KİK Kararı: 2017/UY.I-1951

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/036
Gündem No : 81
Karar Tarihi : 19.07.2017
Karar No : 2017/UY.I-1951

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan V. II. Başkan: Şinasi CANDAN

Üyeler: Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Piramit Yol Yapı İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.,

Mustafa Kemal Mah. 2124. Sok. No: 12/5 06520 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü,

Mustafa Kemal Mah. 2151/1. Cad. No: 24 06520 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2016/609704 İhale Kayıt Numaralı “Ankara-Kızılcahamam Bağören Göleti” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 18.04.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ankara-Kızılcahamam Bağören Göleti” ihalesine ilişkin olarak Piramit Yol Yapı İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 08.06.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.06.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.06.2017 tarih ve 35719 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1579 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale komisyonu tarafından yüzeysel bir incelemenin yapıldığı ilk oturumunda, teklif mektubu ile geçici teminatı şeklen geçerli olan istekliler tarafından sunulan tekliflerin tamamı sınır değer hesabına dahil edildiği, ancak sonraki oturumlarda yapılan incelemelerde isteklilerden birinin birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde bir iş kalemine 0,00 TL fiyat öngördüğü diğer bir ifade ile iş kalemine hiç fiyat verilmediği haklı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, dolayısıyla her ne kadar ilk oturumda yapılan yüzeysel incelemede fark edilmeyip, sonraki oturumlarda fark edilen bu esaslı aykırılık nedeniyle teklif fiyatının ve aslında teklif mektubu geçerli olmayan isteklinin teklifinin sınır değer hesabına dahil edilmemesi gerektiği, mevzuata göre ilk oturumda teklif mektubunu usulüne uygun sunan isteklilerin geçerli teklif fiyatlarının sınır değer hesabına dahil edileceği, birim fiyat teklif mektuplarının, asıl dayanağı eki birim fiyat teklif cetvellerinin bulunduğundan birim fiyat teklif mektuplarının eki birim fiyat teklif cetvelleri ile bir bütün olduğu ve ayrılmaz parçası ile birlikte bir anlam ifade ettiği dolayısıyla tek başına anlamı olmayan birim fiyat teklif mektuplarının geçerli olup olmadığına karar verilirken ayrılmaz parçası niteliğindeki eki birim fiyat teklif cetveli ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği, birim fiyat teklif mektubu şeklen uygun gibi görünse dahi en temel dayanağı birim fiyat teklif cetvelindeki toplam teklif fiyatı sakat ve geçersiz olan birim fiyat teklif mektubunun kendisinin de sakat ve geçersiz olduğu, birim fiyat teklif mektubundaki toplam fiyatın işin tümünü kapsayıp kapsamadığının eki birim fiyat teklif cetvelinden ilk oturumda anlaşılabileceği, bu haliyle işin tamamına fiyat teklifi verilmemiş olduğu, birim fiyat teklif cetvelindeki tüm iş kalemler fiyatlandırılmadan oluşturulmuş sakat bir teklif fiyatı ile sunulan birim fiyat teklif mektubunun usulüne uygun ve geçerli kabul edilemeyeceği, mevzuat hükümlerine göre böyle bir teklifin birim fiyat teklif sunma usulüne açıkça aykırı olduğuna göre söz konusu fiyat teklifinin usulüne uygunmuş gibi sınır değer hesabına dahil edilmesinin hukuken kabul edilemeyeceği, birim fiyat teklif mektupları üzerinde esasa etkili olmayan şekli eksikliklerin veya sehven yapılan hataların teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olur iken usulüne uygun olmayan teklif fiyatı içeren ve kısmı teklif niteliğindeki teklif fiyatının sınır değer hesabına dahil edilemeyeceği, nitekim aynı idarenin 2016/606843 ihale kayıt numaralı ihalesinde birim fiyat teklif mektubu ile birim fiyat teklif cetvelindeki teklif fiyatının farklı olduğu gerekçesiyle isteklilerin tekliflerinin sınır değer hesabına dahil edilmediği, öte yandan sınır değer düzeltilmeden ihalenin sonuçlandırılması halinde ciddi bir tutarda kamu zararının meydana geleceği ve kaynakların verimli kullanılması ilkesine açıkça aykırı düşeceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde ihale komisyonunca, mevzuata uygun teklif zarflarının alınış sırasına göre açılacağı, isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edileceği, belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan isteklilerin tutanakla tespit edileceği, ancak bu aşamada, hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmeyerek tekliflerin değerlendirilmek üzere oturumun kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde ise tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı, ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesi aşamasında, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği; Kurumun, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu, ihale komisyonlarının ise bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 54’üncü maddesinde “(1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.

(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

a) Yazılı olması.

b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi.

c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması.

ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması.

d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi.

e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.

(3) Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekir.

…

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü vardır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36’ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra; Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır…

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36’ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplayacağı, teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerin tekliflerinin, anılan Kanun’un 38’inci maddesinde öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedileceğine ilişkin düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.

İtirazen şikâyete konu ihaleye 32 isteklinin katıldığı, ihale komisyonu tarafından ihalenin ilk oturumunda isteklilerin teklif mektubu ve geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrolünün yapıldığı, tüm isteklilerin teklif mektubu ile geçici teminatlarının uygun olduğu tespitinin zarf açma ve belge kontrol tutanağına bağlandığı ve geçerli 32 teklif ile yaklaşık maliyete göre sınır değerin hesaplandığı, ancak belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirmesi esnasında Yağız İnşaat Müh. Mad. Gıda Taah. Ot. San. Tic. Ltd. Şti. teklifinin, birim fiyat teklif cetvelinin 23’üncü sıradaki iş kalemine “0,00 TL” teklif verildiğinden değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İstekliler tarafından ihalelere sunulan teklif mektuplarında, ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif bedelinin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, kazıntı, silinti, düzeltmenin bulunmaması, ilgilisine göre TC veya vergi kimlik numarasının bulunması ve yetkili kişilerce imzalanmasının zorunlu hususlar olduğu, bu hususları ihtiva eden teklif mektuplarının mevzuata uygun kabul edileceği anlaşılmıştır. Ayrıca ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif mektubunun şekli ve içeriği” başlıklı 23’üncü maddesinde de aynı düzenlemelere yer verildiği görülmüştür.

Anılan Tebliğ’in yukarıda yer verilen açık düzenlemesinden sınır değer hesaplamalarında anılan Kanun’un 36’ncı maddesi uyarınca birim fiyat teklif mektubu ve geçici teminat mektubunun usulüne uygun olduğu ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin esas alması gerektiği, “geçerli teklif” ibaresinden anlaşılması gerekenin ilk oturumda teklif mektubu ile geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri olduğu, ilk oturumda veya sonraki oturumlarda eksik belge sunulması, yeterlik kriterlerinin karşılanmaması veya birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunması gibi sebeplerle teklifinin uygun olmadığı tespit edilen isteklilerin tekliflerinin dahi sınır değer hesaplamasını değiştirmeyeceği anlaşılmaktadır.

Hal böyle iken, teklif mektuplarının uygunluğuna ilişkin incelemenin hangi unsurlar dikkate alınarak yapılacağının yukarıda aktarıldığı, teklif mektuplarının taşıması zorunlu hususlar arasında birim fiyat teklif cetveli de dikkate alınarak yapılacak bir incelemenin mevzuatta bulunmadığı, Yağız İnşaat Müh. Mad. Gıda Taah. Ot. San. Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif mektubunun mevzuata uygun olduğu, nitekim ihale komisyonu tarafından ihaleye teklif veren tüm isteklilerin teklif mektuplarının mevzuata uygun olduğunun ilk oturumda tespit edildiği ve zarf açma ve belge kontrol tutanağına bağlandığı, yürürlükteki açık mevzuat gereği sınır değer hesaplamasında “geçerli teklif” olarak ihalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin tekliflerinin dikkate alınacağı, dolayısıyla anılan Tebliği’nin 45.1.1.5’inci maddesindeki açık düzenleme karşısında anılan isteklinin, birim fiyat teklif cetvelinin 23’üncü sıradaki iş kalemine “0,00 TL” teklif verildiği diğer bir ifadeyle anılan iş kalemine teklif verilmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan teklifinin sınır değer hesaplamasına dahil edilmemesi gerektiği yönündeki başvuru sahibi iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmış olup, idarece gerçekleştirilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca idarelerce gerçekleştirilen ihalelere yönelik işlemlerin itirazen şikâyet başvuruları ile incelendiği, başka bir ihale kayıt numaralı ihaleye ilişkin değerlendirme yapılamayacağı; öte yandan mevzuatın açık düzenlemelerine karşın kamu zararı ve kaynakların verimli kullanılması değerlendirmesi yapılmasına olanak bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Şinasi CANDAN

Başkan V.

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi