KİK Kararı: 2017/UY.I-2500 (13 Eylül 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/045
Gündem No : 72
Karar Tarihi : 13.09.2017
Karar No : 2017/UY.I-2500 Mahkeme Kararını Göster

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Egecan Akaryakıt Temizlik Nakl. İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. - Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Everest Madencilik İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı

Yenişehir Mahallesi Prof.Dr. Selahattin Yazıcıoğlu Cad. Karakoç Plaza No: 24 Kat: 2 D: 25 Yenişehir/DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:

DSİ Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı,

Devlet Mah. Inönü Bulvarı 16 06100 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/134317 İhale Kayıt Numaralı “Gömükan Barajı İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

DSİ Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı tarafından 03.05.2016 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Gömükan Barajı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Egecan Akaryakıt Temizlik Nakl. İnş. Turz. San. Tic. A.Ş. - Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Everest Madencilik İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın 25.07.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.08.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.08.2016 tarih ve 45641 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.08.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 16.08.2017 tarih ve 2017/MK-374 sayılı kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/1851-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname’nin 35’inci maddesi gereğince birim fiyat teklif cetvelinde yer alan tüm iş kalemleri için puanlama yapıldığında ihale üzerinde bırakılan firmanın 100 puan aldığının görüldüğü, işin yaklaşık maliyeti ile iş kalemlerine verilen puanlama aralıkları göz önüne alındığında, yaklaşık maliyeti 138.264.527,10 TL olan ihale konusu işte, %31,51 tenzilat oranı ile verilen 94.701.514,00 TL teklifle 100 puan alarak aşırı düşük savunması vermenin matematiksel olarak mümkün olmadığı, buna göre puan hesaplaması yapılırken sehven hata yapılmış olabileceği,

2. İhale üzerinde kalan firmanın 2015 yılı fiyatları ile analizleri hazırlamış olmasının mevzuata uygun olmadığı,

3. Aşırı düşük savunmasının kesinlikle doğru olmadığı, şöyle ki iş kalemleri incelendiğinde;

3.1 GB-01 Açıkta Kazı Yapılması pozunda verilebilecek maksimum fiyatın 6,04 TL/m3 olduğu, yapılan incelemeler ve projelerdeki jeoteknik raporlara göre arazi kazısında %80- 90 oranında kireçtaşı olduğunun tespit edildiği, barajlar birim fiyatlarında bu kazının en düşük pozdan fiyatının (B.15.306) 8,95 TL/m3 olduğu, metraj cetvelinde 1.584.000 m3 kazı bulunduğu, bunun 155.000 m3’ü geri dolguda kullanıldığında 1.584.000-155.000=1.429.000 m3 kazının taşınması gerektiği, nakliye mesafesi dokümanda belirtilmemekle birlikte firmalarının tespitine göre minimum mesafenin 2000 m civarında olduğu, bu durumda ihale üzerinde kalan firmanın verebileceği maksimum fiyatla bu analizi sağlamasının mümkün olmadığı,

3.2 GB-09 Barajlarda Zon Dolgusu Yapılması pozu için verilebilecek maksimum fiyatın 9,72 TL/m3 olduğu, jeoteknik raporlara göre kazıdan çıkan malzemenin bu imalatta kullanılmasının mümkün olmadığı, projedeki ocak mesafesinin L=6478 m olduğu, sadece birim fiyattaki bu mesafeye nakliye fiyatının, teklif edilebilecek fiyata yakın olduğu, ayrıca 2016 barajlar birim fiyatları cetvelinde en düşük dolgu fiyatının (B.15.342) 3,83TL/m3 olduğu ve bu fiyatın içine sıkıştırma ve sulamanın dahil olmadığı, bu sebeplerden 9,72 TL/m3’lük teklif fiyatının mevcut analizlerle sağlanmasının mümkün olmadığı, bu pozda nakliye mesafesinin 6478 m olduğu, bu mesafeye göre nakliye tutarının (Yoğunluk DSİ birim fiyat tariflerine uygun olarak 1,8 t/m3 alındığında) 2015 fiyatları ile 8,08 TL/m3, 2016 fiyatları 8,66 TL/m3 hesaplandığı, yine DSİ barajlar birim fiyatlarına göre dolgu fiyatı 3,83 TL/m3 olduğu, toplam tutarın 8,66+3,83=12,49 TL/m3 olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin verebileceği maksimum fiyat 9,83 TL/m3 olacağına göre doğru analiz yapmanın mümkün olmadığı,

3.3 GB-10, GB-12 ve GB-15 beton imalatları pozlarında yüklenici tarafından şantiyede yapılacağı takdirde agrega nakliye mesafesi projeye göre L=6786 olduğu, ihale üzerinde bırakılan firma tarafından verilebilecek maksimum fiyatlarda bu nakliye mesafesine göre savunma vermesinin mümkün olmadığı, nakliye mesafelerinin projelerde küsuratına kadar net bir şekilde verildiği ve aşırı düşük savunmasının da buna göre verilmesi gerektiği,

3.4 GB-21 Enjeksiyon delikleri açılması pozunda ihale üzerinde kalan istekli tarafından üçüncü kişilerden fiyat teklifi almak suretiyle savunma verildiği, bahse konu iş kaleminin inşaat mahalli içerisinde gerçekleştirilecek olan ve esaslı işçilik gerektiren bir iş olduğu göz önüne alındığında anılan iş kaleminin idarenin verdiği analizle açıklanması gerektiği,

3.5 GB-31 Baraj imalatları bünyesine giren çimento pozunda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından üçüncü kişilerden fiyat teklifi almak suretiyle savunma verildiği, fiyat alınan fabrika ile iş yeri arasındaki mesafede hatalı hesaplanma yapıldığı,

3.6 GB-32 Açıkta ve yeraltında betonarme demiri pozunda üçüncü kişilerden fiyat teklifi almak suretiyle ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından savunma verildiği, fiyat alınan fabrika ile iş yeri arasındaki mesafede hatalı hesaplandığı,

3.7 GB-40 Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması poz no’lu iş kaleminin inşaat mahalli içerisinde gerçekleştirilecek olan ve esaslı işçilik gerektiren bir iş olduğu ve anılan iş kaleminin idarenin verdiği analizle açıklanması gerektiği, bu kalem için ihale üzerinde kalan istekli tarafından verilebilecek maksimum fiyatın 9,10 TL/ton olduğu, DSİ Proje İnşaat Daire Başkanlığı yayınlarından alınmış analiz formatlarından görüleceği üzere sadece işçilik fiyatlarının toplamının yaklaşık 8,00 TL/ton olduğu, buna göre savunmanın eksik veya yanlış olduğu, söz konusu iş kaleminin proforma fatura ile değil analiz ile açıklanması gerektiği, söz konusu kaleme ait firmanın teklifinin 8,00 TL (bu fiyata malzeme fiyatı dahil değildir.) ve altında olması durumunda proforma fatura verse dahi teklifinin geçersiz olması gerektiği, ayrıca idarenin analizlerindeki işçilik miktarlarının düşürüldüğü, sonuç olarak inşaat mahalli içerisinde gerçekleştirilecek olan ve esaslı işçilik gerektiren işlere ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin anılan iş kalemlerini fiyat teklifi ile değil analizle açıklaması gerektiğinden ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, proforma faturalara dayanak olarak düzenlenmesi gereken maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanaklarında işçilik analizlerinin mutlak suretle yapılması gerektiği, GB-40 Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması iş kaleminde bulunan işçilik kalemlerinin proforma fatura ile açıklanmasının mümkün olmadığı,

3.8 Proforma faturaların dayanağını oluşturan tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenmesi halinde aşırı düşük açıklamalarının yeterli olmadığının görüleceği,

3.9 İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, analizlerde girdi olarak kullanılan mazot fiyatının, EPDK’nın ihale davet ve ihale tarihi arasında il bazında yayınlanan fiyattan daha düşük olarak alındığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’inci maddesine aykırı olduğu,

3.10 İhale üzerinde bırakılan isteklinin, üçüncü kişilerden proforma fiyat alarak savunma veremeyeceği pozlara idarenin vermiş olduğu analiz miktarlarında eksik ameliye göstererek fiyat ayarlaması yapmasının mevzuata aykırı olduğu,

3.11 Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.12’nci maddesine istinaden aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda, 45.1.3 -.45.1.13’üncü maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin tekliflerinin gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilmesi gerektiği halde reddedilmediği,

3.12 Sunulan analizlerde yer alan malzeme nakliyelerinin K katsayılarını, malzeme yoğunluk katsayılarını, malzeme sıkışma katsayılarını, zayiat katsayılarını, malzeme yükleme- boşaltma- istif giderlerini ve depo sahası nakliye mesafelerinin analizdeki miktarlarının teklif fiyatını tutturmak amacıyla düşük tutulduğu, ayrıca nakliye fiyatı hesabında kamu kurum ve kuruluşlarının nakliye formüllerinin kullanılmadığı, proforma fatura ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre tutarlı bir teklif verilemeyeceği,

3.13 İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının 2016 yılı 01.01.2016- 31.12.2016 tarihleri arasında yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olduğu,

3.14 Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine göre açıklama yapılan belgelerin (teklif yazısı, proforma fatura, maliyet/satış tutarı tespit tutanakları vb.) aşırı düşük sorgusu için geçerli olmadığı, belgelerin son geçici vergi beyan dönemine ait olmadığı, ortalama birim maliyetlerin ilgili belgelerde belirtilmediği, SMMM veya YMM tarafından mevzuata uygun olarak onaylanmadığı, mükellef ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura ve fiyat tekliflerinde anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde yer alan ibarelerin eksik veya yanlış yazıldığı,

3.15 Sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olmadığı, maliyet bileşenleri arasında amortisman, bakım onarım, akaryakıt, yedek parça, motorlu taşıtlar vergisi, işçi ücretleri, SGK, stopaj giderleri, zorunlu mali sorumluluk sigortası, all risk sigortası, iş sağlığı ve güvenliği, sözleşme karar pulu, sözleşme damga vergisi, KİK payı ve şantiye giderlerinin gösterilmediği, bu giderleri tevsik edici belgelerin eksik sunulduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi Everest Madencilik İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Egecan Akaryakıt Temizlik Nakliyat İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Anonim Şirketi-Zey Yapı Sanayi Madencilik Enerji Müşavirlik Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı tarafından 11.08.2016 tarihinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, 09.09.2016 tarih 2016/UY.I-2324 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararıyla itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.

Söz konusu istekli tarafından açılan dava sonucunda 16.08.2017 tarih 2017/MK-374 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararıyla başvuru sahibinin 2’nci, 3.7’nci iddiasının “ayrıca idarenin analizlerindeki işçilik miktarlarının düşürüldüğü” kısmı ve 3.10’uncu iddiasının yeniden esasın incelenmesine geçilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

…

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleye 15 isteklinin teklif verdiği ve tekliflerinin geçerli olduğu, 14.07.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile geçerli teklifler üzerinden hesaplanan sınır değerin altında kalan Özışık İnş. ve Ener. A.Ş.- Intekar Yapı Turz. Elk. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Özaltın Inş. Tic. ve San. A.Ş.-Durmaz Inş. Taah. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına aşırı düşük teklif sorgulamasının yapıldığı, süresi içinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan Özışık İnş. ve Ener. A.Ş.- İntekar Yapı Turz. Elk. Inş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan ve fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenen ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş.-Durmaz Inş. Taah. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde ihalenin bırakıldığı, başvuru sahibi Egecan Akaryakıt Tem. Nak. Inş. Turz. San. Tic. A.Ş. - Zey Yapı San. Mad. Enerji Müş. Tic. A.Ş. - Everest Mad. Inş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan firmanın 2015 yılı fiyatları ile analizleri hazırlamış olmasının mevzuata uygun olmadığı iddiasına ilişkin olarak;

Yukarıda yer alan mevzuat düzenlemelerine göre isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatları kullanabilecekleri, ilan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda isteklilerin önceki yıl yayımlanan birim fiyatları kullanabilecekleri düzenlenmiştir.

Bahse konu ihalenin ilan tarihinin 09.10.2015 tarihi olduğu, söz konusu tarihte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı birim fiyatlarının yayınlandığı, isteklilerin yukarıda yer alan düzenlemeye göre aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında 2015 yılı birim fiyatlarını kullanabilecekleri anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından “Kamu kurum ve kuruluşların yayımlamış olduğu birim fiyatları kullanılarak oluşturan teklif birim fiyat listesi” başlığında tablonun sunulduğu, söz konusu tabloda 21 kalemin Çevre Şehircilik Bakanlığı 2015 yılı birim fiyatları kullanılarak açıklama yapıldığı, sunulan birim fiyatların Çevre Şehircilik Bakanlığı internet sayfasından sorgulanması sonucunda tutarların doğru aktarıldığı görüldüğünden başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

GB-40 Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması poz no’lu iş kaleminde idarenin analizlerindeki işçilik miktarlarının düşürüldüğü, İhale üzerinde bırakılan isteklinin, üçüncü kişilerden proforma fiyat alarak savunma veremeyeceği pozlara idarenin vermiş olduğu analiz miktarlarında eksik işçilik göstererek fiyat ayarlaması yapmasının mevzuata aykırı olduğu iddiasına yönelik olarak ise;

İdarece başvuru sahibine 10.06.2016 tarihinde EKAP üzerinden tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında; “Gömükan Barajı İnşaatı işine ait teklifiniz İdari Şartname hükümlerine uygun olarak değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonunda, “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38.maddesi” uyarınca teklifinizin İdaremizin belirlemiş olduğu yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu tespit edilmiş olup, Kanun, Yönetmelik ve Kamu İhale Genel Tebliğinin konuya ilişkin hükümleri uyarınca;

Teklifiniz kapsamında yer alan aşağıdaki pozlarınıza ait olmak üzere, analizlerde yer alan girdilerin fiyatlarını Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde düzenlenen usule uygun biçimde açıklamanız ve belgelendirmeniz gerekmektedir.

Açıklama yapılması ve belgelendirilmesi gereken pozlar; GB-01, GB-09, GB-10, GB-12, GB-15, GB-21, GB-31, GB-33, GB-34, GB-40 'dır.

Ayrıca, teklifinize ilişkin olarak;

Yapım yönteminin ekonomik olması, Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, Yapım işinin özgünlüğü; Hususlarında belgelendirmek suretiyle yaptığınız yazılı açıklamalarınız da değerlendirilecektir.” ifadelerine yer verilerek, yazı ekinde açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz formatları ve açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesine ait tablonun sunulduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan İş Ortaklığının 11.07.2016 tarihli yazısı ile aşırı düşük teklif açıklamalarına yer verildiği, yazı ekinde ise hesap cetveli, açıklama istenen birim fiyat analizleri, yardımcı analizler, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi, DSİ Birim Fiyat Tarifleri (ilgili sayfalar), motorin sarfiyatı yazılan, faturalar, ruhsatlar, enflasyon, amortisman ve yeniden değerleme listesi, motorin yoğunluğuna ilişkin doküman, malzemelere ilişkin fiyat teklifleri (10 adet), analizli fiyat teklifleri (2 adet), enjeksiyon işleri değerlendirmesi, makine teknik özellikleri, DSİ boru ve ekipman üreticilerinin uygunluğu hakkındaki genelge, uygunluk belgesi, kapasite raporu, İş Ortaklığı’nın iki ortağına ait makine ekipman listesi, vekaletname, imza sirküleri, imza beyannamesi sunulduğu görülmüştür.

Yukarıda yer alan mevzuat düzenlemelerine göre aşırı düşük teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamasının istenileceği, aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacakları, ihale komisyonu tarafından, aşırı düşük teklif açıklamalarında seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşulları değerlendireceği hükme bağlanmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenen analizlerden GB-21 (Enjeksiyon delikleri açılması) pozunda işçilik kalemi altında poz numarası 05.101 olan personel giderlerinin ölçü birimi “saat” miktarı “1,292” olacak şekilde, GB-40 (çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) pozunda ise işçilik kalemi altında formen için “0,012” demirci için “0,300” kaynakçı için “0,130” düz işçi için “0,620” olacak şekilde miktar belirlenerek analiz düzenlenmiştir.

Bahsi geçen istekli tarafından GB-21(aEnjeksiyon delikleri açılması) pozuna ilişkin olarak idarece verilen analiz formatında “makine ekipman(pistonlu su pompası, temel sondaj makinesi, elmas matkap, temel sondaj karotiyeri hazırlanması)” ve “İşçilik” giderlerinin yer aldığı, söz konusu istekli tarafından söz konusu iş kalemlerinin fiyat teklifi ile açıklandığı, fiyat teklifinin ekinde işçilik ve makine ekipman girdilerinin yer aldığı analizli açıklamanın sunularak idarenin formatında yer alan bütün girdi ve alt girdilere yer verildiği görülmekle birlikte, personel giderlerine ait miktarların idarenin analiz formatında yer alan miktarlar ile uyumlu olmadığı, idarenin bahsi geçen poz için düzenlediği analizde personel giderlerinin miktarı “1,292” olarak belirlendiği halde istekli tarafından bu miktarın “0,475198” olacak şekilde daha düşük miktar belirlendiği, bahsi geçen poza ilişkin olarak istekli tarafından “Enjeksiyon delikleri açılması imalatı için analizli fiyat teklifi alınmış ve analizlere aktarılmıştır. ZEMÎN YAPI İNŞAAT SAN. TİC. LTD. ŞTİ.nden alınan Enjeksiyon İşleri Değerlendirilmesi raporunda (Bölüm-9) belirtildiği gibi; kızaklı eski tip sondaj makineleri ile günde ortalama 20 metre delgi yapılabilirken, yerine daha seri hidrolik paletli makineler (GCD-500) kullanıldığında günde ortalama 100-120 metre delgi yapılabilmektedir. Ayrıca; makinalar kısa sürede yer değiştirebilmektedir. Kızaklı eski tip sondaj makineleri yerine Hidrolik paletli makineler (GCD-500) ile bu makinelere uygun daha güçlü su pompaları kullanıldığında makinelerin bir saatlik ücretleri çok artmasına rağmen, iş beşte bir (20m/100m= 1/5=0,20) veya altıda bir (20m/120m= 1/6=0,167) oranı gibi kısa sürede bitirildiğinden toplam makine maliyetleri ve personel giderleri de aynı oranda düşmektedir. Günlük 7,5 saatlik çalışmada 100-120 metre delgi yapıldığında; 1 metre delgi 0,0625 - 0,075 saatlik sürede tamamlanabilmektedir” açıklamasının yapıldığı, söz konusu poz için Zemin Yapı inş San. ve Tic. Ltd. Şti.’den fiyat teklifi alındığı, bahsi geçen firma tarafından düzenlenen enjeksiyon işleri değerlendirme raporu ile birlikte paletli sondaj makinesinin( GCD-500) teknik özellikleri bulunan belgelerin sunulduğu,

GB-40 (çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) pozuna ilişkin olarak ise idarece verilen analiz formatında “malzeme” ve “işçilik” giderlerinin yer aldığı, adı geçen istekli tarafından söz konusu iş kaleminin fiyat teklifi ile açıklandığı, fiyat teklifinin ekinde malzeme ve işçilik giderlerinin yer aldığı, analizli açıklamanın sunularak idarenin analiz formatında yer alan bütün girdi ve alt girdilere yer verildiği görülmekle birlikte, işçilik giderlerine ait miktarların idarenin analiz formatında yer alan miktarlarla uyumlu olmadığı, idarenin bahsi geçen poz için düzenlediği analizde işçilik giderlerinin toplam miktarı “1,602” olarak belirlendiği halde istekli tarafından bu miktarın toplam “0,452018” olacak şekilde daha düşük miktar belirlendiği, bahsi geçen poza ilişkin olarak istekli tarafından “ Çelik kaplama ve cebri borular imalatı için; malzemenin şantiyede temini ve yerine montajı için analizli fiyat teklifi alınmıştır. Malzeme fabrika şartlarında imal edilmesi nedeniyle, şantiyedeki işçilik saatlerinden tasarruf edilerek fiyat avantajı sağlamıştır. Fiyat teklifi incelendiğinde işçiliklerin ve boya işlemlerinin dahi fabrika şartlarında yapılacağı, sadece montaj, montaj için gerekli kaynak işlemlerinin, kaynak yerlerinin onarım boyaları vb. işlerin inşaat mahallinde yapılacağı ve önemli miktarda işyerindeki montaj işçiliklerden tasarruf edileceği görülmektedir. Fiyat Teklifi alınan Roleda Makina İmalat İnşaat Nakliye Dış Ticaret Ltd. Şti., DSİ Genel Müdürlüğü’nün “Boru ve Ekipman Üreticilerinin Uygunluğu” için oluşturduğu 27.03.2015 tarihli 2015/14 no.lu Genelgesi kapsamında uygunluk alan firmalar arasındadır. Ayrıca; firmanın TOBB Kapasite Raporu bulunmaktadır. Teklif alman firmanın fabrika şartlarının ve makine ekipmanlarının uygun olması nedeniyle malzeme, makine ekipman ve işçiliklerden fiyat avantajı sağlanmıştır” açıklamasının yapıldığı, söz konusu poz için Roleda Mak. İml. İnş. Nak. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’den fiyat teklifi alındığı, fiyat teklifinin ekinde bulunan analizde boruların imalatı kısmında işçilik giderlerinin dahil olduğu, şantiyedeki işçiliklerin ise ayrı olarak belirtildiği, bunun yanında DSİ boru ve ekipman üreticilerinin uygunluğu hakkında 2015/4 sayılı genelge, uygunluk belgesi ve kapasite raporunun eklendiği görülmektedir.

Bahsi geçen pozlara ilişkin olarak 25.08.2017 tarih ve 19963 sayılı yazı ile idareden “…GB-21 ve GB-40 poz numaralı iş kalemleri için yapılan açıklamanın uygun bulunma gerekçelerine ilişkin açıklayıcı bilgi ve belgeler…” istenilmiştir.

İdare tarafından 06.09.2017 tarih ve 604149 sayılı cevap yazısında “…EGECAN Akaryakıt Temizlik Nak. İnş. Turz. San. Tic. A.Ş.+ZEY Yapı San. Mad. Ener. Müş. Tic. A.Ş.+EVEREST Mad. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. iş Ortaklığı’nın şikayet başvurusu üzerine tayin edilen raportör tarafından hazırlanan 02.08.2016 tarih ve 1699 sayılı inceleme raporu ve sonucunda alınan 02.08.2016 tarih ve 1700 sayılı kararda; “istekli “enjeksiyon delikleri açılması” imalatı için 3. Kişiden fiyat teklifi almış ve teklifindeki girdileri analize aktarmıştır. Buna ilişkin açıklamaları savunma dosyasında sunmuştur. Poz tarifinde yer alan tüm malzeme, makine ve işçilik girdileri ile birlikte tek bir tedarikçiden alınabilecek bir imalat olup tebliğe uygun olarak sunulduğu görülen teklifin uygun bulunmasında mevzuata aykırı bir durum görülmemiştir. ”

“GB-40 (Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) teklif birim fiyatı için 3. Kişiden malzemenin şantiyede temini ve yerine montajı için analizli fiyat teklifi alınmış olduğu görülmüştür. Fiyat teklifinin işçiliklerin fabrika şartlarında yapılacağı, şantiyede sadece montajının yapılacağı esasına göre verildiği ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13 maddesine uygun olduğu görülmüş olup tebliğ ve mevzuat hükümlerinde de 3. Kişiler parafından oluşturulan teklif analizlerin de komisyon tarafından incelemeye tabi tutulacağına ilişkin bir düzenleme mevcut olmadığından bu iddia yerinde bulunmamıştır. ” şeklinde tespit yapılmıştır.

…GB-2I ve GB-40 poz numaralı iş kalemleri için yapılan savunmanın uygun bulunma gerekçelerine ait açıklamaya aşağıda yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşın düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde istekliler tarafından aşırı düşük tekliflerinin açıklamalarında uymaları gereken hususlar açıklığa kavuşturulmuştur. Bu madde ve alt bentlerinde istekliler tarafından ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler kullanılarak açıklama yapılması gerektiği belirtilmekle birlikte bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin kapsamında üçüncü kişilerden alman fiyat tekliflerinin kullanılabileceği belirtilmiş ve bu tekliflerin kullanılması halinde teklif içeriğinin olması gerektiği şartlar da yine tebliğin 45.1.13.1 maddesinde tariflenmiştir.

İdarenin ihale dokümanı kapsamında vermiş olduğu analiz formatına uygunluk istekliler için tariflenmiş olup üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri için öncelikle fiyat teklifi veren kişi ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu onaylan ön plana çıkmaktadır. Dolayısıyla meslek mensubu tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin yasal defter ve belgelerine göre düzenlenerek onaylanacak olan EK-05, EK-06, EK-07 ve EK-08 numaralı tutanakların idarenin ihale dokümanı kapsamında vermiş olduğu analiz girdileri ile birebir uyuşması beklenemeyecektir.

Esasında tebliğ hükümlerinin tek bir analiz girdisi için üçüncü kişilerden teklif alınması üzerine oluşturulduğu anlaşılmakla birlikte GB-21 “Enjeksiyon delikleri açılması” ve GB-40 “Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması” iş kalemleri gibi birim fiyat tariflerinde tariflenen hizmet ve imalatın işleyişte bütünüyle istekli dışında üçüncü kişiler tarafından yapılabildiği durumlarda teklif ekinde analiz aranmasının gündeme geldiği düşünülmektedir.

Bu kapsamda incelendiğinde istekli tarafından GB-21 ve GB-40 nolu iş kalemleri için ekinde analiz bulunan teklifler alınmış olup düzenlenen analizlerde idarenin formatından yola çıkarak farklı alınan girdiler için tebliğin 45.1.10, 45.1.11 ve 45.1.12 maddelerine dayanılarak destekleyici belgeler savunma dosyasına eklenmiştir.

u kapsamda bakıldığında;

GB-21 “Enjeksiyon delikleri açılması” iş kalemi için, sunulan aşın düşük savunma dosyasında "Enjeksiyon işleri değerlendirme raporu” başlığı altında belgeler ve raporlar sunulduğu görülmüştür. Fiyat teklifi alınan firmanın enjeksiyon delgilerinde kullanacağı yeni makinelerin kapasitelerine ait raporlar sunulmuş ve kızaklı eski tip sondaj makinesi yerine daha seri hidrolik paletli makineler (GCD-500) kullanıldığı görülmüştür. Değerlendirme raporunda projedeki zemin formasyonuna atıfta bulunularak delgilerde kullanılacak GCD-500 makinesinin ve analizlerdeki kızaklı makinelerinin günlük delgi kapasitelerine yer verildiği ve yeni tip makinelerin kapasitelerinin İdaremizce analiz formatında makinelere göre sağladığı avantajlı koşulların açıklandığı görülmüştür. Dolayısıyla firmanın sunmuş olduğu analizlerde İdarenin analiz formatındaki makinelerden daha seri ve hızlı makineler kullanılarak ekonomi sağlanmış ve bu makinaların kapasitelerine göre yeni çalışma saatleri tespit edilmiş olduğu ve bu hesaplamalarla tutarlı olarak işçilik miktarlarının revize edildiği yapılan bu revizenin işçilik miktarlarında düşüş olarak yorumlanamayacağı görülmüştür.

Sonuç olarak sunulan belgelerin tebliğin 45.1.10, 45.1.11 ve 45.1.12 maddelerine göre yapım yöntemlerinin uygun olduğunun, seçilen teknik çözümlerin yapım işinin yerine getirilmesinde avantajlı koşullar sağlandığının tespit edilmiş olduğu görülmüştür.

GB-40 "Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması” iş kalemi için, sunulan aşırı düşük savunma dosyasında fiyat teklifi alınan Roleda Makinenin evraklarının yer aldığı ayrıca fiyat teklifi ile birlikte DSİ Boru ve ekipman üreticilerinin uygunluğu hakkındaki genelgesinin, uygunluk belgesinin ve TOBB kapasite raporunun sunulduğu görülmüştür. Malzemelerin fabrika şartlarında imal edilmesi nedeniyle şantiyedeki işçilik saatlerinden tasarruf edilerek fiyat avantajı sağlandığı şeklinde savunma yapıldığı görülmüştür, işçiliklerin ve boya işlemlerinin dahi fabrika şartlarında yapılması, sadece montaj ve montaj için gerekli kaynak işlemlerinin, kaynak yerlerinin onarım ve boyalarının İş mahallinde yapılmasının iş mahallindeki işçiliklerde tasarruf edilmesini sağlamış olduğu görülmüştür. Firmanın sunmuş olduğu savunma dosyasında fabrika ve şantiye şartlarında yapılacak imalat ve işçiliklerin açıkça belirtildiği dolayısıyla fabrika şartlarıyla tutarlı olarak yeni işçilik miktarlarının tespit edildiği, yapılan bu tespitin işçilik miktarlarında düşüş olarak yorumlanamayacağı görülmüştür.

Sonuç olarak sunulan belgelerin tebliğin 45.1.10, 45.1.11 ve 45.1.12 maddelerine göre yapım yöntemlerinin uygun olduğunun, seçilen teknik çözümlerin yapım işinin yerine getirilmesinde avantajlı koşullar sağlandığının tespit edilmiş olduğu görülmüştür.” bilgilerine yer verilmiştir.

GB-21 pozuna ilişkin olarak idare tarafından hazırlanan fiyat analizinde temel sondaj makinasının pozunun 03.071/T1 olarak belirlendiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu tarafından verilen 25.05.2004 tarih ve 2004/036 sayılı kararda “…Bahse konu, 03.071 T grubu Rotatip Temel Sondaj Makinesi ve benzeri makineler genel olarak;

Temel mühendisliğinde zemin araştırma sondajlarında

Maden rezervlerinin etüdünde ve tünel sondajlarının karotlu çalışmalarında

Tünellerde, barajlarda drenaj enjeksiyon deliklerinde

Karayolu, otoyolu ve inşaat projelerinde zemin araştırma amaçlı kullanılmaktadır.

…

Müdürlüğü’nün, “Su Sondajları, Temel sondajları, Enjeksiyon İşleri, Kaya-Zemin Mekaniği Deneyleri ve Jeofizik Etütleri Birim Fiyat Tarifleri” kitabından, konuyla ilgili olarak örnek verilen poz tarifleri ve analizlerine bakıldığında görüleceği üzere, Poz no: 03.071 T grubu Rotatip Temel Sondaj Makinelerinin, her türlü açıda ve çapta delik açma imalatlarında kullanıldığı anlaşılmaktadır.

03.071 T grubu Rotatip Temel Sondaj Makineleri ile mini kazık ve ankraj imalatları için delgi delinip delinmeyeceği hususu ile ilgili olarak yapılan teknik incelemede; bu gruptaki sondaj makinelerinin, takriben 22 HP gücünde 2 silindirli T1 grubundan başlayıp T6 grubuna kadar 40 m.den 960 m.ye kadar delme kapasiteli makineler olduğu anlaşılmaktadır.” şeklinde bilgilerin yer aldığı aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklinin sunmuş olduğu makinanın beygir gücünün 160 Hp olduğu ve çalışma hızının daha yüksek olduğu, idarenin analizinde kullandığı makinenin Yüksek Fen Kurulu kararına göre 22 Hp gücünde olduğu, işçilik saatinin daha düşük gösterilmesinin söz konusu makinanın daha güçlü olmasından kaynaklandığı,

GB-40 pozuna ilişkin olarak ise, söz konusu pozun “çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması”na ilişkin olduğu, söz konusu pozun birim fiyat tarifinde “…cebri boru yardımcı ekipmanlarının (mesnet, takviye çemberi, genleşme contası, esnek conta, menhol, vantuz, vakum kırıcı, haberci borusu, cebri boru boşaltma hattı ve vanaları, boru test kapakları, konik vanaların enerji kırıcı çelik kaplaması, havalık boruları, ankraj parçaları …vs.) ve cebri boruların imal edilmesi için gerekli her türlü malzemenin sertifikalı olarak veya malzeme testleri yapılarak temin edilmesi, taşıtlara yüklenerek imal edilecek atölyelere taşınması, boşaltılması, istif ve muhafazası, istif yerinden alınarak kum püskürtme veya şartnamelerine uygun olarak diğer yöntemler ile temizlenmesi, kesilmesi, bükülmesi, kaynak ağızlarının açılması, çelik kaplama, redüksiyon, tranzisyon, branşman, dirsek, kurb, torisferik kapak, cebri boru yardımcı ekipmanları ve cebri boru elemanlarının taşınabilir parçalar halinde kaynak ile birleştirerek imali, gerekli ise ısıl işlemden geçirilmesi, bütün kaynakların teknik şartnamede belirtilen usullere ve İdarenin talimatına göre muayene edilmesi, lüzumlu enjeksiyon deliklerin açılması, açılan deliklere diş çekilmesi ve kör tapa ile kapatılması, taşıma sırasında daire kesitinin bozulmaması için cebri boruların içeriden takviye edilmesi, boyanmadan önce teknik şartnamenin öngördüğü şekilde temizlenmesi ve boyanması, taşıtlara yüklenerek iş yerine taşınması, boşaltılması, istif ve muhafazası, çelik kaplama, redüksiyon, tranzisyon, branşman, dirsek, kurb, torisferik kapak, cebri boru yardımcı ekipmanları ve cebri boru elemanlarının istiften alınarak tartılması, montaj yapılacak yere taşınması, cebri boru içinin ve dışının teknik şartnamede öngörülen boyalarla istenilen kalınlıkta boyanması, cebri borunun vana montajları için hazır hale getirilmesi,” bilgilerinin yer aldığı, yukarıda yer alan bilgilerde cebri boruların imalat aşamalarının bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekli tarafından borunun yukarıda belirtilen imalat aşamasında bulunan tüm işçiliklerin (kaynak işleri, boyama, vb.) fabrikada yapılacağının belirtildiği, yukarıda sayılan işlerin fabrikada yapılacak olmasından dolayı işçilik saatlerinin daha düşük gösterildiği, sadece şantiye kısmında gerekli olan işçiliklerin hesaplamaya dahil edildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından GB-21( Enjeksiyon delikleri açılması), GB-40 (çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) pozlarına ilişkin olarak işçilik miktarlarının daha düşük belirlenmesinin, yukarıda yer verilen açıklamalar ve idare tarafından 06.09.2017 tarih ve 604149 sayılı yazıda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde yer alan hükme ilişkin olarak değerlendirme yapıldığı ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulan belge ve açıklamalara göre kabul edildiği de görülmüş olup sunulan açıklamanın bu haliyle uygun olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiasının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı tarafından belli istekliler arasında ihale usulü yapılan “Gömükan Barajı İnşaatı” yapım işi olup, 66 ihale dokümanı satın alınan ihaleye 15 isteklinin katıldığı, bir isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı gerekçesiyle dğerlendirme dışı bırakıldığı, 14.07.2016 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Özaltın İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi-Durmaz İnş.Taah.Tic.Ltd.Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Everest Madencilik İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-Egecan Akaryakıt Temizlik Nakliyat İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Anonim Şirketi-Zey Yapı Sanayi Madencilik Enerji Müşavirlik Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığının teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, aşırı düşük tekliflerin nasıl belirleneceği, bu isteklilerden açıklama istenilip istenilmeyeceği, istenilmişse açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

İdarece hesaplanan sınır değerin altında teklif veren ihale üzerinde kalan istekli Özaltın İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi-Durmaz İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Özışık İnşaat Ve Enerji A.Ş.- İntekar Yapı Turizm Elektrik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenmiş, mevzuat gereği GB-01, GB-09, GB-10, GB-12, GB-15, GB-21, GB-31, GB-33, GB-34, GB-40 poz numaralı iş kalemleri açıklama yapılması ve belgelendirilmesi gereken iş kalemleri olarak belirlenmiş ve 10.06.2016 tarihli açıklama isteme yazısına açıklama istenilecek iş kalemlerine ait girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatları ve açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesine ait tablo eklenmiştir.

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenen analizlerden GB-21 (Enjeksiyon delikleri açılması) pozunda işçilik kalemi altında poz numarası 05.101 olan personel giderlerinin ölçü birimi “saat” miktarı “1,292” olacak şekilde, GB-40 (Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) pozunda ise işçilik kalemi altında formen için “0,012” demirci için “0,300” kaynakçı için “0,130” düz işçi için “0,620” olacak şekilde miktar belirlenerek analiz düzenlenmiştir.

Bahsi geçen istekli tarafından GB-21( Enjeksiyon delikleri açılması) pozuna ilişkin olarak idarece verilen analiz formatında “makine ekipman (pistonlu su pompası, temel sondaj makinesi, elmas matkap, temel sondaj karotiyeri hazırlanması)” ve “İşçilik” giderlerinin yer aldığı, söz konusu istekli tarafından söz konusu iş kalemlerinin fiyat teklifi ile açıklandığı, fiyat teklifinin ekinde işçilik ve makine ekipman girdilerinin yer aldığı analizli açıklamanın sunularak idarenin formatında yer alan bütün girdi ve alt girdilere yer verildiği görülmekle birlikte, personel giderlerine ait miktarların idarenin analiz formatında yer alan miktarlar ile uyumlu olmadığı, idarenin bahsi geçen poz için düzenlediği analizde personel giderlerinin miktarı “1,292” olarak belirlendiği halde istekli tarafından bu miktarın “0,475198” olacak şekilde daha düşük miktar belirlendiği,

GB-40 (çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) pozuna ilişkin olarak ise idarece verilen analiz formatında “malzeme” ve “işçilik” giderlerinin yer aldığı, adı geçen istekli tarafından söz konusu iş kaleminin fiyat teklifi ile açıklandığı, fiyat teklifinin ekinde malzeme ve işçilik giderlerinin yer aldığı, analizli açıklamanın sunularak idarenin analiz formatında yer alan bütün girdi ve alt girdilere yer verildiği görülmekle birlikte, işçilik giderlerine ait miktarların idarenin analiz formatında yer alan miktarlarla uyumlu olmadığı, idarenin bahsi geçen poz için düzenlediği analizde işçilik giderlerinin toplam miktarı “1,602” olarak belirlendiği halde istekli tarafından bu miktarın toplam “0,452018” olacak şekilde daha düşük miktar belirlendiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli GB-21 (Enjeksiyon delikleri açılması) pozuna ilişkin açıklamasında, “1,292” olarak belirlenen personel giderleri miktarını “0,475198” olacak şekilde, GB-40 (Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) pozuna ilişkin açıklamasında toplam miktarı “1,602” olarak belirlenen işçilik giderini “0,452018” olacak şekilde belirlenmesini, işin yapılmasında ve üretilmesinde kullanılan makine ekipman ile üretim şeklinde sahip olunan yüksek teknolojiye dayandırsa da, resmi kurum veya kuruluşlarca duyurusu yapılmayan ve sadece idarece işin özelliğine göre analizi oluşturulan iş kalemlerinde, analiz formatında yer alan analiz girdileri miktarlarında sahip olunan avantajlı duruma göre değişikliğe gidilebilmekle birlikte, yukarıda madde numaraları belirten mevzuat düzenlemeleri gereği, aşırı düşük teklif açıklaması yapan isteklilerin açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak yapacakları açıklamaları, açıklama isteme yazısı ekinde verilen analiz formatında gösterilen analiz girdi miktarlarını da dikkate alarak yapmaları, ayrıca analiz girdilerinin birim fiyatlarını da mevzuata uygun olarak belgelendirmeleri gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından GB-21 (Enjeksiyon delikleri açılması), GB-40 (Çelik kaplama ve cebri boruların imali ve yerine konulması) pozlarına ilişkin olarak işçilik miktarlarının daha düşük belirlenmesinin, yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda mevzuata uygun olmadığı, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahihinin iddiası doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda, yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle Kurul çoğunluğunun kararına katılmıyorum.

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi