KİK Kararı: 2017/UY.I-2890 (25 Ekim 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/054
Gündem No : 54
Karar Tarihi : 25.10.2017
Karar No : 2017/UY.I-2890 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

B.Ergünler Yol Yapı İnşaat Taahhüt Mad. Nak. San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/326463 İhale Kayıt Numaralı “Mudanya-(Bursa- Gemlik) Ayr Yolu Km: 2+740-24+136 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı (Bsk) ve Köprü İşleri İkmal İnşaatı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 27.09.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mudanya-(Bursa- Gemlik) Ayr Yolu Km: 2+740-24+136 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı (Bsk) ve Köprü İşleri İkmal İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak B.Ergünler Yol Yapı İnşaat Taahhüt Mad. Nak. San. ve Tic. A.Ş. nin 05.09.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.09.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.09.2017 tarih ve 52280 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.09.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2362 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, İdari Şartname'nin 7.1.a.2, 7.1.b.2, 7.1.h, 7.4.1, 7.4.2, 7.4.3, 7.5.1 ve 7.6’ncı maddelerinde belirtilen yeterlik kriterlerinin karşılanmadığı, ayrıca sunulan belgelerin İdari Şartname'nin belgelerin sunuluş şekli başlıklı 7.7’nci maddesinin 7.7.1, 7.7.2 ve 7.7.3’üncü fıkrası hükümlerine uygun olarak sunulmadığı, şöyle ki;

a) İdari Şartname'nin 7.1.a.2’nci maddesine göre oda kayıt belgesinin ilk ilan veya ihale tarihinin bulunduğu yıl içerisinde (2016) alınması gerektiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan belgenin bu şartı karşılamadığı,

b) İdari Şartname'nin 7.1.b.2’nci maddesine göre tüzel kişiliğin ortakları ve yönetimindeki kişileri gösterir son durumu gösteren ticaret sicili gazetesinin sunulması gerektiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından bu durumu kanıtlayan belgelerin sunulmadığı,

Aynı maddeye göre tüzel kişiliğe ait noter tasdikli imza sirküleri sunulması gerektiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından anılan belgenin sunulmadığı,

c) İdari Şartname'nin 7.4.1’inci maddesine göre banka referans mektubunun ilk ilan tarihinden (23.08.2016) sonra düzenlenmiş olması gerektiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan belgenin bu şartı karşılamadığı,

Aynı maddeye göre bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredi tutarının teklif bedelinin %10’undan az olmaması gerektiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan belgenin bu şartı karşılamadığı,

d) İdari Şartname'nin 7.4.2’nci maddesine göre bilanço veya eşdeğer belgelerde a) cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, b) öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, ve c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olmasına ilişkin üç şartın bir sağlanması gerekmesine rağmen, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan belgelerin bu şartı karşılamadığı,

Sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin belirtilmediği,

Yukarıda belirtilen oranlara ilişkin belgelerin eksiksiz olarak sunulmadığı,

Sunulan yılsonu bilançolarının meslek mensubu onaylı olması gerekmesine rağmen, fotokopi niteliğindeki belgelerin sunulduğu,

Bilanço oranlarının yeterli olmaması halinde, mevzuatın son üç yıla ait belgelerin sunulmasına imkan tanıdığı, ancak ihale üzerinde kalan istekli tarafından 2015, 2014 ve 2013 yıllarına ait belgelerin sunulmadığı, bunun yerine sadece 2014 veya 2013 yılına ait ya da 2013-2015 veya 2014-2013 yıllarına ait belgelerin sunulduğu,

e) İdari Şartname'nin 7.4.3’üncü fıkrası uyarınca istekliler tarafından iş hacmini gösteren belgelerde cironun teklif bedelinini %25’inden ya da taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise teklif ettiği bedelin %15'inden az olmaması gerektiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan belgelerin bu şartı karşılamadığı,

Sunulan belgelerin meslek mensubu onaylı olması gerekmesine rağmen, fotokopi niteliğindeki belgelerin sunulduğu,

Ciro oranlarının yeterli olmaması halinde, mevzuatın son altı yıla kadarki belgelerin sunulmasına imkan tanıdığı, ancak ihale üzerinde kalan istekli tarafından 2011 yılına ait gelir tablosu sunulmadan, 2010, 2012, 2013, 2014 ve 2015 yıllarına ait belgelerin sunulduğu,

f) İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan oda kayıt belgesi, ticaret sicili gazeteleri, imza sirküleri, iş deneyim belgesi, bilanço ve gelir tablolarına ilişkin belgelerin İdari Şartname'nin 7.7.1, 7.7.2 ve 7.7.3’üncü maddelerine göre aslının veya onaylı örneklerinin sunulmadığı,

g) Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemleri miktarlarının İdari Şartname'nin Diğer hususlar başlıklı miktarlar ile uyumlu olmadığı, iş kalemlerinin ölçü birimlerinin İdari Şartname'de belirtilenlerden farklı olduğu,

Birim fiyat teklif mektubunda belirtilen teklif tutarının, birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen tutardan farklı olduğu,

Birim fiyat teklif cetvelinde çarpımlarda ve toplamlarda aritmetik hata yapıldığı,

Birim fiyat teklif cetvelindeki toplam teklif tutarının virgülden sonra en yakın iki basamaklı sayıya yuvarlanmadan iki haneden fazla olacak şekilde yazıldığı,

h) Tüzel kişiliğin son bir yıldan fazladır kesintisiz olarak yarıdan fazla hissesine sahip ortağına ait sunulan iş denetleme veya iş yönetme belgesindeki tutarın, aynı sıfat veya görev unvanıyla çalışan kişi sayısına bölünmesi gerektiği,

Sunulan İş deneyim belgesindeki gerçekleştirilmiş iş tutarının, teklif edilen bedelin %80'inden az olduğu ve İdari Şartname'nin 7.5.1’nci maddesindeki şartın sağlanmadığı,

i) İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin toplam süresi 780 gün ve toplam sözleşme bedeli 748.937.134,08 TL olan işe ilişkin olarak düzenlendiği ve gerçeği yansıtmadığı, ilgilinin fiilen ve teknik olarak anılan belgeye hak kazanmasının mümkün olmadığı,

j) Tüzel kişiliğin yarıdan fazla hissesine sahip ortağa ilişkin olarak düzenlenen belgenin ilk ilan tarihinden sonra düzenlenmediği ve son bir yıldır kesintisiz olma şartının tevsik edilmediği,

Ortaklık durum belgesinin meslek mensubu tarafından özel kaşe kullanılmak suretiyle onaylanmadığı, buna göre anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2. Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

a) “Tİ-KAZI” pozunun alt girdilerinden olan 03.141 poz numaralı “paletli delgi makinesi (112 Kw, 152 HP)” yerine bu girdinin 2016 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinde yer almaması nedeniyle 03.141(Y) poz numaralı “paletli delgi makinesi (112 Kw, 152 HP)” girdisine yer verildiği, anılan girdi bedelinin 2016 yılı birim fiyatı olarak 720.000,00 TL bedelinin esas alındığı, oysa Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç birim fiyatının 742.000,00 TL olduğu, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi gibi başkaca kanıtlayıcı belge de sunulmadığından anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

b) Tİ-KAZI” pozunun alt girdilerinden olan “07 004/K” poz nolu “yarma ve yan ariyet kazılarının taşınması” pozu için “F=0,00046xKx√M0,0575xK nakliye formülünün kullanıldığı, formüldeki 8000 metrelik mesafenin dayanağına ilişkin olarak açıklayıcı belgelerin sunulmadığı, anılan hususa ilişkin olarak her ne kadar 26.07.2017 tarihli ve 2017/UY.I-2003 sayılı Kurul kararında tekif edilen birim fiyatın idarece öngörülen yaklaşık maliyetteki birim fiyatların üzerinde olduğundan bahisle nakliye yapılacak yere ilişkin tevsik edici belge sunulmasının gerekli olmadığı yönündeki değerlendirmelerin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’nci maddesine ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ncı maddesine aykırı olduğu,

c) “KGM/6310-Ö/T” poz numaralı iş kaleminde yer alan “03.030” poz nolu konkasör girdisinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2016 yılı birim fiyatı yayımlanmadığından, 470.000,00 TL olarak öngörülen birim fiyata ilişkin olarak da üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi gibi başkaca kanıtlayıcı belge de sunulmadığından anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

d) “P ATEM, 1” poz numaralı iş kaleminde yer alan “03.030” poz nolu konkasör girdisinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2016 yılı birim fiyatı yayımlanmadığından, 470.000,00 TL olarak öngörülen birim fiyata ilişkin olarak da üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi gibi başkaca kanıtlayıcı belge de sunulmadığı, bunun yerine “03.030/Y” poz numaralı konkasör girdisi esas alınarak açıklama yapıldığı, anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

e) “KGM/16.073/H/P” poz numaralı iş kaleminde yer alan “03.068/1” poz nolu Fore Kazık Makinası girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2016 rayiç fiyatları esas alınarak 610.000,00 TL birim fiyat öngörülmüşse de anılan girdinin 2016 yılı birim fiyatı yayımlanmadığından, 610.000,00 TL olarak öngörülen birim fiyata ilişkin olarak da üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi gibi başkaca kanıtlayıcı belge de sunulmadığından anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

f) “GeoGrid-P” poz numaralı iş kalemine ilişkin analizdeki girdilere ilişkin olarak fiyat teklifi alınmış ise de, teknik olarak “GeoGrid 4/Ö” ve “GeoGrid 5/Ö” poz nolu girdilerin “GeoGrid 3/Ö” poz nolu girdide yer alan malzemeden daha ağır ve yüksek kalitede malzemeler olduğu, bu nedenle birim fiyatlarının daha düşük olmasının mümkün olmadığı ve fiyat teklifindeki fiyatların gerçeği yansıtmadığı, ilgili meslek mensubundan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının istenerek incelenmesi halinde gerçeğe aykırı olan bu durumun ortaya çıkabileceği,

g) “KGM/3782/1” poz numaralı iş kalemindeki “Özel Fabrika” analiz girdisi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün KGM/A-3 poz nolu girdi fiyatı olan 15.000.000 ABD doları fiyat öngörüldüğü, ancak anılan girdi için hangi kamu kuruluşunun birim fiyatının kullanıldığına dair bir belge sunulmadığı, öngörülen birim fiyata ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi gibi başkaca kanıtlayıcı belge de sunulmadığından anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata aykırı olduğu,

Öte yandan şikâyet başvurusu üzerine idarenin cevabında, ihale üzerinde kalan istekli Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin “KGM/3782/1” poz numaralı iş kalemindeki “Özel Fabrika” analizine ait kullanılan tutarın hangi kamu kuruluşunun birim fiyatının kullanıldığına dair bir belge sunulmamasının belirtilmesine rağmen, 26.07.2017 tarihli ve 2017/UY.I-2003 sayılı Kurul kararında belirtilen “Tİ-KAZI” pozunun alt analizlerinden olan “yarma ve yan ariyet kazılarının taşınması” nakil pozu için aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu tespitine dayanarak ve Kurul kararının uygulanmasından bahisle ihalenin anılan istekli üzerine bırakıldığının ifade edildiği, anılan idare kararının mevzuata ve hukuka aykırı olduğu,

h) Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerine esas maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının her sayfasının mükellef ve meslek mensubunca imzalanmasının gerektiği ancak bu imzaların eksik olduğu,

Tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine yönelik düzenlenmemiş olduğu,

Tutanaklarda idare adı, IKN, ihale tarihi istekli adı gibi bilgilerin eksik olduğu,

Tutanakları onaylayan meslek mensubunun oda faaliyet belgesinin geçerlilik süresinin dolduğu,

i) Aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan analizlerde birim fiyatların para biriminin Türk Lirası olarak belirtilmesinin zorunlu olduğu ancak istekli tarafından herhangi bir para birimi belirtilmediğinden açıklamaların uygun görülmeyerek reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin idareye şikâyet ve Kuruma itirazen şikayet başvuruları incelendiğinde, başvuru sahibinin şikayetinin, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan tüm yeterlik belgelerinin mevzuata uygun olmadığı iddiasını taşıdığı, başvuru mevzuata aykırılık savı taşıyormuş gibi görünmekle beraber, anılan şekilde yapılan başvuru sonucunda istenilenin, tüm yeterlik belgelerinin yeniden incelenmesi olduğu, söz konusu yeterlik belgelerine ilişkin unsurların birbiri ardına sıralanarak ve varsayımlara dayalı olarak mevzuata aykırılığının ileri sürüldüğü anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan yeterlik belgelerinin mevzuata aykırı olduğu iddia edilmekle birlikte, peş peşe sıralanan söz konusu hususların incelenmesi talebinin, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmelerin baştan sona yeniden yapılmasının talep edilmesi anlamına geldiği anlaışılmış, bu anlamda bu şekilde yapılan başvurunun, hak arama hürriyetinin kötüye kullanılması sonucunu doğuracağı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, Kurum tarafından ihale sürecindeki işlem ve eylemlere ilişkin yapılacak incelemenin, başvuru sahibinin iddia konusu ettiği hususlara ve idarenin bu yöndeki beyanlarına yönelik olduğu, uyuşmazlıklarda idari denetim yetkisi bu yönde bulunan Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, re’sen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisinin bulunmadığı da açıktır.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin iddialarının yukarıda yer verilen a), b) c), d), e), f), g), h), ve j) kısımlarına yönelik kısımlarının uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin “i) İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin toplam süresi 780 gün ve toplam sözleşme bedeli 748.937.134,08 TL olan işe ilişkin olarak düzenlendiği ve gerçeği yansıtmadığı, ilgilinin fiilen ve teknik olarak anılan belgeye hak kazanmasının mümkün olmadığı,” iddiasına yönelik inceleme ve değerlendirme ise aşağıdaki gibidir.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde kalan isteklinin, son bir yıldır en az yarıdan fazla hisseye sahip ortağı adına düzenlenmiş; iş deneyim belgesini ve ortaklık durum belgesini sunduğu görülmüş olup, kamu ihale mevzuatına göre, belge içeriğine veya belgeye hak kazanılmasına ilişkin olarak tereddüt oluşması halinde ihaleyi yapan idarelerin belgeyi düzenleyen idareden bilgi ve belge istemi ve teyit müessesi mümkün olduğu, bununla beraber sunulan belge incelendiğinde, anılan belgenin EKAP üzerinden düzenlenmiş belge geçerlilik şartlarını taşıyan belgenin noter onaylı kopyası olduğu anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “…İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır…” hükmü,

İhale ilan tarihinde yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.3. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 22.md.)İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 23.md.) İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

45.1.5.(Değişik07/06/2014-29023 R.G./ 24.md.) İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

45.1.6.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 25.md.)Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 26.md.)İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 27.md.) Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 28.md.)Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajıaçıklanmalıdır.

45.1.13.(Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 17.md.;Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 29.md.) Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 30.md.) Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. (Mülga madde: 07/06/2014-29023 R.G./ 31. md.)

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulanmal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulanmal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 32. md.) Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

…

45.1.13.11.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 35. md.) Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.

Bahse konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “…33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.…” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece isteklilere gönderilen 28.04.2017 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısı incelendiğinde, isteklilerden anılan yazı ekinde yer alan analizler, açıklaması istenilmeyen analiz girdileri ve analiz formatına uygun şekilde açıklama yapmalarının istendiği anlaşılmıştır.

Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

a) “Tİ-KAZI” pozunun alt girdilerinden olan 03.141 poz numaralı “paletli delgi makinesi (112 Kw, 152 HP)” girdisi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2016 yılı birim fiyatının (713,663.00 TL) üzerinde bir bedelin(720.000,00 TL) esas alındığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi gibi başkaca kanıtlayıcı belge de sunulmasına gerek olmadığı anlaşıldığından anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olduğu görülmüş, başvuru sahibinin bu hususa yönelik iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

b) 26.07.2017 tarihli ve 2017/UY.I-2003 sayılı Kurul kararında Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasındaki “Ti-KAZI” poz numaralı iş kalemindeki “07.004/K” “yarma ve yan ariyet kazılarının taşınması” nakil pozu için inceleme ve değerlendirmelere yer verildiğinden, anılan karar doğrultusunda bu girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

c) “KGM/6310-Ö/T” poz numaralı iş kaleminde yer alan “03.030” poz nolu konkasör girdisine ilişkin olarak, isteklinin açıklamasında 470.000,00 TL olarak öngördüğü birim fiyatı tevsik etmek üzere, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2016 yılında yayımlanan poz numarasının “03.030(Y)” olarak belirtildiği poza ilişkin birim fiyatın esas alındığı görülmüş, anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olduğu ve başvuru sahibinin bu hususa yönelik iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

d) “P ATEM, 1” poz numaralı iş kaleminde yer alan “03.030” poz nolu konkasör girdisinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2016 yılı birim fiyatının yayımlandığı ancak poz numarasının “03.030(Y)” olarak değiştirildiği, isteklinin açıklamasında 470.000,00 TL olarak öngörülen birim fiyatı esas aldığı görülmüş, anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olduğu ve başvuru sahibinin bu hususa yönelik iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

e) “KGM/16.073/H/P” poz numaralı iş kaleminde yer alan “03.068/1” poz nolu Fore Kazık Makinası girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2016 rayiç fiyatları esas alınarak 610.000,00 TL birim fiyat öngörüldüğü, anılan girdinin 2016 yılı pozunun “03.068/1A(Y)” olarak değiştirildiği, birim fiyatının ise, 610.000,00 TL olarak öngörülen birim fiyatı esas aldığı görülmüş, anılan girdiye ilişkin açıklamaların mevzuata uygun olduğu ve başvuru sahibinin bu hususa yönelik iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

f) Başvuru sahibi, “GeoGrid-P” poz numaralı iş kalemine ilişkin analizdeki girdilere ilişkin olarak fiyat teklifi alınmış ise de, teknik olarak “GeoGrid 4/Ö” ve “GeoGrid 5/Ö” poz nolu girdilerin “GeoGrid 3/Ö” poz nolu girdide yer alan malzemeden daha ağır ve yüksek kalitede malzemeler olduğu, bu nedenle birim fiyatlarının daha düşük olmasının mümkün olmadığı ve fiyat teklifindeki fiyatların gerçeği yansıtmadığını, ilgili meslek mensubundan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının istenerek incelenmesi halinde gerçeğe aykırı olan bu durumun ortaya çıkabileceğini iddia etmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuatta sayılan geçerli bir belge ile maliyetlerin tevsik edilmesi halinde açıklamaların kabul edilmesi gerektiği anlaşılmış, fiyat teklifinin gerçekliğinden şüphe edilmesi halinde idarece gerekli görülürse ilgili meslek mensubundan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının istenebileceği, bu durumun idarenin takdirinde olduğu hususu da göz önüne alındığına, bir girdinin fiyatının diğerinden daha yüksek olması gerektiği gibi bir gerekçeyle açıklamaların reddedilemeyeceği anlaşılmış, buna göre başvuru sahibinin bu hususa yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

g) İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif savunma yazısında başvuru sahibinin iddia ettiği gibi “KGM/3782/1” poz numaralı iş kaleminde yer alan “Özel Fabrika” maliyet bileşeninin “KGM/A-3” poz numaralı “Atölye veya Fabrika Bedeli” pozunun esas alınmış olarak açıklandığının belirtilmediği, açıklamada kullanılan katsayılardan hareketle KGM/03.5000 pozunun kullanıldığının anlaşıldığı, istekli tarafından oluşturulan analizde esas alınan birim fiyatın (44.712.000,00 TL), anılan KGM/03.5000 pozunda yer alan “Atölye veya fabrika rayiç bedeli” girdisinin birim fiyatının (43.771.500,00 TL) üzerinde olduğu, söz konusu kamu kurumu fiyatının ayrıca belge ile tevsikine gerek bulunmadığı görülmüş, yine anılan girdinin maliyetini tevsik etmek üzere fiyat teklifi veya başkaca tevsik edici belgelerin sunulmasına gerek olmadığı, sadece analiz içerisinde hesaplama yapıldığı anlaşılmış ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

h) İhale üzerinde kalan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, bu belgelere esas teşkil eden ancak açıklama ile birlikte sunulması zorunlu olmayan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının sunulmadığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde belgeler ile tereddüt oluşması halinde idarece ilgili meslek mensubundan maliyet/satış tutarı tespit tutanakları istenebilecektir.

Bu aşamada tesis edilecek başkaca işlem bulunmadığından başvuru sahibinin bu hususa yönelik iddiası yerinde görülmemiştir.

i) aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan analizlerde birim fiyatların para biriminin Türk Lirası olarak belirtilmesinin zorunlu olduğu ancak istekli tarafından herhangi bir para birimi belirtilmediğinden açıklamaların uygun görülmeyerek reddedilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifleri ve istekli tarafından sunulan resmi kurum ve kuruluşlara ilişkin rayiç listesi incelendiğinde para biriminin Türk Lirası olarak belirlendiği, “Özel Fabrika” girdisine ilişkin Amerikan doları üzerinden hesaplanan maliyetin Türk Lirasına çevrilerek analize yansıtıldığı, diğer analiz formatlarındaki tutarlarda para birimi belirtilmemiş olmakla beraber, birim fiyat teklif mektubu ve cetvelinde de teklif fiyat para biriminin Türk Lirası olarak belirtildiği göz önüne alındığında, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarındaki fiyatlamaları Türk Lirası para birimi üzerinden yaptığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu hususa yönelik iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.