KİK Kararı: 2017/UY.I-2008 (26 Temmuz 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/037
Gündem No : 43
Karar Tarihi : 26.07.2017
Karar No : 2017/UY.I-2008

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş. - Fernans İnş. A.Ş. İş Ortaklığı

Kazım Özalp Mah. Nene Hatun Cad. No: 115 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü,

Horozluhan Mah. Ankara Cad. No: 151 42300 Selçuklu/KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/567900 İhale Kayıt Numaralı “Karaman 5. Bölge HD Devlet Yolu Sertavul Tüneli ve Bağlantı Yolları Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve BSK İşleri Yol Yapımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü tarafından 14.04.2017 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karaman 5. Bölge HD Devlet Yolu Sertavul Tüneli ve Bağlantı Yolları Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve BSK İşleri Yol Yapımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş. - Fernans İnş. A.Ş. İş Ortaklığının 09.06.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.06.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.06.2017 tarih ve 36638 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1640 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, söz konusu ihale kapsamında yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedildiği, fakat aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilme gerekçesinin detaylı olarak belirtilmediği, diğer bir ifade ile söz konusu açıklamanın detaylı bir şekilde incelenmeksizin reddedildiği, aşırı düşük teklif açıklaması dikkatlice incelendiğinde uygun olduğunun anlaşılacağı, bu kapsamda detaylı bir inceleme yapıldığında;

Hazır beton için nakliye dahil fiyat teklif alınmak suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığı, idarece sunulan fiyat teklifinin değerlendirilmesi yapılmadan transmikserin hızı ve mesafeler hakkında değerlendirme yapıldığı, ayrıca idare tarafından söz konusu fiyat teklifinin beton ve kum girdilerini birlikte içermesinin uygun olmadığı belirtilmekle birlikte bunun mevzuat dayanağının gösterilmediği,

Aynı şekilde idare tarafından Çimento giderini tevsiken sunulan fiyat tekliflerinin birden çok çimento türünü içermesi kabul edilmemekle birlikte bunun mevzuat dayanağının gösterilmediği,

İdare tarafından nakliye hesaplamalarının uygun yapılmadığı belirtilse de, kum, demir ve çimento malzemelerinin naklinin fiyat teklifine dahil olduğu, bunda rağmen çimento malzemesinin nakli bedeli için fazladan 125 km’lik nakliye bedeli hesaplandığı,

Nakliye giderine ilişkin açıklamaların uygun kabul edilmemesinin mevzuat ile çeliştiği, zira İhale dokümanı kapsamında verilmesi gerekli tüm çizim, proje ve teknik şartnamenin kendilerine verilmediği, bu nedenle mesafe tespitinde arazi taramasının yapıldığı ve böylece nakliye gideri (çimento ve kum), kazı ve tünel klasları gibi konularda bu tespitler çerçevesinde elde edilen bilgilerin kullanıldığı,

SRT-T-1 no’lu iş kalemi içinde bulunan “kazı zorluğu ve randıman düşüklüğü karşılığı” iş kalemi birimi fiyatının KGM ilgili pozlarının kullanılarak oluşturulduğu,

İşçilik gideri için saatlik asgari işçilik maliyeti altında bedel öngörülmediği, mazot bedelinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2017 yılı rayiç fiyatının altında olmadığı,

SRT-K-7 pozunda demir girdisi için 1,53 TL birim fiyat öngörülmüş olup bu maliyetin fiyat teklifinde yer alan 1,10 TL’nin üzerinde olduğu,

Bahse konu ihalede aşırı düşük teklif açıklamalarının idareye son teslim tarihinin 04.05.2017 tarihi olduğu, bu tarihte mesai bitiminde aşırı düşük teklif açıklama süresinin uzatılarak 5 iş günü daha verildiği, fakat bu süreden sadece aşırı düşük teklif açıklama talebine süresi içinde yanıt veren isteklilerin faydalanması gerekirken 04.05.2017 tarihine kadar açıklama sunmayan isteklilerin açıklamalarının değerlendirmeye alınmasının yerinde olmadığı,

Ayrıca aşırı düşük teklif açıklama süre uzatımı yazısının 04.05.2017 tarihinde saat 17.09 da tebliğ edildiği, fakat daha sonra idare tarafından tebliğ saatinin 16.59 olarak değiştirildiği, bu hususun mevzuata aykırılık oluşturduğu iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İnceleme konusu ihalede yaklaşık maliyetin birim fiyatlar esas alınarak 315.491.167,10 TL olarak hesaplandığı, ihale komisyonu tarafından geçerli teklifler esas alınarak aşırı düşük teklif sınır değerinin 251.106.150,78 TL olarak belirlendiği,

30.05.2017 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde, ihale saatine kadar 18 isteklinin teklif sunduğu, bu tekliflerden 2 adetinde herhangi bir teklif sunulmayıp teşekkür mektubu sunulduğu, teklif zarflarının isteklilerin huzurunda açıldığı, açılan teklif zarflarının incelenmesi sonucunda Nesma Yapı Mak. İnş. A.Ş. – Norinco İnt. Coop. Ltd. Şti. – Nil Yapı Mal. ve İnş. Tic. A.Ş. – Ezekar Yapı İnş. A.Ş. İş Ortaklığı ile Polat Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş. - Koman Ener. A.Ş. İş Ortaklığının geçici teminat mektuplarının uygun olmadığına karar verilerek değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklilerin belgelerinin eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminat mektuplarının usulüne uygun olduğunun tespit edildiği,

Daha sonra isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirmesine geçildiği, bu değerlendirmeler neticesinde 251.106.150,78 TL’nin altında teklif fiyatı sunan Pers Yapı İnş. ve Akar. Sağ. Hiz. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile Özaltın İnş. San. Tic. A.Ş. – Fernas İnş. A.Ş. İş Ortaklığının tekliflerinin aşırı düşük teklif olduğunun tespit edilerek 04.05.2017 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ile bu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamalarının talep edildiği,

04.05.2017 tarihli aşırı düşük teklif sorgu yazısı ekinde açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin genel fiyat analizleri, bu iş kalemleri içinde açıklama istenilmeyen analiz girdileri de belirtilerek gönderildiği,

Bahse konu aşırı düşük teklif açıklama talebinin adı geçen istekliler tarafından karşılanarak aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu, bu isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeyerek teklifleri reddedildiği, ihalenin Astro Üst Yapı A.Ş. – Tarmac Agrega Mad. Yapı San ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakılmasına, Şenbay Mad. Tur. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. – Bergiz İnş. A.Ş. İş Ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmesine karar verildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi istekli Özaltın İnş. San. Tic. A.Ş. – Fernas İnş. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından 11.05.2017 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;

? Açıklama üst yazısı,

? Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 12 adet iş kalemine ilişkin olarak hazırlanmış fiyat analizleri,

? Depo ve malzeme sahası olarak kullanılmak üzere mülk sahiplerinden alındığı ifade edilen 9 adet muvafakatname,

? Çimento için Elsan İnş. Mal. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Taşpınar Mah. MAR. İnş. Mal. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.den ayrı ayrı alınan 2 adet fiyat teklifi,

? Amonyum nitrat fuel oil karışımı için Atamanlar Patlayıcı Madde San. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi,

? Geotekstil keçe, membran, hilti çivisi, hilti cartridge ve rondela için Başol Yapı Mal. Tic. Ltd. Şti.den ayrı ayrı alınan 5 adet fiyat teklifi,

? Membran için Başol Yapı Mal. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi,

? Nervürlü beton çelik çubuğu için Taşpınar Mah. MAR. İnş. Mal. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.nden alınan fiyat teklifi,

? Hidrolik kontrollü delici için Başfen İnş. Mad. Tur. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi,

? C25/30 hazır beton harcı ve kum için Aladağ Pey. İnş. Bet. Mam. San. Tic. A.Ş.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.5 İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

…

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

…

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

…

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları bulunmaktadır.

Öte yandan 2016 Yılı Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Analizi Kitabında nakliye gideri hesaplanmasına ilişkin olarak

“ …

Birim Fiyat No

İşin Adı

Ölçü Birimi

İhaleli Birim Fiyatı (TL)

07.004/K

Yarma kazıların taşınması

m³

F=1,25×0,00046×K×√M-0,00575×K

07.005/K

Kazıdan başka inşaat malzemelerinin taşınması (10000 m ye kadar)

m³

F=1,25× 0,00017×K× √M×Y×A

07.005/K-1

Ariyet ocağından getirilecek ve depoya taşınacak kazının taşınması (10000 m ye kadar)

m³

F=1,25×0,00034×K×√M-,00425 ×K

07.005/K-2

Ariyet ocağından getirilecek ve depoya taşınacak kazının taşınması (10000 m den fazla)

m³

F=1,25×0,0014×M+0,02)-0,00425×K

07.006/K

Kazıdan başka inşaat malzemelerinin taşınması (10000 m den fazla)

m³

F=1,25×K×(0,0007×M+0,01)×A×Y

…

(A) Katsayısı

a) Güç şartlar altında yapılacak taşımalarda; taşıma yollarının özellikleri, taşımanın iklim farkından fena zaman rastlaması ve taşımanın o mıntıkanın ticari nakliyesinin çok yoğun olduğu mevsime rastlaması gibi faktörlerden birinin veya diğerlerinin aynı anda tesir etmesi halinde ve ayrıca işin özelliğine bağlı olarak, ilk keşfin tanzimi sırasında veya ihaleden öne olmak üzere idarenin en yetkili makamınca tespit ve onaylanmak suretiyle (A) katsayısı 1 (dahil) – 3 (dahil) arasında bir değerdir.

b) Kolay şartlar altında yapılacak taşımalarda ise (A) katsayısı, yine ilk keşfin tanzimi sırasında veya ihaleden önce olma üzere 1’den küçük katsayı olarak tespit edilebilir.

c) İlk keşfin tanzimi sırasında veya ihaleden önce (A) için bir değer tespit edilmemiş ise A=1 alınarak uygulama yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmamasının yerinde olmadığına ilişkin yapılan itirazen şikayet başvurusu, anılan isteklinin iddiaları ve idarenin cevabında yer alan unsurlar çerçevesinde incelenmesi neticesinde aşağıda yer alan hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterince incelenmediği, söz konusu açıklamanın uygun bulunmama gerekçelerinin detaylı bir şekilde belirtilmediği iddia edilse de, bahse konu iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Zira idarece aşırı düşük teklif açıklamasının detaylı bir şekilde incelenip tutulan aşırı düşük komisyon karar tutanağının 19.06.2017 tarihli cevabi yazı ekinde anılan istekliye gönderilmiş olup, söz konusu tutanakta anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının hangi gerekçeler bakımından uygun görülmediği açıkça belirtilmiştir.

Diğer taraftan başvuruya konu ihalede sınır değerin altında Pers Yapı İnş. ve Akar. Sağ. Hiz. Tur. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ile Özaltın İnş. San. Tic. A.Ş. – Fernas İnş. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından olmak üzere 2 adet teklif sunulmuş olup bu isteklilerin 04.05.2017 tarihine kadar aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sundukları tespit edilmiştir. Dolayısı ile aşırı düşük teklif açıklama süre uzatımından faydalanan firmaların her ikisinin de süresi içinde aşırı düşük teklif açıklaması sunduğu görülmektedir. Ayrıca başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklama süre uzatımı yazısını tebliğ etme saatinde değişiklik yapılmasının anılan isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmasını olumsuz etkilemeyeceği, dolayısı ile bu durumun esasa ilişkin olmadığı anlaşılmıştır.

SRT-T-8 poz numaralı “Tünelde nihai beton kaplaması yapılması (c25/30 hazır beton harcı ile)” iş kaleminin analiz girdisi olan “C25/30 hazır beton harcı” için 90,00 TL maliyet öngörüldüğü, söz konusu maliyeti tevsiken Aladağ Pey. İnş. Bet. Mam. San. Tic. A.Ş.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, bu belgenin nakliye bedeli dahil olmak üzere düzenlendiği, bahse konu fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen fiyat teklifinin içermesi gerekli şartları karşıladığı tespit edilmiştir.

Bununla beraber idare tarafından “C25/30 hazır beton harcı” için alınan fiyat teklifinin uygun bulunmadığı görülmektedir. Yapılan incelemede anılan istekli tarafından C25/30 hazır beton harcı için 90 TL/m³ fiyat öngörüldüğü, bu gideri tevsiken fiyat teklifi sunulduğu, fiyat teklifinin nakliye gideri dahil düzenlendiği görülmektedir. İdare tarafından düzenlenen örnek analiz formatında beton harcının nakliyesine ilişkin formül verilmediğinden ve mesafe de belirtilmediğinden başvuru sahibi isteklinin beton harcına ilişkin söz konusu açıklama uygun bulunmuştur.

Diğer taraftan başvuru sahibi istekli tarafından çimento nakli için 125 km mesafe görülerek nakliye gideri için hesaplama yapıldığı görülmektedir. Fakat anılan istekli tarafından ön görülen 125 km mesafenin nasıl hesaplandığına dair tevsik edici bir belgenin sunulmadığı dolayısı ile çimento nakliyesine ilişkin açıklamanın uygun olmadığı ve idarenin değerlendirmesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan söz konusu fiyat teklifinin diğer uygun görülmeme gerekçesinin yerinde bulunmamıştır. Çünkü Ek-O.6 satış tespit tutanağının 4’üncü kısmı ağırlıklı ortalama birim satış tutarını içeren kısım olup bu kısımda fiyat teklifine konu her bir mamul veya mal için geçici vergi beyanname dönemindeki yurtiçi satışlar (varsa yurtdışı satışlar) hesabında bulunan kayıtlara ilişkin bilgiler esas alınarak ağırlıklı ortalama birim satış tutarı hesaplanabileceği,

Burada ağırlıklı ortalama birim satış tutarını tespit için bir satır açılır, ilgili satırda Yurtiçi Satışlar (varsa Yurtdışı Satışlar) Hesabında kayıtlı olan mamul, mal veya hizmete ilişkin yevmiye defteri kayıt adedi, toplam tutar, toplam miktar ve ağırlıklı ortalama birim satış tutarı başlıkları altında 4 adet sütun yer alır, her bir sütuna gerekli bilgi ve veriler girilir ve neticede malın toplam tutarı toplam miktara bölünerek ağırlıklı ortalama birim satış tutarının hesaplanabileceği anlaşılmıştır.

Fiyat teklifinde yer alan mal veya mamullerin birbirinden farklı nitelikte olması durumunda ise aynı geçici vergi beyanname döneminde yer alan kayıt olması şartı ile farklı bir satış tespit tutanağı düzenlemeye gerek kalmaksızın 4’üncü kısım altında farklı bir satır açılarak söz konusu mal veya mamulün ağırlıklı ortalama satış tutarı tespit edilebilir.

Aynı şekilde çimento giderini tevsik için Elsan İnş. Mal. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Taşpınar Mah. MAR. İnş. Mal. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.den ayrı ayrı alınan 2 adet fiyat teklifinin her birinin birden fazla mal cinsi içerdiği, fakat her bir fiyat teklifinde yer alan çimento cinsleri için tek bir satış tespit tutanağı düzenlendiği gerekçesi ile başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmediği, fakat bu gerekçenin de yukarıda yer alan açıklama çerçevesinde yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan açıklama istenilen iş kalemleri analizlerinde nakliye giderlerini (çimento, kum, demir, agrega, taş) tevsiken başvuru sahibi istekli tarafından nakliye formüllerinin kullanıldığı görülmektedir. Fakat söz konusu nakliye mesafelerinin nasıl hesaplandığına dair herhangi bir belge sunulmadığı gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı belirtilmektedir.

Öncelikle ihale dokümanı içeriğinde ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan sorgulama yapılan iş kalemlerine ilişkin olarak hazırlanmış fiyat analizlerinde nakliye hesabında esas alınacak mesafelerin belirtilmediği görülmektedir. Bu husus aşırı düşük teklif açıklama üst yazısında başvuru sahibi istekli tarafından dile getirilmiş olup, anılan istekli tarafından bu hususun mesafelerin belli kabuller çerçevesinde ele alınarak aşıldığı ifade edilmiştir.

Bununla birlikte aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan fiyat analizlerinde kullanılacak nakliye formülleri açıkça belirtilmiştir. Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından belirli mal ve malzemeler ile belli mesafe aralıkları esas alınarak birden fazla farklı nakliye formülü hazırlanmıştır. Bu durumda başvuru sahibi isteklinin taşıma mesafelerini tespit edip fiyat analizinde yer alan nakliye formülünü esas alarak nakliye gideri hesabı yapması gerekmektedir. Fakat yapılan incelemede başvuru sahibi istekli tarafından taşıma mesafelerinin belli kabuller çerçevesinde tespit edildiği, mesafelerin tespitinden harita, kroki veya mesafe ölçümünün sunulmadığı, diğer bir ifade ile taşıma mesafesinin belgelendirilmediği görülmektedir. Her ne kadar anılan istekli tarafından muvafakatnameler sunulmuş olsa da muvafakat alınan yerlerin ihale konusu işin gerçekleştirileceği iş yerine uzaklığının ne olduğunun belirtilmediği görülmüştür.

Bu çerçevede başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yapılan incelemede SRT-T-1, SRT-Tİ-1, SRT-T-2, SRT-SY-6, SRT-T-4, SRT-T-3, SRT-ÜS-1 poz numaralı iş kalemleri içinde yer alan açıklama istenilen nakliye girdilerinin, aşırı düşük teklif sorgu yazısı ekinde gönderilen nakliye analizleri içeriğinde yer verilen nakliye formülleri ile aynı formüller kullanılarak hesaplandığı tespit edilse de taşıma mesafelerinin elde edilme yöntemi usulüne uygun olarak açıklanmadığı için başvuru sahibi isteklinin nakliye giderine ilişkin açıklamalarının kabul edilmemesi işleminin uygun olduğu anlaşılmıştır.

Diğer yandan başvuru sahibi istekli tarafından SRT-T-6 ve SRT-K-7 iş kalemi analiz girdi bileşenleri içinde yer alan “inşaat bünyesine giren demirin nakli, boşaltılması ve istifi” girdisi maliyeti için 24,58 TL bedel öngörüldüğü, bu bedeli elde etmek amacı ile “F=1,25×K×(0,0007×M×0,001+0,01)×A/1,25” formülünün kullanıldığı, burada M (mesafe) uzaklığının 450 km, K katsayısının 245 ve A yoğunluk değerinin 1 alınmak suretiyle 24,58 TL elde edildiği tespit edilmiştir. Fakat Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Fiyat Analizleri içinde yer alan nakliye formülleri incelenmiş olup, söz konusu mesafede oluşacak nakliye maliyetinin hesaplanması için kullanılması gereken formülün “F=1,25×K×(0,0007×M+0,01)×A/1,25” olması gerekirken istekli tarafından kullanılan “F=1,25×K×(0,0007×M×0,001+0,01)×A/1,25” olduğu görülmüş olup bunun uygun bir açıklama yöntemi olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca söz konusu formül kullanılarak yapılan hesaplama sonucunda 79,625 TL elde edilmiş olup başvuru sahibi istekli tarafından SRT-T-6 ve SRT-K-7 iş kalemleri maliyetinin eksik hesaplandığı tespit edilmiştir.

Bununla beraber başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçeleri incelendiğinde SRT-K-7 iş kalemi analiz girdi bileşenleri içinde yer alan “inşaat bünyesine giren demirin nakli, boşaltılması ve istifi” girdisi içinde demirin boşaltılması ve istifi için bedel öngörülmediği gerekçe gösterilmiştir. Bu gerekçenin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Zira idarece hazırlanan iş kalemi analizi incelendiğinde inşaat bünyesine giren demirin nakli, boşaltılması ve istifi” girdisi demirin nakli, boşaltılması ve istifi şeklinde ayrıştırılmadan analiz hesaplamasına dahil edildiği, başvuru sahibi istekli tarafından da aynı şekilde “inşaat bünyesine giren demirin nakli, boşaltılması ve istifi” girdisi için formül kullanılarak tek bir bedel öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Öte yandan söz konusu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde işçilik maliyetleri için saatlik 7,90 TL maliyet ön görüldüğü, bu tutarın 2017 yılına ait saatlik asgari ücret olan 7,90 TL’nin (1.777,50 TL / 30 gün / 7,5 saat = 7,90 TL) altında olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan SRT-K-7 poz numaralı “İnşaat bünyesine giren yuvarlak demir ve nervürlü çelik zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi ve işçiliği” tanımlı iş kalemine ilişkin olarak hazırlanan analiz incelenmiş olup “nervürlü beton çelik çubuk 14mm-32mm” için 1,10 TL maliyet öngörüldüğü ve bu gideri tevsiken Taşpınar Mah. MAR. İnş. Mal. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen açıklamalara uygun şekilde düzenlendiği,

Aynı analiz içinde yer alan “nervürlü beton çelik çubuk 8mm-12mm” için ise 1,53 TL bedel öngörüldüğü, bu bedelin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan sorgulama yapılacak iş kalemleri ve bu iş kalemleri bünyesinde yer alan açıklama istenilen girdilerin açıklanması söz konusu olup, aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından açıklama istenilmeyen analiz girdileri için düşük fiyatlar verildiği gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmemesi gerekmektedir. Bu itibarla açıklama istenilen girdi türleri içinde yer almayan su, kum ve çakıl nakli, agreganın konkasörden plente nakli, her türlü vergi, harç ve sigorta bedeli, araç gereç amortismanı ile kar ve genel giderler gibi kalemlere ilişkin öngörülen maliyetlerin kabul edilebilir olmamasının aşırı düşük teklif açıklamasının geçersizliğine gerekçe olamayacağı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibi istekli tarafından SRT-T-1 “Yeni Avusturya tünel açma yöntemine göre her sınıf kayada tünel kazısı ve nakli” iş kalemi içinde yer alan “Kazı zorluğu ve verim düşüklüğü” karşılı olarak 45,21 TL bedel öngörüldüğü fakat bu bedelin nasıl elde edildiğine ilişkin herhangi bir tevsik edici belge sunulmadığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idare tarafından uygun görülmeme gerekçelerinin tamamı incelenmiş olup yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde söz konusu açıklamanın nakliye hesaplamaları, “kazı zorluğu ve randıman düşüklüğü karşılığı” girdisi, SRT-T-6 ve SRT-K-7 iş kalemleri analiz girdileri içinde yer alan “İnşaat bünyesine giren demirin nakli, boşaltılması ve istifi” girdilerine ilişkin açıklamalar bakımından yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

Açıklanan sebeplerle, başvuru sahibi istekli Özaltın İnş. Tic. ve San. A.Ş. - Fernans İnş. A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının netice itibari ile mevzuata uygun olmadığı anlaşılmış olup bu itibarla anılan isteklinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi