: İstanbul Geneli

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalenin “İstanbul Geneli Karayolu Ağında Elektromekanik Sistemler ve Trafik Elektronik Denetleme Sistemleri Kurulması” işi olduğu, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği, isteklilerin teklif tutarının İsbak İstanbul Bilişim ve Akıllı Kent Teknolojileri A.Ş.nin 52.607.337,98 TL, Tema Teknik Mühendislik Taahhüt Tic. Ltd. Şti.nin 52.333.000,00 TL ve Fora Mekatronik Elektrik İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 24.670.000,00 TL şeklinde olduğu, Tema Teknik Mühendislik Taahhüt Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin yeterlilik aşamasında uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifi 37.415.574,43 TL tutarındaki sınır değerin altında olan başvuru sahibinin idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, söz konusu isteklinin teklifinin idarece belirlenen süre içerisinde açıklamalarını sunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak 19.12.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin İsbak İstanbul Bilişim ve Akıllı Kent Teknolojileri A.Ş. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirlenmesi ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilmesi gerektiği, buna ilişkin ayrıntılı hususların Yönetmelik’in yukarıda yer verilen ilgili maddelerinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede şikâyete konu ihalede idare tarafından yaklaşık maliyetin tespitinde, mevzuatın öngördüğü yöntemlerden, piyasa araştırmasının esas alındığı, buna ilişkin olarak ihale konusu alanda faaliyette bulunan 4 firmadan teklife esas 169 iş kalemine ilişkin fiyat teklifinin alındığı ve bu fiyatların ortalaması dikkate alınarak birim maliyetlerin tespit edilerek yaklaşık maliyetin toplam 55.569.543,25 TL olarak belirlendiği, fiyat teklifi alınan firmalara tebliğ edilen yazılarda, fiyat tekliflerinin KDV hariç ancak müteahhitlik kârı dâhil olacak şekilde verilmesinin istenildiği, yazı ekinde yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemlerine ilişkin birim fiyat tariflerine de yer verildiği görülmüştür.

Bu kapsamda, idare tarafından yaklaşık maliyetin hazırlanmasında kullanılacak usule ilişkin olarak mevzuatın idarelere öngördüğü takdir yetkisini piyasa araştırmasının esas alınması yönünde kullanıldığı, söz konusu fiyatların piyasa koşulları içerisinde oluşan kârlı fiyatlar olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, idarece ayrıca bir kâr belirlemesinin gerekli olmadığı, zira mevzuatta yer alan %25’lik kârın, kâr ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlara eklenmesi için getirilmiş bir düzenleme olduğu, yine alınan fiyat tekliflerinin tutarlarının birbirine yakın olduğu da dikkate alındığında, idarece söz konusu fiyatların piyasa rayiçlerine uygun bulunma değerlendirmesinin yerinde görülmesi gerektiği, nitekim ilgili Yönetmelik hükümlerinden alınan fiyatların piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığının Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından teyit edilmesinin idarenin takdirine bırakıldığının anlaşıldığı, ayrıca ilgili hükümlerden alınacak fiyat tekliflerinin iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından olmak üzere çok geniş bir alanda faaliyet gösteren firmalardan alınabilmesinin de mümkün olduğu anlaşıldığından, idarece yapılan işlemlerin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, başvuru sahibi tarafından şikâyet dilekçesinde, hangi kalemlerin mükerrerlik hali oluşturduğunun belirtilmediği görülmekle birlikte, yapılan incelemede idare tarafından fiyat araştırması yapılırken yaklaşık maliyeti oluşturan 169 kalem için ayrı ayrı teklif alındığı ve Tebliğ’in 45.1.2.1 inci maddesinde yer alan açıklamalar doğrultusunda “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren 32 adet iş kaleminin aşırı düşük teklif açıklaması istenilecek iş kalemi olarak belirlendiği tespit edildiğinden, yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

Yapılan tespitler neticesinde idare tarafından yaklaşık maliyetin mevzuatta yer alan usul ve esaslar doğrultusunda hazırlandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin buna ilişkin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi