KİK Kararı: 2017/UY.I-3255

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/062
Gündem No : 12
Karar Tarihi : 07.12.2017
Karar No : 2017/UY.I-3255 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Memişoğlu Bet. Asf. Yol Yapı Mad. İnş. Taah. Petr. Ür. San. Tic. A.Ş. – Me-Ka İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

DSİ Genel Müdürlüğü 24. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/422550 İhale Kayıt Numaralı “Iğdır Ovası Sulaması 14A ve A10 Kanalı İkmali İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

DSİ Genel Müdürlüğü 24. Bölge Müdürlüğü tarafından 20.09.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Iğdır Ovası Sulaması 14A ve A10 Kanalı İkmali İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Memişoğlu Bet. Asf. Yol Yapı Mad. İnş. Taah. Petr. Ür. San. Tic. A.Ş. – Me-Ka İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 31.10.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.11.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.11.2017 tarih ve 61820 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.11.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2844 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale uhdesinde bırakılan tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı şöyle ki;

1. Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerin idarece belirlenen analiz formatına uygun olmadığı,

2. Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde çarpım hatası olduğu, idarece belirlenen girdi miktarları esas alınmayarak fiyat avantajı sağlandığı,

3. Analizlerde kullanılan poz ve rayiçlerin hangi kamu kurum ve kuruluşlarına ait olduğuna ilişkin açıklama yapılmadığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesine aykırı olduğu,

4. Açıklama kapsamında sunulan analizlerde poz ve rayiçler için esas alınan birim fiyatlar arasında uyumsuzluk olduğu, örneğin “traktör buldozer”in bir analizdeki fiyatının başka bir analizdeki fiyatından farklı olduğu, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu,

5. Analizlerde kullanılan işçilik fiyatlarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklamaya aykırı olduğu,

6. Mazot, motorin, akaryakıt girdisi için fiyat teklifi sunulduğu, sunulan fiyatın Tebliğ’in 45.1.13.14’üncü maddesinde yer alan açıklamaya aykırı olduğu,

7. İhale üzerinde bırakılan tarafından açıklama kapsamında tahminen sunulmuş olan A.001, A.003, A.005, A.006, A.008, A.009, A.010, A.011 ve N.001 pozları için ihale dokümanında yer alan birim fiyat tariflerine uygun olarak analiz girdileri oluşturulmadığı ve/veya idare tarafından verilen analiz formatına uygun analiz ve alt analizler sunulmadığı,

8. N.001 poz numaralı “Kazıdan ve sökümden çıkan malzemenin her mesafeye nakli” iş kalemi için fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, ancak söz konusu iş kaleminin tarifinde idare tarafından nakliye formülü verildiği ve bu kapsamda yapılacak taşımalar için katsayı belirlendiği, bu nedenle bu poz fiyat teklifi ile açıklanamayacağı gibi analiz oluşturulmuş olsa bile iş kaleminin tarifinde yer alan formülün kullanılmadığı, formül kullanılmış olsa bile ağırlıklı malzeme miktarları ve ortalama mesafe hesaplanmadığından yapılan analizin Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu,

9. A.001 poz numaralı “Her türlü zeminde her çeşit kazı yapılması” iş kalemi için fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, ancak bu pozun tarifinde ayrıntılı olarak kazının yapılması için kullanılacak olan araç gerecin, işçiliğin ve nakliye işlemlerinin belirtildiği, söz konusu imalatın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde belirtilen “Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen” iş kalemlerinden olmadığı, kamu kurum ve kuruluşlarının benzer pozları da dikkate alındığında fiyat teklifi ile açıklanmasının uygun olmadığı,

10. A.003 poz numaralı iş kalemi için fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, hâlbuki bu pozun tarifinde ayrıntılı olarak girdi bilgileri ve imalat yapım koşullarının belirtildiği, dolayısıyla fiyat teklifi sunulmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesine aykırı olduğu,

11. A.007, A.009 ve A.011 poz numaralı iş kalemleri için fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, hâlbuki bu pozların tarifinde yapım şartlarına ayrıntılı olarak yer verildiği, söz konusu imalatın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde belirtilen “Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen” iş kalemlerinden olmadığı, kamu kurum ve kuruluşlarının benzer pozları da dikkate alındığında fiyat teklifi ile açıklanmasının uygun olmadığı,

12. Aşırı düşük teklif açıklama kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1, 45.1.13.5, 45.1.13.6 ve 45.1.13.7’nci maddelerine aykırılık teşkil ettiği, fiyat tekliflerinin hangi geçici vergi dönemine ait olduğuna ilişkin açıklayıcı belge sunulmadığı, fiyat teklifi veren firmaların ilgili alanda faaliyet göstermedikleri, fiyat teklifi düzenleme yetkileri olmadığı halde düzenledikleri, söz konusu firmaların 2017 yılı vergi kaydı olmadığı ve SMMM, YMM veya serbest muhasebecilerle sözleşmeleri bulunmadığı, belgeleri imzalama yetkileri olmadıkları halde düzenledikleri, bu nedenle gerekli soruşturma yapılması halinde açıklamanın reddedilmesi gerektiği,

13. Açıklama kapsamında sunulan analizlerde poz ve rayiçler için esas alınan birim fiyatlar arasında uyumsuzluk olduğu, ayrı pozlarda aynı rayiçlerin fiyatlarının farklı olduğu, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu,

14. Açıklama kapsamında sunulan fiyat tekliflerindeki birim ile söz konusu tekliflerin dayanağı olarak hazırlanan tutanaklardaki birimlerin birbirlerinden farklı olduğu,

15. İhale uhdesinde bırakılan tarafından teklif edilen bedelin karar ve sözleşme pulu, KİK bedeli, all risk sigorta bedeli, SGK bedeli, araç gereç amortisman bedeli, şantiye kurulumu, test ve mobilizasyon giderleri ve teknik personel giderlerini karşılamayacağının açık olduğu, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve yeni geçerli tekliflere göre puanlamanın yeniden yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1, 2 ve 7’nci iddialarına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır…” açıklamasına,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Iğdır Ovası Sulaması 14A ve A10 Kanalı İkmali İnşaatı

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

10 km Tip-5 trapez kanal, 5 km Tip 4 trapez kanal ve 2 km tip-2 trapez kanal imlatı , 10 adet 2x7'lik menfez imalatı, 7 adet geçiş yapısı, 17 km kazı kanal imalatı, proje yapımı ve kamulaştırma planları yapılması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:Iğdır (DSİ 24. Bölge Müdürlüğü/KARS görev sınırları içinde yer almaktadır.

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru konusu ihalenin sulama kanalı ikmali inşaatı yapımı işi ihalesi olduğu, başvuru konusu ihaleye 18 istekli tarafından teklif sunulduğu, 03.10.2017 tarihinde alınan birinci ihale komisyonu kararında Turyol İnş. A.Ş. - Vestan İnş. Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığının teklif tutarı sınır değerin altında kaldığından teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin başvuru sahibi Memişoğlu Bet. Asf. Yol Yapı Mad. İnş. Taah. Petr. Ür. San. Tic. A.Ş. – Me-Ka İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerine bırakıldığı, en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise Hidrokar İnş. ve Tic. A.Ş.nin belirlendiği, Turyol İnş. A.Ş. - Vestan İnş. Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığının şikâyet başvurusu üzerine 24.10.2017 tarihinde alınan ikinci ihale komisyonu kararına göre anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklama istenildiği ve söz konusu açıklama uygun bulunarak ihalenin Turyol İnş. A.Ş. - Vestan İnş. Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığı üzerine bırakıldığı, en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise yine Hidrokar İnş. ve Tic. A.Ş.nin belirlendiği, bunun üzerine başvuru sahibi tarafından ihale uhdesinde bırakılanın sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığına yönelik iddialarda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İdare tarafından birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata olduğundan teklifi değerlendirme dışı bırakılan Adnan Ekmen - Metyol İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Kacem İnş. Tek. Gıda Tur. Nak. Taah. Gayr. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklif tutarı göz önüne alınmadan sınır değerin hesaplandığı, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.1’inci maddesine göre söz konusu isteklinin teklifi birinci oturumda geçerli olduğundan sınır değer hesabına katılması gerektiği, bu şekilde hesaplanan sınır değerin 11.853.760,59 TL olduğu, sınır değer tutarı her ne kadar değişse de aşırı düşük teklif açıklama istenilecek isteklilerde bir değişiklik olmayacağı anlaşıldığından, idare tarafından sınır değer hesabında yapılmış olan bahse konu hatanın esasa etkili olmadığı neticesine ulaşılmıştır.

İdare tarafından EKAP üzerinden Turyol İnş. A.Ş. - Vestan İnş. Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığına gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında A.005, A.008, A.009, A.010, A.011 ve N.001 poz numaralı iş kalemleri için açıklama talep edildiği, yazı ekinde N.001 poz numaralı iş kalemi dışındaki diğer iş kalemlerinin analiz girdileri, analiz girdi miktarları ve hangi analiz girdileri için açıklama istenmediği bilgilerine yer verildiği,

N.001 poz numaralı “Kazıdan ve Sökümden Çıkan Malzemenin Her Mesafeye Nakli” iş kalemine ilişkin ise ihale dokümanında yer alan birim fiyat tariflerinde “ F= 0,044625AB*√M TLM=MT cinsinden taşıma mesafesi A=1+0,25d/M d=Ham yol (kaplamasız ve bozuk kaplamalı yol) uzunluk toplamı M=Toplam taşıma Mesafesi B=2,00 Betonarme ve Kanalet ve Plastik boru taşınması B=1,75 Madeni boru taşınması B=1,50 Betonarme ve Beton boru taşınması B=1,25 Kanalet ve Her türlü borudan gayri her cins yük ve malzeme taşınması B=2,25 Transmikserle taze beton naklinde her cins yük ve malzemenin: motorlu taşıtlarla taşıma mesafesi taşıma yolu üzerinden ölçülen her cins kaplamalı ve kaplamasız yolda ‘’M’’ metre mesafeye ( 10000 metre ve 10000 metreden az) taşınması için yapılan her türlü hizmet ve giderlerle (Müteahhit karı ve genel giderler dahil) her cins malzeme ve yükün beher tonuna ödenecek taşıma bedeli ilişik listedeki formülle hesap edilir.

Ölçü:

Projesi üzerinden hesaplanan dolgudan artan ve molozlardan hesaplanan her ton için kazı nakli

Ödeme:

Birim fiyat teklif cetvelindeki teklif birim fiyatı ile ödeme yapılır.” şeklinde açıklama bulunduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 1, 2 ve 7’nci iddialarında ihale üzerinde bırakılanın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş olduğu iş kalemlerine ilişkin analizlerin idarece belirlenen analiz formatına uygun olmadığı, ihale dokümanında yer alan birim fiyat tariflerine uygun olarak analiz girdilerinin oluşturulmadığı ve söz konusu analizlerde çarpım hatası olduğu iddia edilmektedir.

İhale uhdesinde bırakılan tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında A.008, A.009, A.010 ve A.011 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerin sunulduğu, söz konusu iş kalemlerinin analizlerinin idarece belirlenen analiz formatlarına uygun olduğu, çarpım hatası bulunmadığı, idarece belirlenen analiz girdi miktarlarının aynen kullanıldığı,

A.005 poz numaralı iş kaleminin açıklamasında idare tarafından sunulan analiz formatı kullanılmayıp, KGM/18.185 poz numaralı birim fiyatın kullanıldığı, söz konusu birim fiyatın analizinde yer alan girdi cinsleri ve miktarlarının idare tarafından sunulan analiz formatında yer alanlara uygun olmadığı,

İdare tarafından açıklama isteme yazısında belirtilen, ancak yazı ekinde analizi verilmeyen N.001 poz numaralı iş kaleminin açıklamasında ihale uhdesinde bırakılan tarafından fiyat teklifi kullanıldığı, söz konusu iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer alan formülün kullanılmadığı tespit edilmiştir.

Bu bağlamda, ihale üzerinde bırakılan tarafından sunulan A.005 poz numaralı iş kaleminin analizi idarece sunulan analiz formatına uygun olmadığından açıklamanın bu yönüyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde yer alan “…örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.” açıklamasına aykırı olduğu,

N.001 poz numaralı iş kaleminin açıklaması ise anılan iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olmadığından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde yer alan “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması gereğince aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılanın açıklamalarının bu yönleriyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde “İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir…” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılanın sunmuş olduğu analizlerde kullanılan poz ve rayiçlerin hangi kamu kurum ve kuruluşlarına ait olduğuna ilişkin açıklama yapılmadığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesine aykırı olduğu iddia edilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiç ve birim fiyatların hangi kamu kurum ve kuruluşuna ait olduğunun poz numaraları da belirtilmek suretiyle açıklandığı tespit edildiğinden söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

3. Başvuru sahibinin 4 ve 13’üncü iddialarına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi tarafından söz konusu iddialarında ihale üzerinde bırakılan tarafından farklı iş kalemi analizlerinde yer alan aynı rayiçler için farklı fiyatların kullanıldığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan tarafından sunulan analizlerde yer alan rayiçlerin her bir iş kalemi analizinde aynı fiyatlarla kullanıldığı görüldüğünden iddia yerinde bulunmamıştır.

4. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından ihale uhdesinde bırakılanın sunmuş olduğu analizlerde kullanılan işçilik fiyatlarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklamaya aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan tarafından analizlerde kullanılan saatlik işçilik ücretinin, 2017 yılında geçerli olan aylık brüt asgari ücretin, aylık çalışma saatine (30 gün x 7,5 saat/gün = 225 saat) bölünmesinden elde edilen 7,90 TL’ye eşit olduğu tespit edildiğinden söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

5. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14’üncü maddesinde “İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından ihale uhdesinde bırakılanın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında mazot, motorin, akaryakıt girdisine ilişkin fiyat teklifi sunduğu, bu fiyatın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14’üncü maddesinde yer alan açıklamaya uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan tarafından açıklama istenilen iş kalemlerinin analizinde yer alan mazot girdisi için fiyat teklifi kullanılmadığı, söz konusu analiz girdisinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 04.109 poz numaralı “Mazot (Motorin)”un 2017 yılı birim fiyatı ile açıklandığı tespit edildiğinden söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

6. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi tarafından ihale uhdesinde bırakılanın aşırı düşük teklif açıklamasında N.001 poz numaralı iş kalemine ilişkin fiyat teklifi sunduğu, ancak bu iş kaleminin birim fiyat tarifinde nakliye formülü verildiğinden fiyat teklifiyle açıklanamayacağı iddia edilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan tarafından N.001 poz numaralı iş kalemi için fiyat teklifi sunulduğu, idare tarafından gönderilen açıklama isteme yazısında anılan iş kalemine ilişkin analiz formatına yer verilmediği, ancak ihale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat tariflerinde söz konusu iş kalemi için taşıma formülü verildiği görülmüştür.

Bu bağlamda, her ne kadar idare tarafından aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında anılan iş kalemine ilişkin analiz formatına yer verilmemiş olsa da, ihale üzerinde bırakılan tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesi gereğince söz konusu iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun açıklama sunulması gerektiği, bu nedenle iddia konusu iş kaleminin açıklanmasında birim fiyat tarifinde yer verilen taşıma formülü kullanılmayıp, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi kullanılmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 9, 10 ve 11’inci iddialarına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılanın A.001, A.003, A.007, A.009 ve A.011 poz numaralı iş kalemleri için fiyat teklifi sunduğu, ancak söz konusu iş kalemlerinin fiyat teklifi ile açıklanmasının mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede, A.001, A.003 ve A.007 poz numaralı iş kalemlerinin zaten açıklama istenilen iş kalemlerinden olmadığı, ayrıca A.009 ve A.011 poz numaralı iş kalemlerinin ihale uhdesinde bırakılan tarafından fiyat teklifi ile değil, idarece verilen analiz formatlarına uygun analizlerle açıklandığı görüldüğünden söz konusu iddialar yerinde bulunmamıştır.

8. Başvuru sahibinin 12’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde “Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir…

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibince ihale uhdesinde bırakılan tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1, 45.1.13.5, 45.1.13.6 ve 45.1.13.7’nci maddelerine aykırılık teşkil ettiği, fiyat tekliflerinin hangi geçici vergi dönemine ait olduğuna ilişkin açıklayıcı belge sunulmadığı, fiyat teklifi veren firmaların ilgili alanda faaliyet göstermedikleri, fiyat teklifi düzenleme yetkileri olmadığı halde düzenledikleri, söz konusu firmaların 2017 yılı vergi kaydı olmadığı ve SMMM, YMM veya serbest muhasebecilerle sözleşmeleri bulunmadığı, belgeleri imzalama yetkileri olmadıkları halde düzenledikleri, bu nedenle gerekli soruşturma yapılması halinde açıklamanın reddedilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sadece N.001 poz numaralı “Kazıdan ve Sökümden Çıkan Malzemenin Her Mesafeye Nakli” iş kalemi ile “Hasır çelik” analiz girdisi için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, söz konusu tekliflerin anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen ibarelere yer verilerek imzalandığı, meslek mensubu tarafından iletişim bilgileri de belirtilerek mühürlendiği, fiyat teklifi alınanların ilgili alanda faaliyet gösterdikleri, ayrıca tekliflerin ekinde meslek mensuplarının faaliyet belgeleri ile meslek mensuplarının fiyat teklifi verenlerle aralarında imzalamış olduğu sözleşmelere yer verildiği görülmüştür.

Bu bağlamda, ihale uhdesinde bırakılan tarafından sunulan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde belirtilen uygunluk şartlarını taşıdığı ve teklifleri hazırlayan meslek mensupları ile teklif alınanlar arasında imzalanmış olan sözleşmelerin tekliflerin ekinde sunulduğu birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olarak tevsik edildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle, fiyat tekliflerinin hangi geçici vergi dönemine ait olduğuna ilişkin açıklayıcı belgenin, fiyat teklifini düzenleyenlerin imzalama yetkilerinin olup olmadığının, fiyat teklifi alınan firmaların 2017 yılı vergi kayıtlarının olup olmadıklarının soruşturulmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

9. Başvuru sahibinin 14’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibince ihale üzerinde bırakılan tarafından açıklama kapsamında sunulan fiyat tekliflerindeki birim ile söz konusu tekliflerin dayanağı olarak hazırlanan tutanaklardaki birimlerin birbirlerinden farklı olduğu iddia edilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan tarafından satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak düzenlenen üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, söz konusu tutanaklara açıklama kapsamında yer verilmediği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine göre üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağı tespit tutanaklarının fiyat teklif ekinde idareye verilmesinin zorunlu olmadığı, idarenin takdirine bağlı olarak gerekli görülmesi halinde ilgili meslek mensuplarından istenebileceği, idare tarafından ise istenmediği dolayısıyla açıklamalarda sadece fiyat tekliflerinin sunulabileceği, anılan istekli tarafından da açıklama kapsamında sadece fiyat tekliflerinin sunulduğu, söz konusu tutanakların istenilmesi hususunda idarece takdir yetkisinin kullanılmadığı, yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı ve düzenlenen belgelerdeki bilgilerin doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olduğuna ilişkin anılan Tebliğ’in 45.1.13.10’uncu maddesi bir arada değerlendirildiğinde sadece fiyat teklifleri üzerinden değerlendirme yapılmasında mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmış olup, söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

10. Başvuru sahibinin 15’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibi tarafından ihale uhdesinde bırakılanın teklif bedelinin karar ve sözleşme pulu, KİK bedeli, all risk sigorta bedeli, SGK bedeli, araç gereç amortisman bedeli, şantiye kurulumu, test ve mobilizasyon giderleri ve teknik personel giderlerini karşılamayacağının açık olduğu, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde idareler tarafından yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin nasıl tespit edileceği, açıklamanın nasıl isteneceği ve teklif tutarı sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının nasıl değerlendirileceği detaylı bir şekilde açıklanmıştır.

Bu bağlamda, idare tarafından hazırlanan aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında açıklama istenilen iş kalemlerine ve bunların analiz girdileri ve miktarlarına yer verildiği, ihale uhdesinde bırakılan tarafından bu doğrultuda açıklama sunulmasının gerektiği, söz konusu analizlerde iddia konusu edilen giderlere yer verilmediği görüldüğünden, ihale üzerinde bırakılanın teklif tutarının iddia konusu giderleri karşılayamayacağı gerekçesiyle teklifinin reddedilemeyeceği anlaşılmış olup, söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

Başvuru sahibinin ihale uhdesinde bırakılan tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve yeni geçerli tekliflere göre puanlamanın yeniden yapılması gerektiği iddiasına yönelik yapılan incelemede;

İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir.

35.1.1.

A. Değerlendirme “fiyat” ile “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacaktır.

A.1. Fiyat puanı (FP) (60 PUAN)

Fiyat puanlaması 60 tam puan üzerinden yapılacaktır. Geçerli teklif veren istekliler arasında teklif edilen en düşük teklif fiyatı sahibi istekli 60 puan alacak olup, diğer isteklilere ait teklif puanları; FP = (Fmin / F) x 60 formülü ile hesaplanacaktır.

Hesap sonucu bulunan FP (Fiyat Puanı) değeri virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanacaktır.

Bu formülde;

FP: İsteklinin fiyat puanı,

Fmin: Geçerli teklifler içinden istekliler arasında teklif edilen en düşük teklif fiyatı,

F: İsteklinin teklif ettiği fiyatı ifade eder…” düzenlemesine yer verilmiştir.

İncelenen ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, isteklinin teklifine ilişkin puanının “FP = (Fmin/F) x 60” formülü ile hesaplanacağı, bu formülde, FP: Fiyat puanı, Fmin: geçerli teklifler içinden istekliler arasında teklif edilen en düşük teklif fiyatı, F: İsteklinin teklif fiyatını ifade ettiği düzenlenmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde teklif ibaresinin “yapılacak ihalelerde isteklinin idareye sunduğu fiyat teklifi ile değerlendirmeye esas belge ve/veya bilgileri” ifade ettiği, “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde ise teklif mektubu, geçici teminatı ve yeterlik değerlendirmesine ilişkin belgeleri uygun olmayan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağının düzenlendiği, dolayısıyla atıf yapılan düzenlemelerden hareketle ihalelerde geçerli teklif tanımının teklif mektubu, geçici teminat ve yeterlik belgeleri, mevzuata ve ihale dokümanına uygun teklifleri ifade ettiği anlaşılmaktadır. Buradan hareketle geçerli olmayan tekliflerin Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ise ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespiti sürecinde teklif değerlendirmesinden sonra yapılacak olan bir işlem olup isteklinin teklif bedelinin ihale konusu işin yapılması konusundaki durumunun değerlendirilmesini amaçlayan bir düzenlemedir. Bir başka ifadeyle aşırı düşük teklif değerlendirmesi bir yeterlik değerlendirmesi olmadığından ilgili madde metninde aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmayan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasından değil reddedilmesinden söz edilmektedir. Bu nedenle de 37’nci madde gereğince teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklinin, bu gerekçe ortadan kalkmadıkça teklifinin geçerli olması mümkün değilken herhangi bir nedenle aşırı düşük teklif sınır değerinin azalmasıyla daha önce açıklaması uygun olmadığı için teklifi reddedilen bir istekli üzerine ihale bırakılması mümkündür.

Yapılan bu açıklamalar çerçevesinde ihale sürecinde Kanun’un 37’nci maddesindeki değerlendirme sonucunda geçerli teklifler tespit edilmekte, aşırı düşük teklif değerlendirmesi sonucunda da geçerli tekliflerin reddine ya da kabulüne karar verilmektedir.

Bu bağlamda, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunsun veya bulunmasın ihale komisyonu tarafından teklifi geçerli olarak kabul edilen Turyol İnş. A.Ş. - Vestan İnş. Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığının teklif fiyatının puanlamada dikkate alınması gerektiğinden, söz konusu isteklinin açıklamalarının reddedilmesi halinde yeniden puanlama yapılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmış olup, söz konusu iddia yerinde bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan Turyol İnş. A.Ş. - Vestan İnş. Tic. ve San. A.Ş. İş Ortaklığının teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.