KİK Kararı: 2017/UY.I-2015 (26 Temmuz 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/037
Gündem No : 50
Karar Tarihi : 26.07.2017
Karar No : 2017/UY.I-2015

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Polat Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş.,

Uzunçayır Yolu Cad. Hamza Polat İş Merkezi No:6 Hasanpaşa Kadıköy/İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü,

Kuzeykent Mahallesi Alparslan Türkes Bulvari No:53 37100 KASTAMONU

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/150502 İhale Kayıt Numaralı “Kurşunlu-Korgun Yolu Km:0+000-28+957,20 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü, Üstyapı İşleri (Pmat,Pmt ve Bsk)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü tarafından 02.05.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kurşunlu-Korgun Yolu Km:0+000-28+957,20 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü, Üstyapı İşleri (Pmat,Pmt ve Bsk)” ihalesine ilişkin olarak Polat Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş.nin 28.06.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.07.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.07.2017 tarih ve 39196 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.07.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1745 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı şöyle ki;

a) İşin yapılacağı yöre dışındaki üçüncü şahıslardan alınmış fiyat teklifleri kullanılmış olabileceğinin değerlendirildiği, idarece şikayetlerine rağmen bu hususun araştırılmadığı, analiz girdileri için yöre dışından alınan fiyat teklifleri ile yapılan açıklamanın uygun görülebilmesi ve kabulünün mümkün olmadığı, idarenin itirazımızın reddi kararında isteklinin teklif açıklamaları kapsamında sunduğu piyasadan alınan fiyat tekliflerindeki fiyatların, gerçekçi olup olmadığının tetkik edildiğine dair bir açıklama bulunmadığı, piyasadan alınan fiyat teklifleri ile fiyat tekliflerine dayanak olan tutanakların mevzuata aykırı olması halinde açıklamaların reddedilmesi ve itirazlarının kabul edilmesi taleplerinin idarece dikkate alınmadığı, fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklarda fiyat teklifi sunan üçüncü kişilerin imzasının bulunup bulunmadığı ayrıca onaylayan meslek mensubunun da SMMM veya YMM olup olmadığının idarece kontrol edilmesi gerektiği, hazır beton için teknik kriterler göz önüne alındığında yöre dışından alınan fiyat teklifinin emsal KİK kararları doğrultusunda uygun görülmemesi gerektiği, idarece şikayet üzerine alınan kararda bu kapsamda bir değerlendirme yapmadığı gibi değerlendirme yapılması taleplerini de dikkate alınmadığı,

b) Fiyat teklifi alınan girdiler için yapılan nakliye maliyet hesaplamasının gerçekçi olup olmadığının değerlendirilmediği, Teklif açıklamaları kapsamında malzeme nakliyeleri için baz alınan taşıma mesafeleri gerçekçi olmak ve kabul edilebilir belgelerle tevsik edilmek zorunda olduğu, idarenin bu taleplerini yerine getirmediği, birim imalat bünyesinde nakliyeye esas alınması gereken malzeme miktarlarının gerçekçi olup olmadığı, kabul edilebilir bir hesap ve belgelerle tevsik edilip edilmediğinin irdelenmesi bu nitelikte olmayan teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği taleplerinin dikkate alınmadığı,

c) Sorgulamaya konu iş kalemleri analiz girdilerinde bazı girdiler için öngörülen fiyatların ÇSB rayiçlerinden çıkarılan yürürlüğü olmayan rayiçler olup olmadığının idarece sorgulanmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5 ve 45.1.6’ncı maddelerinde yer alan açıklamalardan rayiç olarak yalnızca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinin kullanılabileceği bu rayiçlerin kullanılmaması durumunda rayiçlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde açıklanan belgeler ile tevsik edilmesi gerektiği ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiçlerin açıklama kapsamında kullanılamayacağı, idarece bu doğrultuda bir inceleme yapılmadığı ve yalnızca 03.030 rayici açısından değerlendirme yapıldığı ve bu değerlendirmenin de hatalı olduğu, idarenin ret kararında rayiç bedel incelemesi yaptığı 03.030 rayiç kaleminde dahil idarenin yaptığı açıklamanın kendi rayiç bedel kabulleriyle bile uyumlu olmadığı kanaatlerini bir kez ifade ettikleri ve idarece değerlendirilmediği düşünülen başta 03.030 rayici olmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiçlerin Kurumca tetkik edilmesi gerektiği,

d) Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan ve yaklaşık maliyete göre işin %20’lik kısmına tekabül ederek açıklama istenilmeyen iş kalemleri için sunulan birim fiyatların göstermelik, gayri ciddi ve cüzi düzeyde düşük tutularak fiyat avantajı oluşturulma ihtimalini göz ardı edilmemesi ve bu şekilde yapılan teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği yönündeki taleplerin idarece dikkate alınmadığı,

e) Sorgulamaya konu iş kalemlerine ait analizlerde yer alan bazı küçük girdiler için, asgari işçilik maliyetini dahi karşılamayan göstermelik kuruş düzeyinde gayri ciddi fiyatlar yazılmış olup olmadığı yönünde inceleme taleplerinin değerlendirilmediği, açıklamalarda bazı girdiler için 0,00 TL olarak bedel belirtilebildiği açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin de açıklama kapsamında gösterilmesi ve bu girdilere ilişkin olarak ta makul bir fiyat yazılması gerektiği ve bu giderlerin işçilik maliyetlerini mutlaka karşılaması gerektiği,

f) Sunulan analizlerde belirtilen kar ve genel giderler için kuruş düzeyinde cüzi miktarda belirlenen tutarlar yüklenicinin kendi karı göz ardı edilse dahi, işin genel giderlerini dahi karşılamayıp, gerçekçi olmayacak şekilde teklif açıklaması yapılmış olabileceği yönünde inceleme yapılması taleplerinin değerlendirilmediği,

g) Akaryakıt gideri için ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasından ihale tarihi geçerli olan EPDK verilerinin altında ve gerçekçi olmayan açıklamaların kabulünün mümkün olmadığı,

h) Teklif cetvelinde ve sorgulanan iş kalemlerine ilişkin analizlerin uyumlu olup olmadığının incelenmediği,

i) Sunulan analizlerde işçilikler için asgari ücret yerine asgari maliyetin esas alınması gerektiği ve ayrıca da vasıflı işçiliklerin de düz işçi ile aynı ve asgari ücret üzerinden fiyatlandırmanın mümkün olmadığı hususlarının idarece dikkate alınmadığı ve bu yönde inceleme talebinin değerlendirmeye alınmadığı, vasıfsız işçilikler için asgari ücret yerine asgari maliyetin esas alınması gerektiği, vasıflı işçiliklerin ise düz işçi ile aynı düzlemde değerlendirilemeyeceği,

Yukarıda ifade edilen tüm hususlar ve re’sen göz önüne alınacak diğer nedenlerle, gerekçeler ve yapılan değerlendirmelerin yanında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan kriterlerin tümü birlikte dikkate alınarak yapılacak detaylı incelemeler sonucunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin komisyonca uygun görülen aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı ve olamayacağı ve ayrıca resen tespit edilecek çok başka aykırılıklarında var olduğu görülebileceğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif açıklamaları hukuka ve mevzuata aykırı olduğundan bu hususlar gözetilmeyerek ihale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamalarının kabulüne ve itirazımızın reddine ilişkin idari işlemin iptali ile itirazen şikâyet başvurularının incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir…” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

e) İtirazen şikayet başvurularında idareye yapılan şikayetin ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “…Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı veya unvanı ve adresi ile (…) faks numarası.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

d) İtirazen şikayet başvurularında ayrıca idareye yapılan şikayetin tarihi ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi.

…

(10) İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Şikayet başvurusu üzerine inceleme” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İhalelere ilişkin olarak öncelikle ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusunda bulunulur. Bu şikayet başvuruları, süresinde ve usulüne uygun sözleşme imzalanmadan önce yapılmış olması halinde idare tarafından incelenerek sonuçlandırılır.

…

(3) İdare tarafından yapılan inceleme sonucunda on gün içerisinde 11 inci maddedeki kararlardan biri alınarak başvuru sonuçlandırılır…(4) İnceleme, ihale yetkilisince bizzat yapılabileceği gibi ihale yetkilisinin görevlendireceği bir veya birden fazla raportör tarafından da yapılabilir. Bu inceleme sonucunda, ihale yetkilisi tarafından gerekçeli bir karar alınır.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Alınacak kararlar” başlıklı 11’inci maddesinde “(1) Şikayet üzerine idare tarafından yapılan inceleme sonucunda gerekçeli olarak;

a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,

b) Düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine,

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşmenin imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılığın tespit edilememesi hallerinde başvurunun reddine, karar verilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Kararlarda bulunacak hususlar” başlıklı 12’nci maddesinde “(1) Şikayet başvurusu üzerine idare tarafından alınacak kararlarda aşağıdaki hususlar gösterilir:

…

ç) Başvuru üzerine alınan diğer kararlar ve yapılan işlemlerin özeti,

d) İleri sürülen iddiaların, olayların ve hukuki dayanaklarının özeti,

e) İddiaların ve olayların değerlendirilmesi,

f) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçeleri ve karar sonucu,

g) Şikayetin kısmen veya tamamen haklı bulunması halinde, yapılması gereken düzeltici işlemler… “ hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinde “…(8) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamaları,

Anılan Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinde “…İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz…” açıklamaları,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

...

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 26.md.)İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 27.md.) Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece ihale işlem dosyası içerisinde idarece gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde;

Başvuruya konu ihalede 91 adet doküman satın alındığı, ihaleye 64 isteklinin katıldığı, idarece hesaplanan sınır değerin altında kaldığı tespit edilen bazı isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, 16.06.2017 tarihli ihale komisyonu kararına göre, açıklama istenilen isteklilerden bir kısmının aşırı düşük teklif açıklamasına cevap olarak açıklama sunmaması, 1 isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesi nedenleriyle tekliflerinin reddedildiği, aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerden Sağlamlar İnş. Hafr. Nak. San. ve Tic. A.Ş. – Ö.D.F Yılmazlar İnş. Tur. Mad. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının ise idarece uygun görülerek ihalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi istekli olarak, başvuru sahibi isteklinin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Söz konusu ihale komisyonu kararında ihale üzerinde bırakılan İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görüldüğünün ifade edildiği,

Başvuru sahibinin idareye yapmış olduğu şikayet başvurusu üzerine idarece alınan kararda ise “İtiraz üzerine en avantajlı teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif sorgulama dosyası yeniden incelenmiştir. Yapılan incelemede;

Sunulan açıklamada idarece verilen ayrıntılı analiz formatına, nakliye formüllerine ve nakliye mesafelerine uyulduğu, açıklama istenen analiz girdilerinin bir kısmının yayınlamış güncel rayiçler kullanılarak, diğer kısmının ise piyasadan fiyat teklifi alınarak açıklandığı, alınan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen özellikleri taşıdığı, ayrıca bu fiyat teklifleri için istenen ek belgelerin de gönderildiği ve bu konuda herhangi bir eksikliğin yada değerlendirilmeyen bir hususun bulunmadığı görülmüştür.

İtirazda da belirtildiği gibi 03.030 rayiç bedeli 2016-2017 yıllarında Çevre Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan rayiçler arasında bulunmamaktadır. Söz konusu rayiç, Karayolları Genel Müdürlüğünce yayınlanan birim fiyatlar içinde kullanıldığından dolayı Genel Müdürlüğümüz tarafından yayınlanan rayiçler arasına alınmış olup, düşük teklif açıklamasında da 2017 yılı rayiç bedelinin kullanıldığı tespit edilmiştir.

Açıklamalar ve ekleri bir bütün olarak incelendiğinde Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen kriterler ışığında düşük teklif sorgulamasının geçersiz olmasını gerektirecek bir eksikliğin yada uyumsuzluğun bulunmadığı görülmüştür.

İtirazda yer alan iddiaların varsayımlar üzerine kurulduğu, somut bilgi ve belgelere dayanmadığı, itiraza konu düşük teklif açıklamasının ise mevzuat hükümleri açısından geçeriz sayılmasını gerektiren bir husus bulunmadığı birlikte değerlendirilerek itiraz uygun bulunmamıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin komisyonca uygun görülen aşırı düşük teklif açıklamasında resen tespit edilecek çok başka aykırılıklarında var olduğunun görülebileceği yönündeki iddiaları ile ilgili olarak;

Başvuru sahibinin anılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan belgelerde birçok aykırılık tespitinin re’sen gözetilebileceği, tespit edilebileceği gerektiği belirtilmiş olup, Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, re’sen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından, ihale komisyonunun görev ve yetkisi dâhilinde incelediği hususların Kurum tarafından yeniden incelenmesi/değerlendirilmesi talebini içeren bu tür başvuruların, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddedilmesi gerektiği değerlendirilmekte olup başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca başvuru sahibinin başvurusu kapsamında şikâyete konu işlemin hangi unsurlarının hukuka aykırı olduğunu belirtmeksizin, birçok aykırılık tespitinin re’sen gözetilebileceği, tespit edilebileceği yönünde soyut ve mesnetsiz iddialara yer verildiği ve söz konusu iddiaların İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin (ç) bendi kapsamında şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekliye yönelik idarece tesis edilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemleri incelendiğinde;

İdarece ihale üzerinde bırakılan istekliye 25.05.2017 tarihli ve 22392947-755.02/E.160668 sayılı aşırı düşük teklif sorgulaması konulu yazının gönderildiği, söz konusu yazıda “Aşırı düşük teklif sorgulaması” konulu yazının gönderildiği, söz konusu yazıda “2017/150502 ihale kayıt numaralı Kurşunlu-Korgun Yolu Km:0+000-28+957,20 Arası Toprak işleri, Sanat Yapıları, Köprü, Üstyapı işleri (PMAT,PMT ve BSK) işine ait sunduğunuz teklifin aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir.. Bu nedenle açıklama istenen iş kalemlerine ait maliyet bileşenleri ve açıklamalarınızın belgeleri ile birlikte yazımızın tarafınıza tebliğ tarihinden itibaren 5 (beş) iş günü içerisinde İhale Komisyonu Başkanlığına gönderilmesi gerekmektedir.

Bu mektubun elden, faksla veya EKAP üzerinden tebliğ edilmesi halinde aynı gün, iadeli taahhütlü posta yoluyla tebliğ edilmesi halinde mektubun teslim edildiği gün tebliğ tarihi sayılacaktır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38’inci maddesi, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği 60’ıncı maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğ 45’inci maddesi hükümlerine göre bilgi edinilmesi hususunu rica ederim…” ifadelerine yer verildiği,

Söz konusu yazı ekinde ise;

İdarece yaklaşık maliyet hesabında düzenlenen sıralı iş kalemleri listesinde yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturduğu tespiti yapılan 12 adet iş kalemine ait “Açıklama istenilen iş kalemleri listesi (İnşaat)” başlıklı belgenin,

Ayrıca aynı yazı ekinde 28 adet analiz girdisine yönelik bilgilerin yer aldığı “Açıklama istenmeyen analiz girdileri” başlıklı belgenin,

Bununla birlikte aynı 12 adet iş kaleminin girdilerini, girdi tanımlarını, birim ve miktarlarını gösteren “Ayrıntılı analiz formları” başlıklı tablolara yer verildiği görülmüştür.

Söz konusu yazıya istinaden ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 30.05.2017 tarihli yazı ekinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

Taraflarının avantajlı koşulları vb. konular açısından ifade ettiği hususlara yönelik açıklamaları gösteren yazının,

İdarece aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde gönderilen 12 adet iş kalemine ilişkin birim fiyatları ve maliyetleri gösteren “Açıklama istenilen iş kalemleri Listesi (İnşaat)” başlıklı belgenin,

“Ayrıntılı analiz formları” başlıklı” anılan iş kalemlerine ait ayrı ayrı analiz hesaplamalarını gösteren ayrıntılı analizlerin,

“Açıklama istenmeyen analiz girdileri” başlıklı tablonun,

“Açıklama istenen analiz girdileri” başlıklı tablonun,

6 adet rayice ilişkin birim fiyatların gösterildiği “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanan rayiçlerin listesi” başlıklı tablonun,

27.04.2017 tarihli Çankırı İlinde yer alan akaryakıt fiyatlarını ilişkin sorgulamaları gösteren “EBİS bildirim sistemi” başlıklı belgenin,

Ayrıca 4 adet rayice ilişkin fiyat tekliflerinin sunulduğu görülmüştür.

Bununla birlikte idarece fiyat tekliflerinin dayanağı olarak ifade edilen tutanakların temin edilmesine yönelik yazışma bilgilerine ve buna istinaden temin edilen fiyat tekliflerine ilişkin maliyet ve satış tutarı tespit tutanakları, ilgili meslek mensubuna ait oda faaliyet belgeleri vb. belgelere ihale işlem dosyası içerisinde yer verildiği görülmüştür.

a) Anılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan Amonyum nitrat, fuel oil karışımı, 2.sınıf çam kerestesi, ilgili nervürlü beton çelik çubukları ve C 30/37 hazır beton harcı (TS-EN 206-1) rayiçlerine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu,

Kamu ihale mevzuatı uyarınca fiyat tekliflerinde yer alan bilgilerin doğruluğunun ilgili meslek mensubunun onayı ile arandığı ve sunulan söz konusu fiyat tekliflerinde serbest muhasebeci mali müşavir kaşe ve imzası ile iletişim bilgilerinin ve yer alması gereken diğer zorunlu ibarelerin yer aldığı ve sunulan söz konusu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olduğu,

Başvuru sahibinin şikâyet başvurusu üzerinde idarece alınan gerekçeli kararda,

Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu fiyat tekliflerinin kamu ihale mevzuatı uyarınca değerlendirilmesi neticesinde söz konusu belgelerin uygun kabul edildiğine ve idarenin kendi yetki ve sorumluluğu kapsamında temin ettiği söz konusu fiyat tekliflerine dayanak olarak gösterilen tutanakların incelenmesi neticesinde de fiyat tekliflerinde yer alan bilgilerin uygunluğunun tespitine ilişkin bilgilere yer verildiği,

Analizler kapsamında tevsik edici belgeler olarak sunulmasına imkan tanınan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin işin yapılacağı alanlardaki (Kurşunlu-Korgun Yolu Km:0+000-28+957,20 Arası) veya bölgelerdeki fiyatları göstermesi ve rayiçlere ilişkin alınan fiyat tekliflerinde yer alan fiyatların bu şekilde sorgulanması gerektiğine ilişkin bir zorunluluğun kamu ihale mevzuatında bulunmadığı,

Bu kapsamda başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde yer alan fiyatların uygunluğuna ilişkin yapılması istenen değerlendirmelerin kamu ihale mevzuatı kapsamında bir karşılığının bulunmadığı görülmüştür.

Bununla birlikte Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14’üncü maddesinde yer alan açıklamalardan hareket edilerek fiyat tekliflerinin işin yapılacağı yerden alınması gerekeceği hususunun mevzuat kapsamında dikkate alınması gerektiği iddiası ile ilgili olarak ise;

Aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik mevzuat hükümleri kapsamında, sunulan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde yer alan fiyatlara ilişkin söz konusu Tebliğ maddesinin dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerektiğine ilişkin bir mevzuat bir açıklamasının bulunmadığı kaldı ki söz konusu Tebliğ maddesinin, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında akaryakıt girdilerine ilişkin sunulacak fiyat açıklamalarının, EPDK tarafından günlük olarak il bazında yayımlanan akaryakıt fiyatları doğrultusunda sorgulanmasına ilişkin hususlara yönelik olduğu ve işin yapılacağı yerdeki şartlara ilişkin bir hususun ifade edilmesine yönelik olmadığı da görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca söz konusu aşırı düşük teklif sorgulamasının idarece eksik ve hatalı sorgulandığından bahisle, söz konusu fiyat tekliflerinde yer alan fiyatların sorgulanması gerektiğine yönelik ifade edilen hususların kamu ihale mevzuatında bir karşılığı bulunmadığı görülmüştür.

Bununla birlikte Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.14’üncü maddesinde “Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamasına yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin iddiasında yer verilen ve idarece ilgili analizlerde düzenlenen 04.042/06 poz numaralı ve “C 30/37 beton harcı hazır beton harçları (ts- en 206-1)” tanımlı rayicine yönelik iddiaları ile ilgili olarak ise;

Anılan istekli tarafından söz konusu rayice ilişkin sunulan fiyat teklifi incelendiğinde;

Anılan ürünün fiyat teklifi alınan firmanın faaliyet gösterdiği ilden hazır olarak getirilerek ihale konusu işe ait yerde kullanılmasına ilişkin şartlara ilişkin olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

b) Anılan istekli tarafından sunulan açıklama istenilen iş kalemlerinde, birim imalatlarının nakliye hesaplamalarının, idarece ihale dokümanı kapsamında düzenlenen itinerer bilgileri ve söz konusu iş kalemleri içerisinde yer alan ilgili rayiçler üzerinden nakliye formülleri ile açıklandığının ifade edildiği, söz konusu açıklamalarda belirlenen mesafelerin idarece ihale dokümanı kapsamında düzenlenen mesafe hesaplamaları ile de uyumlu olduğu, bu açıklamalara ilişkin idarece başvuru sahibine verilen cevapta, nakliye formüllerine ve nakliye mesafelerine uyulduğu tespitinin yapıldığı, bunun dışında söz konusu iş kalemlerine ilişkin nakliye hesaplarında fiyat teklifi alınarak bir açıklamanın ise sunulmadığı ve başvuru sahibinin fiyat teklifi alınan firmalara göre belirlenmesi gereken mesafe şartları uyarınca yer verdiği iddialarının yerinde olmadığı,

c) İdarece başvuru sahibine verilen cevapta anılan istekli tarafından kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan güncel rayiçler ile açıklama yapılmasının uygun görüldüğünün ifade edildiği bununla birlikte 03.030 (Y) rayici yerine 03.030 rayicinin kullanılması hususuna ilişkin olarak ise “İtirazda da belirtildiği gibi 03.030 rayiç bedeli 2016-2017 yıllarında Çevre Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan rayiçler arasında bulunmamaktadır. Söz konusu rayiç, Karayolları Genel Müdürlüğünce yayınlanan birim fiyatlar içinde kullanıldığından dolayı Genel Müdürlüğümüz tarafından yayınlanan rayiçler arasına alınmış olup, düşük teklif açıklamasında da 2017 yılı rayiç bedelinin kullanıldığı tespit edilmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulamaları kapsamında teklif aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere gönderilen ve isteklilerden açıklama istenilen iş kalemlerinin,

İlgili kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiçler ile düzenlenen kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri niteliğinde olduğu ve başvuruya konu ihalede söz konusu iş kalemlerine ilişkin düzenlenen analiz formatları uyarınca açıklama sunulmasının istendiği,

Bununla birlikte Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde yer alan açıklamaların ise, kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyata ilişkin açıklama sunulması durumunda, isteklilerce düzenlenecek liste ve analizlerin kullanılmasına ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde tevsik edici belgelerin ne şekilde kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin hususların açıklanmasına yönelik olduğu,

Anılan Tebliğ’in 45.1.16’ncı maddesinin ise anılan kamu kurumuna ait rayiçlerin ilgili şartlar dahilinde liste halinde sunulması durumunda anılan Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde açıklanan tevsik edici belgelerin sunulmasına ilişkin hususların açıklanmasına ilişkin olduğu ve anılan kamu kurumu dışındaki bir kamu kurum veya kuruluşu tarafından bir rayicin yayımlanamayacağına veya kullanılamayacağına ilişkin olmadığı,

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlardan yalnızca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların dikkate alınması gerektiği yönünde bir sınırlamanın ayrıca söz konusu rayiçlerin diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait birim fiyatlarla kıyaslanması ile analiz formatlarında yer alan rayiçlere ilişkin fiyatların uygunluğunun tespitinin yapılması gerektiğine ait bir açıklamanın kamu ihale mevzuatı kapsamında bulunmadığı

Bununla birlikte idarece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin düzenlenen birim fiyat tariflerinde, Karayolları Teknik Şartnamesi’nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlarını da sağlayacak şekilde gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü ve söz konusu analizlere ilişkin söz konusu kuruma ait rayiçlerin esas alınmasında doküman düzenlemelerine de bir aykırılık bulunmadığı görüldüğünden, başvuru sahibinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan fiyatlar arasında söz konusu kurumların fiyatların da ayrımı yapılarak açıklama sunulan rayiçlerin fiyatlarının uygunluğunun değerlendirilmesi gerektiği yönündeki taleplerinin kamu ihale mevzuatında karşılığının bulunmadığı,

Ayrıca başvuru sahibi tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarında yer alan “03.030 (Y)” poz numaralı ve “(Konkasör (120-150 m3/sa-215 HP)” tanımlı rayicine ilişkin fiyatın açıklama kapsamında esas alınması gerektiği iddia edilmekle birlikte açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan açıklama istenilen analiz girdileri arasında söz konusu poz numaralı rayicin bulunmadığı,

Açıklama istenilen analiz girdileri arasında yer alan 03.030 poz numaralı “Konkasör (Primer 15x24 inç + sekonder 24x16 inç eleme ve yükleme tertibatlı, 25 m3 saat 1 inç ve 40 m3/saat 2 inç randımanlı” tanımlı rayicine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında tespit edilen bedelin ise, idare tarafından yaklaşık maliyet hesabında ilgili kamu kurumuna ait olarak yayımlanan güncel bedeli olarak tespit edilen anılan birim fiyata ilişkin bedel ile de aynı olduğu,

Başvuru sahibine idarece verilen cevapta kamu kurum ve kuruluşlarına ait fiyatların uygunluğuna yönelik değerlendirmelerde üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklama sunulan rayiçler dışında yer alan diğer rayiçlerin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan güncel rayiçlere uygun olarak açıklandığı tespitinin yapıldığı bununla birlikte söz konusu açıklama istenilen rayice ilişkin esas alınan değerlendirmelerin ise ayrıca ifade edildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca başvuru sahibinin analiz formatlarında belirlenen bir rayiç yerine farklı bir rayiç fiyatı ile aşırı düşük teklif açıklamasının sorgulanmasına ayrıca diğer rayiçlerin fiyat tespitinin de bu doğrultuda değerlendirmesine yönelik ifade edilen taleplerinin kamu ihale mevzuatında bir karşılığının bulunmadığı bununla birlikte idare analiz formatlarında düzenlenen rayiçlere ilişkin kamu ihale mevzuatında belirlenen kriterler çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin yürütülmek istenmesinde kamu ihale mevzuatına bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

d) ve e) Söz konusu aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de gösterildiği ve bu girdilere ilişkin bedel öngörüldüğü ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’nci maddesinde yer alan “İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır…” açıklamaları uyarınca, idarece yaklaşık maliyetin % 80’lik grubuna giren iş kalemlerine yönelik aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği, bu oranın dışında yer alan işlere ilişkin ayrıca sorgulama yapılmasına gerek bulunmadığı ve idarece aşırı düşük teklif açıklamasının uygunluğuna ilişkin değerlendirmelerin yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri üzerinden yapılmasında kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin bu kısımlar dışında kalan işlerinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sorgulanması gerektiği yönündeki iddialarının kamu ihale mevzuatında bir karşılığının bulunmadığı,

Bununla birlikte Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen yapım işlerine ait aşırı düşük teklif sorgulamalarında söz konusu bedellerin değerlendirilmesine ilişkin kriterlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirlendiği ve aşırı düşük teklif sorgulamalarında anılan fiyatların ciddiyeti gibi soyut kavramlarla veya fiyatların kabul edilebilirliğinin ölçütü açısından asgari işçilik maliyeti gibi değerlerin söz konusu aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında esas alınması gerektiğine ilişkin bir sorgulama kriterinin, ayrıca analiz girdilerinde yer alan rayiçlerin fiyatlarının en azından asgari işçilik maliyetleri gibi giderleri karşılaması durumunda fiyatların gerçekçiliğinin ortaya koyulabileceği yönünde yapılması istenen değerlendirmelerin kamu ihale mevzuatında bir karşılığının bulunmadığı anlaşılmıştır.

f) Sunulan analiz formatlarında karsız olarak hesaplanan tutarlara yüklenici karı ve genel giderlerin eklenerek gösterildiği bununla birlikte başvuru sahibinin iddiaları kapsamında ifade edilen ilgili giderlerin analizlere ilişkin açıklama kapsamında belirlenecek kar ve genel giderler oranı içerisinde ayrıca gösterilmesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarındaki analizlerin kar ve genel giderler oranının uygunluğunun değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin bir hükmün kamu ihale mevzuatı kapsamında yer almadığı anlaşılmıştır.

g) Anılan istekli tarafından açıklama sunulan iş kalemlerine ilişkin analizlerde belirlediği akaryakıt fiyatlarının uygunluğunun, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’inci maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, EPDK tarafından il bazında 27.04.2017 tarihli (İhaleye ait ilan tarihi ve ihale tarihi arasında) yayımlanan belge ile tevsik edildiği anlaşılmıştır.

h) Anılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlere ait fiyat tutarlarının bu iş kalemlerine ilişkin teklif tutarları aynı olduğu ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde yer alan “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada …analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklamalarına aykırı bir durumun bulunmadığı anlaşılmıştır.

i) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamalarına yer verildiği,

Söz konusu Tebliğ maddesinde yer alan işçilik bedellerine ilişkin açıklana kriterlerin dışında, aşırı düşük teklif sorgulamaları kapsamında farklı kriterlerin de göz önünde bulundurularak işçilik bedeli hesabında dikkate alınması gerektiğine yönelik taleplerin kamu ihale mevzuatında aşırı düşük teklif sorgulama kriterleri açısından bir karşılığının bulunmadığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemeleri incelendiğinde;

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinden “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonu; İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği,

Yapım İşi İhalelerinde aşırı düşük tekliflerine ilişkin sorgulama işlemlerinin yürütülmesinde esas alınması gereken değerlendirme kriterlerinin ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde açıklandığı görülmüştür.

Bu kapsamda sunulacak açıklamalara yönelik yapılacak değerlendirmelerde ise;

Anılan Tebliğ maddesinin 45.1.14’üncü maddesinde “Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedileceği,

Aynı Tebliğ’in 45.1.16’ncı maddesinde ise, aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunlu olduğu açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.

Ayrıca ihale komisyonunun yapacağı değerlendirme sonucunda gerekçeli bir karar alarak ihale yetkilisinin onayına sunacağı, ihale sonucunun ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan dâhil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere ihale komisyonu kararı ile birlikte bildirileceği, ihale sonucunun bildiriminde tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verileceği, aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilere açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin kesinleşen ihale kararı ile birlikte bildirilmesinin zorunlu olduğu, şikayet üzerine idare tarafından yapılan inceleme sonucunda gerekçeli olarak bir karar alınabileceği, şikayete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılığın tespit edilememesi hallerinde başvurunun reddine karar verileceği,

Sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunması halinde kesinleşen ihale kararında açıklamaların uygun bulunma gerekçelerine yer verilmesi gibi bir zorunluluğun bulunmadığı bununla birlikte ihale yetkilisi tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin inceleme bilgilerine yer verilerek şikâyet başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca,

Başvuru sahibinin iddialarının, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının mevzuat kapsamında açıklanmasının mümkün olamayacağından bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını teminen,

İdarece başvuru sahibinin şikâyet başvurusu üzerine alınan kararda ifade edilen hususlarla ilgili somut olarak değerlendirilebilecek bazı aykırılık iddiaları ile somut bir aykırılık tespiti dışındaki idarece değerlendirmesi yapılmadığı ifade edilen hususlar çerçevesinde, aşırı düşük teklif sorgulamalarına ilişkin inceleme kriterlerinin iddialar kapsamında yeniden belirlenerek, sunulan söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasının bu doğrultuda yeniden sorgulanmasına ve açıklamanın uygun görülmemesine yönelik tavsiye niteliğinde talepleri içerdiği,

Başvuru sahibinin idarenin şikâyet başvurusu üzerine aldığı gerekçeli karara istinaden yer verdiği ve somut bir aykırılık iddiası niteliğinde olduğu değerlendirilen hususlara yönelik iddialarının yerinde olmadığı,

Bunun dışında idarece alınan kararda özetle değerlendirme kriterleri olarak esas alındığı ifade edilen hususların dışında, başvuruya konu ihale kapsamında anılan aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında dikkate alınması talep edilen değerlendirme kriterlerinin ise,

Yukarıda ifade edilen ilgili mevzuat hükümleri çerçevesindeki aşırı düşük teklif açıklamalarının sorgulanmasına ilişkin değerlendirme kriterleri kapsamında bir karşılığının bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi