KİK Kararı: 2017/UY.I-1940 (19 Temmuz 2017)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/036
Gündem No : 70
Karar Tarihi : 19.07.2017
Karar No : 2017/UY.I-1940

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan V. II. Başkan: Şinasi CANDAN

Üyeler: Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Asem Grup Ener. İnş. Elek. Elektr. Taah. Ltd. Şti.

VEKİLİ:

Av. Dilşat ERDİL,

Mebusevleri Mah. Ayten Sok. No:23/4 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ),

Merkez Nasuh Akar Türk Ocağı 2/15 06520 Çankaya/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/197359 İhale Kayıt Numaralı “H.270 T3 Referanslı 380 Kv (92,7 Km) 3B 954 Mcm İletkenli Hilvan-Viranşehir 380 Eih’Nin Bakiye İşlerinin Teklif Birim Fiyat Yöntemli Tesis” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) Merkez tarafından 23.05.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “H.270 T3 Referanslı 380 Kv (92,7 Km) 3B 954 Mcm İletkenli Hilvan-Viranşehir 380 Eih’Nin Bakiye İşlerinin Teklif Birim Fiyat Yöntemli Tesis” ihalesine ilişkin olarak Asem Grup Ener. İnş. Elek. Elektr. Taah. Ltd. Şti.nin 02.06.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.06.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.06.2017 tarih ve 35133 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.06.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1557 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekliye ait iş deneyim belgesinin ve Alf Elk. İnş. İml. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti.- Mehmet Altun İş Ortaklığında Mehmet Altun’a ait iş deneyim belgesinin benzer iş grubu DI veya DIII grubunda olmadığı,

2. Mardiva İnş. Enerji Tur. Oto. Gıd. San Tic. Ltd. Şti. ve Alf Elk. İnş. İml. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti.- Mehmet Latif Altun İş Ortaklığının ekonomik ve mali yeterliliğe ilişkin yeterliliği sağlamadığı, sunmuş oldukları bilanço ve gelir tablolarının istenen kriterleri sağlayıp sağlamadığının ve doğruluğunun vergi dairelerinden sorgulanmadığı,

3. Söz konusu işin 11.04.2017 tarihinde ihalesinin gerçekleştirildiği yaklaşık maliyetin 31.151.375,00 TL olarak açıklandığı fakat ihale iptal edilip 23.05.2017 tarihinde ihale tekrar gerçekleştirilen ihalede yaklaşık maliyetin 29.870.882,50 TL olarak açıklandığı, yaklaşık maliyetin neden ve ne şekilde düşürüldüğü konusunda açıklık getirilmesi gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “H.270 T3 Referanslı 380 kV (92,7 km) 3B 954 MCM iletkenli Hilvan-Viranşehir 380 EİH?nin Bakiye İşlerinin Teklif Birim Fiyat Yöntemli Tesis” olarak belirtildiği, anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının düzenlendiği görülmüştür.

23.05.2017 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin katıldığı, tüm isteklilerin teklifinin geçerli kabul edildiği, yaklaşık maliyeti 29.870.882,50 TL olan ihalede, sınır değerin altında teklif veren isteklinin bulunmadığı, ihalenin Mardiva İnş. Enerji Tur. Oto. Gıd. San Tic. Ltd. Şti üzerinde bırakıldığı, Enmon Enerji Montaj İnş. Taa. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlar yanında;

b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri,

…

d) İş deneyim belgesi: Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini,

… ifade eder.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

…

(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.

…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinin ikinci fıkrasında “İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler” başlıklı 7.6’ncı maddesinde “Bu ihalede benzer iş olarak, Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşler için 11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Yapım İşlerinde Benzer İş Gruplarına Dair Tebliğ’de yer alan D/I veya D/III Grubu işler benzer işler olarak kabul edilecektir.

7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İhale konusu iş veya benzer işe denk sayılacak mühendislik veya mimarlık bölümleri; Elektrik, Elektrik-Elektronik, Makine veya İnşaat bölümleridir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği ekinde yer alan Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi’nde “

(D) ELEKTRİK İŞLERİ

I. GRUP: ENERJİ İLETİM ŞEBEKESİ VE TESİS İŞLERİ

1. Enerji iletim havai hatları

2. Enerji iletim yeraltı kablo işleri

..

III. GRUP: ELEKTRİK ŞEBEKE VE TESİS İŞLERİ

1. Şalt tesisleri

2. Trafo merkezleri

3. Kompanzasyon tesisleri” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Mardiva İnş. Enerji Tur. Oto. Gıd. San Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsiken alt yüklenici iş bitirme belgesi sunulduğu, söz konusu belgenin 01.02.2016 tarihinde Türkiye Elektrik iletim A.Ş Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) tarafından EKAP üzerinden düzenlendiği, belgede esas işin adının “H.304 referanslı 380 kV’luk Çift Devre 3B 1272 MCM iletkenli Bağlum-Sincan E.İ. Hattının komple tesisi işi İKN: 2014/95278” olduğu, işin alt yüklenici tarafından yapılan kısmının ise “380 kV’luk Bağlum-Sincan E.İ. Hattının direk alt-üst montaj ve tel çekim işleri” olduğu anlaşılmıştır.

Söz konusu iş deneyim belgesinin Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğindeki “DI” gurubu işler kapsamında olduğu, böylelikle İdari Şartname’de istenen benzer işe uygun olduğu değerle sonucuna varılmıştır.

İhalede, teklifi geçerli teklifler arasında üçüncü sırada yer alan Alf Elk. İnş. İml. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Mehmet Latif Altun İş Ortaklığının özel ortağı Mehmet Latif Altun’a ait iş deneyim belgesi olarak diploma sunulduğu, sunulan diplomanın Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümünden alındığı görüldüğünden İdari Şartname’de istenen benzer işe uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı veya unvanı ve adresi ile (…) faks numarası.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

d) İtirazen şikayet başvurularında ayrıca idareye yapılan şikayetin tarihi ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi.

…” hükmü

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “(8) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “…İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması bulunmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, şikâyet ve itirazen şikâyet başvuru dilekçelerinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde de aynı hükme yer verilmiştir. Diğer taraftan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında, anılan Yönetmelik hükmü gereğince, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerektiği, idarenin işleminin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, başvurunun reddine ilişkin sorumluluğun başvurana ait olacağı anlaşılmaktadır.

İdareye yapılan şikâyet başvurusu incelendiğinde, “Mardiva İnş. Enerji Tur. Oto. Gıd. San Tic. Ltd. Şti. ve Alf Elk. İnş. İml. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti.- Mehmet Latif Altun İş Ortaklığının ekonomik ve mali yeterliliğe ilişkin yeterliliği sağlamadığı” iddialarına yer verildiği; “sunulan bilanço ve gelir tablolarının istenen kriterleri sağlayıp sağlamadığının ve doğruluğunun vergi dairelerinden sorgulanmadığı,” iddialarına ise yer verilmediği görülmektedir.

4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Belgeler” başlıklı üçüncü bölümü uyarınca, bilanço ve gelir tabloları ekonomik ve mali yeterlik kapsamında yer almaktadır.

Kamu ihale mevzuatı çerçevesinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu idareye usulüne uygun şekilde şikâyet başvurusu yapılmış olmasıdır. Ayrıca idareye yapılan başvuruda da başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillere yer verilmesi, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi, işlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde başvurunun reddedilmesi gerekmektedir.

Bu bakımdan her ne kadar idareye yapılan şikâyet başvurusunda “Mardiva İnş. Enerji Tur. Oto. Gıd. San Tic. Ltd. Şti. ve Alf Elk. İnş. İml. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti.- Mehmet Latif Altun İş Ortaklığının ekonomik ve mali yeterliliğe ilişkin yeterliliği sağlamadığı” iddiasına yer verilmiş olsa da, iddiaya konu hususlar somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmediğinden, işlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmediğinden, itirazen şikâyet başvurusundaki “sunulan bilanço ve gelir tablolarının istenen kriterleri sağlayıp sağlamadığının ve doğruluğunun vergi dairelerinden sorgulanmadığı” iddiası açısından usulüne uygun şekilde idareye yapılmış şikâyet başvurusu bulunmadığı anlaşılmış, bu itibarla iddiaların şekil yönünden reddinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde, “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.”

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.”

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde ise “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.”

Söz konusu Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde ise “(1) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyet, güncelliğini kaybetmesi halinde, ilk ilan veya davet tarihine kadar güncellenir.” şeklinde hükümlere yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümlerine göre; mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarelerce, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirleneceği ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği, ihale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyetin her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak yaklaşık maliyetin hesaplanacağı, yukarıda (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen yöntemler çerçevesinde elde edilen fiyatların biri, birkaçı veya tamamının herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanmak suretiyle yaklaşık maliyetin hesaplanabileceği, ayrıca idarece hesaplanan yaklaşık maliyete işin niteliği dikkate alınarak %25 oranını geçmemek üzere yüklenici kârının ekleneceği, fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulacağı ve fiyatların KDV hariç isteneceği, istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye alınmayacağı ve buna ilişkin gerekçelerin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterileceği, yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenebileceği ve gerekçesinin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterileceği, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin teklif fiyatları ile birlikte açıklanacağı, yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetlerin idarelerce, endeks üzerinden güncelleneceği, asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler olması nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda da gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyetin güncellenebileceği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasında yaklaşık maliyet icmaline dair bir tablo olmakla birlikte, yaklaşık maliyetin nasıl hesaplandığına dair bilgiye yer verilmediği görülmüştür. Söz konusu bilgi ve belgeler 10.07.2017 tarih ve 14181 sayılı yazı ile ihaleyi yapan idareden istenmiş, istenen bilgi ve belgeler idare tarafından 13.07.2017 tarih ve E.267872 sayılı yazı ile Kuruma gönderilmiştir.

İdarenin 13.07.2017 tarih ve E.267872 sayılı cevabı yazısı ve eklerinden elektrik iletim hattı yapım işi olan İhale konusu işin yaklaşık maliyet hesabında, bir kısım iş kalemleri için ise kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan rayiç fiyatların kullanıldığı, çalıştırılacak personel maliyeti ile ilgili hesapların yapıldığı ve piyasa araştırması yapıldığı, böylelikle yaklaşık maliyetin oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte ilgili cevabi yazıda, 11.04.2017 tarihinde ihalesi yapılan ve yaklaşık maliyeti 31.151.375,00 TL olarak açıklanan ihale ile yaklaşık maliyeti 29.870.882,50 TL olarak açıklanan şikayete konu mevcut ihalenin, yaklaşık maliyetleri arasındaki farkın neden kaynakladığının bilgisine yer verildiği, söz konusu yazıdan bazı iş kalemlerinin döviz kuruna göre fiyatlandırıldığı ve döviz kurlarında yaşanan değişimin fiyatların azalmasına sebep olduğu, ilk ihalede bazı işçilik kalemlerinin bölgenin demografik ve sosyolojik yapısı nedeniyle yüksek hesaplandığı ve yine bazı iş kalemlerinin miktarlılarının ise mevcut ihalede değiştiğinden bahsedilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından iddia edildiği üzere, idarece daha önce gerçekleştirilen ihalenin yaklaşık maliyeti esas alınarak şikâyete konu ihalenin yaklaşık maliyetine ulaşılması yönteminin kullanılması ancak ve ancak adı üzerinde olduğu gibi ihale konusu işin maliyetinin yaklaşık olarak hesaplanmasını mümkün kılacaktır. İdarenin bunu aynen kullanıp kullanmama konusunda takdir yetkisi varıdır. Kaldı ki idarece ihale konusu işin yaklaşık maliyeti hesaplanırken gerek kendileri tarafından gerekse başka idareler tarafından gerçekleştirilen ihalelere ilişkin birim fiyatları kullanmak iarenin takdirindedir. Her ihalede ihale konusu işin yaklaşık maliyetini etkileyen unsurlar bulunmaktadır. Bunlar; ihale konusu işin süresi, kapsamı, miktarı, teklif fiyata dâhil olacak giderler gibi unsurlardır. Bu nedenle de idarelerce yapılacak her bir ihale için ihale onayı alınmadan önce her türlü piyasa araştırması yapılarak dayanakları ile birlikte yaklaşık maliyetin hesap edilmesi hususu da Kanun hükmü olarak idarelere verilen görevdir. Buna göre idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin bu haliyle mevzuata uygun olarak hesaplandığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Şinasi CANDAN

Başkan V.

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi