KİK Kararı: 2017/UM.I-1342

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2017/023
Gündem No : 31
Karar Tarihi : 10.05.2017
Karar No : 2017/UM.I-1342

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Hamdi GÜLEÇ

Üyeler: II. Başkan Şinasi CANDAN, Osman DURU, Erol ÖZ, Köksal SARINCA, Dr. Ahmet İhsan ŞATIR, Mehmet ATASEVER, Oğuzhan YILDIZ

BAŞVURU SAHİBİ:

Mehmet Ali AYDIN,

Yenişehir Mah. Aliemiri 3. Sok. No: 9/2 Yenişehir/DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Milli Savunma Bakanlığı İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı,

Gaziler Cad. 1420 Sokak No: 1/3 Yenişehir 35170 Konak/İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/72956 İhale Kayıt Numaralı “Koruyucu Gözlük” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Milli Savunma Bakanlığı İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından 23.03.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Koruyucu Gözlük” ihalesine ilişkin olarak Mehmet Ali Aydın’ın 04.04.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.04.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.04.2017 tarih ve 23975 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.04.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/1016 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. 28.03.2017 tarihinde kendilerine tebliğ edilen ihale komisyonu kararında tekliflerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 30’uncu maddesi uyarınca değerlendirme dışı bırakıldığının bildirildiği, ancak idarece firmalarının teklif zarfının incelendiği, belgelerin kontrolünün yapıldığı, teklif ettikleri birim fiyatların açıklandığı, ardından “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı”nın tutulduğu, bu süreçte firmaları ile ilgili ihale komisyonu tarafından tekliflerinin geçersiz olduğuna dair olumsuz bir değerlendirmenin yapılmadığı, dolayısıyla idarece teklif mektuplarındaki olumsuzlukların ihale esnasında tespit edildi ise kamu ihale mevzuatına göre firmalarının teklifi açıklanmadan önce ihale dışı bırakılması gerektiği, ihale esnasında birim fiyatların deklarasyonunun sonraki ihalelerde fiyatlarının belli olmasına neden olduğu, ayrıca ihale komisyonu tarafından düzenlenen zarf açma ve belge kontrol tutanağında teklif mektuplarının “uygun” ibaresini taşıyıp taşımadığının bildirilmediği, bununla birlikte ihale komisyonu tarafından daha sonra yapılan “yok” tespitinin güvenilirlik ilkesini zedelediği, diğer taraftan firmaları tarafından sunulan teklif mektubu ve eki teklif cetvellerinde yer alan rakamların birbiri ile uyumlu olduğu, üçüncü şahıslar tarafından değerlendirildiğinde farklı anlamların ortaya çıkmayacağı, ayrıca teklif ettikleri ihale bedelini kabul ve taahhüt ettikleri ve teklif ettikleri fiyatın firmaları tarafından bağlayıcı olduğunu beyan ettikleri,

2. İhalenin, bütün kısımlar için yaklaşık maliyete kıyasla %95 altında aşırı düşük teklif veren Serhat Kaygusuz üzerine bırakıldığı, ancak aynı ihalenin daha önce yapıldığı göz önüne alındığında anılan istekli tarafından teklif edilen fiyatlar ile ihale konusu işin birim maliyetlerinin karşılanamayacağı, kaldı ki söz konusu isteklinin de ihale konusu işi teklif ettiği bedelle yapamayacağı, öte yandan ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasında mevzuata aykırı olduğu,

3. İhaleye teklif veren Abdullah Can Kahraman’ın başvuru konusu ihaleye, daha önce yapılan ihaleye iştirak eden bir firmanın yerli üretici evrakını kullanarak katıldığı, ancak daha önceki ihalede ana firmanın aşırı yüksek fiyat vermesine rağmen şikâyete konu ihaleye aracı firmanın düşük fiyat vermesinin düşündürücü olduğu, bu itibarla mevzuata aykırılıkları belirtilen ihalede 4734 sayılı Kanun’a aykırı olarak hareket edildiği ve saydamlığın ve eşitliğin yansıtmadığı göz önüne alındığında iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanun’un “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. Mal alımı ihalelerinde, ihale dokümanında alternatif teklif verilebileceğine dair hüküm bulunması halinde, alternatif tekliflerde aynı şekilde hazırlanarak sunulur.” hükmüne,

Anılan Kanun’un “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmüne,

Aynı Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında “ Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 52’nci maddesinde; “…(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

a) Yazılı olması.

…

c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması.

…

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne yer verildiği görülmüştür.

Milli Savunma Bakanlığı İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından kısmi teklife açık olarak 23.03.2017 tarih ve saat 11.00’de gerçekleştirilen “Koruyucu Gözlük” alımı ihalesinde şikâyete konu kısımların; 1’inci kısım “5.328 adet gözlük”, 2’nci kısım “5.800 adet gözlük”, 3’üncü kısım “6.000 adet gözlük”, 4’üncü kısım “6.500 adet gözlük”, 5’inci kısım “6.700 adet gözlük” ve 6’ncı kısım “7.000 adet gözlük” olduğu belirlenmiştir.

İdarece 28.04.2017 tarih ve 854 yazı ekinde gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, söz konusu ihalenin şikâyete konu 1, 2, 3 ve 4’üncü kısımları için 5 isteklinin, şikâyete konu 5 ve 6’ncı kısımları için 4 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonu tarafından 23.03.2017 tarih ve saat 11.05’te “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı”nın düzenlendiği, söz konusu tutanakta, başvuru sahibi Mehmet Ali Aydın’ın “Birim Fiyat Teklif Mektubu” için “Uygun Değil” ifadesinin kullanıldığı,

Aynı tarih ve saatte “Uygun Olmayan Belgelerin Uygun Sayılmama Gerekçelerine İlişkin Tutanak”ın düzenlendiği, anılan tutanakta başvuru sahibi Mehmet Ali Aydın’ın birim fiyat teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ile yazılmayıp yalnızca yazı ile yazıldığı gerekçesiyle Kamu İhale Kanunu’nun 30’uncu maddesine uygun olmadığı tespitinin yapıldığı,

Yine aynı tarih ve saatte “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlar Tutanağı”nın, 24.03.2017 tarih ve saat 11.15’te “Değerlendirmeye Esas Teklif Bedeli Cetveli”nin düzenlendiği,

28.03.2017 tarih ve saat 10.00’da ihalenin 6 kısmı içinde ayrı ihale komisyonu kararlarının alındığı, anılan komisyon kararlarında ortak olarak “…2.İsteklilere ait teklif zarflarının kontrolünü müteakip yaklaşık maliyet açıklanmış, belgelerin kontrolü yapılmış ve isteklilerce teklif edilen birim fiyatların duyurulmasının ardından komisyonca tutulan “Teklif Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” ve “Teklif Edilen Fiyatlara ve Yaklaşık Maliyetin Açıklanmasına İlişkin Tutanağı”nı talep eden istekli olmamıştır…” ifadesine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, ihale komisyonunca tekliflerin açılması ve ilk oturumda yapılması gereken işlemlerin sıralamasının ihale saatine kadar idareye ulaşmış olan tekliflerin, tekliflerin alınmasıyla görevli idare yetkilisinden bir tutanakla teslim alınması ile başlayacağı, daha sonra ihale saatine kadar kaç teklif verilmiş olduğunun hazır bulunanlara duyurulacağı, teklif zarflarının alınış sırasına göre inceleneceği, Kanun’un 30’uncu maddesinin birinci fıkrasına uygun düzenlenmemiş zarfların bir tutanakla tespit edileceği ve aynı tutanakta bu zarfların değerlendirme dışı bırakıldıklarının belirtileceği, teklif zarflarının incelenmesinin ardından, teklif zarfları açılmadan önce yaklaşık maliyet tutarının açıklanacağı, uygun bulunan zarfların, isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde, alınış sırasına göre açılacağı, sunulan zarflardan uygun olanların açılması ve belge kontrolünün yapılması aşamasında, isteklilerce sunulan belgeler tek tek kontrol edilerek hangi belgelerin sunulduğunun Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağında her belge için açılmış bulunan sütunlara kaydedilerek gösterileceği, bu tutanağın idari şartnamede istenilen belgelerin her biri dikkate alınarak her bir hücresi için “Var veya Yok” ifadelerinden birisinin kullanılarak, teklif mektubu ve geçici teminat için ise “Uygun veya Uygun Değil” ifadesinin kullanılmak suretiyle doldurulacağı, ihaleye teklif veren tüm isteklilerin isim veya ticaret unvanları ile teklif ettiği fiyatların açıklanacağı ve teklif fiyatları ile yaklaşık maliyet tutarını gösteren bir tutanağın hazırlanacağı, Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağı ile Teklif Edilen Fiyatlara ve Yaklaşık Maliyetin Açıklanmasına İlişkin Tutanağın onaylanmış suretlerinin, isteyenlere imza karşılığı verileceği ve söz konusu tutanakları teslim alanları gösteren standart formun düzenleneceği, bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmeyeceği, teklifi oluşturan belgelerin düzeltilemeyeceği ve tamamlanamayacağı şeklinde gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede uyuşmazlığa konu ihalede ihale komisyonunca ilk oturumda ihaleye teklif veren isteklilerin tamamı tarafından sunulan zarfların uygun olduğunun tespit edilmesinin ardından isteklilerce sunulan belgeler kontrol edilerek hangi belgelerin sunulduğunun Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağında her belge için açılmış bulunan sütunlara kaydedildiği, teklif mektubu uygun olmayan başvuru sahibinin karşısına “uygun değil” ifadesinin kullanıldığı, daha sonra başvuru sahibi istekli dâhil ihaleye teklif veren isteklilerin teklif fiyatlarının açıklandığı ve Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağı ile Teklif Edilen Fiyatlara ve Yaklaşık Maliyetin Açıklanmasına İlişkin Tutanağının düzenlendiği anlaşılmış olup idarece yapılan işlemlerin yukarıda aktarılan sıralama uygun şekilde gerçekleştirildiği tespit edildiğinden başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan başvuru sahibi istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubu incelendiğinde 6’ncı maddesinin “İhale konusu işin tamamını her bir iş kalemi için teklif ettiğimiz birim fiyatlar üzerinden Katma Değer Vergisi hariç ikimilyonyediyüzdoksansekizbinikiyüzoniki Türk Lirası bedel karşılığında yerine getireceğimizi kabul ve taahhüt ediyoruz.” şeklinde doldurulduğu, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından sunulan teklif mektubunda teklif edilen bedelin sadece yazı ile yazıldığı, rakam ile yazılmadığı, 4734 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesinin ikinci fıkrası ve Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 52’nci maddesi gereğince, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılmasının, teklif mektubunun taşıması zorunlu unsurları arasında sayıldığı, bu itibarla başvuru sahibi tarafından sunulan teklif mektubunun usulüne uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıca her ne kadar anılan istekli tarafından firmaları tarafından sunulan teklif mektubu ve eki teklif cetvellerinde yer alan rakamların birbiri ile uyumlu olduğu, üçüncü şahıslar tarafından değerlendirildiğinde farklı anlamların ortaya çıkmayacağı, ayrıca teklif ettikleri ihale bedelini kabul ve taahhüt ettikleri ve teklif ettikleri fiyatın firmaları tarafından bağlayıcı olduğunu beyan ettikleri ileri sürülmekteyse de; yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamayacağı dikkate alındığında başvuru sahibinin teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Eşik değerler” başlıklı 8’inci maddesinde “Bu Kanunun 13 ve 63 üncü maddelerinin uygulanmasında yaklaşık maliyet dikkate alınarak kullanılacak eşik değerler aşağıda belirtilmiştir:

a) Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin mal ve hizmet alımlarında üçyüzmilyar Türk Lirası. (Birmilyonyetmişüçbinbeşyüzyirmibeş Türk Lirası)” hükmüne,

Anılan Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmüne,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde “(1) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, ikinci ve üçüncü fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların, ihale komisyonu tarafından tespit edilmesi halinde, bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu tarafından;

1. İmalat sürecinin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen malın özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırılır.

(2) Yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin dört katına eşit veya bu değerin altındaki ihalelerde, birinci fıkranın (b) bendinin kullanılması zorunludur.

(3) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin dört katının üzerinde olan ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bendindeki seçeneklerden birinin kullanılması zorunludur.” hükmüne,

İhale İlanı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 13’üncü maddesinde “İhale, Kanunun 38 inci maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde bırakılacaktır.” düzenlemesine,

İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale, Kanunun 38 inci maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde bırakılacaktır.” düzenlemesine ve “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, teklif edilen fiyatların en düşük olanıdır.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan Kanun’un 38’inci maddesinde Kuruma ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük teklifleri tespit edilme ve değerlendirme yöntemlerini belirleme ve ihalenin açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine ilişkin düzenlemeler yapma yetkisinin verildiği, bu yetki çerçevesinde anılan Yönetmelik’in “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinde idarelere yapacakları aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, ikinci ve üçüncü fıkralardaki koşullar çerçevesinde birinci fıkradaki hükümlerden birini seçme olanağının tanındığı anlaşılmıştır.

Başvuru konusu ihalenin şikâyete konu kısımlarının yaklaşık maliyetinin 4734 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinde genel bütçeye dâhil dairelerin mal alımlarına ilişkin öngörülen eşik değerin dört katının üzerinde olduğu, bu itibarla inceleme konusu ihalenin Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen koşulu sağladığı, dolayısıyla idarenin anılan Yönetmelik’in 58’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) veya (b) bendindeki seçeneklerinden birini seçme hakkının bulunduğu, söz konusu ihalenin ihale ilanı ve ihale dokümanı incelendiğinde idarece mevzuata uygun şekilde anılan seçeneklerden (b) bendinin kullanılarak ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklifin üzerinde bırakılarak sonuçlandırılacağı düzenlemesine yer verildiği, bu doğrultuda ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibi isteklinin, ihalenin bütün kısımları üzerinde bırakılan Serhat Kaygusuz tarafından teklif edilen fiyatlar ile ihale konusu işin birim maliyetlerinin karşılanamayacağı, kaldı ki söz konusu isteklinin de ihale konusu işi teklif ettiği bedelle yapamayacağı iddiasına ilişkin olarak ihale işlem dosyasında yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde herhangi somut bir veriye rastlanılmadığı, ihalenin teklif edilen bedel ile yapılıp yapılamayacağı noktasındaki denetimin aşırı düşük teklifleri tespit edilme ve değerlendirme yöntemi ile yapılacağı, ancak başvuru konusu ihalenin idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılacağı düzenlemesine yer verildiği, bu itibarla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan belgelerde mevzuata aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır:

a) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir.

…

c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve her yıl ocak ayında Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanması zorunludur.

…” hükmüne,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan mal alımı ihalelerine sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Ayrıca sadece yerli isteklilerin katılımına açık ihalelerde, yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir.

(4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur.

...” hükmüne,

İhale İlanı’nın 6’ncı maddesinde “İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olup yerli malı teklif eden yerli istekliye ihalenin tamamında % 15 (onbeş)oranında fiyat avantajı uygulanacaktır.” düzenlemesine,

İdari Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 8’inci maddesinde “İhale, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır. Yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur.” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 35.3’üncü maddesinde “Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır.

35.4.1. Birden fazla istekli tarafından teklif edilen fiyatın en düşük fiyat olması ve bu fiyatların da birbirine eşit olması durumunda ekonomik açıdan en avantajlı teklif, ihale konusu iş veya benzer işe ilişkin olarak istekli tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgedeki belge tutarına göre belirlenecektir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

İdarece gönderilen bilgi ve belgelerden ihale komisyonunca ihalenin şikâyete konu 6 kısmı için teklif veren isteklilerden sadece Abdullah Can Kahraman tarafından yerli malı teklif edildiğinin tespit edildiği, bu çerçevede İdari Şartname’nin “İhalelinin yabancı isteklilere açıldığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 8’inci maddesi uyarınca yerli malı teklif eden Abdullah Can Kahraman lehine %15 oranında fiyat avantajı uygulandığı ve 28.03.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin şikâyete konu 1, 2, 3 ve 4’üncü kısımlarında anılan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi istekli tarafından iddia edilen Abdullah Can Kahraman’ın teklif dosyası incelendiğinde; Ankara Sanayi Odasınca düzenlenmiş “Yerli Malı Belgesi”nin sunulduğu, söz konusu belgede üreticinin Yakupoğlu Tekstil ve Deri San. Tic. A.Ş., ürün adının kar ve güneş gözlüğü, belgenin veriliş tarihinin 20.03.2017, belgenin geçerlilik tarihinin 20.03.2018 olduğu bilgilerinin yer aldığı görülmüştür.

Ayrıca anılan istekli tarafından, sundukları yerli malı belgesinin üretici olan Yakupoğlu Tekstil ve Deri San. Tic. A.Ş. ile 01.01.2017 tarihinde imzalanan “Yetki Belgesi”nin sunulduğu, sunulan belgede Yakupoğlu Tekstil ve Deri San. Tic. A.Ş.ce Abdullah Can Kahraman’ın kar - güneş - toz gözlüğü vb. ürünlerin resmi kamu kuruluşlarına ve Türk Silahlı Kuvvetlerine satışını yapmak ve ihalelerine katılabilmek için gerekli olan yerli malı belgesini kullanmak üzere yetkilendirildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, yerli malı teklif eden isteklilerin kendi adlarına düzenlenmiş yerli malı belgesini sunması gerektiğine ilişkin bir zorunluluğun bulunmadığının anlaşıldığı, bu itibarla yerli malı teklif eden istekliler tarafından sunulan yerli malı belgesinde yer alan üreticinin farklı firmalar olabileceği, burada önemli olan hususun sunulan yerli malı belgesindeki üretici ile ihaleye teklif veren firma arasındaki ilişkinin ve bu ilişkiye dayanak teşkil eden belgelerin ihaleye teklif veren istekli tarafından teklif dosyasında sunulması gerektiği, bu çerçevede söz konusu istekli tarafından sunulan yerli malı belgesinin mevzuata uygun şekilde sunulduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan her ihalenin kesinleşmiş ihale dokümanı düzenleri çerçevesinde kendi özelinde değerlendirilmesi gerektiği, isteklilerin teklif verdikleri her bir ihaleyi için teklif fiyatlarını istedikleri gibi belirleme hakkının olduğu, bu nedenle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Hamdi GÜLEÇ

Başkan

Şinasi CANDAN

II. Başkan

Osman DURU

Kurul Üyesi

Erol ÖZ

Kurul Üyesi

Köksal SARINCA

Kurul Üyesi

Dr. Ahmet İhsan ŞATIR

Kurul Üyesi

Mehmet ATASEVER

Kurul Üyesi

Oğuzhan YILDIZ

Kurul Üyesi