KİK Kararı: 2017/UM.I-1555

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/027
Gündem No : 4
Karar Tarihi : 02.06.2017
Karar No : 2017/UM.I-1555

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Hasan KOCAGÖZ, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Ermezler Grup Yapı Makina İmalat Sanayi Petrol Ürünleri İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti.,

VEKİLİ:

Av. Gizem TURAN

Eskişehir Yolu (Dumlupınar Bulvarı) Mustafa Kemal Mah. 2079 Sok. Via Green İş Merkezi No: 2B/11 Kat: 3 Çankaya/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) Afşin - Elbistan B Termik Santralı İşletme Müdürlüğü,

Çoğulhan Mah. 46501 Afşin/KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/114319 İhale Kayıt Numaralı “Değirmen Fan-Rotor Takımının Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) Afşin - Elbistan B Termik Santralı İşletme Müdürlüğü tarafından 13.04.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Değirmen Fan-Rotor Takımının Alımı” ihalesine ilişkin olarak Ermezler Grup Yapı Makina İmalat Sanayi Petrol Ürünleri İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti.nin 02.05.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.05.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.05.2017 tarih ve 27955 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.05.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1240 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale konusu işin, Değirmen Fan-Rotor Takımının imal edilmesi ve takımın montajlı halde teslim edilmesi olduğu, Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde imalatın talaşlı imalat ve travers dökümü şeklinde yapılacağının belirtildiği, aynı Şartname’nin 6’ncı maddesinde; ihaleye teklif veren isteklinin imalatçı olması durumunda talaşlı imalat için ve travers dökümü için ayrı ayrı olmak üzere, kendi adlarına veya unvanlarına düzenlenen Üretim Kapasite Raporunu, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olması durumunda ise söz konusu durumu gösterir belgeler ile imalatçının Üretim Kapasite Raporunu teklifleri kapsamında sunmaları gerektiğinin düzenlendiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin travers döküm imalatçısı olmadığı, bu nedenle travers döküm imalatçısının yetkili satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösterir belgeleri de teklifleri kapsamında sunması gerektiği, ancak söz konusu belgelerin sunulmadığı, anılan sebeple Kamu İhale Kanunu’nun 37’nci maddesi kapsamında ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2. Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyası kapsamında imalatçının yetkili satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösterir belgelerin sunulmadığı, bu nedenle Kamu İhale Kanunu’nun 37’nci maddesi kapsamında anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

3. İdare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmemiş olmasının 4734 sayılı Kanun’un 34, 40 ve 44’üncü maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3’üncü maddesinin uygulanmasına engel teşkil ettiği ve mevzuata uyarlık bulunmadığı,

4. İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu teklif tutarının gerçeği yansıtmadığı, söz konusu teklif tutarı ile ihale konusu mal alımının yapılmasının mümkün olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

1. İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,

…

3. İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler,

…

6. İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, …” hükmü yer almaktadır.

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 27’nci maddesinde “Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

…

e) İdare tarafından alımın özelliği göz önünde bulundurularak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığı, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebilir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yetkili satıcılığı veya imalatçılığı gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) Alımın özelliği göz önünde bulundurularak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığı, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebilir. Bu hususun yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi durumunda aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerin birlikte istenmesi zorunludur. Aday veya istekli ise kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunar. Bu belgeler şunlardır:

a) Aday veya istekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) Aday veya istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) Aday veya istekli Türkiye’de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

(2) İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir. Konsorsiyumların katılabileceği ihalede, işin uzmanlık gerektiren kısımları göz önünde bulundurularak, her bir kısım için bu belgelere yönelik düzenleme ayrı ayrı yapılır. Konsorsiyum ortaklarından her biri, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği kısım için istenilen yeterlik kriterini sağlamak zorundadır.” hükmü,

Söz konusu Yönetmelik’in “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, imalat belgeleri ve kapasite raporu” başlıklı 40’ıncı maddesinde ise “…(7) Özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde, üretim kapasite miktarı ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebilir. Üretim kapasite miktarı, sözleşme süresi göz önünde bulundurularak alım miktarından fazla olmayacak şekilde belirlenir. Üretim kapasite miktarı, kapasite raporu ile belgelendirilir.

(8) Aday veya istekli imalatçı ise kendi adlarına veya unvanlarına düzenlenen kapasite raporunu sunar. Aday veya istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise satıcısı veya temsilcisi olduğu imalatçının kapasite raporunu sunabilir. Bu durumda yetkili satıcı veya yetkili temsilci olduğunu gösteren belgeleri de kapasite raporuyla birlikte sunmak zorundadır.

…

(10) Aday veya istekli tarafından sunulan kapasite raporunun, kayıtlı bulunulan ticaret ve/veya sanayi odası ya da kayıtlı olunan esnaf ve sanatkârlar odası tarafından mevzuatına uygun olarak düzenlenmesi ve ihale veya son başvuru tarihinde geçerli olması zorunludur…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisini gösteren belgeler” başlıklı 58’inci maddesinde “58.1. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde, adayın veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığının, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebileceği hüküm altına alınmıştır. Yönetmelikte, idarelerin aşağıdaki üç belgeyi birlikte istemesinin zorunlu olduğu; aday veya isteklinin ise kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunacağı öngörülmüştür.

58.2. Bu belgeler şunlardır:

a) Aday veya istekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) Aday veya istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) Aday veya istekli Türkiye’de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir. Konsorsiyumların katılabileceği ihalede, işin uzmanlık gerektiren kısımları göz önünde bulundurularak, her bir kısım için bu belgelere yönelik düzenleme ayrı ayrı yapılır. Konsorsiyum ortaklarından her biri, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği kısım için istenilen yeterlik kriterini sağlamak zorundadır.

58.3. Adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

a) Aday veya istekli adına düzenlenen Sanayi Sicil Belgesi,

b) Adayın veya isteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu,

c) Adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi,

ç) Adaylar veya isteklilerin adlarına veya unvanlarına düzenlenmiş olan teklif ettiği mallara ilişkin yerli malı belgesi veya teknolojik ürün deneyim belgesi,

d) Alım konusu fidan, çiçek veya tohum gibi mallar ise Tarım ve Köyişleri Bakanlığı düzenlenen ve adayın veya isteklinin teklif edilen ürünün üretici olduğunu gösteren belge veya belgeler,

e) Alım konusu malın gıda veya gıda ile temas eden madde ve malzeme olması durumunda gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretimini düzenleyen mevzuat çerçevesinde aday veya istekli adına düzenlenmiş ve alım konusu mal veya malların faaliyet konusu olarak belirlendiği Gıda Sicil Belgesi (Sertifikası) ya da aday ve istekli adına ve teklif edilen ürüne ilişkin düzenlenen Gıda Üretim Sertifikası/Gıda Üretim İzin Belgesi,

f) Tıbbi cihaz üreticisi, OEM (OriginalEquipmentManafacturer – Orijinal Malzeme Üreticisi) tarzı ürün ürettirmek suretiyle üretici niteliğini kazanmış ise bu üretime ilişkin sözleşme,

g) Harp araç ve gereçleri ile silah, mühimmat ve patlayıcı maddelere ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili bakanlık veya kuruluşlarca verilen üretim/işletim izni (müsaadesi) belgeleri,

ğ) Adayın veya isteklinin alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve aday veya isteklinin üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler.

58.4. İdare tarafından adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu yukarıdaki belgelerden birini sunarak tevsik edeceği belirtilecektir. İdarenin yukarıdaki belgeleri birlikte istemesi (Alım konusu mal gıda, fidan, çiçek, tohum veya tıbbi cihaz, silah ve mühimmat değil ise (d), (e), (f) ve (g) alt bentlerinde yer alan belgelerin belirtilmesi gerekmemektedir. Ayrıca alım konusunun fidan, çiçek, tohum gibi mallar olması durumunda sadece alt bentlerdeki uygun belgeler istenebilir.); adayın veya isteklinin ise bu belgelerden birini sunması yeterlidir…” şeklinde açıklamaya yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümlerinde idarelerce alımın özelliği göz önünde bulundurularak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığının, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebileceği, bu hususun yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi durumunda aday veya isteklinin kendi durumuna uygun olan hangi belge veya belgelerin nasıl sunulacağı düzenlenmiştir.

Buna göre idarece İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu iş “2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: Değirmen fan-rotor takımı

b) Varsa kodu:

c) Miktarı ve türü: 27 adet-Değirmen fan-rotor takımı” şeklinde tanımlanmıştır.

Birim fiyat teklif cetveli ise aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

A1

B2

Sıra No

Mal Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat (Para birimi belirtilerek)

Tutarı (Para birimi belirtilerek)

1

Rotor Mili

adet

1

2

Değirmen Fan Takımı (Ön+Arka Flanş)

adet

1

3

Fan Traversi

adet

24

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde isteklilerden mesleki ve teknik yeterlik kriteri olarak istenilecek belgeler için anılan Şartname’nin 7.5.2’inci maddesinde “İsteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını belgelendirmesi gerekir. Bu çerçevede istekli aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerden kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunabilir:

a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) İstekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) İstekli Türkiye'de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.

İsteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

a) Aday veya istekli adına düzenlenen Sanayi Sicil Belgesi,

b) Adayın veya isteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu,

c) Adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi,

d) Adaylar veya isteklilerin adlarına veya unvanlarına düzenlenmiş olan teklif ettiği mallara ilişkin yerli malı belgesi veya teknolojik ürün deneyim belgesi,

e) Adayın veya isteklinin alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve aday veya isteklinin üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler,

f) Adayın veya isteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya serbest muhasebeci raporu ile tevsik belgelemelidir.

g) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine, teçhizat ve diğer ekipman da, kira sözleşmesi eklenmek ve ilk ilan tarihine veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiği belgelenmek şartı ile adayın veya isteklinin kendi malı sayılır.” şeklinde,

İdari Şartname’nin 7.5.5.2’nci maddesinde ise “İstekli, imalatçı ise kendi adlarına veya unvanlarına düzenlenen üretim kapasite raporunu sunacaktır. Talaşlı imalat firmasının üretim kapasite raporu ve travers için döküm firmasının üretim kapasite raporu ayrı ayrı sunulacaktır. Döküm firmasının çelik, pik ve sfero döküm üretimleri toplamı yıllık en az 700 ton imalat yapabilecek kapasitede olmalıdır.

İstekli, yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösteren belgeleri ve imalatçısının üretim kapasite raporunu birlikte sunacaktır.” şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.

Diğer taraftan Teknik Şartname’nin “Konu” başlıklı 1’inci maddesinde “Elektrik Üretim A.Ş. Afşin-Elbistan Termik B Termik Santrali İşletme Müdürlüğünün ihtiyacı olan Değirmen Fan-Rotor Takımının Teknik Şartname’ye uygun olarak imal edilmesi ve takımın montajlı halde İşletme Müdürlüğümüze teslim edilmesi işidir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Malzemenin Cinsi Miktarı” başlıklı 3’üncü maddesinde “…Bir adet Değirmen Fan-Rotor Takımı aşağıdaki parçalardan oluşmaktadır:

1 adet rotor mili

1 adet fan ön flanş

1 adet fan arka flanş

12 adet fan traversi” düzenlemesi,

Söz konusu Şartname’nin “Teknik Özellikler, Testler ve Muayeneler” başlıklı 5’inci maddesinde “5.2.1…Yüklenici rotor milini, malzemesi 26 NiCrmoV 8-5 (1.6931) olan tek parça bütün dövme milden talaşlı imalat ile imal edecektir…

5.2.2…Yüklenici ön ve arka flanşı, malzemesi P460NH (1.8935) ve çapı minimum 4400 mm olan tek parça bütün dövme plakadan talaşlı imalat ile işleyecektir.

…Traversler G17CrMo9-10 malzemeden orijinaline uygun olarak dökülecektir…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif veren firmalardan istenilen bilgi ve belgeler” başlıklı 6’ncı maddesinde ise “İstekliler teklif ekinde aşağıdaki belirtilen belgeleri İşletme Müdürlüğüne mutlaka sunacaktır. Aksi takdirde teklifleri geçersiz sayılacaktır.

6.1- İstekli, imalatçı ise kendi adlarına veya unvanlarına düzenlenen Üretim Kapasite Raporunu sunacaktır. Talaşlı imalat firmasının Üretim Kapasite Raporu ve travers için döküm firmasının Üretim Kapasite Raporu ayrı ayrı sunulacaktır. Döküm firmasının çelik, pik ve sfero döküm üretimleri toplamı yıllık en az 700 ton imalat yapabilecek kapasitede olmalıdır.

6.2- İstekli, yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösteren belgeleri ve imalatçısının Üretim Kapasite Raporunu birlikte sunacaktır...” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanında yapılan düzenlemelere göre ihale konusu işin değirmen fan rotor takımının Teknik Şartname’ye uygun olarak imal edilmesi ve takımın montajlı halde idareye teslim edilmesini kapsadığı, buna göre ihale konusu işin hem talaşlı imalatı hem de döküm işini kapsadığı, ihaleye teklif sunan isteklinin imalatçı olması durumunda imalatçı olduğuna ilişkin belgeleri sunması gerektiği, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olması durumunda ise satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösteren belgeleri ve imalatçısının üretim kapasite raporunu birlikte sunması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale dokümanında yapılan düzenlemelere göre ihale üzerinde bırakılan istekli olan Tural-Erdeniz Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklifi ile birlikte “Ağır Sanayi Makinaları İçin Yedek Parça” üretim konulu Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü tarafından Tural-Erdeniz Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 28.11.2006 tarihli sanayi sicil belgesi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İstanbul Ticaret Odası tarafından Tural-Erdeniz Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen 15.05.2015 tarihli “Ağır Sanayi Makina Yedek Parçaları” üretim konulu kapasite raporu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Ankara Sanayi Odası tarafından Cer Döküm ve Makine Sanayi A.Ş. adına düzenlenen 11.01.2017 tarihli “pik, sfero ve çelik döküm” üretim konulu kapasite raporu sunulmuştur.

İhale dokümanında yapılan düzenlemelere göre ihale konusu iş hem talaşlı imalat hem de döküm işi içerdiğinden ve her bir iş için de isteklilerin imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belgeleri, yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösteren belgeler ve imalatçısının üretim kapasite raporunu birlikte sunması gerekmektedir. Buna göre ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi ile birlikte idareye sunmuş olduğu belgeler dikkate alındığında, kendi adlarına düzenlenen sanayi sicil belgesi ve kapasite raporundan, ihalenin talaşlı imalat kısmı ile ilgili olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin imalatçı olduğu, bu haliyle sunulan belgelerin ihalenin talaşlı imalat kısmı için uygun olduğu anlaşılmaktadır. Ancak ihalenin döküm işi kısmına ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından Cer Döküm ve Makine Sanayi A.Ş. adına düzenlenen kapasite raporu sunulmuş olmasına rağmen anılan firmanın yetkili satıcısı/temsilcisi olduğunu gösterir belgelerin, kapasite raporuna ek olarak teklifleri kapsamında idareye sunulması gerekirken, bu belgenin sunulmadığı anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “…Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir…” hükmü yer almaktadır.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükmü gereğince ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklifi ile birlikte idareye sunulması gereken belgelerin bu haliyle eksik olduğu anlaşıldığından anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

13.04.2017 tarihinde yapılan ihaleye 4 istekli tarafından teklif verilmiş olup Ferra Dış Tic. Ltd. Şti.nin teklifi, anılan isteklinin EKAP kaydının bulunmaması sebebiyle değerlendirme dışı bırakılmış, geriye kalan 3 isteklinin teklifi geçerli kabul edilerek ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı istekli olan Tural-Erdeniz Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifi de idarece geçerli teklif olarak değerlendirilmiştir. Ancak başvuru sahibi anılan istekli tarafından teklif dosyası kapsamında ihale dokümanı ile istenilen imalatçının yetkili satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösterir belgelerin sunulmadığı, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmektedir.

Buna göre Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından teklifi ile birlikte idareye “Sanayi İş Makinaları Yedek Parça İmalatı (demir çelik, haddehane, çimento, enerji santralleri, makine ve yedek parçaları, baraj cebri boruları, rotor şaftı, rotor fanı, değirmen ön ve arka ayna imalatı vs.)” üretim konulu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Adana Sanayi Odası tarafından Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti. adına düzenlenen 24.03.2017 tarihli kapasite raporu, “Sanayi İş Makinaları Yedek Parça İmalatı (demir çelik, haddehane, çimento, enerji santralleri, makine ve yedek parçaları, baraj cebri boruları, rotor şaftı, rotor fanı, değirmen ön ve arka ayna imalatı vs.)” üretim konulu Adana Sanayi Odası tarafından kendi adlarına düzenlenen 30.03.2017 tarihli imalatçı belgesi, “Sanayi İş Makinaları Yedek Parça İmalatı (demir çelik, haddehane, çimento, enerji santralleri, makine ve yedek parçaları, baraj cebri boruları, rotor şaftı, rotor fanı, değirmen ön ve arka ayna imalatı vs.)” üretim konulu Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü tarafından kendi adlarına düzenlenen 11.02.2005 tarihli sanayi sicil belgesi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Adana Sanayi Odası tarafından Adana Döküm Sanayi A.Ş. adına düzenlenen 29.11.2016 tarihli “Çelik, Sfero, Pik, Paslanmaz ve Yüksek Manganlı Döküm İşleri” üretim konulu kapasite raporu sunulmuştur. Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından ayrıca ihalenin kendileri üzerinde kalması durumunda fan traversi malzemelerinin Adana Döküm Sanayi A.Ş.de döküleceğini belirten 13.04.2017 tarihli yazı ile Adana Döküm Sanayi A.Ş. tarafından düzenlenen ihalenin Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti.ne sipariş edilmesi durumunda DB-0161 resim no.lu 24 adet fan traversi döküm işlerinin Adana Döküm Sanayi A.Ş. tarafından yapılacağının taahhüt edildiği 06.04.2017 tarihli yazı da teklifi ile birlikte idareye sunulmuştur.

İhale dokümanında yapılan düzenlemelere göre ihale konusu iş hem talaşlı imalat hem de döküm işi içerdiğinden ve her bir iş için de isteklilerin imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belgeleri, yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise satıcısı veya temsilcisi olduğunu gösteren belgeler ve imalatçısının üretim kapasite raporunu birlikte sunması gerekmektedir. Buna göre Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifi ile birlikte idareye sunmuş olduğu belgeler dikkate alındığında, kendi adlarına düzenlenen sanayi sicil belgesi ve kapasite raporundan, ihalenin talaşlı imalat kısmı ile ilgili olarak anılan isteklinin imalatçı olduğu, bu haliyle sunulan belgelerin ihalenin talaşlı imalat kısmı için uygun olduğu anlaşılmaktadır. İhalenin döküm işi kısmına ilişkin olarak Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından Adana Döküm Sanayi A.Ş. adına düzenlenen kapasite raporu sunulmuş ancak anılan firmanın yetkili satıcısı/temsilcisi olduğunu gösterir belge sunulmamıştır. Bu haliyle ihale dokümanı ile istenilen belgenin anılan istekli tarafından eksik sunulduğu hususunda bir değerlendirme yapılma imkanı bulunsa da ihale konusu işin özel imalat süreci gerektiren iş olduğu hususu dikkate alındığından, diğer bir deyişle ihale konusu işin seri üretime konu olmadığı, hazır raf ürünü olmadığı ve idarenin siparişi üzerine üretimi yapılacak bir ürün olduğundan, ihalenin döküm kısmına ilişkin olarak Adana Döküm Sanayi A.Ş.nin imal ettiği ürünlerin yetkili temsilcisi veya satıcı olduğuna ilişkin sunulacak belge herhangi bir önem arz etmeyeceğinden, anılan firma tarafından yetkili satıcı/temsilci belgesi sunulmasına gerek bulunmamaktadır. Adana Döküm Sanayi A.Ş. tarafından fan traversini Teknik Şartname’ye uygun olarak kendi fabrikasında dökümünün yapılarak ihaleye teklif sunan Emre Makina ve Yedek Par. İm. Tic. ve San. Ltd. Şti.ne teslim edeceğine ilişkin taahhüdün de bir çeşit söz konusu ürün için yetkili satıcılık beyanı olarak değerlendirilmesi gerektiğinden sunulan belgelerin bu haliyle uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmamıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” şeklinde açıklamaya yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükmünden, yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen herhangi bir husus olup olmadığı, yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığı ve verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığı hususları dikkate alınarak, verilen tekliflerin yaklaşık maliyete göre mukayese edilmesi gerektiğini ve bütçe ödenekleri de göz önünde bulundurularak, teklif fiyatlarının uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve varsa ikinci teklifi belirleme konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu düzenlemenin bu haliyle yaklaşık maliyetin üzerinde olan tekliflerin idarelerce değerlendirilmesinde izlenecek yola ilişkin düzenleme olduğu anlaşılmaktadır.

21.04.2017 tarihli ihale komisyonu kararından; ihaleye 4 istekli tarafından teklif sunulduğu, 3 isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, anılan isteklilerin teklif bedellerinin idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin altında olduğu, ekonomik açıdan en avantajlı isteklinin belirlendiği, ancak ekonomik açıdan ikinci en avantajlı isteklinin belirlenmediği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 34’üncü maddesinde “…İhale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye ait teminat mektupları ihaleden sonra saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine teslim edilir. Diğer isteklilere ait teminatlar ise hemen iade edilir. İhale üzerinde kalan istekli ile sözleşme imzalanması halinde, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine ait teminat sözleşme imzalandıktan hemen sonra iade edilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü,

Söz konusu Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” bildirilmesi başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir…” hükmü,

Kamu İhale Kanunu’nun “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44’üncü maddesinde ise “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43 üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir.

Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir. Ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanabilmesi için, 42 nci maddede belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye 42 nci maddede belirtilen şekilde tebligat yapılır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamaması durumunda ise, bu teklif sahibinin de geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.” hükmü yer almaktadır.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümlerinden ihale komisyonu kararlarının gerekçeli olarak alınması varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin de belirlenmesi gerektiği, ancak söz konusu mevzuat hükümlerinden ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmesi hususunda bir zorunluluğun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle başvuru sahibinin ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan ikinci en avantajlı isteklinin belirlenmediği yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde ise “(1) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, ikinci ve üçüncü fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu tarafından;

1. İmalat sürecinin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen malın özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırılır.

(2) Yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin dört katına eşit veya bu değerin altındaki ihalelerde, birinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin dört katının üzerinde olan ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bendindeki seçeneklerden birinin kullanılması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükmü gereğince, ihaleye teklif veren isteklilerin teklif fiyatları, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olanların ihale komisyonlarınca tespit edilerek bu tekliflerin reddedilmeden önce, belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği, ayrıca aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye, ihalenin açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olacağı, mal alımı ihaleleri için de ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, ikinci ve üçüncü fıkralardaki koşullar çerçevesinde madde metninde belirtilen seçeneklerden bir tanesinin kullanılması gerektiği anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu ihalenin yaklaşık maliyeti idare tarafından piyasa fiyat araştırması yapılmak suretiyle 3.389.333,16 TL olarak belirlenmiş olup söz konusu tutarın 4734 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin dört katının altında olduğu anlaşılmaktadır. Mevzuatın yukarıya aktarılan hükmü gereğince yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde öngörülen eşik değerin dört katına eşit veya bu değerin altındaki ihalelerde, ihalenin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırılması gerekmektedir.

İdarece İhale İlanı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 13’üncü maddesi ile İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale, Kanunun 38 inci maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde bırakılacaktır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Buna göre inceleme konusu ihaleye ilişkin ihale dokümanında Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde yer alan hüküm gereğince isteklilerin teklifleri ile ilgili olarak açıklama istenilmeksizin ihalenin sonuçlandırılacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle ihale komisyonu tarafından isteklilerin teklifleri ile ilgili olarak açıklama istenilmeksizin alınan ihale komisyonu kararının bu haliyle mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Tural-Erdeniz Makine San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi