KİK Kararı: 2017/UY.I-2689 (4 Ekim 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/050
Gündem No : 64
Karar Tarihi : 04.10.2017
Karar No : 2017/UY.I-2689
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Öz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Mega Endüstriyel Tesisler San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/236638 İhale Kayıt Numaralı “Şanlıurfa Çevre Yolu Direkli Dere Köprüsü, (K-1) Kavşağı, (K-2) Kavşağı, (K-4) Kavşağı Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından 15.06.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Şanlıurfa Çevre Yolu Direkli Dere Köprüsü, (K-1) Kavşağı, (K-2) Kavşağı, (K-4) Kavşağı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Öz İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Mega Endüstriyel Tesisler San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 14.08.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.08.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.08.2017 tarih ve 48750 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.08.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2179 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalede verdikleri teklif tutarının sınır değerin altında olmasından dolayı idare tarafından kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 04.08.2017 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen ihale komisyonu kararına göre aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bunun üzerine idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, ancak idare tarafından şikâyet başvurularının reddedildiği, aşağıda yer verilen idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmama gerekçelerinin yerinde olmadığı,

a) SNT-K03 ve SNT-K24 numaralı analiz girdilerinin birim miktar ve birim fiyat çarpım sonuçlarını virgülden sonra 6 haneye kadar açarak kontrol etmesinin ihale mevzuatında karşılığının bulunmadığı, ihale mevzuatında virgülden sonra 2 haneden fazla ondalık basamağın kullanılabileceğinin belirtildiği ancak bu hususun şart koşulmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında yuvarlamanın doğru yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesi gerektiği, zira her idarenin virgülden sonraki haneleri kendi inisiyatifine göre kontrol etmesi halinde her duruma özgü farklı sonuç çıkabileceği, uygulama birliği sağlanması adına her idare tarafından yuvarlamanın doğru yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesinin esas olduğu, ihale mevzuatında virgülden sonra ondalık basamak esası gözetilmeden net bir değer yazılmalıdır gibi bir düzenlemenin bulunmadığı, virgülden sonra en az iki hane kullanılması gerektiğinin şart olduğu, bu kapsamda idare tarafından anılan analiz girdilerinin çarpım sonuçlarının aritmetik hata olarak değerlendirilmesinin yanlış olduğu, şayet bu durum aritmetik hata olarak değerlendirilecekse yuvarlama nedeni ile oluşan bu durum için idare tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3’üncü maddesinin uygulanmamasının da yanlış olduğu,

b) Başvuruya konu ihalede kendi malı olma zorunluluğu olan herhangi bir makine ve ekipman olmamasına rağmen SNT-K12 numaralı iş kaleminde yer alan 03.072/5 numaralı “Kablo Germe Makinesi” analiz girdisinin açıklanması için kullanılan fiyat teklifinin idare tarafından amortisman gideri olarak değerlendirilmesinin ihale mevzuatına uygun olmadığı,

İdarenin ihale mevzuatına aykırı değerlendirmeleri sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasının 9.406.297,00 TL tutarında kamu zararı oluşturduğu, yukarıda yer verilen gerekçelerle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunması gerektiği, ihalede en düşük teklif tutarını kendileri verdiğinden ihalenin uhdelerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin 03.07.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile 21.08.2017 düzeltici ihale komisyonu kararı incelendiğinde, ihaleye 36 istekli tarafından teklif sunulduğu, idare tarafından sınır değerin 55.500.758,83 TL olarak belirlendiği ve sınır değerin altında geçerli teklif sunan 14 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği; idarenin bu talebine 10 istekli tarafından cevap verilmediğinden bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarenin aşırı düşük teklif açıklama istemine başvuru sahibi istekli dahil 4 istekli tarafından cevap verildiği, ancak idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmadığından anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin sınır değerin üstünde teklif sunan ilk istekli olan Ayka Global Enerji A.Ş. - Hi-Ka Nakliye İnşaat Taahhüt Maden. Tur. Pet. Ürün. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise Tezcan Asfalt Peyzaj İnşaat Taah. Tem. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Aytaçlar İnş. Nak. Petrol San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinde “39.1. Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir.

39.2. Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

39.3. Birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklife açık ihalelerde ise isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “...45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

…

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu dem irsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6.Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.…

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur...” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2 İhale konusu işin

a) Adı: Şanlıurfa Çevre Yolu Direkli Dere Köprüsü, (K-1) Kavşağı, (K-2) Kavşağı, (K-4) Kavşağı Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:2006E040590, 2017E040150

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

7.000 ton yuvarlak demir ve nervürlü çelik işi, 27.500 metreküp demirli beton işi, 780 ton öngerme çeliği işi, 13.600 metreküp demirli beton ile öngerilmeli kiriş yapılması işi ve muhtelif işler yapılması Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: ŞANLIURFA …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında olan 14 istekliye 30.06.2017 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında “…Bölge Müdürlüğümüzce 15.06.2017 tarihinde saat 10.00’da açık ihale usulü ile ihalesi yapılan “Şanlıurfa Çevre Yolu Direkli Dere Köprüsü, (K-1) Kavşağı, (K-2) Kavşağı, (K-4) Kavşağı Yapım İşi " ‘ne ait fiyat teklifiniz; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi ve “Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliğinin 60. maddesi gereğince; Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.Maddesindeki kriterlere göre yapılan hesaplama neticesinde Aşırı Düşük Teklifler arasında değerlendirilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 38. Maddesine göre yapılan hesaplama neticesinde oluşan sıralı iş kalemlerine göre Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması yapılacak iş kalemlerine ait bilgiler ekte gönderilmiştir.

Buna göre ekte belirtilen iş kalemlerinin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri ve sunulan analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgelerin sunulması gerekmektedir.

Ayrıca; Hizmet sürecinin verilen hizmetin ve gerçekleştirme yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacağı avantajlı koşulları, hizmetin özgünlüğü hususları belgelendirmek suretiyle, Kamu İhale Kanunu gereğince teklif ettiğiniz birim fiyatlarla bu işin nasıl yapılacağı ile ilgili açıklamalarınızı tebliğ tarihinden itibaren en fazla 5 (BEŞ) iş günü içerisinde komisyonumuza sunmanız gerekmektedir…” ifadelerine yer verilerek, yazı ekinde SNT-K03, SNT-K04, SNT-K11, SNT-K12, SNT-K23 ve SNT-K24 numaralı 6 adet iş kalemine ait açıklama yapılmasının istenildiği, paçal iş kalemi niteliğinde olan söz konusu iş kalemlerinde açıklama yapılması istenilecek ve açıklama yapılması istenilmeyecek analiz girdilerinin birim ve miktarları belirtilerek 5 iş günü içerisinde açıklama yapılması istenilmiştir.

İdare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısına başvuru sahibi istekli dahil 4 istekli tarafından cevap verilmiş, ancak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının hiçbiri idare tarafından uygun bulunmayarak anılan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılmıştır.

İdarenin başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmama gerekçelerine bakıldığında,

a- Başvuru sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında SNT-K03 ve SNT-K24 numaralı iş kalemlerinde; analiz girdi miktarları ile istekli tarafından sunulan birim fiyatların çarpılması sonucu çıkan analiz girdi tutarları, virgülden sonra iki haneden fazla olacak şekilde hesaplanmadığı için isteklinin açıklamasında belirttiği toplam analiz tutarlarının SNT-K03 numaralı iş kaleminde 0,01 TL, SNT-K24 numaralı iş kaleminde ise 0,02 TL eksik hesaplandığı,

b- SNT-K12 numaralı iş kaleminde yer alan 03.072/5 Kablo Germe Makinası pozu için Fen-İş Mak. İnş. Turz. Müh. San. Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, ancak istekliler tarafından amortisman girdisinin fiyat teklifi alınarak açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makine için yapılan açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı gerekçelerine yer verilmiştir.

- Başvuru sahibi isteklinin (a) bölümünde yer alan iddiaları ile idarenin başvuru sahibi istekliyi değerlendirme dışı bırakma gerekçeleri birlikte incelendiğinde; idare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısındaki analizlerde miktar kısımlarının virgülden sonra 9 haneli olduğu, ancak başvuru sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasındaki analizlerde söz konusu miktarlar ile birim fiyatlar çarpılarak bulunan analiz tutarının virgülden sonra iki haneye yuvarlanarak yazıldığı görülmüştür. Ayrıca başvuru sahibi istekli tarafından analiz tutarlarının virgülden sonra iki haneye yuvarlanması sonucunda SNT-K03 numaralı iş kaleminde açıklama istenilmeyen su ve vibratör girdileri ile SNT-K24 numaralı iş kaleminde açıklama istenilmeyen motopomp, arazöz, eleme makinesi, ekskavatör dragline tipi makineler, motor greyder ve yükleyici girdileri için analiz fiyatı 0,00 TL öngörülmüştür

Başvuru sahibi istekli tarafından analiz girdi tutarları virgülden sonra iki haneden fazla olacak şekilde yazılması halinde;

SNT-K03 numaralı iş kalemi tutarının 206,49 TL olduğu, bu tutara başvuru sahibi isteklinin öngörmüş olduğu 3,52 TL tutarındaki kar ve genel giderlerin dahil edilmesi halinde toplam tutarın 210,01 TL olduğu, istekli tarafından ise söz konusu iş kaleminin toplam tutarının bu tutardan düşük olacak şekilde 210,00 TL olarak hesaplandığı ve birim fiyat teklif cetvelinde bu tutara yer verildiği,

SNT-K24 numaralı iş kalemi tutarın 13,79 TL olduğu, bu tutara başvuru sahibi isteklinin öngörmüş olduğu 1,10 TL tutarındaki kar ve genel giderlerin dahil edilmesi halinde toplam tutarın 14,89 TL olduğu istekli tarafından ise söz konusu iş kaleminin toplam tutarının bu tutardan düşük olacak şekilde 14,87 TL olarak hesaplandığı ve birim fiyat teklif cetvelinde bu tutara yer verildiği görülmüştür.

İhale mevzuatında aşırı düşük teklif açıklamaları yapan isteklilerin, açıklamalarında analiz girdilerine yönelik öngördükleri bedeli, virgülden sonra iki haneye yuvarlamaları gerektiğine dair bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde başvuru sahibi isteklinin sunmuş olduğu analiz fiyatları için hesaplanması gereken tutarların ilgili iş kalemlerinde istekli tarafından öngörülen kar eklendiğinde bulunan tutarların bahse konu iş kalemleri için istekli tarafından birim fiyat teklif cetvelinde öngörülen teklif edilen tutarları geçtiği anlaşıldığından, idarenin başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmamasında ihale mevzuatına aykırılık görülmemiş olup başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarındaki analiz tutarları virgülden sonra iki haneye yuvarlanması sonucunda SNT-K03 ve SNT-K24 numaralı iş kalemlerinde açıklama istenilmeyen 8 analiz girdisi için 0,00 TL öngörüldüğü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 ve 45.1.2.3’üncü maddesinde yapılan açıklamalar uyarınca, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin istekliler tarafından sunulan analizlerde girdi olarak belirtilmesi ve söz konusu analiz girdilerine istekliler tarafından bir bedel öngörülmesi gerekmekle birlikte bu bedelin tevsikine ilişkin bir belgelendirme yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede başvuru sahibi istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizde açıklama istenilmeyen analiz girdilerine yer verilmekle birlikte, istekli tarafından açıklama istenilmeyen analiz girdilerine 0,00 TL bedel öngörülmesinin söz konusu analiz girdilerine bedel öngörülmediği sonucunu çıkaracağından başvuru sahibi isteklinin bu haliyle yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının da anılan Tebliğ hükümlerine uygun olmadığı anlaşılmıştır.

- Başvuru sahibi isteklinin (b) bölümünde yer alan iddiaları ile idarenin başvuru sahibi istekliyi değerlendirme dışı bırakma gerekçeleri birlikte incelendiğinde;

Başvuru sahibi istekli tarafından SNT-K12 numaralı iş kaleminde yer alan 03.072/5 Kablo Germe Makinası (germe gevşetme ve kesme makinaları ile pompa ve aksesuarları dahil komple) rayici için Fen-İş Mak. İnş. Turz. Müh. San. Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi alındığı görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklaması yapacak istekliler tarafından makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda, kamu kurumu birim fiyatlarının (DSİ, ÇŞB, KGM vb.) rayicinin kullanılabileceği gibi söz konusu makine ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması halinde ilgili makine ve ekipmanın edinim bedeli veya kayıtlı değeri üzerinden açıklama yapılabilmektedir.

Ancak başvuru sahibi istekli tarafından SNT-K12 numaralı iş kaleminde yer alan 03.072/5 Kablo Germe Makinası (germe gevşetme ve kesme makinaları ile pompa ve aksesuarları dahil komple) rayici için Fen-İş Mak. İnş. Turz. Müh. San. Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi alındığı, amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makine için yapılan açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının söz konusu gerekçeyle uygun görülmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Başkan

II. Başkan

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Dr.

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi

Kurul Üyesi