KİK Kararı: 2017/UY.I-207

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/003
Gündem No : 104
Karar Tarihi : 11.01.2017
Karar No : 2017/UY.I-207

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

Yıldızevler Mahallesi 717. Sokak No: 15/7 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü

152 Evler Mahallesi Ankara Yolu Caddesi No: 286 Yıldırım/BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/145354 İhale Kayıt Numaralı “İnegöl-Yenişehir Devlet Yolu Km:0+000-24+482 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapımı İkmal İnşaatı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 07.06.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İnegöl-Yenişehir Devlet Yolu Km:0+000-24+482 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapımı İkmal İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 22.11.2016 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 01.12.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.12.2016 tarih ve 68606 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.12.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2016/2942 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

“Tİ-KAZI” “P TEM,1” “P ALTEM,1” “2202/K-T” “OMOLTTI,1” “BTBA/19” iş kalemleri analizlerinin 12.10.2016 tarihli ve 2016/UY.I-2489 sayılı Kurul kararında belirtildiği şekilde temel girdiler üzerinden hazırlanmadığı,

“Tİ-KAZI” “P TEM,1” “P ALTEM,1” “OMOLTTI,1” iş kalemlerinde yer alan bazı analiz girdisi miktarlarının yanlış belirlendiği veya bazı analiz girdilerinin bulunmadığı, anılan girdilere ilişkin miktarların ve eksikliklerin düzeltilmesi gerektiği,

“DEMİR” iş kaleminin analizinde yer alan “nervürlü beton çelik çubuğu 08-032 mm” girdisi farklı rayiçlerin birleşmesi ile oluştuğundan cins ve miktarlarının ayrı ayrı verilmesi gerektiği,

Açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tüm iş kalemlerini kapsayacak şekilde bir liste halinde verilmesi gerektiği, bir iş kaleminde açıklama istenilen analiz girdisi için başka bir iş kaleminde açıklama istenilmemesinin mevzuata ve anılan Kurul kararına aykırı olduğu,

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen analiz formatlarında ölçü birimlerinin verilmemesinin belirsizliğe yol açtığı, tüm iş kalemlerine ait analiz girdi miktarları ile ölçü birimlerinin verilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılarını yazılı olarak isteyeceği hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca bu hususa Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde de yer verilmiş ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alması gerektiği hükme bağlanmıştır.

İtirazen şikâyete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden anılan Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceğine ilişkin düzenleme yapıldığı görülmüştür.

12.10.2016 tarihli ve 2016/UY.I-2489 sayılı Kurul kararında yer verilen “idarece açıklama istenilen iş kalemlerinin temel girdiler üzerinden oluşturulup, (temel girdilere kadar ayrıştırılıp) bir liste halinde açıklama istenilmeyen girdilerin belirlenmesi ve girdi cinsi ile miktarının yer aldığı anılan formatlar gönderilerek teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen tüm isteklilere aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi” yönündeki düzeltici işlem kararı sonrası yeniden düzenlenen 8 iş kalemine ait analizler gönderilerek isteklilere 17.11.2016 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. …” açıklaması yer almaktadır.

İsteklilerin aşırı düşük açıklamalarını mevzuata uygun, geçerli şekilde yapabilmeleri ve idarelerin yapılan açıklamaları sağlıklı değerlendirmelerinin ön koşulunun, idareler tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının anılan Tebliğ’nin 45’inci maddesine uygun yapılması olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede 12.10.2016 tarihli ve 2016/UY.I-2489 sayılı Kurul kararı gereğince aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilere gönderilen açıklama istenilecek paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının bu iş kalemlerinin temel girdileri (malzeme, işçilik ve makine vb.) üzerinden tam ve doğru olarak hazırlanmadığı ve Tİ-KAZI iş kaleminde açıklama istenilen ekskavatör analiz girdisinin OMOLTI,1 iş kalemi için açıklama istenilmediği dolayısıyla açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin doğru bir şekilde belirlenmediği, diğer taraftan DEMİR paçal iş kalemini oluşturan benzer ama aynı olmayan analiz girdilerinin ayrı ayrı gösterilmediği, analiz girdilerinin çoğuna ilişkin ölçü birimlerinin belirtilmediği ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tüm iş kalemlerini kapsayacak şekilde bir liste halinde verilmediği hususları bir arada değerlendirildiğinde idarenin 17.11.2016 tarihli aşırı düşük teklif sorgulamasının anılan Tebliğ’nin 45.1.2’nci maddesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla idarece anılan Kurul kararının doğru ve eksiksiz yerine getirilebilmesi için yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri dikkate alınarak;

a) Açıklama istenilecek tüm paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması,

b) Paçal iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili operatör makinist girdilerinin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi,

c) Yukarıdaki işlemlerden sonra anılan Tebliğ’nin 45.1.2.2’inci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

d) Anılan Tebliğ’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi gerekmektedir.

Öte yandan anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin sekizinci fıkrasında “İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.

Başvuruya konu ihale ile ilgili daha önceki bir itirazen şikayet başvurusu sonucunda idarece açıklama istenilen iş kalemlerinin temel girdiler üzerinden oluşturulup, bir liste halinde açıklama istenilmeyen girdilerin belirlenmesi ve girdi cinsi ile miktarının yer aldığı analiz formatları gönderilerek teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen tüm isteklilere aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiğine ilişkin 12.10.2016 tarihli ve 2016/UY.I-2489 sayılı Kurul kararı ile düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.

Ancak idare tarafından söz konusu Kurul kararının tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmediği, 17.11.2016 tarihli aşırı düşük teklif sorgulamasının da anılan Tebliğ’nin 45.1.2’nci maddesine uygun olmayan analiz formatları üzerinden gerçekleştirerek aynı konu ile ilgili yeni başvurular ile ihale sürecinin uzamasına neden olunduğu hususları dikkate alındığında Kurul kararını tam ve eksiksiz yerine getirmeyen idare ilgilileri hakkında konunun araştırılmak, değerlendirilmek ve gerekiyorsa soruşturulmak üzere idarenin bağlı olduğu Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirimde bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, sınır değerin altında geçerli teklif sahibi isteklilere aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. 12.10.2016 tarihli ve 2016/UY.I-2489 sayılı Kurul kararını tam ve eksiksiz yerine getirmeyen idare ilgilileri hakkında konunun araştırılmak, değerlendirilmek ve gerekiyorsa soruşturulmak üzere idarenin bağlı olduğu Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirimde bulunulmasına,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi